جستجو در متنِ کاملِ قوانین، آرا و نظریات — برای حقوقدانانبه زبانِ خودتان بنویسید چه مشکلی دارید؛ دعوای مربوط، جای مراجعه، مدارک و نمونهمتن را ساده نشانتان میدهیم
نظر مشورتی 7/98/1197 مورخ 1398/08/20 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص قابلیت طرح دعوای مدنی توسط متصرف چک پس از پرداخت وجه به دارنده اصلی و عدم امکان مطالبه به عنوان دارنده سند تج
پرسش: آیا شخص ثالث پس از پرداخت وجه چک و انتقال منافع آن میتواند به عنوان دارنده اقامه دعوی کند؟
پاسخ: خیر، انتقال حقوق دارنده سند تجاری پس از واخواست نیازمند رعایت تشریفات قانونی است و با ظهرنویسی عادی یا برگ جداگانه محقق نمیشود؛ البته اقامه دعوای مدنی توسط متصرف بلامانع است.
به زبانِ ساده
شخص ثالث پس از صدور گواهی عدم پرداخت، وجه چک را به دارنده پرداخته و در برگهای جداگانه نوشته شده که منافع چک به او منتقل شده است. نظر میگوید این کار انتقال چک طبق مقررات اسناد تجاری نیست؛ بنابراین متصرف نمیتواند با عنوان دارنده و به استناد سند تجاری مطالبه کند، اما میتواند دعوای مدنی مطرح کند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه نظر داده است؛ پرسشکننده در متن مشخص نشده و اشخاص مورد بحث، دارنده چک، شخص ثالث و صادرکننده چک هستند.
چگونه: پرسش درباره پرداخت وجه چک توسط شخص ثالث و انتقال منافع در برگه جداگانه مطرح شد. نظر، این اقدام را انتقال معتبر چک طبق مقررات تجاری ندانست، ولی راه دعوای مدنی را باز دانست.
چرا مهم است: این نظر برای دارندگان چک و اشخاصی که پس از گواهی عدم پرداخت وجه آن را میپردازند، درباره انتخاب مبنای درست دعوا کاربرد دارد.
قوانینِ مرتبط: مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ قانون تجارت
مفاهیمِ حقوقی: چک، گواهی عدم پرداخت، واخواست، انتقال حقوق دارنده، ظهرنویسی، سند تجاری، دعوای مدنی
پرسشهایی که این متن پاسخ میدهد
آیا شخص ثالثی که پس از گواهی عدم پرداخت، وجه چک را پرداخته و منافع آن به او منتقل شده، میتواند بر اساس سند تجاری از صادرکننده مطالبه کند؟
خیر؛ انتقالِ توصیفشده، انتقال چک طبق مقررات خاص قانون تجارت محسوب نمیشود.
آیا متصرف فعلی چک میتواند دعوای دیگری اقامه کند؟
بله؛ این امر مانع اقامه دعوای مدنی توسط متصرف فعلی نیست.
آیا انتقال حقوق دارنده پس از واخواست، صرفاً با ظهرنویسی ممکن است؟
خیر؛ انتقال باید مطابق مقررات مواد ۲۷۰ و ۲۷۱ قانون تجارت انجام شود و به صرف ظهرنویسی امکانپذیر نیست.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
سؤال
خواهشمند است ارشاد فرماييد در صورتي كه شخص ثالثي پس از صدور گواهي عدم پرداخت چك تمامي وجه چك را به دارنده چك پرداخت نمايد و اين امر در برگ جداگانه اي گواهي و به انتقال كليه منافع چك به شخص ثالث صورت گيرد و سپس شخص ثالث بر عليه صادركننده اقامه دعوي نمايد آيا دعوي شخص ثالث وفق مقررات قانون تجارت قابل رسيدگي مي باشد و كليه مزاياي اسناد تجاري را در برمي گيرد و يا بر مبناي عام مدني قابل مطالبه است./ع
نظريه اداره كل حقوقي قوه قضاييه
اولا، پس از واخواستسند تجاري، انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث برابر مقررات خاصي كه در مواد 270 و 271 قانون تجارت پيش بيني شده است، به عمل مي آيد و به صرف ظهرنويسي امكان پذير نيست. ثانيا، در فرض سؤال كه پس از اخذ گواهي عدم پرداخت چك براي انتقال آن به غير، حتي ظهرنويسي نيز به عمل نيامده و در برگ جداگانه اي و نه در برگ واخواست به انتقال منافع چك به شخص ثالث تصريح شده است، به طريق اولي عمل انتقال چك انجام پذيرفته محسوب نمي گردد. بنابراين، در فرض سؤال، متصرف سند تجاري نمي تواند به عنوان دارنده و به استناد سند تجاري دعواي مطالبه وجه چك اقامه نمايد. بديهي است اين امر مانع از اقامه دعواي مدني توسط متصرف فعلي سند نيست./
نظریه مشورتی شماره 7/98/1197 مورخ 1398/08/20
موضوع استعلام درباره امکان اقامه دعوی توسط شخص ثالثی است که پس از صدور گواهی عدم پرداخت چک، تمام وجه چک را به دارنده پرداخت کرده و انتقال منافع چک به خود را در سندی جداگانه ثبت کرده است. سوال این است که آیا دعوی شخص ثالث بر اساس مقررات قانون تجارت قابل بررسی است و آیا مزایای اسناد تجاری شامل حال او میشود یا باید بر مبنای قواعد عمومی مدنی اقدام کند. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که انتقال حقوق دارنده چک به شخص ثالث تنها در چارچوب مقررات خاص مواد 270 و 271 قانون تجارت ممکن است و صرف ظهرنویسی کافی نیست. در این مورد خاص، ب. ت. ب. عدم انجام ظهرنویسی و تصریح انتقال در سند جداگانه، انتقال چک معتبر محسوب نمیشود. بنابراین، شخص ثالث نمیتواند به عنوان دارنده سند تجاری دعوای مطالبه وجه چک را اقامه کند، هرچند که این موضوع مانع از اقامه دعوای مدنی توسط وی نخواهد بود.
تاریخ نظریه: 1398/08/20
شماره نظریه: 7/98/1197
شماره پرونده: ح 7911-88-89
خواهشمند است ارشاد فرمایید در صورتی که شخص ثالثی پس از صدور گواهی عدم پرداخت چک تمامی وجه چک را به دارنده چک پرداخت نماید و این امر در برگ جداگانهای گواهی و به انتقال کلیه منافع چک به شخص ثالث صورت گیرد و سپس شخص ثالث بر علیه صادرکننده اقامه دعوی نماید آیا دعوی شخص ثالث وفق مقررات قانون تجارت قابل رسیدگی م. ب. و کلیه مزایای اسناد تجاری را در برمیگیرد و یا بر مبنای عام مدنی قابل مطالبه است./ع
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
اولا، پس از واخواست سند تجاری، انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث برابر مقررات خاصی که در مواد 270 و 271 قانون تجارت پیشبینی شده است، به عمل میآید و به صرف ظهرنویسی امکانپذیر نیست. ثانیا، در فرض سوال که پس از اخذ گواهی عدم پرداخت چک برای انتقال آن به غیر، حتی ظهرنویسی نیز به عمل نیامده و در برگ جداگانهای و نه در برگ واخواست به انتقال منافع چک به شخص ثالث تصریح شده است، به طریق اولی عمل انتقال چک انجام پذیرفته محسوب نمیگردد. بنابراین، در فرض سوال، متصرف سند تجاری نمیتواند به عنوان دارنده و به استناد سند تجاری دعوای مطالبه وجه چک اقامه نماید. بدیهی است این امر مانع از اقامه دعوای مدنی توسط متصرف فعلی سند نیست./