نظر مشورتی 7/96/2788 مورخ 1396/11/14 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص تعیین مجازات مشمولان غایب از وظیفه عمومی با اصلاحات و الحاقات بعدی

استعلام : دستورالعمل هاي صادره و در اجراي قانون خدمت وظيفه عمومي ماده 58 مكرر موظف به شناسايي و تعقيب مشمولين غايب هستند و بر اساس همين قانون مراجع قضايي بايد در خصوص وضعيت اين گونه اشخاص رسيدگي قضايي انجام دهند وليكن در قوانين مربوطه به طور دقيق مشخص نشده قاضي در برخورد با اين بزه چه مجازاتي را بايد تعيين كند طبق تبصره <a class="artref" href="/ماده/ماده-58-a_0815110241057">ماده 58 قانون خدمت وظيفه عمومي</a> مصوب 63 قاضي مي تواند تعزيري را كه خود صلاح بداند در خصوص متهم اعمال كند اين ماده در سال 90 اصلاح شده و در اصلاحيه اين ماده قانونگذار صرفاً اعلام كرده مشمول غايب در اين قانون به عنوان فراري محسوب و به مراجع صالح قضايي معرفي مي گردد وليكن هيچ مجازاتي براي متهم پيش بيني نشده مستدعي است اعلام فرماييد اولا آيا با لحاظ تبصره يك <a class="artref" href="/ماده/ماده-58-a_0815110241057">ماده 58 قانون خدمت وظيفه عمومي</a> قاضي مي تواند تعزير صادر نمايد و اصولا آيا اين تبصر ه به قوت خود باقي است يا با اصلاح انجام شده ديگر اعتباري ندارد؟ ثانيا طبق بند 2 ماده 58 اصلاحي براي مشموليني كه فراري محسوب مي شوند بر اساس كدام قانون مجازات تعيين مي شود آيا مي توان به ماده 59 قانون مجازات جرايم نيروهاي مسلح استناد كرد؟ نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه : اولاً:ب. ت. ب. ماده 1 قانون مجازات جرائم نيروهاي مسلح مصوب 1382، دادگاه هاي نظامي به جرائم مربوط به وظايف خاص نظامي و انتظامي كليه &#34;افراد نظامي&#34; رسيدگي مي كنند وكاركنان وظيفه، طبق بند &#34;و&#34; همين ماده از تاريخ شروع خدمت تا پايان آن، فرد نظامي محسوب مي شوند و مادام كه شروع به خدمت نكرده، فرد نظامي تلقي نمي شوند و رسيدگي به جرائم ارتكابي آنان، از جمله عدم معرفي مشمولين خدمت وظيفه عمومي در مهلت يا موعد مقرر قانوني به عنوان غايب و ارتكاب بزه غيبت از خدمت سربازي به عهده مراجع قضايي عمومي است و ب. ت. ب. اينكه بزه موضوع بند2 <a class="artref" href="/ماده/ماده-58-a_0815110241057">ماده 58 قانون خدمت وظيفه عمومي</a> نيز قبل از شروع به خدمت تحقق مي يابد و مرتكب در زمان ارتكاب، فرد نظامي محسوب نمي شود و درحقيقت بزه غيبت از خدمت وظيفه عمومي است كه مقنن، مرتكب آن را به عنوان فراري محسوب نموده است، در مراجع قضايي عمومي مورد رسيدگي قرار مي گيرد و مجازات فرار از خدمت هم در مواد 59 و60 قانون مجازات جرائم نيروهاي مسلح تعيين شده است؛ لذا مجازات مرتكبين بزه موضوع بند2 ماده 58 اصلاحي قانون خدمت وظيفه عمومي نيز مطابق همين مواد تعيين مي شود. ثانياً: ب. ت. ب. آنچه در بند اولاً آورده شد، ترتيب رسيدگي به بزه غيبت از خدمت وظيفه عمومي موضوع بند 2 <a class="artref" href="/ماده/ماده-58-a_0815110241057">ماده 58 قانون خدمت وظيفه عمومي</a> 1363، مطابق با آيين نامه اجرايي اين قانون مي باشد. نظریه مشورتی شماره 7/96/2788 مورخ 1396/11/14 موضوع استعلام به مجازات مشمولان غایب و نحوه رسیدگی به بزه غیبت از خدمت وظیفه عمومی بر اساس قانون خدمت وظیفه عمومی و قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مربوط می‌شود. سوالات مطرح شده شامل این موارد است که آیا قاضی می‌تواند بر اساس تبصره یک <a class="artref" href="/ماده/ماده-58-a_0815110241057">ماده 58 قانون خدمت وظیفه عمومی</a>، تعزیر صادر کند و وضعیت اعتبار این تبصره پس از اصلاحات سال 90 چگونه است، همچنین بر اساس کدام قانون مجازات برای مشمولان فراری تعیین می‌شود. پاسخ اداره کل حقوقی قوه قضاییه به این استعلام به این شکل است که دادگاه‌های نظامی به جرائم مرتبط با وظایف خاص نظامی رسیدگی می‌کنند و مشمولان خدمت وظیفه عمومی که غایب محسوب می‌شوند، در مراجع قضایی عمومی تحت پیگرد قرار می‌گیرند. مجازات بزه غیبت از خدمت بر اساس مواد 59 و 60 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح تعیین می‌شود و ترتیب رسیدگی به این بزه مطابق با آیین‌نامه اجرایی قانون خدمت وظیفه عمومی است. تاریخ نظریه: 1396/11/14 شماره نظریه: 7/96/2788 شماره پرونده: 96-208-2050 اولاً:ب. ت. ب. ماده 1 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح مصوب 1382، دادگاه‌های نظامی به جرائم مربوط به وظایف خاص نظامی و انتظامی کلیه افراد نظامی رسیدگی می‌کنند و کارکنان وظیفه، طبق بند و همین ماده از تاریخ شروع خدمت تا پایان آن، فرد نظامی محسوب می‌شوند و مادام‌که شروع به خدمت نکرده، فرد نظامی تلقی نمی‌شوند و رسیدگی به جرائم ارتکابی آنان، از جمله عدم معرفی مشمولین خدمت وظیفه عمومی در مهلت یا موعد مقرر قانونی به عنوان غایب و ارتکاب بزه غیبت از خدمت سربازی به عهده مراجع قضایی عمومی است و ب. ت. ب. اینکه بزه موضوع بند 2 <a class="artref" href="/ماده/ماده-58-a_0815110241057">ماده 58 قانون خدمت وظیفه عمومی</a> نیز قبل از شروع به خدمت تحقق می‌یابد و مرتکب در زمان ارتکاب، فرد نظامی محسوب نمی‌شود و درحقیقت بزه غیبت از خدمت وظیفه عمومی است که مقنن، مرتکب آن را به عنوان فراری محسوب نموده است، در مراجع قضایی عمومی مورد رسیدگی قرار می‌گیرد و مجازات فرار از خدمت هم در مواد 59 و60 قانون مجازات جرائم نیروهای مسلح تعیین شده است؛ لذا مجازات مرتکبین بزه موضوع بند 2 ماده 58 اصلاحی قانون خدمت وظیفه عمومی نیز مطابق همین مواد تعیین می‌شود. ثانیاً: ب. ت. ب. آنچه در بند اولاً آورده شد، ترتیب رسیدگی به بزه غیبت از خدمت وظیفه عمومی موضوع بند 2 <a class="artref" href="/ماده/ماده-58-a_0815110241057">ماده 58 قانون خدمت وظیفه عمومی</a> 1363، مطابق با آیین‌نامه اجرایی این قانون م. ب..