نظر مشورتی 7/97/2056 مورخ 1397/07/14 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص مزایده حق کسب و پیشه یا تجارت و حق سرقفلی با رعایت حقوق مالک و مقررات اموال غیرمنقول با اصلاحات و الحاقات بعد
پرسش: شرایط و نحوه مزایده و تحویل حق سرقفلی و کسب و پیشه توقیفشده چگونه است؟
پاسخ: مزایده حق کسب و پیشه و سرقفلی با رعایت حقوق مالک و مقررات اموال غیرمنقول بلامانع است و نحوه پرداخت حق مالکانه تابع قرارداد مربوطه است.
به زبانِ ساده
متن درباره فروش حق کسبوپیشه یا سرقفلیِ توقیفشده در مزایده و تحویل ملک پس از آن است. فروش باید حقوق مالک و مقررات فروش اموال غیرمنقول را رعایت کند. اگر متصرفی که محکومعلیه نیست از تخلیه خودداری کند، تخلیه او به دعوا و حکم نیاز دارد.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ طرفین اختلاف در متن مشخص نشدهاند.
چگونه: اداره کل حقوقی درباره مزایده حق سرقفلی یا کسبوپیشه توقیفشده و نحوه تحویل ملک اظهارنظر کرده است. نظر، پرداخت حق مالکانه را وابسته به قرارداد میداند و برای امتناع متصرف غیرمحکومعلیه از تخلیه، طرح دعوا و صدور حکم را لازم میشمارد.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان، مستأجران، برندگان مزایده و واحدهای اجرای احکام در فروش و تحویل ملک کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: قانون اجرای احکام مدنی، ماده ۱۱۱.
مفاهیمِ حقوقی: حق کسبوپیشه یا تجارت، سرقفلی، توقیف مال، مزایده، حق مالکانه، ارزیابی مال غیرمنقول، تخلیه ید
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا مزایده حق کسبوپیشه یا سرقفلی ممکن است؟
بله، با رعایت حقوق مالک و مقررات مربوط به اموال غیرمنقول.
پرداخت حق مالکانه به مالک چگونه تعیین میشود؟
به مفاد قرارداد بستگی دارد و حسب مورد متفاوت است.
آیا میتوان ملک را پس از مزایده به برنده تحویل داد؟
بله؛ اگر ملک موقتاً به مالک یا متصرف تحویل شده باشد، اجرای احکام باید آن را از او تحویل بگیرد و به برنده مزایده بدهد.
اگر متصرفی غیر از محکومعلیه حاضر به تخلیه نباشد، چه باید کرد؟
تخلیه او مستلزم طرح دعوا و صدور حکم مقتضی است.
کلیدواژهها: مزایده، سرقفلی، حق کسب و پیشه، مال غیرمنقول، قانون اجرای احکام مدنی
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
اولاً: مزايده حق كسب و پيشه يا تجارت و نيز حق سرقفلي با رعايت حقوق مالك بلامانع است و در مزايده آن بايد مقررات مربوط به اموال غيرمنقول رعايت شود.
ثانياً: نحوه پرداخت حق مالكانه به مالك عين در فرض سوال كه سرقفلي (يا حق كسب، پيشه يا تجارت) از سوي دادگاه توقيف شده است، بستگي به محتويات قرارداد دارد و حسب مورد متفاوت است. به عنوان مثال، اگر در قرارداد پرداخت مبلغي مشخص شرط داشتن حق انتقال سر قفلي از سوي مستاجر قرار داده شده باشد، قبل از پرداخت آن مبلغ مشخص، امكان مزايده سرقفلي وجود ندارد ولي اگر در قرارداد، توافق شده باشد درصدي از مبلغ سرقفلي به مالك عين داده شود، بديهي است تا پس از فروش آن، امكان تعيين اين درصد وجود ندارد. ثالثاً: مطابق ماده 111 قانون اجراي احكام مدني مال غير منقول بعد از تنظيم صورت و ارزيابي، حسب مورد موقتاً به مالك يا متصرف ملك تحويل مي شود و مشاراليه مكلف است ملك را همان طوري كه طبق صورت تحويل گرفته تحويل دهد. بنابراين، هرگاه اجراي احكام برابر اين ماده مال غير منقول را با تنظيم صورتجلسه موقتاً به مالك يا متصرف ملك تحويل داده باشد، از آنجا كه وي مكلف است ملك را همان طوري كه طبق صورت تحويل گرفته، تحويل دهد، بنابراين اجراي احكام هم مكلف است، نسبت به تحويل گرفتن ملك از مالك يا متصرف و تحويل دادن آن به برنده مزايده، اقدام كند. بديهي است، اگر ملك تحويل متصرفي غير از محكوم عليه (مالك) باشد و وي به ادعاي حقي حاضر به تخليه نباشد تخليه يد وي مستلزم طرح دعوا و صدور حكم مقتضي است.
نظریه مشورتی شماره 7/97/2056 مورخ 1397/07/14
موضوع استعلام درباره وضعیت فروش سرقفلی ملکی است که به درخواست محکومٌعلیه یا محکومٌله توقیف شده و در مزایده به فروش رسیده است. پرسشها شامل صحت مزایده، تطابق آن با مقررات مربوط به اموال غیرمنقول، نحوه پرداخت حق مالکانه به مالک عین در صورت وجود شرط در قرارداد، و وظیفهاجرای احکام در تحویل ملک به برنده مزایده م. ب.. بر اساس نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، مزایده حق سرقفلی با رعایت حقوق مالک مجاز است و باید مقررات مربوط به اموال غیرمنقول رعایت شود. نحوه پرداخت حق مالکانه به مالک عین بستگی به مفاد قرارداد دارد و در صورت وجود شرط خاص، امکان مزایده ممکن است محدود شود. همچنین، طبق ماده 111 قانون اجرای احکام مدنی، اجرای احکام موظف است ملک را از مالک یا متصرف تحویل گرفته و به برنده مزایده تحویل دهد. در صورت عدم تخلیه ملک توسط متصرف، نیاز به طرح دعوا و صدور حکم مقتضی وجود دارد.
تاریخ نظریه: 1397/07/14
شماره نظریه: 7/97/2056
شماره پرونده: 96-3/1-2469
سرقفلی ملکی که حسب معرفی محکومٌعلیه یا درخواست محکومٌله توقیف گردیده برابر مزایده به فروش رفته است: اولا: بیان فرمایید مزایده به عمل آمده صحیح بوده و اگر پاسخ مثبت باشد مشمول مقررات مربوط به مزایده اموال غیرمنقول است یا نه؟ ثانیا: چنانچه مالک مدعی مبلغی در قبال انتقال سرقفلی مستاجر که محکومٌعلیه پرونده است باشد که صرفا در انتقال سرقفلی مستاجرین به مالکین میپردازند اجرا در این قسمت ورودی به موضوع خواهد داشت یا خیر؟ ثالثا: چنانچه صاحب سرقفلی متصرف ملک باشد آیا متعاقب فروش سرقفلی به ثالث اجرای احکام وظیفه ای در قبال تحویل ملک به ثالث دارد یا خیر؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
ثالثاً: مطابق ماده 111 قانون اجرای احکام مدنی مال غیر منقول بعد از تنظیم صورت و ارزیابی، حسب مورد موقتاً به مالک یا متصرف ملک تحویل میشود و مشارالیه مکلف است ملک را همانطوری که طبق صورت تحویل گرفته تحویل دهد. بنابراین، هرگاه اجرای احکام برابر این ماده مال غیر منقول را با تنظیم صورتجلسه موقتاً به مالک یا متصرف ملک تحویل داده باشد، از آنجا که وی مکلف است ملک را همان طوری که طبق صورت تحویل گرفته، تحویل دهد، بنابراین اجرای احکام هم مکلف است، نسبت به تحویل گرفتن ملک از مالک یا متصرف و تحویل دادن آن به برنده مزایده، اقدام کند. بدیهی است، اگر ملک تحویل متصرفی غیر از م. ع. (مالک) باشد و وی به ادعای حقی حاضر به تخلیه نباشد تخلیه ید وی مستلزم طرح دعوا و صدور حکم مقتضی است.