نکتهٔ فقهی: قواعد جنگ در حقوق بین‌الملل

از دیدگاه اسلامی، جهاد تنها جنگی مشروع است که با انگیزه‌های خداپسندانه مانند دفاع از مظلومان و سرزمین اسلامی انجام می‌شود... — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در دیدگاه اسلامی، تنها جهاد با انگیزه‌های خداپسندانه مانند دفاع از مظلومان و سرزمین اسلامی، جنگی مشروع محسوب می‌شود. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

قواعد اخلاقی جنگ در اسلام شامل پرهیز از کشتن زنان ، کودکان ، سالخوردگان، تخریب طبیعت ، قطع درختان، مثله کردن اجساد و احترام به اسیران است. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): قواعد اخلاقی جنگ در اسلام شامل پرهیز از کشتن زنان، کودکان، سالخوردگان، تخریب طبیعت، قطع درختان، مثله کردن اجساد و احترام به اسیران است. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

جنگ‌های داخلی مسلمانان نیز به جنگ با مرتدان ، محاربان و بغات تقسیم می‌شود که هرکدام احکام خاص خود را دارند. — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): جنگ‌های داخلی مسلمانان به جنگ با مرتدان، محاربان و بغات تقسیم می‌شود که هرکدام احکام خاص خود را دارند. شاخه: اصول فقه (روش استنباط)

به موجب منشور ملل متحد نیز توسل به زور ممنوع و روش‌هایی برای حل اختلاف مقرر شد. منبع: ج۱: مقدمه، ص۲۷۱ · ج۱، ص۹۶، ترجمه محمدحسن لطفی، تهران ۱۳۵۳ ش · ج۱: مقدمه، ص۲۷۰ـ۲۷۱ · ج۱: مقدمه، ص۵۸ · ج۳، ص۴۴۲، نیویورک: پسران چارلز اسکریبنر سال ۱۹۷۳ · ج۱، ص۲۹، کلاؤزِویتس، مارکس، انگلس، تولستوی، ترجمه محسن حکیمی، تهران ۱۳۷۲ ش · ج۱، ص۴، کمبریج، ماساچوست: انتشارات MIT، ۱۹۹۷ · ص ۱۱۰، تاریخ و اخلاق، تد همفری، ایندیاناپولیس ۱۹۸۳ · ج۱، ص۳۱ـ۳۲، کلاؤزِویتس، مارکس، انگلس، تولستوی، ترجمه محسن حکیمی، تهران ۱۳۷۲ ش · ص ۱۱۵ـ ۱۱۷، تاریخ و اخلاق، تد همفری، ایندیاناپولیس ۱۹۸۳ · ص ۱۰۸ـ ۱۰۹، تاریخ و اخلاق، تد همفری، ایندیاناپولیس ۱۹۸۳ · ص ۱۱۳، تاریخ و اخلاق، تد همفری، ایندیاناپولیس ۱۹۸۳ · ج۱، ص۵، جی.جی. گراهام، ۱۹۹۷ · ج۱، ص۲۲، جی.جی. گراهام، ۱۹۹۷ · ج۱، ص۱۴، جی.جی. گراهام، ۱۹۹۷ · ج۱، ص۱۹، جی.جی. گراهام، ۱۹۹۷ · ج۱، ص۷۹، کلاؤزِویتس، مارکس، انگلس، تولستوی، ترجمه محسن حکیمی، تهران ۱۳۷۲ ش · ج۱، ص۲۶، ج ۱، ترجمه علی هنجنی و شیرین نیرنوری، (تهران) ۱۳۶۹ ش · ج۱، ص۹ـ۱۵، ج ۱، ترجمه علی هنجنی و شیرین نیرنوری، (تهران) ۱۳۶۹ ش · ج۱، ص۱۶ـ۲۵، ج ۱، ترجمه علی هنجنی و شیرین نیرنوری، (تهران) ۱۳۶۹ ش · ج۱، ص۲۰ـ۲۳، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۱۶، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۱۰۶، نقله الی اللغه العربیه و علق علیه محمد یوسف موسی، عبدالعزیز عبدالحق، و علی حسن عبدالقادر، بیروت ۱۹۴۶ · ج۱، ص۴ـ ۵، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۵ ـ ۸، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۸ـ۱۳، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۱۳ـ ۱۸، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۳۱، ۱۳۷۵ ش · ج۳، ص۴۵۱ـ۴۵۶، نیویورک: پسران چارلز اسکریبنر سال ۱۹۷۳ · ج۱، ص۸۳، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۲۴، ۱۳۷۵ ش · ج۱، ص۹۵ـ ۱۰۳، تهران ۱۳۷۳ ش · ج۱، ص۷۹ـ۱۴۴، ج ۱، ترجمه علی هنجنی و شیرین نیرنوری، (تهران) ۱۳۶۹ ش · ج۱، ص۲۰۳ـ۲۱۱، ج ۱، ترجمه علی هنجنی و شیرین نیرنوری، (تهران) ۱۳۶۹ ش · ج۱، ص۳۸، ۱۳۷۵ ش

• آنان برای ریاست به رقابت و حتی با خویشاوندان خود به معارضه می‌پرداختند. شأن نزول این آیات نیز به همین نکته دلالت دارد. این قبیل آیات به مشرکانی مربوط می‌شود که پیمان خود را با پیامبر اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) شکستند. ۱. ۳. رعایت این نکات در سیره عملی رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله‌وسلم) و حضرت علی (علیه‌السلام) بارها گزارش شده است. همچنین نقل شده است که تعیین فردی در منازعات لشکریان مسلمان که بر رفتار سربازان نظارت و در صورت لزوم، آنان را توبیخ می‌کند، امری متداول بوده است. شیوه برخورد با اسیران و مجروحان جنگی و چگونگی تقسیم غنایم نیز به تفصیل در منابع اسلامی مطرح شده است. تفاوت این دو قسم آن است که انعقاد قرارداد ذمه با کافران، برخلاف اهل کتاب، ممکن نیست. ۵ - فهرست منابع ۱. علاوه‌ بر قرآن‌؛ ۲. ابن‌خلدون‌؛ ۳. ۴. افلاطون‌، جمهوری‌ ، ترجمه‌ محمدحسن‌ لطفی‌، تهران‌ ۱۳۵۳ ش‌؛ ۵. ۶. محمدبن‌ اسماعیل‌ بخاری‌، صحیح‌ البخاری‌ ، [ چاپ‌ محمد ذهنی‌ افندی ] ، استانبول‌ ۱۴۰۱/۱۹۸۱؛ ۷. کارل‌ بروکلمان‌، تاریخ‌ الشعوب‌ الاسلامیه‌، نقله‌ الی‌ العربیه‌ نبیه‌ امین‌ فارس‌ و منیر بعلبکی‌، بیروت‌ ۱۹۴۸ـ۱۹۴۹؛ ۸. احمدبن‌ حسین‌ بیهقی‌، السنن‌ الکبری‌ ، بیروت‌ ۱۴۲۴/۲۰۰۳؛ ۹. جوادعلی‌، المُفَصَّل‌ فی‌ تاریخ‌ العرب‌ قبل‌ الاسلام‌ ، بغداد ۱۴۱۳/۱۹۹۳؛ ۱۰. ۱۱. ۱۲. حرّ عاملی‌؛ ۱۳. محمدبن‌ احمد خطیب‌ شربینی‌، مغنی‌ المحتاج‌ الی‌ معرفه‌ معانی‌ الفاظ‌ المنهاج‌ ، مع‌ تعلیقات‌ جوبلی‌بن‌ ابراهیم‌ شافعی‌، بیروت‌: دارالفکر، [ بی‌تا. ] ؛ ۱۴. ۱۵. ۱۶. ۱۷. ۱۸. ۱۹. عبدالرزاق‌بن‌ همام‌ صنعانی‌، المصنَّف‌ ، چاپ‌ حبیب‌الرحمان‌ اعظمی‌، بیروت‌ ۱۴۰۳/۱۹۸۳؛ ۲۰. ۲۱. طباطبائی‌؛ ۲۲. طبرسی‌؛ ۲۳. طبری‌، تاریخ‌ (لیدن‌)؛ ۲۴. طوسی‌؛ ۲۵. حسن‌بن‌ یوسف‌ علامه‌ حلّی‌، تذکره‌الفقهاء ، قم‌ ۱۴۱۴ـ؛ ۲۶. علی‌بن‌ ابی‌طالب‌ (ع‌)، امام‌ اول‌، نهج‌البلاغه، شرح‌ محمد عبده‌، چاپ‌ عبدالعزیز سیدالاهل‌، بیروت‌ ۱۳۸۲/ ۱۹۶۳؛ ۲۷. ۲۸. محمدبن‌ احمد قرطبی‌، الجامع‌ لاحکام‌ القرآن‌ ، بیروت‌ ۱۴۰۵/۱۹۸۵؛ ۲۹. کلینی‌؛ ۳۰. و.ب‌. گالی‌، فیلسوفان‌ جنگ‌ و صلح‌: کانت‌، کلاؤزِویتس‌، مارکس‌، انگلس‌، تولستوی‌ ، ترجمه‌ محسن‌ حکیمی‌، تهران‌ ۱۳۷۲ ش‌؛ ۳۱. ۳۲. ۳۳. علی‌بن‌ محمد ماوردی‌، الاحکام‌ السلطانیه‌ و الولایات‌ الدینیه‌ ، بغداد ۱۴۰۹/۱۹۸۹؛ ۳۴. ۳۵. ۳۶. ۳۷. ۳۸. حسین‌بن‌ محمدتقی‌ نوری‌، مستدرک‌ الوسائل‌ و مستنبط‌ المسائل‌ ، قم‌ ۱۴۰۷ـ ۱۴۰۸؛ ۳۹. ۴۰. کریس‌ آو یوکنیک‌ و روژه‌ نورمان‌، «مشروعیت‌ خشونت‌: تاریخچه‌ انتقادی‌ حقوق‌ جنگ‌»، در مجموعه‌ مقالات‌ حقوق‌ جنگ‌ ، گردآوری‌ و ترجمه‌ حسین‌ شریفی‌ طرازکوهی‌، تهران‌: دانشگاه‌ امام‌ حسین‌ (ع‌)، ۱۳۷۵ ش‌؛ ۴۱. Thomas Walker Arnold, The preaching of Islam: a history of the propagation of the Muslim faith, London ۱۹۸۶; ۴۲. Marcel A. Boisard, L'humanisme de l'islam , Paris ۱۹۷۹; ۴۳. Carl von Clausewitz, On war , tr. J.J. Graham, Ware, Engl. ۱۹۹۷; ۴۴. Juan Ricardo I. Cole, Sacred space and holy war: the politics, culture and history of Shi ـ ite Islam , London ۲۰۰۲; ۴۵. Dictionary of the history of ideas , ed. Philip P. Wiener, New York: Charles Scribner's Sons, ۱۹۷۳, s.vv. "Peace, ethics of" (by Elizabeth Flower), "Peace, international" (by Warren F. Kuehl), "War and militarism" (by Theodore Ropp>; ۴۶. EI ۲ ,s.vv."Ghazw" (by T.M.Johnstone), "Harb, war. I: Legal aspect" (by Majid Khadduri); ۴۷. Toshihiko Izutsu, Ethico-religious concepts in the Quran , Montreal ۱۹۶۶; ۴۸. Immanuel Kant, Perpetual peace and other essays on politics, history, and morals , tr. Ted Humphrey, Indianapolis ۱۹۸۳; ۴۹. Majid Khadduri, War and peace in the law of Islam , New York ۱۹۷۹; ۵۰. Ann Katharine Swynford Lambton, Landlord and peasant in Persia: a study of land tenure and land revenue administration , London ۱۹۵۳; ۵۱. Wilferd Madelung, The succession to Muhammad: a study of the early Caliphate , Cambridge ۱۹۹۷; ۵۲. Perpetual peace: essays on Kant's cosmopolitan ideal , ed. James Bohman and Matthias Lutz-Bachmann, Cambridge, Mass.: The MIT Press, ۱۹۹۷.; منبع: ج۱: مقدمه، ص۱۵۰ـ۱۵۱ · ج۱، ص۶۸ـ۶۹، مونترال ۱۹۶۶ · ج۱: مقدمه، ص۲۷۱ · ج۵، ص۴۰۴ـ۴۰۵، بغداد ۱۴۱۳/۱۹۹۳ · ج۵، ص۴۰۲، بغداد ۱۴۱۳/۱۹۹۳ · دائرة المعارف جهان اسلام، چاپ دوم، ذیل "Harb, war" · ج۱، ص۷۴ـ۱۰۴، مونترال ۱۹۶۶ · ج۱۵، ص۲۵۲، بیروت ۱۴۲۴/۲۰۰۳ · ج۳، ص۹، ( چاپ محمد ذهنی افندی )، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱ · سوره اعراف:آیه ۱۹۹ · سوره حجر:آیه ۸۵ · سوره حج:آیه ۳۹ · ج۴، ص۹، ( چاپ محمد ذهنی افندی )، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱ · سوره انفال:آیه ۶۱ · ج۵، ص۷۱ · سوره انفال:آیه ۶۰ · سال ۱، ش ۲ (تابستان ۱۳۷۹) · سوره انبیاء:آیه ۱۰۷ · سوره عنکبوت:آیه ۴۶ · ج۱، ص۸۰، نقله الی العربیه نبیه امین فارس و منیر بعلبکی، بیروت ۱۹۴۸ـ۱۹۴۹ · ج۱، ص۵۶، نقله الی العربیه نبیه امین فارس و منیر بعلبکی، بیروت ۱۹۴۸ـ۱۹۴۹ · ج۲، ص۲۱۵، (تقریرات درس) شیخ محمد عبده، ج ۲، مصر۱۳۶۷ · ج۱، ص۱۳۴، دمشق ۱۴۱۹/۱۹۹۸ · ج۷، ص۴۶۴، چاپ حبیب الرحمان اعظمی، بیروت ۱۴۰۳/۱۹۸۳ · سوره حج:آیه ۳۹-۴۱ · ج۵، ص۹۰ ۹۲ · سوره بقره:آیه ۲۱۶ · ج۸، ص۵۰، ( چاپ محمد ذهنی افندی )، استانبول ۱۴۰۱/۱۹۸۱ · سوره بقره:آیه ۱۹۰-۱۹۱ · سوره بقره:آیه ۱۹۳ · ج۱، ص۱۵۳ـ۱۵۶، ترجمه هاشم حسینی، تهران ۱۳۶۴ ش · ج۱، ص۴۷ـ ۴۸، لندن ۱۹۸۶ · ج۱، ص۷۷، دمشق ۱۴۱۹/۱۹۹۸ · ج۱، ص۶۶ـ ۶۸، نهج البلاغه، شرح محمد عبده، چاپ عبدالعزیز سیدالاهل، بیروت ۱۳۸۲/ ۱۹۶۳ · ج۲، ص۲۱۶، (تقریرات درس) شیخ محمد عبده، ج ۲، مصر۱۳۶۷ · ج۳، ص۴۵۳، نهج البلاغه، شرح محمد عبده، چاپ عبدالعزیز سیدالاهل، بیروت ۱۳۸۲/ ۱۹۶۳ · ج۱، ص۲۱۰ـ۲۱۱، بیروت ۱۴۱۲/۱۹۹۲ · سوره انفال:آیه ۴۱ · ج۹، ص۴۶ ۴۸، قم ۱۴۱۴ · ج۱، ص۹۵، بغداد ۱۴۰۹/۱۹۸۹ · ج۱، ص۹۵ـ۱۰۹، بغداد ۱۴۰۹/۱۹۸۹ · سوره حجرات:آیه ۹