نظر به اين كه ضرر و زيان ناشي از
جرم و صدور حكم به جبران آن، از حيث ماهيت
مجازات محسوب نمي شود و
مطالبه آن عنوان دعواي حقوقي را دارد و با عنايت به قاعده كلي مذكور در ماده 15
قانون آيين دادرسي كيفري مصوب 1392 كه مطالبه ضرر و زيان ناشي از جرم را مستلزم رعايت تشريفات قانون آيين دادرسي در امور مدني مصوب 1379 از جمله تقديم
دادخواست مي داند، در فرض سؤال، صدور حكم به «پرداخت بهاي خدمات مصرفي و
جبران خسارت و ساير
حقوق مربوطه» مذكور در ماده يك
قانون مجازات استفاده كنندگان غير مجاز از آب، برق، تلفن،
فاضلاب و گاز مصوب 1396 و نيز جبران خسارت وارده موضوع ماده 47
قانون توزيع عادلانه آب مصوب 1361 با اصلاحات و الحاقات بعدي از اين قاعده خارج نيست. رأي وحدت رويه شماره ي 582 مورخه 2/12/1371 در همين راستا است./
نظریه مشورتی شماره 7/98/1048 مورخ 1398/07/20
موضوع استعلام درباره الزام صدور حکم جبران خسارت ناشی از جرم در
قوانین کیفری، به ویژه مواد 45 قانون
توزیع آب و 503 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 است. پرسش این است که آیا برای صدور حکم جبران خسارت، ارائه دادخواست مطالبه
ضرر و زیان توسط ذینفع ضروری است یا دادگاه بر اساس تصریح قانونگذار موظف به صدور حکم جبران خسارت است. در پاسخ، نظریه مشورتی
اداره کل حقوقی قوه
قضاییه بیان میکند که صدور حکم جبران خسارت ناشی از جرم، ماهیت مجازات ندارد و به عنوان
دعوای حقوقی تلقی میشود. بر اساس ماده 15
قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392، مطالبه ضرر و
زیان نیازمند رعایت
تشریفات قانون
آیین دادرسی در امور مدنی مصوب 1379، از جمله ارائه دادخواست است. بنابراین، صدور حکم جبران خسارت در موارد مذکور نیز از این قاعده مستثنی نیست و
رای وحدت رویه شماره 582 مورخ 1371/12/02 نیز این موضوع را تایید میکند.
تاریخ نظریه: 1398/07/20
شماره نظریه: 7/98/1048
شماره پرونده: 98-168-1048 ک
در برخی از مواد قوانین کیفری مانند ماده 45 قانون توزیع آب ماده 503 قانون مجازات اسلامی مصوب 1375 و غیره قانونگذار
پیشبینی نموده است که
مرتکب جرم به جبران خسارت وارده
محکوم شود علیهذا خواهشمند است ارشاد فرمائید که در مواد قانونی مورد اشاره آیا صدور حکم جبران خسارت مستلزم تقدیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان از سوی
ذینفع است یا اینکه ب. ت. ب. تصریح قانونگذار دادگاه مکلف به صدور حکم به جبران خسارت است و تقدیم دادخواست از سوی ذینفع
ضرورت ندارد.
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
نظر به اینکه
ضرر و زیان ناشی از جرم و صدور حکم به جبران آن، از حیث ماهیت مجازات محسوب نمیشود و مطالبه آن عنوان دعوای حقوقی را دارد و با عنایت به قاعده کلی مذکور در ماده 15 قانون آیین
دادرسی کیفری مصوب 1392 که مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را مستلزم رعایت تشریفات قانون آیین دادرسی در امور مدنی مصوب 1379 از جمله تقدیم دادخواست میداند، در فرض سوال، صدور حکم به «پرداخت
بهای خدمات مصرفی و جبران خسارت و سایر حقوق مربوطه» مذکور در ماده یک قانون مجازات استفادهکنندگان غیر مجاز از آب، برق، تلفن، فاضلاب و گاز مصوب 1396 و نیز جبران خسارت وارده موضوع ماده 47 قانون توزیع عادلانه آب مصوب 1361 با اصلاحات و الحاقات بعدی از این قاعده خارج نیست. رأی وحدت رویه شمارهی 582 مورخه 1371/12/2 در همین راستا است.
در برخی از مواد قوانین کیفری مانند ماده 45 قانون توزیع عادلانه آب مصوب 1361 با اصلاحات و الحاقات بعدی و ماده 503 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب 1375 قانونگذار پیشبینی نموده است که مرتکب جرم به جبران خسارت وارده محکوم میشود در مواد قانونی مذکور آیا صدور حکم به جبران خسارت مستلزم تقدیم دادخواست مطالبه ضرر و زیان از سوی ذینفع است و یا آن که به سبب تصریح قانونگذار دادگاه مکلف به صدور حکم به جبران خسارت است و تقدیم دادخواست از سوی ذینفع ضرورت ندارد؟
بازگشت به استعلام شماره 98-274 د مورخ 1398/06/25 به
شماره ثبت وارده 1048 مورخ ، 1398/07/01 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: ن. ب. ا. ضرر و زیان ناشی از جرم و صدور حکم به جبران آن، از حیث ماهیت مجازات محسوب نمیشود و مطالبه آن عنوان دعوای حقوقی را دارد و با عنایت به قاعده کلی مذکور در ماده 15 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1392 که مطالبه ضرر و زیان ناشی از جرم را مستلزم رعایت تشریفات قانون آیین دادرسی در امور مدنی مصوب 1379 از جمله تقدیم دادخواست میداند، در فرض سؤال، صدور حکم به »پرداخت بهای خدمات مصرفی و جبران خسارت و سایر حقوق مربوطه« مذکور در ماده یک قانون مجازات استفادهکنندگان غیر مجاز از آب، برق، تلفن، فاضلاب و گاز مصوب 1396 و نیز جبران خسارت وارده موضوع ماده 47 قانون توزیع عادلانه آب مصوب 1361 با اصلاحات و الحاقات بعدی از این قاعده خارج نیست. رأی وحدت رویه شمارهی 582 مورخه 2/12/1371 در همین راستا است. دکتر … حیدری پور