Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
نظریهٔ مشورتی

نظر مشورتی 7/95/1369 مورخ 1395/06/09 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

سبدِ من

#اداره_کل #منازعه #جرم #رسیدگی #شرکت #قانون_آیین_دادرسی_کیفری #مجازات #ضرب_و_جرح #دیه #رفتار_مجرمانه #مرتکب #ضرب_و_جرح_عمدی #صلاحیت #قتل_عمدی #شرکت_در_جرم #دادگاه_کیفری_یک #حبس #قتل #ضرورت #مراجع_قضائی #صلاحیت_محلی #مستند #مباشر_جرم #عملیات_اجرایی #تشخیص #حبس_تعزیری #ضرب_عمدی #ارش #حد #تفکیک #ثمره #تجدیدنظرخواهی #جرح_عمدی #عده #نقص_عضو #محقق #نام #مجازات_اصلی #دادگاه_کیفری_دو #قضاییه #نزاع #اتهام #بزه #صورت #قضایی #جرایم #مکان #اتهامی #صلاحیت‌دادگاه #نظریه‌مشورتی #تعزیرات #دیه‌کامل #فرد #ولی

پرسش و پاسخِ کوتاه

پرسش: نحوه تعیین دیه در ضرب و جرح عمدی متعدد و شرایط تحقق جرم شرکت در منازعه چیست؟

پاسخ: دیه هر مصدوم بر اساس مواد ۲۰۳، ۳۰۲ و ۴۲۷ قانون آیین دادرسی کیفری تعیین می‌شود و شرکت در منازعه مستلزم درگیری همزمان و حصول نتایج موضوع ماده ۶۱۵ قانون مجازات اسلامی است.

به زبانِ ساده

این نظر درباره محاسبه نصاب قانونی برای صدمه‌دیدن چند نفر و شرایط تحقق جرم شرکت در منازعه است. دیه هر مصدوم جداگانه سنجیده می‌شود و هر درگیری چندنفره‌ای خودبه‌خود منازعه نیست؛ باید نتیجه‌ای از نتایج مقرر در قانون رخ دهد. متن ارسالی در پایان ناقص است.

چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ طرفین پرونده یا مشخصات مرجع استعلام‌کننده در متن نیامده است.

چگونه: در پاسخ به پرسش‌هایی درباره صدمه به چند نفر و درگیری جمعی، نظر میان تحقق منازعه و صرف درگیری تفکیک می‌کند و آثار هر فرض را بیان می‌کند.

چرا مهم است: این نظر برای قضات و وکلایی مفید است که باید نصاب دیه یا عنوان مجرمانه افراد درگیر در نزاع را تشخیص دهند.

قوانینِ مرتبط: مواد ۲۰۳، ۳۰۲ و ۴۲۷ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲؛ ماده ۶۱۵ قانون مجازات اسلامی مصوب ۱۳۷۵.

مفاهیمِ حقوقی: دیه، نصاب قانونی، ضرب و جرح عمدی، شرکت در منازعه، تعدد جرم، انتساب رفتار مجرمانه

پرسش‌هایی که این متن پاسخ می‌دهد

برای تعیین نصاب و ضابطه قانونی در ضرب و جرح عمدی چند نفر، دیه هر مصدوم جداگانه ملاک است یا مجموع دیه‌ها؟

دیه هر یک از مصدومان، نه مجموع دیه صدمات وارده به آنان.

صرف درگیری چند نفر، بدون تحقق یکی از نتایج مذکور در ماده ۶۱۵، منازعه محسوب می‌شود؟

خیر.

اگر در منازعه، شرکت‌کننده‌ای جداگانه به شخص معینی ضرب و جرح وارد کند، اتهام او چیست؟

هم شرکت در منازعه و هم ضرب و جرح؛ مجازات او بر اساس مقررات تعدد تعیین می‌شود.

کلیدواژه‌ها: ضرب و جرح، دیه، منازعه، تعدد جرم، قانون مجازات اسلامی

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

الف- چنانچه فردي مرتكب ضرب و جرح عمدي نسبت به عدهاي شود، ميزان ديه هر يك از آنان، نصاب و ضابطه مقرر در مواد 203، 302 و 427 قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 است، نه مجموع ديه صدمات وارده به مصدومين. ب (1 و 2)- شركت در منازعه جمعي موضوع ماده 615 قانون مجازات اسلامي 1375 وقتي تحقق مييابد كه عدهاي همزمان و در يك مكان با هم مشغول منازعه باشند و نزاع آنها منجر به يكي از نتايج مندرج در ذيل ماده مذكور گردد، صرفنظر از اينكه معلوم باشد يا نباشد كه نتيجه حاصله، مستند به رفتار كداميك از شركتكنندگان در منازعه است و صرف درگيري چند نفر بدون اينكه يكي از نتايج مندرج در ذيل ماده 615 حاصل شود، منازعه محسوب نميگردد؛ لذا در فرض تحقق منازعه، چنانچه احراز شود يكي از شركتكنندگان در منازعه علاوه بر شركت در منازعه، نسبت به فرد معيني اقدام به ضرب و جرح نموده، مرتكب دو رفتار مجرمانه شده و بايستي بر اساس مقررات تعدد، مجازات وي تعيين گردد و اتهام بقيه افراد شركتكننده، صرفا شركت در منازعه ب. ت. ب. نتيجه حاصله از آن (نزاع) است. ولي در فرض عدم تحقق منازعه، چنانچه در درگيري چند نفر با هم، محرز گردد كه رفتار مجرمانه شخص معيني موجب ورود صدمه به فرد معين ديگري شده، بدون اينكه صدمه ديگري ناشي از نزاع به شركتكنندگان وارد شود، در اين صورت تحقق منازعه موضوع ماده 615 منتفي است و فقط همان فردي كه رفتار مجرمانهاش منجر به ورود صدمه به ديگري شده است، به اتهام ضرب و جرح، قابل پيگرد است و موضوع تعدد نيز در اين حالت منتفي است؛ چون از ناحيه ساير افراد، رفتار مجرمانه صورت نگرفته، لذا اتهامي نيز متوجه آنها نيست. ب (3)- متهم اصلي در ماده 311 قانون آيين دادرسي كيفري 1392، مباشر جرم است ؛ با اين توضيح كه اگر جرمي با مداخله و شركت چند نفر در عمليات اجرايي (عمليات مادي) تحقق يابد، ميزان تأثير رفتار مجرمانه هر يك از آنها، ملاك تعيين متهم اصلي است و فردي كه ميزان تأثير رفتار مجرمانه وي در تحقق جرم بيشتر از ساير افراد شركتكننده در جرم باشد، متهم اصلي محسوب ميشود (و تشخيص آن در هر پرونده بر عهده قاضي رسيدگيكننده است). ب (4)- منازعه جمعي ماهيتا جرم مشاركتي است و لذا از هر طرف بايد حداقل دو نفر و مجموعا چهار نفر باشند تا قابل تحقق باشد. بنابراين از مقوله شركت در جرم موضوع ماده 125 قانون مجازات اسلامي مصوب 1392 كه با مشاركت يك نفر نيز امكان تحقق جرم مربوط وجود دارد، خارج است و در بزه منازعه جمعي، رفتار مادي هر يك از مرتكبين و مباشرين لزوما ايراد ضرب و جرح و قتل نيست و آنچه ضرورت دارد، حضور مؤثر و همزمان در مكان نزاع با وجود قصد مشاركت در نزاع است كه ممكن است افعال مختلف را بر حسب شرايط و اوضاع و احوال نزاع شامل گردد و مشاركت در نزاع جمعي در هر صورت، همانند هر جرم ديگري ميتواند داراي معاون يا معاونين جرم نيز باشد و از حيث صلاحيت در رسيدگي به جرم نيز مطابق قواعد عام حاكم بر صلاحيت مراجع قضايي مذكور در قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 و اصلاحات و الحاقات بعدي و به ويژه مواد 310 و 311 اين قانون بايد عمل گردد و لذا ب. ت. ب. انتساب بزه نزاع جمعي به كليه افراد شركتكننده در نزاع و ب. ت. ب. نتايج حاصله از نزاع، عليالقاعده رسيدگي به بزه يادشده در مرجع قضايي (كيفري) كه به اتهام متهم اصلي رسيدگي ميكند، ب. ت. ب. صلاحيت محلي دادگاه محل وقوع بزه، حسب مورد، رسيدگي خواهد شد ولذا چنانچه نزاع جمعي منتهي به قتل عمدي شده باشد، با لحاظ ماده 302 قانون فوقالذكر، رسيدگي به جرايم تمامي مشاركتكنندگان در نزاع، در دادگاه كيفري يك محل وقوع بزه (ب. ت. ب. اتهام متهم اصلي كه علاوه بر مشاركت در نزاع جمعي، قتل عمدي نيز ميباشد)، صورت خواهد پذيرفت. ب (5)- اگر اتهام متهمين، فقط شركت در منازعه منتهي به ضرب و جرح باشد، حبس تعزيري مقرر در بند 3 ماده 615 قانون مجازات اسلامي 1375، ملاك تعيين صلاحيت دادگاه رسيدگيكننده است نظریه مشورتی شماره 7/95/1369 مورخ 1395/06/09 موضوع استعلام به نحوه رسیدگی به جرایم ناشی از منازعه و ضرب و جرح عمدی چند نفر اختصاص دارد. سوالات مطرح شده شامل تعیین عناوین اتهامی برای شرکت‌کنندگان در منازعه، مفهوم متهم اصلی در پرونده و امکان تحقق جرم منازعه به عنوان یک جرم مشارکتی است. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه، در صورت وقوع ضرب و جرح عمدی، میزان دیه هر مصدوم بر اساس مواد 203، 302 و 427 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 محاسبه می‌شود و نه به صورت مجموع. همچنین، در صورت تحقق منازعه، اتهام شرکت‌کنندگان بر اساس رفتار مجرمانه آنها تعیین می‌شود و متهم اصلی بر اساس تاثیر رفتار مجرمانه‌اش شناسایی می‌گردد. منازعه جمعی به عنوان یک جرم مشارکتی شناخته می‌شود و رسیدگی به آن باید در مرجع قضایی مناسب صورت گیرد. در نهایت، اگر اتهام متهمان تنها شرکت در منازعه منجر به ضرب و جرح باشد، صلاحیت دادگاه بر اساس بند 3 ماده 615 قانون مجازات اسلامی 1375 تعیین می‌شود. تاریخ نظریه: 1395/06/09 شماره نظریه: 7/95/1369 شماره پرونده: 810-1/168-95 الف- اگر «الف» مرتکب جنایات عمدی ایراد جرح و ضرب عمدی متعددی علیه 7 نفر گردد که دیه هر یک از مصدومین و مجرومین 9درصد به عنوان دیه و ارش باشد ب. ت. ب. ماده 203 بند پ ماده 302 و بند ب ماده 427 قانون آئین دادرسی کیفری حد نصاب‌های مقرر در مواد فوق به تفکیک و انفراد ملاک است یا مجتمعاً ثمره بحث و پذیرش هر کدام از فروض فوق در مورد لزوم یا عدم لزوم تشکیل پرونده شخصیت برای متهم صلاحیت دادگاه رسیدگی کننده و قابلیت یا عدم قابلیت تجدیدنظرخواهی ظاهر می‌گردد؟ ب-نظر به مقررات مواد 301، 302 و311 قانون آئین دادرسی کیفری و مواد 125و131و134 و 401 و447 قانون مجازات اسلامی مصوب 92 و مادتین614 و615 قانون مجازات اسلامی تعزیرات مصوب 75 اگر در بزه منازعه یکی از منازعین مرتکب ایراد ضرب و جرح عمدی علیه تمامیت جسمانی با دیه نصف یا بیش از نصف دیه کامل گردد و سایر نزاع کنندگان یا اساساً در حین نزاع ضرب و جرحی وارد نکرده یا صدمات وارده دیه‌اشان کمتر از نصف دیه کامل باشد خواهشمند است ب. ت. ب. موارد مشروحه ذیل اعلام فرمایند. 1- به هرکدام از منازعین حسب اینکه فعل آنها صرفا شرکت در منازعه باشد یا به همراه آن مرتکب رفتار دیگر مثل ایراد ضرب و جرح شده باشند چه عنوان یا عناوین اتهامی باید تفهیم گردد؟ 2- بعضی همکاران قضایی متعقدند همان عنوان مندرج در ماده 615 قانون تعزیرات منازعه منجر به ایراد ضرب یا جرح عمدی تفهیم می‌شود اگر قائل به تفهیم عناوین متعدد به بعضی از منازعین باشیم صرف نظر از اینکه اگر ضرب و جرحی در نزاع رخ ندهد اصل این جرم قابل تحقق نیست ولو اینکه ممکن است اتهامات دیگری منتسب شود موضوع عناوین متعدد عنوان تعدد مادی است یا معنوی؟ 3- مقصود قانونگذار از متهم اصلی در ماده 311 قانون آئین دادرسی کیفری کدام یک از متهمین است آیا لزوماً متهمی که در نزاع صدمه بیشتری وارد کرده یا با فعل وی عناصر جرم تکمیل شده متهم اصلی است تا با تبع رفتار مجرمانه وی به اتهام سایر شرکا در نزاع هم در دادگاهی رسیدگی شود که صلاحیت رسیدگی به اتهام متهم اصلی را دارد؟ 4- اساساً آیا می‌توانیم جرم منازعه را مصداقی از مصادیق شرکت درجرم مصطلح و معمول در عرف و رویه قضایی بدانیم یا اینکه چون شرکت در تحقق جرم منازعه جزء ذات آن است و بدون شرکت عده-ای در نزاع توأم با ضرب و جرح و نقص عضو یا مرگ این جرم محقق نمی‌گردد و در این جرم چیزی به نام مباشرت نداریم به طور کلی تحت عنوان شرکت در جرم اصطلاحی که در سایر جرایم غیر منازعه مصداق دارد قرار نمی‌گیرد ودر فرض سوال فقط به اتهام متهمی که درنزاع شرکت داشته و در عین حال مرتکب بزه ایراد ضرب و جرح عمدی با نصف یا بیش از نصف دیه کامل شده در دادگاه کیفری یک رسیدگی شود ولی به اتهامات سایر متهمان چون عنوان شرکت مصداق ندارد در محاکم کیفری دو رسیدگی می‌شود؟ 5- اگر فرض آن گروه از همکاران قضایی را که قائل به این معنا هستند که عنوان بزه در قانون همان منازعه منجر به ایراد ضرب و جرح عمدی م. ب. و ن. ب. ا. مجازات اصلی چنین بزهی در بند 3 ماده 615 قانون تعزیرات حبس از سه ماه تا یک‌ سال حبس است و دیه را طبق تبصره 2 ماده مرقوم امری فرعی و عارضی بر اصل مجازات که حبس است بدانیم و ب. ت. ب. اینکه طبق ماده 301 قانون آئین دادرسی کیفری اصل بر رسیدگی در محاکم کیفری دو م. ب. می‌توانیم بگوئیم سپس به اتهامات همه منازعین در فرض سوال باید در دادگاه کیفری دو رسیدگی گردد. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: ب (4)- منازعه جمعی ماهیتا جرم مشارکتی است و لذا از هر طرف باید حداقل دو نفر و مجموعا چهار نفر باشند تا قابل تحقق باشد. بنابراین از مقوله شرکت در جرم موضوع ماده 125 قانون مجازات اسلامی مصوب 1392 که با مشارکت یک نفر نیز امکان تحقق جرم مربوط وجود دارد، خارج است و در بزه منازعه جمعی، رفتار مادی هر یک از مرتکبین و مباشرین لزوما ایراد ضرب و جرح و قتل نیست و آنچه ضرورت دارد، حضور موثر و همزمان در مکان نزاع با وجود قصد مشارکت در نزاع است که ممکن است افعال مختلف را بر حسب شرایط و اوضاع و احوال نزاع شامل گردد و مشارکت در نزاع جمعی در هر صورت، همانند هر جرم دیگری می‌تواند دارای معاون یا معاونین جرم نیز باشد و از حیث صلاحیت در رسیدگی به جرم نیز مطابق قواعد عام حاکم بر صلاحیت مراجع قضایی مذکور در قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 و اصلاحات و الحاقات بعدی و به ویژه مواد 310 و 311 این قانون باید عمل گردد و لذا ب. ت. ب. انتساب بزه نزاع جمعی به کلیه افراد شرکت‌کننده در نزاع و ب. ت. ب. نتایج حاصله از نزاع، علی‌القاعده رسیدگی به بزه یادشده در مرجع قضایی (کیفری) که به اتهام متهم اصلی رسیدگی می-کند، ب. ت. ب. صلاحیت محلی دادگاه محل وقوع بزه، حسب مورد، رسیدگی خواهد شد ولذا چنانچه نزاع جمعی منتهی به قتل عمدی شده باشد، با لحاظ ماده 302 قانون فوق‌الذکر، رسیدگی به جرایم تمامی مشارکت‌کنندگان در نزاع، در دادگاه کیفری یک محل وقوع بزه (ب. ت. ب. اتهام متهم اصلی که علاوه بر مشارکت در نزاع جمعی، قتل عمدی نیز م. ب.)، صورت خواهد پذیرفت.

موارد مرتبط 110

آرای مرتبط 40

نظریات مشورتی 40

نشست‌های قضایی 13

مواد مرتبط 4

مقرراتِ مرتبط 2

دکترین 9

نکته‌های مرتبط 2

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین