پرسش: در صورت عدم وجود سابقه ثبتی یا شناسایی مالک، دستگاه اجرایی چگونه میتواند ملک را تملک کند؟
پاسخ: دستگاه اجرایی میتواند طبق لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی، ملک را تملک و وجه آن را به صندوق ثبت ایداع نماید تا مالک واقعی با اثبات مالکیت آن را دریافت کند.
به زبانِ ساده
موضوع درباره تملک زمینی است که سابقه ثبتی ندارد یا مالک آن پیدا نشده است. دستگاه اجرایی میتواند زمین را تملک کند و وجه آن را نزد صندوق ثبت بگذارد. کسی که بعداً مالکیتش را ثابت کند میتواند آن وجه را دریافت کند؛ سند عادی بهتنهایی کافی نیست.
چه کسی: نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه است؛ موضوع درباره دستگاه اجرایی و اشخاصی است که مدعی مالکیت زمین تملکشدهاند.
چگونه: دستگاه اجرایی زمین را طبق مقررات تملک میکند و وجه را به صندوق ثبت میسپارد؛ مدعی مالکیت پس از اثبات مالکیت خود وجه را از صندوق دریافت میکند.
چرا مهم است: این نظر برای دستگاههای اجرایی و مدعیان مالکیت زمینهای فاقد سابقه ثبتی روشن میکند که وجه چگونه نگهداری و مطالبه میشود.
قوانینِ مرتبط: ماده ۸ لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای طرحهای عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب ۱۳۵۸ با اصلاحات و الحاقات بعدی.
اگر برای زمین سابقه ثبتی وجود نداشته باشد یا مالک آن شناسایی نشود، دستگاه اجرایی چگونه میتواند آن را تملک کند؟
میتواند طبق ماده ۸ لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای طرحهای عمومی، عمرانی و نظامی دولت و مقررات مربوط، زمین را تملک و وجه آن را به صندوق ثبت واریز کند.
مالک چگونه وجه زمین تملکشده را دریافت میکند؟
باید مالکیت خود را، از جمله با سند مالکیت یا رأی دادگاه، اثبات کند و سپس به صندوق ثبت مراجعه کند.
آیا سند عادی بهتنهایی برای دریافت وجه کافی است؟
در غیر این صورت، اسناد عادی دال بر مالکیت ارزش قانونی ندارند.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
در موارد عدم وجود سابقه ثبتي اراضي يا عدم شناسائي مالك يا مالكين ، دستگاه اجرائي مي تواند طبق ماده 8 لايحه قانوني نحوه خريد و تملك اراضي و املاك براي اجراي طرح هاي عمومي، عمراني و نظامي دولت مصوب 17/11/1358 شوراي انقلاب جمهوري اسلامي ايران با اصلاحات و الحاقات بعدي و ساير مقررات اين قانون، ملك را تملك نموده و وجه آنها را به صندوق ثبت ايداع نمايد. هر زمان كه افراد بتوانند مالكيت خود را بر اراضي مذكور، اعم از داشتن سند مالكيت يا رأي دادگاه، اثبات نمايند، حق دارند با مراجعه به صندوق ثبت، وجه مربوط به ملك خود را دريافت نمايند؛ در غير اين صورت اسناد عادي، داير بر مالكيت فاقد ارزش قانوني خواهد بود./
نظریه مشورتی شماره 7/98/418 مورخ 1398/04/12
موضوع این استعلام به تملکاراضی و ساختمانهایی که بر اساس قولنامه ساخته شدهاند و در راستای اجرای طرحهای عمرانی قرار دارند، مربوط میشود. پرسش این است که آیا در صورت نبود سند مالکیت، میتوان به مالکین این اراضی و ساختمانها که فقط دارای قولنامه هستند، مبلغی پرداخت کرد؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که در مواردی که سابقه ثبتی وجود ندارد یا مالک شناسایی نشده است، دستگاه اجرایی میتواند طبق ماده 8 لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای طرحهای عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب 17 بهمن 1358 شورای انقلاب، ملک را تملک کرده و مبلغ آن را به صندوق ثبت واریز کند. مالکین میتوانند در صورت اثبات مالکیت خود، مبلغ مربوطه را دریافت کنند و در غیر این صورت، اسناد عادی که نشاندهنده مالکیت هستند، فاقد ارزش قانونی خواهند بود.
تاریخ نظریه: 1398/04/12
شماره نظریه: 7/98/418
شماره پرونده: 98-192-418ع
در مناطقی از شهرستانهای استان برخی اشخاص از سالهای اول انقلاب اقدام به احداث ساختمان یا کشاورزی در زمینهایی نموده اند که فقط دارای قولنامه میباشند و در مواردی نیز بخشی از اراضی مذکور جزء اراضی منبع طبیعی م. ب. اکنون برای اجرای طرحهای عمرانی مانند احداث سد یا تعریض خیابانها می بایستی اراضی یا ساختمانهای مذکور تملک شوند آیا می توان بابت تملک به مالکین اراضی یا ساختمانهای مذکور که فقط دارای قولنامه میباشند پول پرداخت نمود یا اینکه ملاک و معیار برای تملک فقط سند مالکیت میباشد؟
نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه:
در موارد عدم وجود سابقه ثبتی اراضی یا عدم شناسائی مالک یا مالکین، دستگاه اجرائی میتواند طبق ماده 8 لایحه قانونی نحوه خرید و تملک اراضی و املاک برای اجرای طرح های عمومی، عمرانی و نظامی دولت مصوب 1358/11/17 شورای انقلاب جمهوری اسلامی ایران با اصلاحات و الحاقات بعدی و سایر مقررات این قانون، ملک را تملک نموده و وجه آنها را به صندوق ثبت ایداع نماید. هر زمان که افراد بتوانند مالکیت خود را بر اراضی مذکور، اعم از داشتن سند مالکیت یا رأی دادگاه، اثبات نمایند، حق دارند با مراجعه به صندوق ثبت، وجه مربوط به ملک خود را دریافت نمایند؛ در غیر این صورت اسناد عادی، دایر بر مالکیت فاقد ارزش قانونی خواهد بود.