نکتهٔ فقهی: عقد لازم (عقود)

و قرآن کریم با جمله «یا ایُّهَا الَّذینَ امَنُوا اوْفُوا بِالْعُقُودِ» عمل به پیمان‌های صحیح و انسانی را واجب کرده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عمل به پیمان‌های صحیح و انسانی واجب است. شاخه: مدنی · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 68

در اصطلاح عبارت است از ایجاب و قبول با ارتباطی که شرعاً معتبر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقد ربط دادن اجزاء تصرف (ایجاب و قبول) است که شرعاً معتبر باشد. شاخه: مدنی

عقد همواره بین دو نفر (متعاقدین) تحقق می یابد به خلاف عهد که ممکن است بوسیله یک نفر تحقق یابد. خلاصه هر عقدی عهد است ولی هر عهدی عقد نیست پس عهد اعم است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقد همواره بین دو نفر (متعاقدین) تحقق می‌یابد، در حالی که عهد ممکن است توسط یک نفر نیز محقق شود. همچنین در مفهوم عقد، استیثاق و شدت و تأکید معتبر است، برخلاف عهد. شاخه: مدنی

عقد جایز عقدی است که هر یک از متعاقدین (اگر عقد از دو طرف جایز باشد) و یا یکی از آنها (اگر عقد از یک طرف جایز باشد) حق فسخ آن را داشته باشند مانند شرکت و مضاربه و عاریه. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقدی است که هر یک از متعاقدین (اگر عقد از دو طرف جایز باشد) و یا یکی از آنها (اگر عقد از یک طرف جایز باشد) حق فسخ آن را داشته باشند. شاخه: مدنی

اقوی آن است که بیع، در چیز کوچک و بزرگ، با معاطات واقع می‌شود. و «معاطات» عبارت است از تسلیم نمودن عین به قصد اینکه با عوض ملک او شود و تحویل گرفتن عوض آن به عنوان عوض بودن. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): بیع در چیز کوچک و بزرگ با معاطات واقع می‌شود و معاطات عبارت است از تسلیم نمودن عین به قصد تملیک در مقابل عوض و تحویل گرفتن عوض آن به عنوان عوض بودن. شاخه: مدنی

به جز لفظ (صیغه)، تمام شرایطی که در بیع با صیغه معتبر است، در معاطات (هم) معتبر است، پس با نبود یکی از آن شروط، معاطات صحیح نیست؛ چه از شروطی باشد که در خریدار و فروشنده معتبر است یا در عوض و معوض، چنان که اقوی آن است که خیارات آینده در معاطات ثابت است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تمام شرایطی که در بیع با صیغه معتبر است، در معاطات نیز معتبر است، به جز لفظ. شاخه: مدنی

اقوی آن است که معاطات هم (مانند بیع به لفظ) از هر دو طرف لازم است، مگر با بودن خیار. و در معاطات، اقاله جاری می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): معاطات در بیع از هر دو طرف لازم است، مگر با وجود خیار، و اقاله در آن جاری می‌شود. شاخه: مدنی · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 35

ظاهر آن است که در قسم اول اجاره - یعنی جایی که اجاره به اعیان مملوکه تعلق پیدا کند- معاطات‌ جاری می‌شود و با مسلط کردن دیگری بر عینی که دارای منفعت است درصورتی‌که قصد تحقق‌ اجاره - یعنی نسبت خاص - را بکند و با تحویل گرفتن عین توسط دیگری به همین عنوان، اجاره معاطاتی تحقق پیدا می‌کند. و بعید نیست که در قسم دوم ( اجیر شدن اشخاص) هم، معاطات تحقق پیدا کند، به اینکه شخص خودش را به همین عنوان تحت اختیار دیگری بگذارد یا به این عنوان شروع در کار نماید. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): معاطات در اجاره اعیان مملوکه و همچنین در اجیر شدن اشخاص جاری می‌شود. شاخه: مدنی

ازدواج موقت ازاین‌جهت که محتاج عقدی است که ایجاب و قبول لفظی دارد و در آن مجرد رضایت قلبی از دو طرف و معاطات‌ و نوشتن و اشاره، کفایت نمی‌کند و در غیر این‌ها، مانند ازدواج دائم است، چنان که همه این‌ها تفصیل داده شد. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): ازدواج موقت و دائم محتاج عقد با ایجاب و قبول لفظی است و مجرد رضایت قلبی، معاطات، نوشتن و اشاره کفایت نمی‌کند. شاخه: خانواده

منظور مرحوم محقق حلی از «عقود» قراردادهایی است که تحقّق هر کدام از آن‌ها احتیاج به دو طرف ( ایجاب و قبول ) دارد، بر خلاف « ایقاع » که پیمان یک طرفی است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): تحقق عقد احتیاج به دو طرف (ایجاب و قبول) دارد. شاخه: مدنی

عقد لازم عقدی است که هیچ یک از متعاقدین حق فسخ آن را نداشته باشند مگر در موارد معین، مانند بیع و اجاره و نکاح. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقد لازم عقدی است که هیچ یک از متعاقدین حق فسخ آن را نداشته باشند مگر در موارد معین. شاخه: مدنی · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 35

عقد جایز عقدی است که هر یک از متعاقدین (اگر عقد از دو طرف جایز باشد) و یا یکی از آنها (اگر عقد از یک طرف جایز باشد) حق فسخ آن را داشته باشند مانند شرکت و مضاربه و عاریه. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقد جایز عقدی است که هر یک از متعاقدین (اگر عقد از دو طرف جایز باشد) و یا یکی از آنها (اگر عقد از یک طرف جایز باشد) حق فسخ آن را داشته باشند. شاخه: مدنی

اقوی آن است که بیع، در چیز کوچک و بزرگ، با معاطات واقع می‌شود. ... اقوی آن است که معاطات هم (مانند بیع به لفظ) از هر دو طرف لازم است، مگر با بودن خیار. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): بیع، در چیز کوچک و بزرگ، با معاطات واقع می‌شود و از هر دو طرف لازم است، مگر با بودن خیار. شاخه: مدنی

ظاهر آن است که در قسم اول اجاره - یعنی جایی که اجاره به اعیان مملوکه تعلق پیدا کند- معاطات‌ جاری می‌شود ... و بعید نیست که در قسم دوم ( اجیر شدن اشخاص) هم، معاطات تحقق پیدا کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): معاطات در اجاره اعیان مملوکه و اجیر شدن اشخاص جاری می‌شود. شاخه: مدنی

«عقد» در لغت ، به معنای گره زدن ، بستن و محکم کردن چیزی است.

عقد در زبان شرع ، به معنای قرارداد و پیمان بستن م. ب.. و قرآن کریم با جمله «یا ایُّهَا الَّذینَ امَنُوا اوْفُوا بِالْعُقُودِ» عمل به پیمان‌های صحیح و انسانی را واجب کرده است. منبع: فرهنگ معارف اسلامی · مائده/سوره۵، آیه۱

در اصل به معنی جمع بین اطراف جسم و گره زدن و بستن م. ب. و در اصطلاح عبارت است از ایجاب و قبول با ارتباطی که شرعاً معتبر است. پس آن شامل سه امر ذیل م. ب.: الف ـ ایجاب . ب ـ قبول . ج ـ ارتباط مخصوص. و به عبارت دیگر چنانکه در تعریفات جرجانی آمده است: عقد ربط دادن اجزاء تصرف (ایجاب و قبول) است شرعاً. جمع عقد، عقود است که در قرآن مجید ذکر شده است. می فرماید: «یا ایها الذین آمنوا أوفوا بالعقود...» و در تفسیر آن گفته اند: عقود جمع عقد به معنی معقود است و آن به معنی مشدد و محکم و به عبارت دیگر، «أو کدالعهود» است. منبع: کشاف اصطلاحات الفنون، ج۲، ص۹۵۳ · تعریفات جرجانی، ص۱۳۳ · مائده/سوره۵، آیه ۱

فرق عقد و امتیاز آن از عهد از دو جهت است: الف ـ در مفهوم عقد استیثاق و شدت و تأکید معتبر است بخلاف عهد. ب ـ عقد همواره بین دو نفر (متعاقدین) تحقق می یابد به خلاف عهد که ممکن است بوسیله یک نفر تحقق یابد. خلاصه هر عقدی عهد است ولی هر عهدی عقد نیست پس عهد اعم است. عقد جایز عقدی است که هر یک از متعاقدین (اگر عقد از دو طرف جایز باشد) و یا یکی از آنها (اگر عقد از یک طرف جایز باشد) حق فسخ آن را داشته باشند مانند شرکت و مضاربه و عاریه. عقد لازم عقدی است که هیچ یک از متعاقدین حق فسخ آن را نداشته باشند مگر در موارد معین، مانند بیع و اجاره و نکاح. منبع: عوائد الایام، ص۱

آیا انعقاد عقود که با انشای لفظی و آنچه که در حکم لفظ است صورت می‌گیرد با معاطات هم صحیح است؟ ۶. ۱ - معاطات در بیع اقوی آن است که بیع، در چیز کوچک و بزرگ، با معاطات واقع می‌شود. و «معاطات» عبارت است از تسلیم نمودن عین به قصد اینکه با عوض ملک او شود و تحویل گرفتن عوض آن به عنوان عوض بودن. و ظاهر آن است که به‌مجرداینکه (فروشنده) مبیع را به قصد تملیک به مشتری در مقابل عوض تسلیم نماید و مشتری هم در گرفتن آن، مالک شدن در مقابل عوض را قصد نماید، معاطات تحقّق پیدا می‌کند، بنابراین جایز است که ثمن را چیزی کلّی در ذمّه مشتری قرار دهد. و در تحقّق پیدا کردن معاطات به اینکه فقط عوض (ثمن) را از مشتری به قصد معاوضه تحویل بگیرد، اشکال است؛ اگرچه تحقق معاطات با آن خالی از قوت نیست. به جز لفظ (صیغه)، تمام شرایطی که در بیع با صیغه معتبر است، در معاطات (هم) معتبر است، پس با نبود یکی از آن شروط، معاطات صحیح نیست؛ چه از شروطی باشد که در خریدار و فروشنده معتبر است یا در عوض و معوض ، چنان که اقوی آن است که خیارات آینده در معاطات ثابت است. اقوی آن است که معاطات هم (مانند بیع به لفظ) از هر دو طرف لازم است، مگر با بودن خیار. و در معاطات، اقاله جاری می‌شود. ۶. ۲ - معاطات در اجاره ظاهر آن است که در قسم اول اجاره - یعنی جایی که اجاره به اعیان مملوکه تعلق پیدا کند- معاطات‌ جاری می‌شود و با مسلط کردن دیگری بر عینی که دارای منفعت است درصورتی‌که قصد تحقق‌ اجاره - یعنی نسبت خاص - را بکند و با تحویل گرفتن عین توسط دیگری به همین عنوان، اجاره معاطاتی تحقق پیدا می‌کند. و بعید نیست که در قسم دوم ( اجیر شدن اشخاص) هم، معاطات تحقق پیدا کند، به اینکه شخص خودش را به همین عنوان تحت اختیار دیگری بگذارد یا به این عنوان شروع در کار نماید. ۶. ۳ - معاطات در نکاح ازدواج موقت ازاین‌جهت که محتاج عقدی است که ایجاب و قبول لفظی دارد و در آن مجرد رضایت قلبی از دو طرف و معاطات‌ و نوشتن و اشاره، کفایت نمی‌کند و در غیر این‌ها، مانند ازدواج دائم است، چنان که همه این‌ها تفصیل داده شد. منبع: موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۳۸، کتاب البیع، مسالة۶، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۳۸، کتاب البیع، مسالة۷، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۵۳۸، کتاب البیع، مسالة۸، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۲، تحریرالوسیلة، ج۱، ص۶۰۶، کتاب الاجارة، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش · موسوعة الامام الخمینی، ج۲۳، تحریرالوسیلة، ج۲، ص۳۱۰، کتاب النکاح، القول فی النکاح المنقطع، مسالة۱، تهران، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی، ۱۳۹۹ ه ش

عقود از حیث لزوم و جواز سه قسمند: الف ـ عقدی که از هر دو طرف لازم باشد مثل بیع و اجاره و نکاح. ب ـ عقدی که نسبت به ی. ا. ط. لازم باشد فقط مثل رهن نسبت به راهن نه مرتهن. ج ـ عقدی که از هر دو طرف جایز باشد، مثل شرکت و مضاربه و ودیعه و عاریه. منبع: کلیات حقوق اسلامی (محمد عبده)، ص۶۴

و قرآن کریم با جمله «یا ایُّهَا الَّذینَ امَنُوا اوْفُوا بِالْعُقُودِ» عمل به پیمان‌های صحیح و انسانی را واجب کرده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عمل به پیمان‌های صحیح و انسانی واجب است. شاخه: مدنی · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 68

منظور مرحوم محقق حلی از «عقود» قراردادهایی است که تحقّق هر کدام از آن‌ها احتیاج به دو طرف ( ایجاب و قبول ) دارد، بر خلاف « ایقاع » که پیمان یک طرفی است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقود قراردادهایی هستند که تحقق هر کدام از آن‌ها احتیاج به دو طرف (ایجاب و قبول) دارد، بر خلاف ایقاع که پیمان یک طرفی است. شاخه: مدنی

فرق عقد و امتیاز آن از عهد از دو جهت است: الف ـ در مفهوم عقد استیثاق و شدت و تأکید معتبر است بخلاف عهد. ب ـ عقد همواره بین دو نفر (متعاقدین) تحقق می یابد به خلاف عهد که ممکن است بوسیله یک نفر تحقق یابد. خلاصه هر عقدی عهد است ولی هر عهدی عقد نیست پس عهد اعم است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در مفهوم عقد، استیثاق و شدت و تأکید معتبر است، برخلاف عهد. همچنین عقد همواره بین دو نفر (متعاقدین) تحقق می‌یابد، به خلاف عهد که ممکن است به وسیله یک نفر تحقق یابد. هر عقدی عهد است ولی هر عهدی عقد نیست، پس عهد اعم است. شاخه: مدنی

اقوی آن است که بیع، در چیز کوچک و بزرگ، با معاطات واقع می‌شود. و «معاطات» عبارت است از تسلیم نمودن عین به قصد اینکه با عوض ملک او شود و تحویل گرفتن عوض آن به عنوان عوض بودن. ... اقوی آن است که معاطات هم (مانند بیع به لفظ) از هر دو طرف لازم است، مگر با بودن خیار. و در معاطات، اقاله جاری می‌شود. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): بیع، در چیز کوچک و بزرگ، با معاطات واقع می‌شود. معاطات عبارت است از تسلیم نمودن عین به قصد اینکه با عوض ملک او شود و تحویل گرفتن عوض آن به عنوان عوض بودن. تمام شرایطی که در بیع با صیغه معتبر است، در معاطات نیز معتبر است و معاطات از هر دو طرف لازم است، مگر با بودن خیار و اقاله در آن جاری می‌شود. شاخه: مدنی

ظاهر آن است که در قسم اول اجاره - یعنی جایی که اجاره به اعیان مملوکه تعلق پیدا کند- معاطات‌ جاری می‌شود و با مسلط کردن دیگری بر عینی که دارای منفعت است درصورتی‌که قصد تحقق‌ اجاره - یعنی نسبت خاص - را بکند و با تحویل گرفتن عین توسط دیگری به همین عنوان، اجاره معاطاتی تحقق پیدا می‌کند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در اجاره‌ای که به اعیان مملوکه تعلق پیدا کند، معاطات جاری می‌شود و با مسلط کردن دیگری بر عینی که دارای منفعت است با قصد تحقق اجاره و تحویل گرفتن عین توسط دیگری به همین عنوان، اجاره معاطاتی تحقق پیدا می‌کند. در اجیر شدن اشخاص نیز معاطات می‌تواند تحقق یابد. شاخه: مدنی

و قرآن کریم با جمله «یا ایُّهَا الَّذینَ امَنُوا اوْفُوا بِالْعُقُودِ» عمل به پیمان‌های صحیح و انسانی را واجب کرده است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عمل به پیمان‌های صحیح و انسانی واجب است. شاخه: مدنی · از قواعدِ فهرستِ فقهی: 68

در اصل به معنی جمع بین اطراف جسم و گره زدن و بستن م. ب. و در اصطلاح عبارت است از ایجاب و قبول با ارتباطی که شرعاً معتبر است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): عقد عبارت است از ایجاب و قبول با ارتباطی که شرعاً معتبر است و شامل سه امر ایجاب، قبول و ارتباط مخصوص می‌شود. شاخه: مدنی

به جز لفظ (صیغه)، تمام شرایطی که در بیع با صیغه معتبر است، در معاطات (هم) معتبر است، پس با نبود یکی از آن شروط، معاطات صحیح نیست؛ چه از شروطی باشد که در خریدار و فروشنده معتبر است یا در عوض و معوض، چنان که اقوی آن است که خیارات آینده در معاطات ثابت است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): به جز لفظ (صیغه)، تمام شرایطی که در بیع با صیغه معتبر است، در معاطات نیز معتبر است. شاخه: مدنی