پرسش: آیا دعوای ابطال عملیات ثبتی و سند مالکیت به استناد عدم مالکیت خوانده و ثبت در دفتر توزیع اظهارنامه قابل استماع است؟
پاسخ: خیر، پس از انقضای مهلتهای قانونی اعتراض در قانون ثبت، چنین دعوایی قابل پذیرش نیست.
به زبانِ ساده
اختلاف درباره ابطال عملیات ثبت و سند مالکیتی بود که به نام خوانده صادر شده بود. اداره کل حقوقی اعلام کرد پس از پایان مهلت اعتراض ثبتی، این دعوا پذیرفته نمیشود و وراث نمیتوانند حقی را که مورث در مهلت پیگیری نکرده، مطالبه کنند.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه؛ استعلامکننده «الف» و خوانده «ب»؛ مورث خواهان نیز در متن مطرح شده است.
چگونه: استعلام درباره امکان طرح دعوا و اثر ثبت نام مورث در دفتر توزیع اظهارنامه مطرح شد. اداره کل حقوقی با استناد به مهلت اعتراض و آثار انقضای آن، دعوا را قابل استماع ندانست.
چرا مهم است: این نظریه برای کسانی مفید است که درباره امکان اعتراض به ثبت ملک پس از پایان مهلت قانونی پرسش دارند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/95/1311 مورخ 1395/06/03
خ. م.:
موضوع استعلام مربوط به دعوای ابطالعملیات ثبتی و سند مالکیت صادره به نام خوانده است، به دلیل ادعای عدم مالکیت وی و ثبت نام مورث خواهان در دفتر توزیع اظهارنامه. پرسشهای مطرح شده شامل امکان شنیده شدن دعوا و تاثیر ثبت نام در دفتر توزیع اظهارنامه بر اماره تصرف م. ب.. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این پرسشها پاسخ داده و اعلام کرده است که دعوی ابطال عملیات ثبتی و سند مالکیت به استناد عدم مالکیت خوانده قابل استماع نیست. زیرا بر اساس ماده 16 قانون ثبت، مهلتاعتراض 90 روز از تاریخ نشر آگهی است و مورث خ. د. ا. مهلت اعتراضی نکرده است. همچنین، طبق ماده 24 قانون ثبت، پس از انقضای مدت اعتراض، هیچ دعوی درباره تضییع حقوق افراد پذیرفته نخواهد شد و وراث نیز به دلیل عدم وجود حق برای مورث، حق اعتراض ندارند.
تاریخ نظریه: 1395/06/03
شماره نظریه: 7/95/1311
شماره پرونده: 898-59-95
استعلام:
الف دادخواست ابطال عملیات ثبتی و سند مالکیت صادره به نام ب را به دلیل عدم مالکیت متقاضی ثبت و به تبع عدم ثبت پلاک مطابق قانون مطرح و اظهار می دارد که پلاک متنازع فیه در دفتر توزیع اظهارنامه به نام مورث وی ثبت گردیده و ب بدون هیچگونه مالکیتی نسبت به آن و صرفاً به استناد تصرفات خود اقدام به ثبت ملک و اخذ سند مالکیت نموده است و خوانده نیز مبنای مالکیت خود را صرفاً تصرفات اجدادی بر پلاک اذعان مینماید در این صورت اولاً آیا طرح چنین دعوایی مسموع است؟ ثانیاًدر صورت مسموع بودن آیا صرف ثبت نام شخص در دفتر توزیع اظهارنامه توان خدشه به اماره تصرف را دارد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
دعوی ابطال عملیات ثبتی و سند مالکیت خوانده به ادعای عدم مالکیت وی در زمان تقاضای ثبت و مالکیت مورث خواهان و اینکه نام مورث وی در دفتر توزیع اظهار نامه ثبت شده، توجهاً به نص مواد 16 و 24 قانون ثبت غیر قابل استماع است، زیرا اولاً، مهلت اعتراض به ثبت ملک طبق نص ماده 16 مرقوم 90 روز از تاریخ نشر اولین آگهی نوبتی ماده 11 قانون ثبت بوده که از ناحیه مورث خواهان اعتراض صورت نگرفته است و ادامه و تکمیل جریان ثبتی و صدور سند مالکیت بنام خوانده بعنوان متقاضی ثبت دلالت بر قبول تقاضای ثبت وی با احراز تصرفات مالکانه آن توسط اداره ثبت دارد، که اگر مورث خواهان از این حیث اعتراض داشته می توانست در همان زمان از تصمیم اداره ثبت به هیات نظارت ثبت وفق بند یک ماده 25 اصلاحی قانون ثبت شکایت کند و این حق فقط ناظر به همان مرحله بوده و بعد از ثبت ملک کاربردی ندارد و قابل استناد نیست. ثانیاً، مطابق نص ماده 24 قانون ثبت پس از انقضاء مدت اعتراض، دعوی اینکه در ضمن جریان ثبت تضیع حقی از کسی شده پذیرفته نخوا هد شد، نه به عنوان عین، نه به عنوان قیمت و نه به هیچ عنوان دیگر، خواه حقوقی باشد خواه جزایی. بنابراین، وقتی مورث خواهان در زمان حیات خود حقی برای خویش قائل نبوده و در مهلت قانونی اعتراض به ثبت ملک ننموده، به طریق اولی وراث وی فاقد چنین حقی بوده و دعوی آنها غیر قابل استماع است.