چنانچه شخصي كه
پروانه بهره برداري از
چاه محفوره را دارد، در صورتيكه سند زميني كه چاه در آن حفر شده است، در اجراي قانون
ابطال اسناد فروش
رقبات مصوب 3/2/1374 ابطال شود، مطابق تبصره 2 اصلاحي(4/6/1375) ماده 6 آئين نامه اجرائي(اصلاحي 2/8/1380) مالكيت مالك چاه بر تأسيسات و ملزومات آن از جمله حقوق اكتسابي بوده و متعلق به حفر كننده چاه است، هر چند ب. ت. ب. وقف بودن زمين از ابتدا، ملك مذكور، توسط
واقف مربوطه به ملكيت وقف درآمده است. در چنين وضعيتي با در نظر گرفتن بند 7 (الحاقي 12/12/1375) به ماده 1 قانون تشكيلات و اختيارات سازمان حج و
اوقاف و امور خيريه مصوب 2/10/1363 با الحاقات بعدي، دارنده حقوق اكتسابي فوق نمي تواند حقوق خود را بدون
اجازه اين سازمان و اگر
موقوفه داراي متولي باشد بدون اجازه متولي به غير واگذار نمايد، در اين
صورت مي تواند حقوق خ. ر. ب. موقوفه واگذار كند و يا با اجازه آنها به غير انتقال دهد.
نظریه مشورتی شماره 7/97/1270 مورخ 1397/05/02
موضوع استعلام درباره
مالکیت زارعان دارای نسق در چاههای حفر شده و پیامدهای ابطال اسناد فروش رقبات موقوفه است. در این زمینه، دو نظریه حقوقی مطرح شده است: نظریه اول میگوید که مالکیت زارعان شامل تمامی جوانب پروانه حفر و بهرهبرداری و تاسیسات چاه میشود و پس از
ابطال سند، این مالکیت همچنان باقی میماند. نظریه دوم تاکید دارد که
پروانه بهرهبرداری مختص زمین مربوطه است و با ابطال سند، پروانه به موقوفه تعلق میگیرد و زارعان تنها
مالک تاسیسات روی چاه هستند. همچنین، نظر فقهی مقام رهبری تاکید میکند که چاه حفر شده در زمین موقوفه وقف است. در نهایت، نظریه مشورتی
اداره کل حقوقی قوه قضائیه بیان میکند که در صورت ابطال سند زمین، مالک چاه تنها میتواند حقوق اکتسابی خود را با اجازه سازمان اوقاف به
شخص ثالث منتقل کند. این استنباطها بر اساس مواد قانونی و آییننامههای مربوطه، از جمله تبصره 2 اصلاحی ماده 6 آییننامه اجرایی قانون ابطال اسناد فروش رقبات مصوب 1374/02/03 و بند 7 الحاقی به ماده 1 قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف است.
تاریخ نظریه: 1397/05/02
شماره نظریه: 7/97/1270
شماره پرونده: 96-76-1980
ن. ب. ا. در حدود مالکیت زارعان صاحب نسق در چاه محفوره موضوع تبصره 2 اصلاحی 1375/6/4 ماده 6 -2/8/80 آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد فروش رقبات مصوب 1374/2/3 هیات وزیران دو نظریه حقوقی به شرح ذیل وجود دارد:
نظریه اول: مستفاد از تبصره 2 ماده 6 این است که مالکیت چاه مذکور در آن تبصره شامل همه جوانب پروانه حفر و بهره برداری و تاسیسات روی چاه میشود لذا پس از ابطال سند
فروش موقوفه به زارعان پروانه حفر و بهره برداری و تاسیسات روی چاه همچنان در مالکیت زارعان باقی می ماند
متولی موقوفه در صورت امکان نسبت به
خرید امتیاز حفر و بهره برداری و تاسیسات روی چاه اقدام مینماید
نظریه دوم:ب. ت. ب. اینکه مطابق مدلول مواد 1، 23 و 38 قانون آب و نحوه ملی شدن آب مصوب 1347 و مواد 26، 27، و 28
قانون توزیع عادلانه آب مصوب 1361 که جنبه امری داشته و لازم الرعایه است پروانه
مصرف آب مختص به زمین و مواردی است که برای آن صادر شده و دارنده پروانه حق انتقال آن را به دیگری بدون اجازه
وزارت نیرو نخواهد داشت مگر به تبع زمین و برای همان مصرف با اطلاع وزارت نیرو مستفاد از تبصره 2 اصلاحی 1375/8/4 ماده 6 -1380/8/2 آیین نامه اجرایی قانون ابطال اسناد فروش
رقابت مصوب 1374/2/3 هیات وزیران این است که مالکیت زارعان در چاههای مذکور در آن تبصره شامل پروانه بهره برداری نمی شود و پروانه بهره برداری به تبع باطل شدن سند فروش موقوفه متعلق به موقوفه خواهد بود و زارعان صاحب نسق حفر کننده ی چاه فقط نسبت به تاسیسات روی چاه مالکیت دارندنظر فقهی مقام رهبری مبنی براینکه اگر چاه در زمین موقوفه حفر شده باشد تمام چاه وقف است چاه حفر شده در
زمین وقفی وقف است و منافات با مالکیت حفر کنند چاه نسبت به تاسیسات روی چاه از قبل لوله و تلمبه و ساختمان و غیره ندارد استفتائات شماره 80 تا 84 مندرج در صفحات 62 تا 65 مجموعه استفتائات وقف تهیه و تنظیم هیات فقهی و حقوقی
سازمان اوقاف و امور خیریه موید این استنباط م. ب..
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه
قضاییه:
چنانچه شخصی که پروانه بهره برداری از چاه محفوره را دارد، در صورتیکه سند زمینی که چاه در آن حفر شده است، در
اجرای قانون ابطال اسناد فروش رقبات مصوب 1374/2/3 ابطال شود، مطابق تبصره 2 اصلاحی(1375/6/4) ماده 6 آئین نامه اجرائی(اصلاحی 1380/8/2) مالکیت مالک چاه بر تأسیسات و ملزومات آن از جمله حقوق اکتسابی بوده و متعلق به حفر کننده چاه است، هر چند ب. ت. ب. وقف بودن زمین از ابتدا، ملک مذکور، توسط واقف مربوطه به
ملکیت وقف درآمده است. در چنین وضعیتی با در نظر گرفتن بند 7 (الحاقی 1375/12/12) به ماده 1
قانون تشکیلات و اختیارات سازمان حج و اوقاف و امور خیریه مصوب 1363/10/2 با الحاقات بعدی، دارنده حقوق اکتسابی فوق نمیتواند حقوق خود را بدون اجازه این سازمان و اگر موقوفه دارای
متولی باشد بدون اجازه متولی ب. غ. واگذار نماید، در این صورت میتواند حقوق خ. ر. ب. موقوفه واگذار کند و یا با اجازه آنها ب. غ. انتقال دهد.