پرسش: آیا در ربای قرضي، دریافت مبلغ اضافی به صورت غیروجه نقد و انتقال ملک صوری موجب تحقق جرم ربا میشود؟
پاسخ: بله، اگر بر اساس توافق، شرط شود که قرضگیرنده مالی زائد بر اصل قرض (مانند انتقال منزل) تأدیه کند و قرضدهنده با فروش آن مبلغ اضافه را بردارد، رکن مادی جرم ربا محقق شده است.
به زبانِ ساده
موضوع، قرضی بود که در آن پرداخت مبلغی بیشتر از اصل قرض شرط شده و خانه قرضگیرنده برای تضمین آن منتقل شده بود. نظر مشورتی میگوید اگر ملک فروخته و از فروش آن مبلغی بیش از اصل طلب برداشته شود، رکن مادی جرم ربا محقق است.
چه کسی: نظر مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضائیه؛ در فرض استعلام، قرضدهنده متهم و قرضگیرنده شاکی معرفی شدهاند.
چگونه: در فرض مطرحشده، قرضگیرنده پرداخت مبلغی بیش از اصل قرض را پذیرفته و خانهاش را برای تضمین منتقل کرده است؛ نظریه تحقق رکن مادی را به فروش ملک و برداشت مبلغی بیشتر از اصل طلب وابسته دانسته است.
چرا مهم است: این نظر برای وکلا و اشخاصی مفید است که در پروندههای قرض همراه با شرط مبلغ اضافه و فروش مالِ تضمینی، تحقق رکن مادی ربا را بررسی میکنند.
قوانینِ مرتبط: قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب ۱۳۷۵، ماده ۵۹۵.
در ربای قرضی، برای تحقق ربا باید قرضگیرنده مبلغی بیشتر از اصل قرض را بپردازد؟
بله؛ دریافت مبلغی بیش از مبلغ پرداختشده شرط تحقق ربا در ربای قرضی است.
اگر خانه برای تضمین پرداخت مبلغ اضافه منتقل و فروخته شود و از فروش آن مبلغی بیش از اصل طلب برداشته شود، آیا رکن مادی ربا محقق است؟
طبق نظریه، بله؛ در فرض بیانشده رکن مادی جرم ربا محقق شده است.
آیا مبلغ اضافه حتماً باید وجه نقد باشد؟
متن پاسخ مستقلی به این پرسش نداده است.
کلیدواژهها: ربای قرضی، جرم ربا، قانون مجازات اسلامی، رهن صوری
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
استعلام :
ب. ت. ب. ماده 595 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) در مورد جرم اخذ ربا چنانچه شاكي پولي از متهم قرض گرفته باشد و متهم شرط دريافت مبلغي زائد بر اصل مبلغ پرداختي از شاكي اخذ كند و بابت اين شرط شاكي منزل مسكوني خ. ر. ب. صورت صوري و با تنظيم مبايعه نامه به عنوان ضمانت پرداخت مبلغ اضافي قرار دهد و شاكي اصل پول و سود تعيين شده را در موعد مقرر پرداخت نكند و متهم اقدام به فروش منزل مسكوني شاكي نمايد، آيا بزه دريافت ربا محقق شده است؟ و در بزه ربا در مورد قرض، آيا مبلغ اضافي بايد وجه نقدي باشد؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
طبق ماده 595 قانون مجازات اسلامي (تعزيرات) مصوب 1375، در رباي قرضي دريافت زائد بر مبلغ پرداختي در تحقق ربا شرط است؛ لذا در فرض سؤال چنانچه طبق توافق طرفين (قرض دهنده و قرض گيرنده) شرط شود كه قرض گيرنده در موعد مقرر، مبلغي زائد بر آنچه دريافت كرده است را تأديه كند و با تنظيم سند رسمي در جهت تضمين اجراي قرارداد، منزل مسكوني خ. ر. ب. قرض دهنده منتقل كند، در صورت فروش اين ملك و برداشت مبلغ اضافه بر اصل طلب، ركن مادي جرم ربا محقق شده است.
نظریه مشورتی شماره 7/99/1787 مورخ 1399/12/19
موضوع استعلام درباره تحقق جرم ربا طبق ماده 595 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) است. پرسش این است که اگر شاکی مبلغی را از متهم قرض بگیرد و متهم شرط کند که مبلغی بیشتر از اصل پول را دریافت کند و شاکی منزل مسکونی خود را بهعنوان ضمانت قرار دهد و در صورت عدم پرداخت، متهم اقدام به فروش منزل شاکی کند، آیا جرم ربا محقق شده است و آیا مبلغ اضافی باید به صورت وجه نقد باشد؟ در پاسخ، نظریه مشورتی اداره کل حقوقی قوه قضاییه بیان میکند که براساس ماده 595 مذکور، دریافت مبلغی بیشتر از مبلغ پرداختی شرط تحقق ربا است. اگر طرفین توافق کنند که مبلغ اضافی پرداخت شود و این تعهد از طریق انتقال سند رسمی تضمین شود، با فروش ملک و برداشت مبلغ اضافی، رکن مادی جرم ربا محقق میشود.
تاریخ نظریه: 1399/12/19
شماره نظریه: 7/99/1787
شماره پرونده: 99-186/2-1787 ک
طبق ماده 595 قانون مجازات اسلامی (تعزیرات) مصوب 1375، در ربای قرضی دریافت زائد بر مبلغ پرداختی در تحقق ربا شرط است؛ لذا در فرض سوال چنانچه طبق توافق طرفین (قرضدهنده و قرضگیرنده) شرط شود که قرضگیرنده در موعد مقرر، مبلغی زائد بر آنچه دریافت کرده است را تأدیه کند و با تنظیم سند رسمی در جهت تضمین اجرای قرارداد، منزل مسکونی خ. ر. ب. قرضدهنده منتقل کند، در صورت فروش این ملک و برداشت مبلغ اضافه بر اصل طلب، رکن مادی جرم ربا محقق شده است.
طبق ماده 595 قانون مجازات اسلامی )تعزیرات( مصوب ، 1375 در ربای قرضی دریافت زائد بر مبلغ پرداختی در تحقق ربا شرط است؛ لذا در فرض سؤال چنانچه طبق توافق طرفین )قرضدهنده و قرضگیرنده( شرط شود که قرضگیرنده در موعد مقرر، مبلغی زائد بر آنچه دریافت کرده است را تأدیه کند و با تنظیم سند رسمی در جهت تضمین اجرای قرارداد، منزل مسکونی خ. ر. ب. قرضدهنده منتقل کند، در صورت فروش این ملک و برداشت مبلغ اضافه بر اصل طلب، رکن مادی جرم ربا محقق شده است. دکتر …