نکتهٔ فقهی: عفو از قصاص

قصاص از نظر اصطلاحی، به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی که در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده است م. ب. به شکلی که اثر به جای مانده از جنایت عیناً روی جانی اجرا شده و به دست آید. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قصاص در اصطلاح حقوقی به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی است که در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده است، به گونه‌ای که اثر به جای مانده از جنایت عیناً روی جانی اجرا شود. شاخه: کیفری

قصاص در جنایت قتل عمدی را قصاص النفس می‌گویند و قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو گویند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قصاص در جنایت قتل عمدی را قصاص النفس و قصاص در جنایات قطع عضو و جرح را قصاص عضو می‌نامند. شاخه: کیفری

ب. ت. ب. اینکه قصاص از شئونات و اختیارات من له الحق است و شارع مقدس در قصاص حکم به جواز آن نکرده بلکه جعل سلطنت از برای صاحبان حق کرده است لذا می‌توان گفت که قصاص از مصادیق حق است و قصاص یک حق غیرمالی است چون با اجرای آن نفع مادی و قابلیت تقویم به پول برای اولیای دم از بین می‌رود و حقی است که قابل اسقاط است و از حق الناس است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قصاص از مصادیق حق است و نه حکم، زیرا شارع مقدس حکم به جواز آن نکرده بلکه جعل سلطنت برای صاحبان حق کرده است. این حق غیرمالی و قابل اسقاط است و از حقوق الناس محسوب می‌شود. شاخه: کیفری

مشهور فقها معتقدند که حق قصاص در اثر جنایت بوجود می‌آید و چون جنایت بر خود مجنی علیه وارد شده است طبعاً حق قصاص برای خود او بوجود می‌آید لیکن چون مقتول به سبب موت نمی‌تواند این حق را استفاده کند این حق جزء ماترک بوده و به ورثه به ارث می‌رسد و بین همه آنها مشترک است و بر اساس سهم ورثه بین آنها تقسیم می‌شودلذا شیعه معتقد است سهم الارث اولیای دم از قصاص بصورت انحلالی است یعنی هر کدام تک تک حق قصاص دارند و اگر فقط یکی خواستار قصاص باشد می‌تواند قصاص کند بعد از اینکه سهم بقیه را از دیه داده باشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حق قصاص در اثر جنایت بر مجنی علیه ایجاد می‌شود و چون مقتول نمی‌تواند از این حق استفاده کند، این حق جزء ماترک او محسوب شده و به ورثه منتقل می‌شود و بین همه آنها مشترک است. هر یک از ورثه به صورت انحلالی حق قصاص دارند و می‌توانند با پرداخت سهم دیه به بقیه، قصاص را اجرا کنند. شاخه: کیفری

م. ا). ۴. ۲ - توسط اولیای دم آنها می‌توانند جانی را عفو کنند که یا به صورت غیر معوّض است که نیازی به رضایت جانی ندارد و یا بصورت مصالحه بر،دیه و است که بخاطر معوّض بودن، نیاز به رضایت جانی دارد. (ماده ۲۶۶ ق. م. ا) منبع: قدرت الله خسروشاهی، فلسفه قصاص از دیدگاه اسلام، ص ۱۳۷

۱- تقاضای اولیای دم . ۲- اذن ولی امر. ۳- اذن ولی دم . ۴- پرداخت دیه مازاد بر استحقاق. ۵- ممنوعیت ایذاء جانی. منبع: محمد هادی صادقی، حقوق جزای اختصاصی، جرایم علیه اشخاص ص ۱۵۵

قصاص در لغت، به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن- کین کشی به مثل کشنده را کشتن- مجازات- عقاب- سزا- جبران- تلافی آمده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قصاص در لغت به معنی هر نوع دنباله روی و پی جویی نمودن، کین کشی به مثل کشنده را کشتن، مجازات، عقاب، سزا، جبران و تلافی است. شاخه: کیفری

قصاص از نظر اصطلاحی، به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی که در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده است م. ب. به شکلی که اثر به جای مانده از جنایت عیناً روی جانی اجرا شده و به دست آید. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قصاص در اصطلاح به معنای تلافی و استیفای عینی جنایتی است که در قتل عمدی، قطع عضو و جرح عمدی بر مجنی علیه وارد شده، به شکلی که اثر جنایت عیناً روی جانی اجرا شود. شاخه: کیفری

لذا می‌توان گفت که قصاص از مصادیق حق است و قصاص یک حق غیرمالی است چون با اجرای آن نفع مادی و قابلیت تقویم به پول برای اولیای دم از بین می‌رود و حقی است که قابل اسقاط است و از حق الناس است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قصاص یک حق غیرمالی و قابل اسقاط است و از مصادیق حق الناس محسوب می‌شود، زیرا شارع مقدس در آن حکم به جواز نکرده بلکه جعل سلطنت برای صاحبان حق کرده است. شاخه: کیفری

در دیدگاه اول، متولی قصاص کسی است که وارث اموال مقتول م. ب. اعم از مرد و زن و خویشان بدون واسطه و حتی کسانی که بواسطه پدر یا مادر با مقتول مرتبط هستند تنها زن و شوهر علی رغم اینکه از اموال یکدیگر ارث می‌برند حق قصاص ندارند این دیدگاه بین فقهای امامیه مشهور است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): بر اساس دیدگاه مشهور فقهای امامیه، متولی قصاص کسی است که وارث اموال مقتول می‌باشد، اعم از مرد و زن و خویشان بدون واسطه و حتی کسانی که بواسطه پدر یا مادر با مقتول مرتبط هستند، به جز زن و شوهر. شاخه: کیفری

مشهور فقها معتقدند که حق قصاص در اثر جنایت بوجود می‌آید و چون جنایت بر خود مجنی علیه وارد شده است طبعاً حق قصاص برای خود او بوجود می‌آید لیکن چون مقتول به سبب موت نمی‌تواند این حق را استفاده کند این حق جزء ماترک بوده و به ورثه به ارث می‌رسد و بین همه آنها مشترک است و بر اساس سهم ورثه بین آنها تقسیم می‌شود — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): حق قصاص در اثر جنایت بر مجنی علیه بوجود می‌آید و چون مقتول به سبب موت نمی‌تواند این حق را استفاده کند، این حق جزء ماترک بوده و به ورثه به ارث می‌رسد و بین همه آنها مشترک است. شاخه: کیفری

لذا شیعه معتقد است سهم الارث اولیای دم از قصاص بصورت انحلالی است یعنی هر کدام تک تک حق قصاص دارند و اگر فقط یکی خواستار قصاص باشد می‌تواند قصاص کند بعد از اینکه سهم بقیه را از دیه داده باشد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): شیعه معتقد است سهم الارث اولیای دم از قصاص بصورت انحلالی است، یعنی هر کدام تک تک حق قصاص دارند و اگر فقط یکی خواستار قصاص باشد می‌تواند قصاص کند، به شرطی که سهم بقیه را از دیه داده باشد. شاخه: کیفری

قصاص یک مجازات الزامی نیست و بلکه بنا به طبیعت حق الناسی آن، نه تنها قابل عفو و مصالحه م. ب. بلکه بر آن تاکید فراوان نیز شده است: — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قصاص یک مجازات الزامی نیست و به دلیل ماهیت حق الناسی آن، قابل عفو و مصالحه است و بر آن تاکید فراوان شده است. شاخه: کیفری

عفو مجنی علیه در جنایات مادون نفس نافذ است و همان تاکیداتی که در مورد عفو از قصاص نفس وارد شده در این مورد هم جاری است — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عفو مجنی علیه در جنایات مادون نفس نافذ است و تاکیدات مربوط به عفو از قصاص نفس در این مورد نیز جاری است. شاخه: کیفری