نظر مشورتی 7/96/2771 مورخ 1396/11/10 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- مهریه در فرض فسخ نکاح به علت تدلیس از ناحیه زوجه (2)- اجرای ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیت های مالی در
پرسش: آیا در فرض فسخ نکاح به علت تدلیس زوجه پس از دخول، زوجه استحقاق مهریه دارد و آیا ذکر مهریه به صورت عندالاستطاعه مانع اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی است؟
پاسخ: بله، زوجه مستحق کل مهریه است و ذکر عندالاستطاعه بودن مهریه مانع از تقاضای اعمال ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی توسط محکومله نیست.
به زبانِ ساده
در بخش نخست، درباره مهریه پس از فسخ نکاح به علت تدلیس زوجه پرسیده شده است. نظر مشورتی میگوید اگر دخول انجام شده باشد، زوجه تمام مهریه را میگیرد و شخصی که از تدلیس زیان دیده میتواند خسارتش را از تدلیسکننده مطالبه کند. پاسخ پرسش دوم در متنِ ارائهشده ناقص است.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده است. اشخاص مورد بحث، زوجه و زوج و در بخش خسارت، تدلیسکننده و زیاندیدهاند.
چگونه: دو پرسش درباره آثار فسخ نکاح و اجرای مهریه عندالاستطاعه برای اداره کل حقوقی مطرح شده است. پاسخ بخش نخست کامل است، اما متن پیش از پایان پاسخ بخش دوم قطع شده است.
چرا مهم است: برای زوجین و وکلایی مفید است که درباره آثار تدلیس و فسخ نکاح بر مهریه یا اجرای حکم مهریه پرسش دارند.
قوانینِ مرتبط: ماده ۱۱۰۱ قانون مدنی؛ ماده ۳ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
1-چنانچه نكاحي به علت تدليس از ناحيه زوجهفسخ شود و دخول هم صورت گرفته باشد آيا زوجه استحقاق دريافت مهريه را دارد يا خير؟
2-در صورتي كه مهريه عندالاستطاعه ذكر گرديده باشد و محكومٌ¬له تقاضاي اعمال ماده3 قانون نحوه اجراي محكوميت¬هاي مالي را كرده باشد آيا ب. ت. ب. ذكر عندالاستطاعه اعمال ماده 3 قانوني مي-باشد يا خير؟ با اين توضيح كه بعضي همكاران معتقدند چون مهريه عندالاستطاعه ذكر گرديده زوجه بايد استطاعت مرد را در توان پرداخت يا معرفي اموال او ثابت نمايد و اگر زن نتواند مالي معرفي كند حبس زوج جايز نيست و در مقابل عده اي معتقدند چون به هر حال زوج محكوم به پرداخت گرديده است عندالاستطاعه ذكر شدن مهريه در سند نكاحيه مانع از اعمال ماده 3 نيست چراكه اعمال ماده 3 مربوط به مديوني است كه از اداي دين استنكاف مي¬ورزد و اعسار ايشان ثابت نگرديده و چه بسا شخصي مهريه او به صورت عندالاستطاعه ذكر شده باشد اما با وجود توان مالي نسبت به پرداخت دين اقدام ننمايد.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
1- ب. ت. ب. فرض استعلام مبني بر اينكه نكاحي به علت تدليس از ناحيه زوجه فسخ شده و دخول هم صورت گرفته، مستنبط از مفاد ماده 1101 قانون مدني (مفهوم مخالف)، زوجه استحقاق دريافت كل مهريه را دارد و متضرر از تدليس، از باب مسئوليت مدني مي تواند به تدليس كننده مراجعه و خسارات وارده به خود را مطالبه بنمايد.
2- در صورتي كه حكم به پرداخت مهريه از سوي دادگاه صادر شده باشد، ذكر عندالاستطاعه بودن مهريه در سند نكاحيه در اين حالت تأثيري در اجراي حكم قطعي دادگاه و ضمانت اجراي مربوط به اجراي آن، از جمله اعمال مفاد ماده 3 قانون نحوه اجراي محكوميت هاي مالي ندارد؛ البته در صورت طرح دعواي اعسار، مفاد ماده 7 قانون يادشده بايد لحاظ شود.
نظریه مشورتی شماره 7/96/2771 مورخ 1396/11/10
موضوع استعلام شامل دو پرسش حقوقی است: اول، در مورد حق زوجه برای دریافت مهریه در صورت فسخ نکاح به دلیل تدلیس و وقوع دخول؛ و دوم، در مورد امکان اعمال ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی در خصوص مهریه عندالاستطاعه. در پاسخ به پرسش اول، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که بر اساس ماده 1101 قانون مدنی، زوجه حق دارد کل مهریه را دریافت کند و میتواند برای جبران خسارات به تدلیسکننده مراجعه کند. در پاسخ به پرسش دوم، تاکید میشود که در صورت صدور حکم به پرداخت مهریه، ذکر عندالاستطاعه بودن مهریه بر اجرای حکم و اعمال ماده 3 قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی تاثیری ندارد، مگر اینکه دعوای اعسار مطرح شود که در این صورت باید مفاد ماده 7 قانون مذکور مد نظر قرار گیرد.
تاریخ نظریه: 1396/11/10
شماره نظریه: 7/96/2771
شماره پرونده: 1392-1/9-95