نظر مشورتی 7/95/1758 مورخ 1395/07/26 اداره کل حقوقی قوه‌قضائیه در خصوص ممنوعیت انجام وکالت برای قضات بر اساس آخرین محل خدمت قضایی با اصلاحات و الحاقات بعدی

الف 4و1،2،3و ب-ب. ت. ب. سياق عبارت تبصره 4 <a class="artref" href="/ماده/ماده-6-a_0815110243045">ماده 6 قانون كيفيت اخذ پروانه وكالت دادگستري</a> مصوب 17/1/1376 و با لحاظ قسمت اخير تبصره 2 ماده 10 آييننامه اجرايي ماده187 قانون برنامه سوم توسعه مصوب 13/6/1381 كه به ممنوعيت انجام وكالت در آخرين حوزه قضايي محل خدمت قضايي تصريح كرده است منظور از عبارت «آخرين محل خدمت» در قانون صدرالذكر نيز آخرين حوزه قضايي است كه قاضي مربوطه در آن به خدمت قضايي مشغول بوده است، بنابراين قضاتي كه آخرين محل خدمت آنها در ديوانعالي كشور و يا ديوان عدالت اداري بوده است، در صورت اشتغال به امر وكالت از شمول تبصره 4 <a class="artref" href="/ماده/ماده-6-a_0815110243045">ماده 6 قانون كيفيت اخذ پروانه وكالت دادگستري</a> خارج ميباشند، زيرا حوزه قضايي محل خدمت آنها معطوف به محل خاصي نبوده و شامل تمامي كشور است و اطلاق حوزه قضايي با لحاظ ماده 6 آييننامه اصلاحي ماده 6 قانون تشكيل دادگاههاي عمومي و انقلاب مصوب 15/3/73 و 9/11/81 حسب مورد شامل بخش، شهرستان و استان با رعايت تقسيمات كشوري است و شامل كل كشور نميگردد، ضمناً در اعمال مممنوعيت فوقالذكر، آخرين محل خدمت ملاك است و نه مدت خدمت قضايي در آن محل. نظریه مشورتی شماره 7/95/1758 مورخ 1395/07/26 استعلامی درباره تفسیر تبصره 4 <a class="artref" href="/ماده/ماده-6-a_0815110243045">ماده 6 قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری</a> مصوب 1376 برای قضاتی که آخرین محل خدمت‌شان در مراجع قضایی خاصی مانند دیوان عدالت اداری بوده، مطرح شده است. سوالات شامل این است که آیا این قضات نیز از وکالت محروم می‌شوند و در صورت شمول، محدودیت‌ها چگونه است. نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این استعلام پاسخ داده و تاکید می‌کند که قضاتی که آخرین محل خدمت‌شان در دیوان عالی کشور یا دیوان عدالت اداری بوده، از شمول تبصره 4 ماده 6 مستثنی هستند و می‌توانند به وکالت بپردازند، زیرا حوزه قضایی محل خدمت‌شان به یک منطقه خاص محدود نمی‌شود و شامل کل کشور است. همچنین، آخرین محل خدمت ملاک تعیین محدودیت است و نه مدت خدمت قضایی در آن محل. تاریخ نظریه: 1395/07/26 شماره نظریه: 7/95/1758 شماره پرونده: 1195-98-95 احتراماً با عنایت به اینکه اولاً: به موجب مقررات تبصره 4 <a class="artref" href="/ماده/ماده-6-a_0815110243045">ماده 6 قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری</a> کسانی که دارای رتبه قضایی بوده‌اند به مدت سه سال در آخرین محل خدمت خود حق وکالت نخواهند داشت. ثانیاً: در نظریه شماره 8658/7 مورخ 1/11/82 محل خدمت به حوزه قضایی تفسیر شده است با عبارت منظور از محل خدمت مذکور در تبصره 4 <a class="artref" href="/ماده/ماده-6-a_0815110243045">ماده 6 قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری</a> مصوب 76 حوزه قضایی است و مقصود مقنن آن است که چون قاضی درحوزه قضایی خود شناخته شده و با سایر قضات آن حوزه در ارتباط نزدیک است بلافاصله پس از بازنشسته شدن در آن حوزه وکالت نکند تا شائبه اعمال نفوذ و استفاده از موقعیت شغلی قبلی او به وجود نیاید.. بنابراین قضات دادگاه‌های عمومی وانقلاب و دادگاه تجدیدنظر استان پس از بازنشستگی حق وکالت در حوزه قضایی حسب مورد شهرستان یا استان خود را ندارند و صحیح نیست که بگوییم مثلاً قاضی تجدیدنظر استان تهران فقط در شهرستان تهران تا سه سال پس از بازنشستگی حق وکالت ندارد اما در کرج و یا سایر شهرهای استان حق وکالت دارد زیرا این نقض غرض قانونگذار است. ثالثاً: حوزه صلاحیت بعضی مراجع محترم قضایی خاص به موجب قانون ملی و کشوری م. ب. مانند دیوان‌عالی کشور، دادسرای انتظامی قضات، دیوان عدالت اداری و..لیکن در تهران مستقر هستند. بنا به مراتب فوق مستدعی است بررسی و پاسخ فرمایید: الف) تفسیر محل مذکور در قانون به حوزه قضایی نسبت به قضاتی که آخرین محل خدمت آنان در مراجع قضایی خاص مزبور بوده است مانند قضات دیوان عدالت اداری که به هر دلیل از کسوت قضا خارج و به شغل وکالت مشغول می‌گردند چگونه جاری خواهد شد؟ به عبارت دیگر آیا محرومیت موضوع تبصره 4 ماده 6 صدرالاشعار شامل ایشان نیز می‌گردد در صورت شمول محرومیت آیا در مدت سه سال: الف 1) ب. ت. ب. استدلال و توضیحاتی که در نظریه مشورتی آن مرجع محترم بیان شده است و این رابطه کاری با قضات محاکم و مراجع دیگر منتفی است فقط در مراجع قضایی خدمتی اخیر مثلاً قضات بازنشسته از دیوان عدالت اداری فقط از وکالت در دیوان عدالت اداری حق وکالت ندارند؟ الف2) آیا ب. ت. ب. استقرار مراجع قضایی اعلامی در تهران در شهر تهران حق وکالت ندارند؟ الف3) به لحاظ حوزه موضوع تفسیر در استان تهران از وکالت ممنوع هستند؟ الف4) با لحاظ حوزه صلاحیت ملی و کشوری این مراجع از وکالت در کل کشور محروم هستند؟ ب) چنانچه محرومیت در غیر از بند الف 1 باشد اگر قضات شاغل در این مراجع محترم با فاصله اندک قبل از بازنشستگی مثلا یک سال و کمتر با عنوان قاضی یکی از شعب محاکم عمومی شاغل بوده و سپس بازنشسته شده است محدودیت شغلی ایشان چه وضعیتی خواهد داشت./ع نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه: الف 4و1،2،3و ب-ب. ت. ب. سیاق عبارت تبصره 4 <a class="artref" href="/ماده/ماده-6-a_0815110243045">ماده 6 قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری</a> مصوب 1376/1/17 و با لحاظ قسمت اخیر تبصره 2 ماده 10 آیین‌نامه اجرایی ماده 187 قانون برنامه سوم توسعه مصوب 1381/6/13 که به ممنوعیت انجام وکالت در آخرین حوزه قضایی محل خدمت قضایی تصریح کرده است منظور از عبارت «آخرین محل خدمت» در قانون صدر‌الذکر نیز آخرین حوزه قضایی است که قاضی مربوطه در آن به خدمت قضایی مشغول بوده است، بنابراین قضاتی که آخرین محل خدمت آنها در دیوان‌عالی کشور و یا دیوان عدالت اداری بوده است، در صورت اشتغال به امر وکالت از شمول تبصره 4 <a class="artref" href="/ماده/ماده-6-a_0815110243045">ماده 6 قانون کیفیت اخذ پروانه وکالت دادگستری</a> خارج می‌باشند، زیرا حوزه قضایی محل خدمت آنها معطوف به محل خاصی نبوده و شامل تمامی کشور است و اطلاق حوزه قضایی با لحاظ ماده 6 آیین‌نامه اصلاحی ماده 6 قانون تشکیل دادگاه‌های عمومی و انقلاب مصوب 15/3/73 و 9/11/81 حسب مورد شامل بخش، شهرستان و استان با رعایت تقسیمات کشوری است و شامل کل کشور نمی‌گردد، ضمناً در اعمال مممنوعیت فوق‌الذکر، آخرین محل خدمت ملاک است و نه مدت خدمت قضایی در آن محل./ح