جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوقدانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونهمتن را ساده نشانتان میدهیم
پرسش: آیا برای استفاده از عفو در جرایمی که صرفاً به جزای نقدی محکوم شدهاند، رضایت شاکی الزامی است؟
پاسخ: بله، در صورت وجود شاکی، رضایت وی یا جبران ضرر و زیان ناشی از جرم برای استفاده از عفو ضروری است.
به زبانِ ساده
این نظر روشن میکند که شرط عفو فقط به داشتن یا نداشتن طلب مالی شاکی محدود نیست. اگر شاکی وجود داشته و رضایت نداده باشد، محکومعلیه باید زیان ناشی از جرم را جبران کرده باشد یا برای جبران آن ترتیبی داده باشد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن «این مرجع» معرفی شده، اما نام آن مشخص نیست. موضوع درباره محکومعلیه و شاکی است.
چگونه: مرجع پرسشکننده درباره لزوم رضایت شاکی در جرایمی مانند تهدید و توهین استعلام کرده است. اداره کل حقوقی با استناد به تعریف شاکی و انواع زیان، شرط دستورالعمل عفو را توضیح داده است.
چرا مهم است: این نظر برای محکومان، وکلا و مراجع بررسیکننده درخواست عفو در تشخیص اثر رضایت یا جبران زیان شاکی کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: مواد ۱۰ و ۱۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۹۲؛ تبصره ۱ ماده ۱۴؛ شق ۳ بند ج دستورالعمل عفو مورد اشاره در استعلام.
مفاهیمِ حقوقی: شاکی، ضرر و زیان مادی، ضرر و زیان معنوی، جبران خسارت، عفو، محکومعلیه
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا محکومعلیه در جرم تهدید یا توهین، با وجود نداشتن حق مالی برای شاکی، برای استفاده از عفو به رضایت شاکی نیاز دارد؟
در فرضی که پرونده شاکی دارد و رضایت او جلب نشده و زیان ناشی از جرم نیز جبران نشده یا ترتیبی برای جبران آن اتخاذ نشده باشد، امکان استفاده از عفو وجود ندارد.
اگر شاکی رضایت ندهد، آیا محکومعلیه میتواند از عفو استفاده کند؟
در صورت جبران ضرر و زیان ناشی از جرم یا اتخاذ ترتیب برای جبران آن، شرط مورد بحث تأمین میشود.
منظور از شرط شق ۳ بند ج دستورالعمل عفو چیست؟
یا شاکی وجود نداشته باشد، یا رضایت او جلب شده باشد، یا زیان ناشی از جرم جبران شده یا ترتیبی برای جبران آن اتخاذ شده باشد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
نظر به اينكه اين مرجع در مورد بند 3 قسمت ج دچار ابهام گرديده است خواهشمند است ارشاد فرماييد آيا در جرائمي همچون تهديد و توهين كه محكومٌ عليه صرفاً به پرداخت جزاي نقدي محكوم گرديده و شاكي داراي حق مالي نمي باشد جهت استفاده از عفو نياز به رضايت شاكي دارد يا خير و يا به عبارت ديگر در چنين جرائمي ب. ت. ب. عدم رضايت شاكي محكومٌ عليه مي توانند از عفو رهبري استفاده نمايد يا خير.
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
طبق ماده 10 قانون آيين دادرسي كيفري 1392، شاكي شخصي است كه از وقوع جرم متحمل ضرر و زيان مي گردد و نيز وفق ماده 14 قانون مذكور، ضرر و زيان اعم از مادي يا معنوي است و برابر تصره 1 اين ماده جبران زيان معنوي هم پيش بيني شده است، منظور از شرط مقرر در شق 3 بند ج دستورالعمل عفو اشاره شده در استعلام اين است كه يا شخصي از متهم (محكوم عليه) شكايت ننموده (فاقد شاكي است) يا در صورت اعلام شكايت، رضايت وي جلب شده است و يا در صورت عدم اعلام رضايت، متهم(محكوم عليه) ضرر و زيان ناشي از جرم را كه به موجب حكم قطعي از سوي دادگاه ذيصلاح به لحاظ ارتكاب جرم محكوم شده است، جبران نموده يا ترتيبي در جهت جبران اتخاذ نموده است بنابراين در فرض استعلام كه پرونده امر داراي شاكي مي باشد امكان استفاده از عفو براي محكوم عليه به استناد دستورالعمل ياد شده وجود ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/96/424 مورخ 1396/02/24
موضوع استعلام به ابهام در بند 3 قسمت ج دستورالعمل عفو و ارتباط آن با جرائمی مانند تهدید و توهین مربوط میشود، در مواردی که محکومٌعلیه تنها به پرداخت جزای نقدیمحکوم شده و شاکی حق مالی ندارد. سوال این است که آیا برای بهرهمندی از عفو، رضایت شاکی لازم است یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح میدهد که بر اساس ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، شاکی کسی است که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان میشود. در صورت وجود شاکی، محکومٌعلیه نمیتواند از عفو رهبری استفاده کند، مگر اینکه شاکی رضایت دهد یا ضرر و زیان ناشی از جرم جبران شود. بنابراین، در شرایط مطرحشده در استعلام، اگر شاکی وجود داشته باشد، محکومٌعلیه نمیتواند از عفو بهرهمند شود.
تاریخ نظریه: 1396/02/24
شماره نظریه: 7/96/424
شماره پرونده: 69-651-321
ن. ب. ا. این مرجع در مورد بند 3 قسمت ج دچار ابهام گردیده است خواهشمند است ارشاد فرمایید آیا در جرائمی همچون تهدید و توهین که محکومٌ علیه صرفاً به پرداخت جزای نقدی محکوم گردیده و شاکی دارای حق مالی نمیباشد جهت استفاده از عفو نیاز به رضایت شاکی دارد یا خیر و یا به عبارت دیگر در چنین جرائمی ب. ت. ب. عدم رضایت شاکی محکومٌ علیه میتوانند از عفو رهبری استفاده نماید یا خیر.
طبق ماده 10 قانون آیین دادرسی کیفری 1392، شاکی شخصی است که از وقوع جرم متحمل ضرر و زیان میگردد و نیز وفق ماده 14 قانون مذکور، ضرر و زیان اعم از مادی یا معنوی است و برابر تصره 1 این ماده جبران زیان معنوی هم پیش بینی شده است، منظور از شرط مقرر در شق 3 بند ج دستورالعمل عفو اشاره شده در استعلام این است که یا شخصی از متهم (م. ع.) شکایت ننموده (فاقد شاکی است) یا در صورت اعلام شکایت، رضایت وی جلب شده است و یا در صورت عدم اعلام رضایت، متهم(م. ع.) ضرر و زیان ناشی از جرم را که به موجب حکم قطعی از سوی دادگاه ذیصلاح به لحاظ ارتکاب جرم محکوم شده است، جبران نموده یا ترتیبی در جهت جبران اتخاذ نموده است بنابراین در فرض استعلام که پرونده امر دارای شاکی م. ب. امکان استفاده از عفو برای م. ع. ب. استناد دستورالعمل یاد شده وجود ندارد.