نظر مشورتی 7/97/3043 مورخ 1398/03/20 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص (1)- وضعیت اعمال حقوق مالکانه در مورد املاک واقع در طرح های دولتی و شهرداری ها (2)- وضعیت پرداخت قیمت عادله و
پرسش: وضعیت اعمال حقوق مالکانه در خصوص املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها به چه نحوی است؟
پاسخ: مالک پس از هجده ماه از تاریخ تصویب طرح حق اعمال حقوق مالکانه دارد و دستگاه مجری مکلف است ظرف پنج سال طرح را اجرا کند یا خسارت احداث و تجدید بنا را بپردازد.
به زبانِ ساده
موضوع، حقوق مالک ملکی است که در طرح دولتی یا شهرداری قرار گرفته است. متن برای اعمال حقوق مالکانه دو بازه زمانی تعیین میکند: ۱۸ ماه نخست و فاصله ۱۸ ماه تا پنج سال. اگر پس از پنج سال دستگاه اقدامی برای تملک و اجرای طرح نکرده باشد، مالک از حقوق مالکانه برخوردار میشود و اجرای طرح با پرداخت حقوق اشخاص همراه است.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده و موضوع درباره مالک ملک واقع در طرح و دستگاه مجری طرح است.
چگونه: اداره کل حقوقی با توجه به قانون تعیین وضعیت املاک، آثار گذشت ۱۸ ماه و پنج سال از تصویب طرح را بیان کرده است.
چرا مهم است: این نظر برای مالکان املاک واقع در طرح و دستگاههای اجرایی و شهرداریها در تشخیص زمان و حدود اعمال حقوق مالکانه مفید است.
قوانینِ مرتبط: قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها مصوب ۲۹/۸/۱۳۶۷، با اصلاحات ۲۲/۱/۱۳۸۰.
مفاهیمِ حقوقی: حقوق مالکانه، طرح دولتی و شهرداری، دستگاه مجری طرح، تملک ملک، پروانه ساختمانی، پایانکار، خسارت احداث و تجدید بنا
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
در ۱۸ ماه نخست پس از تصویب طرح، مالک میتواند حقوق مالکانهاش را اعمال کند؟
خیر؛ دستگاه مجری طرح میتواند در این مدت مانع اعمال این حقوق شود.
اگر دستگاه طرح را بین ۱۸ ماه و پنج سال اجرا کند، بابت هزینه احداث یا تجدید بنا خسارت میپردازد؟
خیر.
پس از گذشت پنج سال، مالک چه حقوقی دارد؟
از همه حقوق مالکانه برخوردار است و اگر دستگاه طرح را اجرا کند، باید حقوق اشخاص، از جمله خسارت مربوط به احداث و تجدید بنا، پرداخت شود.
کلیدواژهها: حقوق مالکانه، طرحهای دولتی، شهرداری، پروانه ساختمان، خسارت
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
1- با عنايت به قانون تعيين وضعيت املاك واقع در طرح هاي دولتي و شهرداري ها مصوب 29/8/1367 با اصلاحات 22/1/80 در فرض استعلام، هجده ماه از تاريخ تصويب طرح، مالك حق هيچگونه اعمال حقوق مالكانه را ندارد و دستگاه مجري طرح به مدت هجده ماه از تاريخ تصويب طرح مي تواند مانع هرگونه اعمال حقوق مالكانه توسط اشخاص در املاك واقع در طرح گردد. مالك پس از هجده ماه از تاريخ تصويب طرح مي تواند اعمال حقوق مالكانه نمايد، لكن دستگاه مجري طرح در صورتي كه طرح خود را قبل از پنج سال از تاريخ تصويب طرح به اجرا بگذارد، خسارتي به مالك پرداخت نمي كند؛ به عبارت ديگر دستگاه مجري طرح، در صورتي كه در فرجه قانوني (بين هجده ماه و پنج سال) اقدام به اجراي طرح نمايد، هيچ خسارتي در خصوص هزينه هاي مربوط به احداث و تجديد بنا را به مالك پرداخت نمي كند. پس از اتمام مهلت هجده ماه و پنج سال، مالك داراي كليه حقوق مالكانه مي گردد و شهرداري مكلف به صدور پروانه يا پايان كار با كاربري قبل از طرح مي باشد، اما صدور چنين پايان كاري مانع اجراي طرح مصوب توسط دستگاه مجري طرح با پرداخت كليه حقوق اشخاص نمي گردد؛ به عبارت ديگر دستگاه هاي اجرايي پس از انقضاي مهلت پنج سال، چنانچه اقدامي در راستاي تملك و اجراي طرح نكرده باشند، در اين صورت مالك از كليه حقوق مالكانه برخوردار مي گردد و دستگاه مجري طرح مي بايستي خسارت مربوط به احداث و تجديد بنا را به مالك پرداخت نمايد.
2- دستگاههاي اجرايي و شهرداريها تا زماني كه اقدام به تملك اراضي يا املاك ننمايند، حسب مورد ملزم به پرداخت قيمت عادله و قيمت روز اراضي و املاك و خسارت نميباشند. بديهي است در اينگونه موارد، قانون تعيين وضعيت املاك واقع در طرحهاي دولتي و شهرداريها مصوب 29/8/67 با اصلاحات 22/1/80 حقوق اشخاص را در موارد عدم اجراي طرح تعيين نموده است.
نظریه مشورتی شماره 7/97/3043 مورخ 1398/03/20
موضوع استعلام مربوط به حقوق مالکانه در املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها، بر اساس قانون تعیین وضعیت املاک مصوب 29 آبان 1367 و اصلاحات 22 فروردین 1380 است. طبق نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه، مالک به مدت هجده ماه از تاریخ تصویب طرح، حق اعمال حقوق مالکانه خود را ندارد و دستگاه مجری طرح میتواند از اعمال این حقوق جلوگیری کند. پس از این مدت، مالک میتواند حقوق خود را اعمال کند. با این حال، اگر دستگاه مجری طرح قبل از گذشت پنج سال از تاریخ تصویب طرح اقدام به اجرای آن کند، هیچ خسارتی به مالک پرداخت نخواهد شد. همچنین، در صورت عدم اقدام به تملکاراضی یا املاک، دستگاههای اجرایی و شهرداریها ملزم به پرداخت قیمت عادله و خسارت نمیباشند. این موارد بر اساس قانون مذکور تعیین شدهاند.
تاریخ نظریه: 1398/03/20
شماره نظریه: 7/97/3043
شماره پرونده: 97-66-3043
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
1- با عنایت به قانون تعیین وضعیت املاک واقع در طرحهای دولتی و شهرداریها مصوب 1367/8/29 با اصلاحات 22/1/80 در فرض استعلام، هجده ماه از تاریخ تصویب طرح، مالک حق هیچگونه اعمال حقوق مالکانه را ندارد و دستگاه مجری طرح به مدت هجده ماه از تاریخ تصویب طرح میتواند مانع هرگونه اعمال حقوق مالکانه توسط اشخاص در املاک واقع در طرح گردد. مالک پس از هجده ماه از تاریخ تصویب طرح میتواند اعمال حقوق مالکانه نماید، لکن دستگاه مجری طرح در صورتی که طرح خود را قبل از پنج سال از تاریخ تصویب طرح به اجرا بگذارد، خسارتی به مالک پرداخت نمیکند؛ به عبارت دیگر دستگاه مجری طرح، در صورتی که در فرجه قانونی (بین هجده ماه و پنج سال) اقدام به اجرای طرح نماید، هیچ خسارتی در خصوص هزینههای مربوط به احداث و تجدید بنا را به مالک پرداخت نمیکند. پس از اتمام مهلت هجده ماه و پنج سال، مالک دارای کلیه حقوق مالکانه میگردد و شهرداری مکلف به صدور پروانه یا پایان کار با کاربری قبل از طرح میباشد، اما صدور چنین پایان کاری مانع اجرای طرح مصوب توسط دستگاه مجری طرح با پرداخت کلیه حقوق اشخاص نمیگردد؛ به عبارت دیگر دستگاههای اجرایی پس از انقضای مهلت پنج سال، چنانچه اقدامی در راستای تملک و اجرای طرح نکرده باشند، در این صورت مالک از کلیه حقوق مالکانه برخوردار میگردد و دستگاه مجری طرح میبایستی خسارت مربوط به احداث و تجدید بنا را به مالک پرداخت نماید.