پرسش: شرایط تحقق شرط عدم امکان الزام زوج به پرداخت نفقه جهت طلاق چگونه احراز میشود؟
پاسخ: منظور از عدم امکان الزام، صدور حکم محکومیت قطعی، صدور اجراییه و خودداری زوج از پرداخت و عدم امکان اجرای حکم از طرق دیگر است.
به زبانِ ساده
این نظریه درباره شرط مندرج در سند نکاحیه برای درخواست طلاق در صورت نپرداختن نفقه است. صرف صدور حکم و اجراییه بهتنهایی کافی نیست؛ باید حکم قطعی اجرا نشود و راه دیگری هم برای اجرای آن وجود نداشته باشد. متن میگوید صدور حکم جلب ضرورت ندارد.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ پرسشکننده مشخص نشده است؛ موضوع مربوط به زوجهای است که به علت نپرداختن نفقه درخواست طلاق دارد و زوجِ مکلف به پرداخت نفقه.
چگونه: پرسش درباره چگونگی اثبات استنکاف زوج و لزوم حکم جلب مطرح شد. اداره کل حقوقی معیار را محکومیت قطعی، صدور اجراییه، خودداری از اجرا و ناممکن بودن اجرای حکم از راه دیگر دانست.
چرا مهم است: این نظریه برای زوجین و وکلایی مفید است که در پرونده طلاق به شرط عدم پرداخت نفقه، باید تحقق شرط مندرج در سند نکاحیه را بررسی کنند.
قوانینِ مرتبط: بند ۱ سند نکاحیه چاپی جمهوری اسلامی ایران؛ قانون یا ماده قانونی دیگری در متن ذکر نشده است.
مفاهیمِ حقوقی: نفقه، شرط ضمن عقد، عدم امکان الزام، محکومیت قطعی، اجراییه، استنکاف از اجرای حکم، طلاق
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
برای تحقق شرط طلاق به علت پرداخت نشدن نفقه، «عدم امکان الزام» زوج چه زمانی احراز میشود؟
پس از محکومیت قطعی زوج به پرداخت نفقه و صدور اجراییه، اگر او از اجرای حکم خودداری کند و اجرای آن از راه دیگری ممکن نباشد.
آیا برای احراز این شرط، صدور حکم جلب لازم است؟
طبق متن، نیازی به صدور حکم جلب یا انجام اقدامات دیگر نیست.
آیا صرف صدور و ابلاغ اجراییه کافی است؟
کافی نیست؛ باید خودداری زوج از اجرای حکم و نبود امکان اجرای آن از راه دیگر احراز شود.
کلیدواژهها: نفقه، استنکاف از پرداخت، شرط ضمن عقد، طلاق
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
نظریه مشورتی شماره 7/97/377 مورخ 1397/03/05
خ. م.:
موضوع استعلام مربوط به نحوه احراز عدم امکان الزام مرد به پرداخت نفقه به مدت شش ماه بر اساس شرط مندرج در سند نکاحیه و شرایط لازم برای تحقق این شرط است. در پاسخ به استعلام، اداره کل حقوقی قوه قضاییه توضیح میدهد که منظور از عدم امکان الزام زوج به پرداخت نفقه، صدور حکم محکومیت زوج به پرداخت نفقه، قطعیت حکم و صدور اجراییه است، بهطوریکه زوج از اجرای حکم خودداری کند و امکان اجرای آن از طریق دیگر نیز وجود نداشته باشد. بنابراین، فرضهای مطرح شده در استعلام تاثیری در تحقق شرط مذکور ندارند و نیازی به صدور حکم جلب یا انجام اقدامات دیگر نیست.
تاریخ نظریه: 1397/03/05
شماره نظریه: 7/97/377
شماره پرونده: 97-9/16-377
استعلام:
احتراماً در خصوص پروندههای طلاقی که زوجه به علت عدم پرداخت نفقه به مدت شش ماه طبق شرط و سند نکاحیه تقاضای طلاق میشود استنکاف مرد و عدم امکان الزام وی را چگونه میتوان احراز نمود آیا پس از صدور رای نفقه و صدور اجرائیه و ابلاغ آن به زوجه عدم امکان الزام وی احراز میشود و یا باید حکم جلب صادر شود و یا باید بعد از جلب روی برگ جلب هم اقدام شود و گزارش کلانتری ضمیمه شود که مثلاً زوج شناسایی نشد در کدام حالت شرط مذکور از شروط ضمن عقد سند نکاحیه تحقق پیدا کرده است.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
مفاد بند 1 سند نکاحیه چاپی جمهوری اسلامی ایران بدین شرح است: استنکاف شوهر از دادن نفقه زن به مدت 6 ماه به هر عنوان و عدم امکان الزام او به تأدیه نفقه وهمچنین در موردی که شوهر، سایر حقوق واجبه زن را به مدت 6 ماه وفا نکند و اجبار او به ایقاء هم ممکن نباشد. با این مقدمه، به استعلام پاسخ داده میشود:
منظور از عدم امکان الزام زوج به تأدیه نفقه (به عنوان یکی از صور مذکور در بند 1 سند نکاحیه)، این است که حکم به محکومیت زوج به پرداخت نفقه زوجه صادر شده و پس از قطعیت منجر به صدور اجرائیه گردیده، ولی با این اوصاف م. ع. د. موعد قانونی از اجرای حکم مزبور خودداری نموده و امکان اجرا از طریق قانونی دیگر نیز میسور نباشد و فروض مختلف مطرح شده در استعلام تأثیری در قضیه ندارد.