استعلام :
زوج مدعي است كه همسرش باكره نبوده است و به همين دليل درخواست
فسخ نكاح را مطرح كرده است. در
سند نكاح
زوجه دوشيزه معرفي شده است؛ آيا اين مورد از موارد فسخ نكاح است؟ چنانچه از موارد فسخ است، خيار مذكور خيار تدليس است يا خيار
تخلف از وصف؟
نظريه مشورتي اداره كل حقوقي قوه قضاييه :
اولاً، برابر
ماده 1128 قانون مدني «هرگاه در يكي از طرفين صفت خاصي شرط شده و بعد از
عقد معلوم شود كه طرف مذكور فاقد وصف مقصود بوده براي طرف مقابل حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذكور در عقد تصريح شده يا عقد متبايناً بر آن واقع شده باشد». بنابراين در فرض سؤال كه در
سند ازدواج به «دوشيزه بودن» زوجه تصريح شده است، زوج در
صورت عدم بكارت و غيردوشيزه بودن زوجه، مي تواند حق فسخ خود را اعمال كند؛ مگر آن كه زوجه
اثبات كند به رغم
اطلاع زوج از غيردوشيزه بودن زوجه، موضوع در سند
ازدواج به نحو ديگري منعكس شده است. ثانياً، برابر ماده 438 قانون ياد شده «تدليس عبارت است از عملياتي كه موجب فريب طرف معامله شود» و صرف دروغ گفتن زوجه مبني بر دوشيزه بودن در فرض سؤال عمليات موضوع ماده 438 مذكور تلقي نمي شود. از سوي ديگر فقدان بكارت زوجه الزاماً به معناي آن نيست كه وي سابقه ازدواج و يا رابطه جنسي داشته است و ممكن است وصف بكارت به دلايل ديگري زايل شده باشد كه حتي زوجه نيز از آن بي اطلاع بوده است. در هر صورت براي
احراز تدليس دادگاه بايد اركان آن را از جمله عمليات موجب فريب طرف مقابل را در رفتار زوجه احراز كند و تشخيص اين موضوع امري قضايي و بر عهده مرجع رسيدگي كننده است. ثالثاً، در فرض سؤال ممكن است حق فسخ زوج هم به اعتبار تخلف از وصف و هم به اعتبار تدليس
محقق شده باشد و چنانچه زوج به اعتبار تحقق هر دو جهت حق فسخ خود را اعمال كرده باشد، منعي براي پذيرش آن در صورت اثبات در دادگاه و صدور حكم مبني بر اعلام فسخ به اعتبار تدليس و تخلف از وصف وجود ندارد.
نظریه مشورتی شماره 7/99/930 مورخ 1399/07/19
موضوع استعلام مربوط به درخواست
فسخ نکاح از سوی زوج به دلیل ادعای عدم باکرگی همسرش است، در حالی که در سند
نکاح، زوجه به عنوان دوشیزه معرفی شده است. بر اساس نظریه مشورتی
اداره کل حقوقی قوه
قضاییه و طبق
ماده 1128 قانون مدنی، زوج میتواند در صورت عدم
بکارت زوجه، حق فسخ خود را اعمال کند، مگر اینکه زوجه بتواند اثبات کند که زوج از غیردوشیزه بودن او آگاه بوده است. همچنین، بر اساس
ماده 438 قانون مدنی، دروغ گفتن زوجه درباره دوشیزه بودن به عنوان
تدلیس محسوب نمیشود، زیرا فقدان بکارت ممکن است دلایل دیگری داشته باشد. در نهایت، حق فسخ زوج میتواند به دلیل تخلف از وصف و تدلیس محقق شود و در صورت اثبات در دادگاه، پذیرش آن بدون مانع است.
تاریخ نظریه: 1399/07/19
شماره نظریه: 7/99/930
شماره پرونده: 99-9/2-930 ح
اولاً، برابر
ماده 1128 قانون مدنی «هرگاه در ی. ا. ط. صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا عقد متبایناً بر آن واقع شده باشد». بنابراین در فرض سوال که در سند ازدواج به «دوشیزه بودن» زوجه تصریح شده است، زوج در صورت عدم بکارت و غیردوشیزه بودن زوجه، میتواند حق فسخ خود را اعمال کند؛ مگر آنکه زوجه اثبات کند بهرغم اطلاع زوج از غیردوشیزه بودن زوجه، موضوع در سند ازدواج به نحو دیگری منعکس شده است.
ثانیاً، برابر ماده 438 قانون یاد شده «تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب
فریب طرف معامله شود» و صرف دروغ گفتن زوجه مبنی بر دوشیزه بودن در فرض سوال عملیات موضوع ماده 438 مذکور تلقی نمیشود. از سوی دیگر فقدان بکارت زوجه الزاماً به معنای آن نیست که وی سابقه ازدواج و یا رابطه جنسی داشته است و ممکن است وصف بکارت به دلایل دیگری زایل شده باشد که حتی زوجه نیز از آن بیاطلاع بوده است. در هر صورت برای احراز تدلیس دادگاه باید ارکان آن را از جمله عملیات موجب فریب طرف مقابل را در رفتار زوجه احراز کند و
تشخیص این موضوع امری
قضایی و بر عهده مرجع
رسیدگیکننده است.
ثالثاً، در فرض سوال ممکن است حق فسخ زوج هم به اعتبار تخلف از وصف و هم به اعتبار تدلیس محقق شده باشد و چنانچه زوج به اعتبار تحقق هر دو جهت حق فسخ خود را اعمال کرده باشد، منعی برای پذیرش آن در صورت اثبات در دادگاه و صدور حکم مبنی بر اعلام فسخ به اعتبار تدلیس و تخلف از وصف وجود ندارد.
اولا،ً برابر
ماده 1128 قانون مدنی »هرگاه در ی. ا. ط. صفت خاصی شرط شده و بعد از عقد معلوم شود که طرف مذکور فاقد وصف مقصود بوده برای طرف مقابل حق فسخ خواهد بود خواه وصف مذکور در عقد تصریح شده یا عقد متبایناً بر آن واقع شده باشد«. بنابراین در فرض سؤال که در سند ازدواج به »دوشیزه بودن« زوجه تصریح شده است، زوج در صورت عدم بکارت و غیردوشیزه بودن زوجه، میتواند حق فسخ خود را اعمال کند؛ مگر آنکه زوجه اثبات کند بهرغم اطلاع زوج از غیردوشیزه بودن زوجه، موضوع در سند ازدواج به نحو دیگری منعکس شده است. ثانیاً، برابر ماده 438 قانون یاد شده »تدلیس عبارت است از عملیاتی که موجب فریب طرف معامله شود« و صرف دروغ گفتن زوجه مبنی بر دوشیزه بودن در فرض سؤال عملیات موضوع ماده 438 مذکور تلقی نمیشود. از سوی دیگر فقدان بکارت زوجه الزاماً به معنای آن نیست که وی سابقه ازدواج و یا رابطه جنسی داشته است و ممکن است وصف بکارت به دلایل دیگری زایل شده باشد که حتی زوجه نیز از آن بیاطلاع بوده است. در هر صورت برای احراز تدلیس دادگاه باید ارکان آن را از جمله عملیات موجب فریب طرف مقابل را در رفتار زوجه احراز کند و تشخیص این موضوع امری قضایی و بر عهده مرجع رسیدگیکننده است. ثالثاً، در فرض سؤال ممکن است حق فسخ زوج هم به اعتبار تخلف از وصف و هم به اعتبار تدلیس محقق شده باشد و چنانچه زوج به اعتبار تحقق هر دو جهت حق فسخ خود را اعمال کرده باشد، منعی برای پذیرش آن در صورت اثبات در دادگاه و صدور حکم مبنی بر اعلام فسخ به اعتبار تدلیس و تخلف از وصف وجود ندارد. دکتر …