اجتهاد
جستجوی «اجتهاد» در متنِ قوانین، آرا و نظریات
معنی و توضیح
نکتهٔ فقهی: تعریف اجتهاد (القوانین المحکمة فی الاصول (کتاب)): اجتهاد عبارت است از به کارگیری تمام توان برای تحصیل علم شرعی از ادله معتبر، توسط فردی که به ادله و احوال آن آشنا بوده و دارای قوه قدسی باشد که به واسطه آن بتواند فروع را به اصول بازگرداند.
نکتهٔ فقهی: تعریف اجتهاد (القوانین المحکمة فی الاصول (کتاب)): اجتهاد عبارت است از به کارگیری تمام توان برای تحصیل علم شرعی از ادله معتبر، توسط فردی که به ادله و احوال آن آشنا بوده و دارای قوه قدسی باشد که بتواند فروع را به اصول بازگرداند.
ترمینولوژی حقوق، ص 16: استخراج مسائل قضایی وشرعی از ماخد و منابع آن مانندنص قانون (یعنی قرآن و حدیث) و اجماع و ) عقل. «الاجتها د ردا لفروع ۱ لی الاصول» مقصود ازفروع همان مسائل قضایی وشرعی است ومقصودازاصول منابع وماَخدذقا نون است. پس اجتهاد بمعنی صاحب نظر شدن درفقه اسلامی است ۰ شخصی که دارای قدرت اجتهاد باشد به اسامی مجتهد. مفتی مستنبط حاکم نامیده می شود.
ریشه و سیرِ واژه
- معنای اولیه
- واژه اجتهاد از ماده «جَهد» گرفته شده است و در لغت به معنای سعی و تلاش و کوشش آمده است. دهخدا، علی اکبر، لغت نامه دهخدا، ج۱۶، ماده جهد. راغب در بیان معنای اجتهاد می‌گوید: «اجتهاد این است که نیرو و توان خود را صرف کنی و تحمل سختی‌ها و مشقات کنی.» راغب اصفهانی، حسین بن محمد، مفردات الفاظ القرآن، ص۱۰۱.
مفهوم
اجتهاد از ماده "جهد" در لغت به معنای مطلق تلاش و کوشش و در اصطلاح عبارت است از سعی و تلاش پیگیر در حوزه‌های مختلف علمی و عملی. اجتهاد بر اساس معیارها و ملاک‌های متفاوتی تقسیم شده است، مانند اجتهاد نظری و عملی ، اجتهاد عقلی و شرعی ، اجتهاد انقطاعی و غیرانقطاعی ، اجتهاد معتبر و غیرمعتبر و اجتهاد عام و خاص و ... . اجتهاد در این اصطلاح بالاترین درجه علمی در حوزه علوم مختلف به معنای سعی و تلاش علمی در آن حوزه است به گونه‌ای که شخص در آن حوزه به عنوان صاحب نظر و کارشناس علمی شناخته شود، اما مشهورترین اصطلاح اجتهاد مربوط به احکام دینی و حوزه فقه و اصول می‌باشد. اجتهاد فقهی به معنای توانایی استنباط احکام شرعی از منابع دینی است.
گونه‌ها
- اجتهاد «بالفعل — معیار: اقسام اجتهاد
- بالقوّه — معیار: اقسام اجتهاد
- سه بخش — معیار: تقسیمات اجتهاد
نام‌های دیگر
زیرمجموعه‌ها و اقسام
مفهومِ کلی‌تر
مفاهیمِ مرتبط
مجتهد · فتوا · استنباط · قانونگذاری · شورای نگهبان
تعریف
«مجتهد» برگرفته از «اجتهاد» (به معنای تلاش) است. در اصطلاح اسلامی، مجتهد یا فقیه به فردی گفته می‌شود که در علم فقه توانایی استنباط احکام شرعی فرعی را از منابع معتبر داشته باشد. یا به عبارت دیگر، کسی که می‌کوشد تا احکام شرعی را از منابع فقهی اسلام، یعنی قرآن، سنت، عقل و اجماع بیاموزد. البته جمعی از فقهای شیعه اجماع را از این مجموعه استثناء کرده و منابع فقه شیعه را تنها شامل قرآن، سنت می‌دانند، جریان حدیث گرای اخباریون نظریه تقلید و مرجعیت را رد می‌کنند. آنها مدعی اند تقلید و اجتهاد در روایات امری مذموم است. آنها به حدیثی از جعفر صادق استناد می‌کنند مبنی بر اینکه از تقلید بپرهیزید که هرکس در دینش تقلید کرد هلاک شد.
منبع: ویکی‌پدیا — مجتهد (CC BY-SA 4.0)
آلِکسا — حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم