پرسش: آیا شهرداری بدون تقاضای مالک، حق اخذ حقوق ناشی از ورود به محدوده شهری را دارد؟
پاسخ: خیر، تقاضای مالک برای استفاده از مزایای ورود به محدوده، شرط کافی برای اخذ حقوق توسط شهرداری است.
به زبانِ ساده
موضوع این است که شهرداری چه زمانی میتواند حقوق مربوط به ورود زمین به محدوده توسعه و عمران شهر را مطالبه کند. طبق نظر مشورتی، علاوه بر ورود زمین به محدوده، درخواست صاحبان زمین برای استفاده از مزایای مربوط نیز لازم است.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر مشورتی داده است؛ پرسشکننده و طرفین احتمالی نامطمئناند.
چگونه: پرسش درباره امکان دریافت حقوق از صاحبان زمین پس از ورود زمین به محدوده مطرح شده و پاسخ، تقاضای صاحبان زمین برای استفاده از مزایا را نیز لازم دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای صاحبان زمین و شهرداریها در تشخیص زمان امکان مطالبه حقوق مربوط کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها، مصوب ۱۳۶۷، ماده واحده، تبصره ۴
مفاهیمِ حقوقی: ورود زمین به محدوده شهر، توسعه و عمران شهری، تقاضای مالک، حقوق شهرداری، شرط لازم، شرط کافی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا شهرداری صرفِ ورود زمین به محدوده توسعه و عمران شهر میتواند حقوق موضوع تبصره ۴ را دریافت کند؟
خیر؛ ورود زمین شرط لازم است، اما بهتنهایی کافی نیست.
برای دریافت حقوق موضوع تبصره ۴ چه شرط دیگری لازم است؟
صاحبان زمین باید از شهرداری تقاضای استفاده از مزایای ورود به محدوده را کرده باشند.
کلیدواژهها: شهرداری، محدوده شهری، حقوق شهرداری، مالک، طرحهای دولتی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
ب. ت. ب. صراحت تبصره 4 ماده واحده قانون تعيين وضعيت املاك واقع در طرح هاي دولتي و شهرداري ها مصوب 29/8/1367 مبني بر «تقاضاي صاحبان اراضي براي استفاده از مزاياي ورود به محدوده توسعه و عمرانشهر» لذا تا زماني كه صاحبان اراضي تقاضاي برخورداري از مزاياي ورود به محدوده توسعه و عمران شهري را به شهرداري ارائه نكنند، شهرداري نمي تواند حقوق موضوع تبصره ياد شده را از صاحبان اراضي مذكور اخذ نمايد؛ به عبارت ديگر ورود اراضي به محدوده توسعه و عمران شهر، شرط لازم براي اعمال تبصره ماده واحده قانون صدرالاشاره مي باشد ولي شرط كافي نيست. شرط كافي براي دريافت حقوق مربوط به اعمال مقررات تبصره موصوف، «تقاضاي صاحبان اراضي براي استفاده از مزاياي ورود به محدوده توسعه و عمران شهر» مي باشد.
نظریه مشورتی شماره 7/96/875 مورخ 1396/04/19
موضوع استعلام مربوط به حقوق مالکین اراضی است که به موجب مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران و بر اساس قانون تاسیس شورای عالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 1351/12/22، به طور ناگهانی در محدوده خدماتی شهر قرار گرفتهاند. سوال مطرح شده این است که آیا شهرداری میتواند به محض ورود این اراضی به محدوده خدماتی، حقوق قانونی موضوع تبصره 4 ماده واحده تعیین تکلیف املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها مصوب 29/8/67 را از مالکین مطالبه کند یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که شهرداری تا زمانی که مالکین اراضی درخواست برخورداری از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهری را به شهرداری ارائه ندهند، نمیتواند حقوق موضوع تبصره مذکور را از آنها دریافت کند. به عبارت دیگر، ورود اراضی به محدوده توسعه و عمران شرط لازم است، اما برای دریافت حقوق مربوطه، ارائه درخواست مالکین نیز ضروری است.
تاریخ نظریه: 1396/04/19
شماره نظریه: 7/96/875
شماره پرونده: 69-66-113
با افزایش محدوده قانونی شهر بر اساس مصوبات شورای عالی شهرسازی و معماری ایران موضوع قانون تاسیس شورایعالی شهرسازی و معماری ایران مصوب 1351/12/22 طبق نقشه جامع و تفصیلی مصوب اراضی وسیعی به یکباره داخل در محدوده شهری محدوده خدماتی شهر قرار میگیرند لیکن مالکین اراضی مزبور هیچگونه حق و حقوقی به محض تصویب طرح پیشنهادی و اعلام افزایش محدوده و وقوع اراضی آنان در داخل محدوده خدماتی شهر به شهرداری پرداخت نمینمایند و قانون نیز در این خصوص الزامی برای مالکین به پرداخت همزمان با تصویب محدوده جدید و اعلام وقوع اراضی خارج از محدوده آنان بالاخص باغات و اراضی مزروعی در داخل محدوده خدماتی مصوب مقرر ننموده است با عرض مراتب مذکور و با عنایت به تبصره 4 ماده واحده تعیین تکلیف املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداریها مصوب 29/8/67 که مقرر داشته:
در مواردی که تهیه زمین عوض در داخل محدوده های مجاز برای قطعه بندی و تفکیک و ساختمان سازی میسر نباشد و احتیاج به توسعه محدوده مزبور طبق طرح های مصوب توسعه شهری مورد تأیید مراجع قانونی قرار بگیرد مراجع مذکور میتوانند در مقابل موافقت با تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه عمران شهر علاوه بر انجام تعهدات مربوط به عمران و آماده سازی زمین و واگذاری سطوح لازم برای تأسیسات و تجهیزات و خدمات عمومی حداکثر تا 20% از اراضی آنها را برای تامین عوض اراضی واقع در طرحهای موضوع این قانون و همچنین اراضی عوض طرحهای نوسازی و بهسازی شهری به طور رایگان دریافت نمایند.
س: چنانچه اراضی که در اثر تصویب طرح جامع و تفصیلی شهر و افزایش محدوده قانونی شهر در شوراهای شهرسازی و معماری ایران داخل در محدوده خدماتی و عمران شهر قرار گرفته و تاکنون نسبت به پرداخت حق و حقوق موضوع تبصره 4 ماده واحده تعیین تکلیف املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها اقدام ننمودهاند شهرداری چه زمانی حق و اختیار مطالبه و اخذ حقوق قانونی موضوع تبصره اخیرالذکر را از مالکین اراضی مذکور خواهد داشت به بیان دیگر آیا شهرداری به محض ورود اراضی خارج از محدوده خدماتی در داخل محدوده حق مراجعه به تک تک مالکین اراضی بر فرض امکان شناسایی آنان را خواهد داشت و یا اینکه مراجع مزبور باید منتظر مراجعه و وصول درخواست و تقاضای مالکین مذکور مبنی بر استفاده از مزایای ورود به محدوده قانونی توسعه و عمران اعم از تقاضای افراز تفکیک تغییر کاربری و غیره باشند تا حقوق موضوع تبصره 4 را دریافت نمایند.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ب. ت. ب. صراحت تبصره 4 ماده واحده قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها مصوب 1367/8/29 مبنی بر «تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهر» لذا تا زمانی که صاحبان اراضی تقاضای برخورداری از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهری را به شهرداری ارائه نکنند، شهرداری نمیتواند حقوق موضوع تبصره یاد شده را از صاحبان اراضی مذکور اخذ نماید؛ به عبارت دیگر ورود اراضی به محدوده توسعه و عمران شهر، شرط لازم برای اعمال تبصره ماده واحده قانون صدرالاشاره م. ب. ولی شرط کافی نیست. شرط کافی برای دریافت حقوق مربوط به اعمال مقررات تبصره موصوف، «تقاضای صاحبان اراضی برای استفاده از مزایای ورود به محدوده توسعه و عمران شهر» م. ب..