نظر مشورتی 7/95/1596 مورخ 1395/07/05 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی

مطابق مادّه946 (اصلاحي6/11/87) قانون مدني« زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج يك هشتم از عين اموال منقول و يك هشتم از قيمت اموال غيرمنقول اعم از عرصه و اعيان ارث مي برد. در صورتي كه زوج هيچ فرزندي نداشته باشد سهم زوجه يك چهارم از كليه اموال به ترتيب فوق ميباشد» و مطابق ماده 948 (مصوب 6/11/1387) «هرگاه ورثه از اداء قيمت امتناع كنند، زن مي تواند حق خود را از عين اموال استيفا، كند.» بنابراين، زوجه از يك هشتم يا يك چهارم قيمت عرصه و اعيان ارث ميبرد و تا زماني كه مالك عين عرصه و اعيان نشده است فقط مالك قيمت آن است، بديهي است هر زمان ساير ورثه بخواهند قيمت يك هشتم يا يك چهارم عرصه و اعيان را به زوجه بدهند، بايد قيمت روز آن را به زوجه پرداخت نمايند نظریه مشورتی شماره 7/95/1596 مورخ 1395/07/05 موضوع استعلام مربوط به حقوق زوجه در شرایطی است که اعیانی ملکی ثبت شده به فردی منتقل شده است و در صورت عدم وجود اعیانی، نحوه تقویم حق زوجه در عرصه چگونه است. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه و مطابق با ماده 946 (اصلاحی 6/11/87) قانون مدنی، زوجه در صورت داشتن فرزند، از یک‌هشتم و در صورت نداشتن فرزند، از یک‌چهارم قیمت اموال غیرمنقول (شامل عرصه و اعیان) ارث می‌برد. همچنین، طبق ماده 948 (مصوب 1387/11/06)، اگر ورثه از پرداخت قیمت امتناع کنند، زوجه می‌تواند حق خود را از عین اموال دریافت کند. بنابراین، زوجه در این موارد تنها مالک قیمت عرصه و اعیان است و در صورت پرداخت قیمت، باید قیمت روز آن به زوجه پرداخت شود. تاریخ نظریه: 1395/07/05 شماره نظریه: 7/95/1596 شماره پرونده: 967-1/7-95 در مواردی که ثمینه اعیانی در اسناد رسمی ملکی ثبت شده و به فردی انتقال یافته است در فرض عدم وجود اعیانی از قبیل ساختمان و غیره آیا به هنگام تقسیم صاحب اعیانی چون همسر حقی از عرصه خواهد برد یا خیر؟ نحوه تقویم حق اعیانی چگونه خواهد بود؟ نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: مطابق مادّه946 (اصلاحی 6/11/87) قانون مدنی« زوجه در صورت فرزنددار بودن زوج یک هشتم از عین اموال منقول و یک هشتم از قیمت اموال غیرمنقول اعم از عرصه و اعیان ارث می برد. در صورتی که زوج هیچ فرزندی نداشته باشد سهم زوجه یک چهارم از کلیه اموال به ترتیب فوق م. ب.» و مطابق ماده 948 (مصوب 1387/11/6) «هرگاه ورثه از اداء قیمت امتناع کنند، زن می‌تواند حق خود را از عین اموال استیفا، کند.» بنابراین، زوجه از یک هشتم یا یک چهارم قیمت عرصه و اعیان ارث می‌برد و تا زمانی که مالک عین عرصه و اعیان نشده است فقط مالک قیمت آن است، بدیهی است هر زمان سایر ورثه بخواهند قیمت یک هشتم یا یک چهارم عرصه و اعیان را به زوجه بدهند، باید قیمت روز آن را به زوجه پرداخت نمایند.