نظر مشورتی 7/98/1524 مورخ 1398/10/17 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اسناد تجاری (اعم از برات و چک ) موضوع مواد 270 و 271 قانون تجارت ، نحوه انتقال سند واخواست شده و حقوق دارنده
پرسش: آیا انتقال چک واخواستشده با امضا در ظهر آن یا در گواهینامه عدم پرداخت، انتقال تجاری محسوب میشود؟
پاسخ: انتقال چک واخواستشده بدون رعایت مقررات خاص اسناد تجاری، انتقال تجاری محسوب نشده و منتقلالیه از مزایای اسناد تجاری برخوردار نخواهد شد.
به زبانِ ساده
موضوع این بود که پس از برگشتخوردن چک، دارنده چگونه میتواند حقوق خود را به شخص دیگری منتقل کند. طبق نظر، انتقال باید مطابق مقررات مربوط انجام شود؛ انتقالی که این مقررات را رعایت نکند، برای منتقلالیه مزایای دارنده سند تجاری را ایجاد نمیکند.
چه کسی: اداره کل حقوقی قوه قضائیه به استعلام پاسخ داده است؛ پرسشکننده درباره انتقال چک برگشتشده به شخص ثالث سؤال کرده است.
چگونه: استعلام درباره انتقال با امضا در ظهر چک یا روی گواهی عدم پرداخت مطرح شده است. پاسخ، رعایت مقررات خاص انتقال پس از واخواست را لازم دانسته و تشخیص مصداق را به مرجع قضایی رسیدگیکننده واگذار کرده است.
چرا مهم است: این نظر به دارنده چک و منتقلالیه کمک میکند آثار انتقال چک برگشتشده را از نظر برخورداری از مزایای تجاری ارزیابی کنند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
خواهشمند است ارشاد فرماييد با عنايت به مواد 270 و 271 قانون تجارت كه به اعتقاد برخي دكترين اين مواد حاكم بر سندبرات مي باشد و نه چك آيا انتقال چك توسط دارنده با امضاء در ظهر چك به شخص ثالث پس از صدور گواهي نامه عدم پرداخت انتقال تجاري بوده و از كليه مزاياي اسناد تجاري همچون خسارت تاخير تاديه از تاريخ سر رسيد چك بهره مند خواهد شد يا انتقال مدني خواهد بود و اگر اين انتقال توسط دارنده با امضاء در خود برگه گواهي نامه عدم پرداخت باشد وضعيت آن چگونه خواهد بود./ع
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولا، پس از واخواست سند تجاري، انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث برابر مقرارت خاصي كه در مواد 270 و 271 قانون تجارت پيش بيني شده است، به عمل مي آيد. ثانيا، انتقال اسناد تجاري و از جمله چك براي برخورداري از امتيازات قانوني راجع به اسناد تجاري موضوع قانون تجارت بايد مطابق مقررات قانوني مربوط انجام بپذيرد و با انتقال چك واخواست شده (برگشت شده) بدون رعايت مقررات مربوط، بر منتقل اليه، «دارنده» سند تجاري اطلاق نمي شود و در نتيجه از مزاياي اسناد تجاري برخوردار نخواهد بود؛ با اين حال تشخيص مصداق با مرجع قضايي رسيدگي كننده است.
نظریه مشورتی شماره 7/98/1524 مورخ 1398/10/17
موضوع استعلام مربوط به انتقال چک پس از صدور گواهی عدم پرداخت و تاثیر آن بر وضعیت حقوقی دارنده چک است. پرسش این است که آیا انتقال چک به شخص ثالث با امضا در پشت چک پس از واخواست، به عنوان انتقال تجاری محسوب میشود و آیا دارنده میتواند از مزایای اسناد تجاری مانند خسارت تاخیر تادیه بهرهمند شود یا خیر. در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام میدارد که انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث پس از واخواست سند تجاری، باید بر اساس مقررات خاص مواد 270 و 271 قانون تجارت انجام شود. در صورتی که انتقال چک بدون رعایت این مقررات صورت گیرد، دارنده جدید به عنوان «دارنده» سند تجاری شناخته نمیشود و از مزایای قانونی بهرهمند نخواهد شد. در نهایت، تشخیص مصداق بر عهده مرجع قضاییرسیدگیکننده است.
تاریخ نظریه: 1398/10/17
شماره نظریه: 7/98/1524
شماره پرونده: ح 4251-511-89
خواهشمند است ارشاد فرمایید با عنایت به مواد 270 و 271 قانون تجارت که به اعتقاد برخی دکترین این مواد حاکم بر سند برات م. ب. و نه چک آیا انتقال چک توسط دارنده با امضاء در ظهر چک به شخص ثالث پس از صدور گواهی نامه عدم پرداخت انتقال تجاری بوده و از کلیه مزایای اسناد تجاری همچون خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سر رسید چک بهرهمند خواهد شد یا انتقال مدنی خواهد بود و اگر این انتقال توسط دارنده با امضاء در خود برگه گواهینامه عدم پرداخت باشد وضعیت آن چگونه خواهد بود./ع
شماره پرونده: 98-115-1524ح
با عنایت به مواد 270 و 271 قانون تجارت که به اعتقاد برخی دکترین این مواد حاکم بر سند برات م. ب. و نه چک، آیا انتقال چک توسط دارنده با امضاء در ظهر چک به شخص ثالث پس از صدور گواهینامه عدم پرداخت، انتقال تجاری بوده و از کلیه مزایای اسناد تجاری همچون خسارت تاخیر تادیه از تاریخ سر رسید چک بهرهمند خواهد شد یا انتقال مدنی خواهد بود؟ اگر این انتقال توسط دارنده با امضاء در برگه گواهینامه عدم پرداخت باشد، وضعیت آن چگونه خواهد بود؟
بازگشت به استعلام شماره /28/210 ح/ش/ 9027 مورخ 1398/8/28 به شماره ثبت وارده 1524 مورخ ، 1398/9/19 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود: اولا، پس از واخواست سند تجاری، انتقال حقوق دارنده به شخص ثالث برابر مقرارت خاصی که در مواد 270 و 271 قانون تجارت پیشبینی شده است، به عمل میآید؛ ثانیا، انتقال اسناد تجاری و از جمله چک برای برخورداری از امتیازات قانونی راجع به اسناد تجاری موضوع قانون تجارت باید مطابق مقررات قانونی مربوط انجام پذیرد و با انتقال چک واخواستشده )برگشتشده( بدون رعایت مقررات مربوط، بر منتقلالیه »دارنده« سند تجاری اطلاق نمیشود و در نتیجه از مزایای اسناد تجاری برخوردار نخواهد بود؛ با این حال تشخیص مصداق با مرجع قضایی رسیدگیکننده است. دکتر … حیدری پور