آیین نامه حفاظت حمل و نقل . ذخیره سازی و توزیع گاز مایع با اصلاحات و الحاقات بعدی

آئين نامه حفاظت حمل و نقل . ذخيره سازي و توزيع گاز مايع مصوب 1348,10,23 با اصلاحات و الحاقات بعدي مقدمه چون گاز مايع قابليت احتراق و انفجار شديدي داشته و استفاده ناصحيح از آن ممكنست موجب خسارات جاني و مالي جبران ناپذيري گردد لذا اين آئيننامه باستناد ماده ۴۸ قانون كار جهت راهنمائي امور مربوط به حمل و نقل- ذخيره سازي و توزيع گاز مايع تدوين و تصويب و براي كليه مؤسسات توزيع كننده گاز مايع در ايران و عموم افراديكه باين امر اشتغال دارند لازم الاجرا ميباشد. فصل اول تعاريف ۱ـ گاز مايع گاز مايع مشتمل برتمام موادي است كه از يك يا چند گاز كه ذيلا ذكر ميگردد تشكيل شده باشدـ پروپان ـ پروپيلن ـ بوتانها ـ (بوتان وايزوبوتان) و بوتيلين ها كه تحت فشار تبديل بمايع ميشوند. ۲ ـ بوداركردن گاز مايع گاز مايع بوسيله توليدكننده بامواد مخصوصي از قبيل اتيل مركايتان تايوفين و يا اميل مركايتان بودار ميگردد. مقدار اينگونه مواد در گاز مايع باندازه ايست كه اگر غلظت گاز در هوا به 5/ 1 [يك پنجم]حداقل قابليت انفجار آن برسد بوي آن بخوبي قابل تشخيص ميباشد. ۳ ـ مخازن حمل گاز مايع مخازن حمل گاز مايع عبارت از مخازني است كه بر روي شاسي كاميون يا يدك كش و يا نيمه يدك كش نصب شده و براي حمل گاز مايع بكار ميرود. ۴ ـ مخازن ذخيره سازي گاز مايع مخازن ذخيره سازي گاز مايع عبارت از مخازني است كه گاز مايع در آنها نگهداري ميگردد. ۵ ـ تأسيسات تأسيسات گاز مايع مجموعه ايست كه شامل مخازن ذخيرهسازي لوله كشي ها ـ وسائل بارگيري و تخليه مخازن حمل و ذخيره سازي وسائل پركردن سيلندر ـ ساختمانها و ساير وسائل مربوطه ميباشد. ۶ ـ سيلندر سيلندر عبارت از مخازن قابل حملي است كه ظرفيت آن حداكثر ۴۵۰ ليتر بوده و براي مصارف خانگي يا تجاري و ساير مصارف كه احتياج بمخزن قابل جابجا شدن دارند بكار ميرود. فصل دوم مقررات حفاظتي مخازن حمل گاز مايع ماده ۱ ـ مخازن حمل گاز مايع بايد از جنس فولادي باشد كه قابليت تحمل فشار گاز لااقل 5/ 17 كيلوگرم بر سانتيمترمربع را دارا بوده و طبق استاندارد مصوبه مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ساخته شده باشد. ماده ۲ ـ هر مخزن حمل گاز مايع بايد داراي گواهينامه و مدارك مشخصات ساخت و آزمايش باشد و اين اسناد در نزد صاحب مخزن يا استفاده كننده از آن نگهداري گردد بطوريكه هميشه آماده ارائه به مأمورين ذيصلاحيت وزارت كار و امور اجتماعي باشد. ماده ۳ ـ مخازن حمل گاز مايع كه فاقد روپوش آلومينيومي يا فولاد زنگ نزن يا هر فلز براق ثابت ديگر ميباشد بايد با رنگ سفيد يا آلومينيومي و يا رنگهاي منعكس كننده مشابه رنگ آميزي شود. اين رنگ آميزي بايد اقلا 3/ 2 [دوسوم] سطح فوقاني مخازن مزبور را بپوشاند. ماده ۴ ـ مجاري خروجي بطور كلي بايد به ترتيب زير باشد: ۱ ـ در زير مخزن هر دستگاه حمل گاز مايع (گازكش) بايد شيري براي تخليه كامل مخزن تعبيه گردد. ۲ ـ در مخازن حمل گاز مايع تمام منافذ بجز آنهائي كه مربوط بوسائل اندازه گيري سطح و محل نصب گرماسنج و سوپاپ اطمينان ميباشد بايد بوسيله درپوش ـ كلاهك و يا فلنج پيچ و مهره دار مسدود گردد. يا بوسيله شير جلوگيري كننده از جريان اضافي يا شير يكطرفه محافظت گردد و يا مجهز به شيري گردد كه بتوان آن را از دور كنترل نمود. سوپاپ اطمينان ماده ۵ ـ هر مخزن حمل گاز مايع بايد مجهز بيك يا چند سوپاپ اطمينان از نوع فنري با شرايط ذيل باشد: ۱ ـ لوله هاي خروجي سوپاپهاي اطمينان بايد بدون خميدگي و روبه بالا بوده و گاز از آن مستقيماً بهوا برود و در مسير آن مانعي وجود نداشته باشد تا باعث برخورد گاز با بدنه مخزن گردد. اندازه لوله خروجي نبايد كوچكتر از مجراي سوپاپ اطمينان باشد. در پائين ترين قسمت لوله خروجي سوپاپ اطمينان بايد يك شير تخليه تعبيه گردد تا بتوان مايعات جمع شده در اين لوله را خالي نمود. ۲ ـ ظرفيت خروج گاز سوپاپهاي اطمينان هر مخزن بايد متناسب با سطح خارجي آن مخزن باشد. اين ظرفيت بايد طوري محاسبه گردد كه فشار در مخزن بهيچوجه نتواند از ۱۲۰ درصد فشار تجاوز نمايد. ۳ ـ اگر وسائل تنظيم فشار سوپاپ در خارج از مخزن قرار داشته باشد با اين وسائل تنظيم مجهز بوسائلي قابل پلمپ كردن بوده و هميشه پلمپ شده باشد. ۴ ـ فشار تنظيم شده براي شروع بخروج گاز و مقدار گاز يا هواي خروجي بايد بر حسب واحد حجم در دقيقه (در 5/ 15 درجه سانتيگراد و فشار اتمسفر) بطور واضح و ثابت روي هر سوپاپ اطمينان حك شده باشد. همچنين نصب سوپاپ بايد طوري باشد كه شروع بخروج گاز از آن قابل رؤيت باشد. ۵ ـ سوپاپ اطمينان بايد در بالاي مخزن نصب گردد و مستقيماً بفضاي محتوي گاز مربوط باشد. ۶ ـ بين سوپاپ اطمينان و مخزن نبايد شيري نصب شود مگر در مخازني كه دو سوپاپ اطمينان يا بيشتر روي آنها نصب شده است كه در اينصورت ميتوان يك يا دو شير بين مخزن و سوپاپ اطمينان نصب نمود بشرطي كه اولا ساختمان اين شيرها طوري باشد كه در هر حال يك سوپاپ اطمينان يا بيشتر باز باقي بماند و ثانياً ظرفيت سوپاپهائي كه باز ميباشد كافي براي خروج گاز باندازه لازم باشد. ۷ ـ انتهاي لوله خروجي سوپاپ اطمينان بايد داراي كلاهك يا محافظ مناسب ديگري باشد تا از دخول باران و گرد و غبار و امثال آن بداخل سوپاپ اطمينان جلوگيري شود. اين كلاهك بايد بطور آزاد روي لوله گذاشته شود و فقط مي تواند بوسيله زنجير يا سيم يا مشابه آن به لوله متصل گردد بطوريكه اگر سوپاپ اطمينان باز شود كلاهك بآساني از جاي خود بلند شود. كلاهك بايد بجز مواقعي كه سوپاپ اطمينان باز شده و كار ميكند در ساير اوقات هميشه روي لوله خروجي قرار داشته باشد. اين كلاهك نبايد طوري باشد كه خروج گاز را در سوپاپ اطمينان كم و يا از آن جلوگيري نمايد. لوله ها و شيرها و اتصالها ماده ۶ ـ لوله ها ـ شيرها و اتصالها بايد داراي مشخصات زير باشد. ۱ ـ در مواردي كه استفاده از لوله هاي مسي مجاز باشد بايد مفاصل را بوسيله جوش زرد و يا جوش معادل آن بهم متصل نمود اين اتصالها بهيچ عنواني (مثلا با حديده زدن لوله ها) نبايد باعث تضعيف قدرت لوله ها گردد. مفاصل بايد از نوع فشار قوي باشد از فلزات غيرچكش خوار و شكننده نبايد در ساختمان شيرها و مفاصل استفاده نمود. ۲ـ كليه شيرهاي مخزن بايد مناسب با فشار طرح شده براي حرارت محل كار مخزن بوده و ميزان فشار روي آنها نوشته شده باشد. ۳ـ لوله ها ـ شيرها ـ اتصالها و لوله هاي قابل ارتجاع در كاميونهاي گاز كش بايد در فشار هوائي كه كمتر از حداكثر فشار گاز مجاز مخزن نباشد بدون نشت باقي بماند. ۴ـ هر قسمت از لوله حامل گاز مايع (اعم از لوله قابل ارتجاع يا غير آن) را كه امكان بسته شدن دو سر آن وجود داشته باشد بايد مجهز بيك سوپاپ اطمينان نمود و بين اين سوپاپ اطمينان و لوله هيچ نوع شير ديگري نبايد نصب گردد. ۵ـ روي شيرها و يا صفحاتي كه به شيرهاي لوله هاي خروجي و دخولي مخزن نصب شده است (باستثناي لوله هائي كه مربوط به سوپاپ اطمينان و وسائل اندازه گيري سطح مايع و فشار سنج ميباشد) بايد نوشته يا علامتي وجود داشته باشد كه ارتباط اين لوله ها را با قسمت محتوي مايع مخزن يا قسمت محتوي گاز مخزن در موقع پر بودن مخزن باندازه مجاز مشخص نمايد. ۶ـ لوله ها ـ اتصالها ـ سوپاپهاي اطمينان و ساير منضمات مخزن بايد بوسيله حفاظ فلزي كه در اطراف آنها تعبيه ميشود در مقابل صدمات وارده در اثر برخورد با وسائط نقليه يا اشياء ديگر و يا واژگون شدن گاز كش محافظت كرده ضمناً سوپاپهاي اطمينان بايد طوري محافظت گردد كه در صورت واژگون شدن گاز كش در روي زمين لوله خروجي سوپاپ اطمينان بسته نشده و مانع خروج گاز از مخزن نگردد. ۷ـ هر گاز كش بايد مجهز بيك سپر عقب باشد كه در صورت برخورد پشت آن باشياء ديگر سپر مزبور مخزن و اتصالهاي آنرا محافظت نمايد و بايد ساختمان اين سپر طوري باشد كه امكان برخورد هر يك از قسمتهاي وسيله نقليه را بمخزن به حداقل تقليل دهد. ۸ـ لوله هاي پركننده و تخليه مخزن هر كدام بايد مجهز به شيري باشد كه با دست بسته شود و اين شير بايد حتي الامكان نزديك بمخزن نصب گردد. چنانچه مخزن داراي شير خودكار داخلي باشد شير دستي فوق را در هر نقطه از لوله قبل از لوله هاي قابل ارتجاع ميتوان نصب نمود. پايه ها و مهارها ماده ۷ ـ پايه ها و مهارهائي كه بمنظور متصل كردن مخزن گاز به گازكش بكار ميرود بايد داراي شرايط و مشخصات زير باشد: ۱ ـ مخزن گازكش ها بايد با جوشكاري و يا بوسيله مهره چپ و راست مهاري و يا وسائل مشابه آن به شاسي چسبيده باشد. بعلاوه براي جلوگيري از لغزش مخزن روي شاسي در موقع شروع حركت توقف و پيچيدن وسيله نقليه بايد ضامنها و مهارهاي مناسبي چسبيده بشاسي و مخزن تعبيه گردد اين ضامنها و مهارها بايد طوري نصب گردد كه بآساني قابل دسترسي براي بازرسي و تعميرات باشد. ۲ ـ هيچيك از پايه هاي مخزن يا سپر نبايد مستقيماً بمخزن جوش داده شود. پايه ها و سپرها بايد بورقه هاي لائي بنحوي متصل شده باشد كه اقلا چهار برابر ضخامت لائي از هر طرف با لبه لائي فاصله داشته باشد و هيچ گاه نبايد پايه ها و سپرها را مستقيماً به بدنه اصلي مخزن جوش داد. وسائل اندازه گيري سطح مايع ماده ۸ ـ مخزن هر گازكش بايد مجهز بيك يا چند نوع از وسائل اندازه گيري ذيل كه حداكثر سطح مجاز مايع را در مخزن دقيقاً نشان ميدهد باشد. ۱ ـ لوله دوار (Rotary Gauge) ۲ ـ لوله لغزان و قابل تنظيم (Slip Tube Gauge) ۳ ـ لوله با طول ثابت (Fixed Tube Gauge) تبصره يك (اصلاحي 23ˏ10ˏ1348) – نصب لوله هاي شيشه اي نشان دهنده سطح مايع بر روي هيچ نوع از مخازن حمل گاز مايع مجاز نميباشد. تلمبه ها و كمپرسورها ماده ۹ ـ تلمبه ها و كمپرسورها بايد از نوعي باشد كه مخصوص گاز ساخته شده و از شكستن و آسيب ديدن در مقابل تصادفات محفوظ نگهداشته شود اين تلمبه ها بجز آنهائي كه از نوع گريز از مركز ميباشند بايد مجهز بمجراي فرعي باشد كه شير اين مجرا در اثر فشار باز شده و جريان مايع را از لوله خروجي تلمبه بلوله ورودي آن و يا مخزن برقرار سازد. صفحه مشخصات ماده ۱۰ ـ هر مخزن بايد داراي صفحه مشخصات باشد كه جنس آن از فلز زنگ نزن بوده و در سمت راست نزديك بجلو مخزن بوسيله زرد جوش يا جوشكاري كه در دورتا دور آن انجام گرفته بمخزن متصل شود و محل نصب آن بايد طوري باشد كه اولا هميشه محفوظ بماند و ثانياً به آساني قابل دسترسي براي بازرسي باشد. در وسائل نقليه كه حامل چند مخزن ميباشد صفحه فوق بايد جداگانه روي هر يك از مخزنها طوري نصب شود كه به آساني قابل دسترسي براي بازرسي باشد. روي اين صفحه بايد با حروف درشت و خوانا بطور حك شده يا برجسته علاوه بر اطلاعاتي كه توسط استاندارد مربوطه تعيين شده است اطلاعات زير هم نوشته باشد. سازنده مخزن گاز كش شماره رديف شماره و نام استاندارد مربوطه شماره مشخصات مصالح مخزن ظرفيت آبي مخزن تاريخ آزمايش اوليه مخزن ماده ۱۱ ـ مخزن گاز كش بايد هر پنج سال يكبار تحت آزمايش «فشار آب» آزمايش نشت و تمام آزمايشات نظري قرار گرفته و سوپاپ يا سوپاپهاي اطمينان مخزن نيز هر دو سال يكبار تنظيم و آزمايش شود. نتايج آزمايشات بايد در كارت ثبت گردد. ماده ۱۲ ـ چنانچه گازكش بدلايلي مانند تصادف يا چپ شدن صدمه ببيند قبل از شروع مجدد بكار بايد تحت آزمايش كامل قرارگيرد و اگر گاز كش يكسال يا بيشتر از سرويس خارج شده باشد براي ادامه كار بايد دوباره آزمايش شود. وسائل برقي و روشنائي ماده ۱۳ ـ كاميونها ـ يدك كش ها و نيمه يدك كش هاي گازكش نبايد بهيچ نوع چراغ و وسيله روشنائي بجز برقي مجهز باشد مدار برقي بايد داراي وسائل حفاظتي از قبيل فيوز و قطع كننده اتوماتيك براي مواقع جريان شديد برق باشد و همچنين سيمها بايد داراي ظرفيت كافي براي عبور جريان مورد لزوم بوده و بطور مناسبي روي گازكش نصب و عايق كاري گردد. يدك كشها و نيمه يدك كشها ماده ۱۴ ـ وسائل اتصال و كنترل حركت يدك كشها و نيمه يدك كشها بايد داراي شرايط زير باشد: ۱ ـ علاوه بر ميله يا ميله هاي محكمي كه يدك كش را بوسيله نقليه متصل ميكند بايد زنجيرهائي نيز بين يدك كش و وسيله نقليه نصب گردد. ۲ ـ مجهز به ترمزهائي باشد كه كنترل آنها از اطاق راننده انجام گيرد. ۳ ـ مجهز بچراغهاي راهنما ـ ترمز و خطر باشد. ماده 15 ـ مخزن، شاسي، محور و فنرهاي وسائط نقليه حامل گاز مايع بايد بوسيله اتصالهاي فلزي بيكديگر متصل باشد تا از لحاظ الكتريكي يك مداربسته را تشكيل دهد. ماده ۱۶ ـ سيستم خروج دود مشتمل برصدا خفه كن و لولة خروج دود بايد از مخزن سوخت وسيله نقليه و ساير مواد قابل اشتعال باندازه كافي فاصله داشته باشد انتهاي خروجي لوله دود بايستي در جهتي دور از مخزن و متعلقات آن بوده و بيرون از بدنه و اطراف وسيله نقليه نصب شده باشد. ماده ۱۷ ـ هر وسيله نقليه گازكش بايد لااقل مجهز بيك آتش خاموش كن قابل حمل با ظرفيت كافي براي خاموش كردن يك مترمربع آتش نوع گازي يا بدون خاكستر باشد و اگر بيش از يك خاموش كننده در وسيله نقليه موجود باشد هر كدام از آنها بايد كافي براي خاموش كردن يك دوم مترمربع آتشهاي فوق باشد. ماده 18 ـ هر وسيله نقليه گازكش بايد هميشه لااقل دو عدد كفشك مناسب با خود همراه داشته باشد تا در موقع توقف و يا تخليه و بارگيري آنها را زير چرخها قرار دهند. ماده ۱۹ ـ وسائط نقليه گازكش را نبايد در داخل ساختمانها متوقف و نگهداري نمود مگر اينكه ساختمان مجاز براي اينگونه توقفها شناخته شده باشد. ماده ۲۰ ـ تخليه مخزندارها و گازكشها بايد طبق شرايط زير انجام گيرد. ۱ ـ سطح ريل انشعاب راه آهن در محلي كه مخزن دار (واگن حامل مخزن گاز مايع) براي تخليه توقف ميكند بايد فاقد شيب باشد. ۲ ـ مادامي كه لوله هاي تخليه بمخزندار وصل ميباشد بايد در انتها و يا در انتهاي ريل انشعابي كه اين مخزندار روي آن قرار دارد تابلوهائي قرارداده شود كه روي آن جمله زير نوشته شده باشد: «مخزندار گاز مايع در حال تخليه» ۳ ـ هنگامي كه مخزندار براي تخليه روي انشعابي راه آهن ايستاده بايد كفشك هاي مناسبي زير چرخهاي واگن قرارداد تا از حركت آن جلوگيري بعمل آيد. ۴ ـ در تمام مدتي كه مخزندار در حال تخليه است يكنفر بايد مراقب آن و لوله هاي تخليه باشد. ۵ ـ خط لوله اي كه لوله هاي قابل ارتجاع تخليه به آن متصل ميباشد بايد مجهز بيك شير يكطرفه باشد تا در صورت پاره يا سوراخ شدن لوله قابل ارتجاع و يا بستهاي اتصال آن گاز مايع از مخزني كه در حال پرشدن است و يا از لوله كشي هاي مربوط بآن خارج نشود. ۶ ـ فاصله محل تخليه تا ابنيه و املاك مجاور بايد مطابق فواصلي باشد كه در ماده ۲۵ اين آئيننامه گفته شده است. ماده ۲0 [21] ـ تخليه و بارگيري گازكشها بايد تحت شرايط زير انجام گيرد. ۱ ـ هنگام تخليه يا بارگيري گازكشها بايد از وقتي كه لوله هاي انتقال متصل مي گردند تا وقتي كه عمليات تخليه يا بارگيري خاتمه يافته و لوله ها جدا ميگردد اقلاً يكنفر دائماً مراقب لوله ها و اتصالهاي آنها باشد. ۲ ـ براي تسهيل انتقال مايع از مخزني بمخزن ديگر هيچگاه نبايد گاز مخزن پرشونده را بفضاي آزاد رها نمود. ۳ ـ در صورتيكه براي انتقال گاز مايع از لوله هاي قابل ارتجاع استفاده ميگردد اين لوله ها بايد از جنس نرم و در مقابل گاز غيرقابل نفوذ باشد و مقاومت اين لوله ها بايد مناسب براي كار با گاز مايع بوده و در انتهاي خروجي مجهز بشير قطع كننده جريان باشد. ماده ۲۲ ـ حد مجاز پركردن مخازن گازكشها و مخزندارها بايد طبق جدول مندرج در ماده ۳۲ باشد. فصل سوم مقررات حفاظتي مخازن ذخيره سازي گازمايع ماده ۲۳ ـ مخازن ذخيره سازي گاز مايع بايد از جنس فولادي باشد كه قابليت تحمل فشار گاز لااقل 8/ 17 كيلوگرم بر سانتيمترمربع (۲۵۰ پاند براينچ مربع) را دارا بوده و طبق استاندارد مصوبه مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ساخته شده باشد. ماده ۲۴ ـ مخازن ذخيره سازي گاز مايع را بايد طبق شرايط زير نصب و سوار كرد. ۱ـ مخازن را بايد روي پايه هاي بادوام از جنس مواد بنائي سخت يا بتون يا اسكلت فلزي سوار كرد. بهرحال جنس اين پايه ها بايد در مقابل آتش سوزي مقاوم بوده و زيرسازي آنها محكم باشد. ۲ ـ پايه هاي مخزن نبايد مانع انقباض و انبساط آزادانة مخزن گردد. ۳ ـ هر مخزن را كه ظرفيت آبي آن ۷۵۰۰ ليتر يا كمتر است ميتوان روي پايه هاي فلزي محافظت نشده در مقابل آتش سوزي سوار كرد مشروط بر آنكه اولا اين پايه ها روي سطح يا زيرسازي بتوني نصب شده باشد و ثانياً فاصله سطح زيرين بدنة مخزن تا كف بتوني و يا زمين از ۶۰ سانتيمتر تجاوز ننمايند. ۴ ـ در موارديكه براي نصب مخزن انجام جوشكاري در محل ضروري باشد اين جوشكاريها فقط ميتواند روي ورقه هاي لائي يا دستكهائي انجام گيرد كه قبلا توسط سازنده بمخزن جوش داده شده است. ۵ ـ در مخازن ثابتي كه بيكديگر مربوط شده اند بايد پيش بيني هاي لازم براي مقابله با انبساط ـ انقباض ـ لرزش يا نشست كردن مخازن و لوله هاي مربوط كننده آنها بعمل آمده باشد. استفاده از لوله هاي غيرفلزي براي مرتبط كردن مخازن ثابت بيكديگر بكلي ممنوع است. ماده 25 ـ مخازن ذخيره سازي گاز مايع را بايد در خارج از ساختمان يعني در فضاي باز و طبق فواصل مندرج در جدول فوق نصب كرد. ظرفيت آبي هر مخزن بحسب ليتر حداقل فاصله بين مخزن بين مخزن تا نزديكترين ساختمان مهم يا عده اي ساختمان يا املاكي كه ممكن است در آتيه ساختمان شود كمتر از 500 501 تا 200 ليتر 2001 تا 8000 ليتر 8001 تا 120000 ليتر 120001 تا 280000 ليتر از 280001 تا 360000 ليتر - يكمتر يكمتر دو متر يك چهارم مجموع قطرهاي مخازن مجاوريكديگر - 3 متر 8 متر 16 متر 24 متر 32 متر ماده ۲۶ ـ محوطه اطراف مخازن گاز مايع را بايد حداقل تا حدود ۳ متر از مواد قابل اشتعال از قبيل خاشاك و علف خشك پاك كرد. ماده ۲۷ ـ قراردادن مخازن گاز مايع در كنار مخازن محتوي ساير مواد قابل اشتعال با نقطه اشتعال كمتر از ۲۱ درجه سانتي گراد ممنوع است. حداقل فاصله بين مخازن گاز مايع با ظرفيت آبي بيشتر از ۵۰۰ ليتر تا مخازن مواد قابل اشتعال ديگر با ظرفيت بيشتر از هزار ليتر و نقطه اشتعال بيشتر از ۲۱ درجه سانتيگراد بايد ۷ متر باشد. ماده ۲۸ ـ با ايجاد جدول بندي ديواره هاي خاكي ـ شيب و امثال آن بايد از جمع شدن مواد قابل اشتعال در زير مخازن گاز مايع جلوگيري بعمل آيد. ماده ۲۹ ـ هيچ مخزن محتوي گاز مايع نبايد در داخل ديواره خاكي تعبيه شده براي مخازن محتوي مايعات قابل اشتعال ديگر قرار داده شود. ماده ۳۰ ـ ظرفيت آبي هر يك از مخازن ذخيره سازي گاز مايع نبايد از ۳۶۰۰۰۰ ليتر تجاوز نمايد. ماده ۳۱ ـ واشرهائي كه بين فلنج هاي مخازن گاز مايع بكار ميرود بايد از جنسي باشد كه در مقابل گاز مايع مقاومت داشته باشد. اين واشرها بايد از موادي ساخته شوند كه نقطه ذوب آنها بالاتر از ۸۱۶ درجه سانتيگراد (۱۵۰۰ درجه فارنهايت) باشد. استفاده از واشرهاي حلقوي آلومينيومي و همچنين واشرهاي مارپيچي فلزي نيز براي فلنج هاي مخازن گاز مايع مجاز ميباشد. ماده 32 ـ مخازن ذخيره سازي را نبايد بيشتر از ميزان مجاز پر كرد. ميزان مجاز پركردن مخزن عبارتست از وزن درصدي از ظرفيت آبي آن مخزن در 6/ 15 درجه سانتيگراد كه بر حسب چگاليهاي مختلف گاز مايع از جدول زير بدست ميآيد. جدول حداكثر مجاز بارگيري بحسب درصد ظرفيت آبي مخزن چگالي گاز مايع در 6/ 15 درجه سانتيگراد ظرفيت آبي مخزن تا 4500 ليتر بيشتر از 4500 ليتر 496 /0 تا 503 /0 41 درصد 44 درصد 504 /0 تا 510 /0 42 درصد 45 درصد 511 /0 تا 519 /0 43 درصد 46 درصد 520 /0 تا 527 /0 44 درصد 47 درصد 528 /0 تا 536 /0 45 درصد 48 درصد 537 /0 تا 544 /0 46 درصد 49 درصد 545 /0 تا 552 /0 47 درصد 50 درصد 553 /0 تا 560 /0 48 درصد 51 درصد 561 /0 تا 568 /0 49 درصد 52 درصد 569 /0 تا 576 /0 50 درصد 53 درصد 577 /0 تا 584 /0 51 درصد 54 درصد ماده ۳۳ ـ شيرها و وسائلي كه روي مخزن گاز مايع نصب ميگردد بايد مناسب براي فشار گاز لااقل ۱۷ كيلوگرم بر سانتيمترمربع و حداكثر درجه حرارتي كه ممكن است در معرض آن قرار گيرند ساخته شده باشد. ماده ۳۴ ـ تمام اتصالات مخزن باستثناي اتصالات سوپاپهاي اطمينان- وسائل اندازه گيري سطح مايع و منافذي كه بوسيله در پوش مسدود شدهاند بايد مجهز بشير باشند. اين شير بايد هر چه ممكن است نزديكتر بمخزن نصب شده باشد. ماده ۳۵ ـ لولة پركننده مخزن بايد در محل اتصال بمخزن بيكي از وسائل زير مجهز باشد: ۱ ـ مجموعه اي از شير يكطرفه و شير جلوگيري كننده از جريان اضافي. ۲ ـ يك شير يك طرفه مضاعف و يا دو عدد شير ساده يك طرفه. ۳ ـ يك شير قطع كننده جريان بانضمام يك شير يكطرفه يا يك شير جلوگيري كننده از جريان اضافي ماده ۳۶ ـ منافذ و اتصالات مخزن بايد مجهز بيك شير مناسب جلوگيري كننده از جريان اضافي باشد مگر در موارد زير: الف ـ اتصالات لوله هاي پركننده مخزن كه شرح آنها در ماده ۳۵ داده شد. ب ـ اتصالات سوپاپهاي اطمينان. پ ـ اتصالات وسائل اندازه گيري سطح مايع كه در آنها قطر سوراخ خروج مايع از 5/ 1 ميليمتر تجاوز نميكند و يا اصولا طرز كار آنها طوري است كه احتياج بخروج گاز مايع ندارند مثل نوع شناور يا مشابه آن بشرطي كه تمام اتصالات اين وسائل طوري طرح شده باشد كه بتواند در مقابل حداكثر فشار داخل مخزن بخوبي ايستادگي نمايد. ماده ۳۷ ـ بر روي تمام اتصالات ورودي و خروجي مخازن بظرفيت آبي ۸۰۰۰ ليتر يا بيشتر باستثناي اتصالات مربوط به سوپاپ اطمينان ـ وسائل اندازه گيري سطح مايع و فشارسنجها بايد برچسبهائي زده شده باشد كه مشخص كند اين اتصالات بقسمت محتوي بخار مخزن ارتباط دارند يا بقسمت محتوي مايع آن اين برچسبها را روي شيرهاي مربوط باتصالات نيز مي توان نصب نمود. ماده ۳۸ ـ در مخازني كه ظرفيت آبي آنها كمتر از ۸۰۰۰ ليتر است تعبيه بيش از دو مجراي مسدود شده بوسيله در پوش مجاز نميباشد. ماده ۳۹ ـ سوپاپهاي اطمينان مخازن بايد در قسمت فوقاني مخزن نصب شده و مستقيماً با قسمت محتوي گاز مخزن ارتباط داشته باشد. ماده ۴۰ ـ در مخازني كه ظرفيت آبي آنها بين ۵۰۰ تا۸۰۰۰ ليتر است بايد لوله خروجي سوپاپ اطمينان آنها عموداً رو ببالا باشد و در مسير گاز خروجي هيچ مانعي وجود نداشته باشد تا گاز بتواند در هواي آزاد رها شده و هيچ تماسي يا بدنه مخزن پيدا نكند. روي لوله خروجي سوپاپ اطمينان بايد سرپوشي بطور آزادانه قرارداده شود تا مانع ورود باران و امثال آن بداخل لوله شده و در عين حال هنگام خروج گاز اين سرپوش از جاي خود بلند شده و مانع خروج گاز نگردد. براي تخليه مايعاتي كه ممكنست در سوپاپ اطمينان و يا لوله خروجي آن جمع شود بايد لوله تخليه مناسبي تعبيه گردد. ماده ۴۱ ـ در مخازني كه ظرفيت آبي آنها ۵۰۰ ليتر يا كمتر است بايد انتهاي لوله خروجي سوپاپ اطمينان آنها در فاصله افقي حداقل 5/ 1 متر از هرگونه در يا پنجره يا محل باز بداخل ساختمانها كه پائين تر از اين لوله خروجي واقع شده اند قرار داده شود. ماده ۴۲ ـ در مخازني كه ظرفيت آبي آنها بيشتر از ۸۰۰۰ ليتر است ارتفاع لوله خروجي سوپاپ اطمينان آنها بايد حداقل ۲ متر و مخزن مجهز بيك فشارسنج باشد. ماده ۴۳ ـ مخزن گاز مايع بايد مجهز بيك وسيله اندازه گيري سطح مايع از قبيل نوع شناور گردنده ـ لوله لغزان و يا مغناطيسي باشد تا بوسيله آن بتوان سطح حداكثر مجاز پرشدن مخزن و مقدار درصد حجم پرشده آن را كنترل و بررسي نمود. ماده ۴۴ ـ وسائل اندازه گيري سطح مايع بايد طوري انتخاب شود كه با آنها بتوان سطح حداكثر بوتان يا پروپان و يا مخلوط 50/ 50 بوتان و پروپان را اندازه گرفت. ماده ۴۵ ـ در وسائل اندازه گيري سطح مايع كه كار آنها مستلزم رهاكردن مقداري گاز بهواي آزاد است از قبيل نوع لوله دوار و يا لوله لغزان بايد قطر سوراخ خروج گاز از آنها از يك و نيم ميليمتر تجاوز ننمايد مگر اينكه اين وسائل مجهز بشير جلوگيري كننده از جريان اضافي باشند. ماده ۴۶ ـ فشار گاز مجاز وسائل اندازه گيري سطح مايع بايد لااقل 6/ 17 كيلوگرم بر سانتيمترمربع (۲۵۰ پوند براينچ مربع) باشد. ماده ۴۷ ـ از لوله هاي استوانه اي شيشه اي نشان دهند سطح مايع. براي مخازن ذخيره گاز مايع مي توان استفاده نمود بشرطي كه : الف ـ خروج گاز مايع از مخزن فقط بصورت مايع انجام گيرد. ب ـ اين استوانه هاي شيشه اي در دو طرف مجهز به شير فلكه هائي باشند كه با دست باز و بسته ميشود. پ ـ اين استوانه ها در دو طرف علاوه بر شيرهاي فوق مجهز بشيرهاي مناسب جلوگيري كننده از جريان اضافي باشند. ت - شيشه اين استوانه ها از نوع فوق العاده محكم بوده و بوسيله حفاظهاي فلزي مناسب كه سازنده آنها براي آنها ساخته است محافظت گردد. ماده ۴۸ ـ هر مخزن بتنهائي (بدون هيچيك از منضمات آن) قبل از شروع بكار بايد تحت آزمايش فشارآب قرار گيرد. فشار آزمايش بايد برابر فشار گاز حداقل 5/ 26 كيلوگرم بر سانتيمترمربع و زمان آزمايش ده دقيقه باشد آزمايش فوق بايد درحضور نماينده مرجع صلاحيتداري كه وزارت كار و امور اجتماعي تعيين ميكند انجام و مورد گواهي قرار گيرد. براي بازرسي مخزن از لحاظ نشت كردن بايد مخزن را از هوا پر كرده و فشار هوا را تا ۷ كيلوگرم بر سانتيمترمربع بالا برد ـ تمام جوشكاريها و محلهاي اتصال شير و فشارسنج و شير اطمينان و ساير منضمات بايد هنگام آزمايش با آب صابون آغشته باشد. ماده ۴۹ ـ سوپاپهاي اطمينان مخزن بايد قبل از نصب روي مخزن بطور جداگانه با فشار هوا مورد آزمايش قرار گيرد و در ۱۰ درصد بالاي فشار گاز يا در 25/ 19 كيلوگرم بر سانتيمترمربع باز شود. اين آزمايش بايد اقلا هر پنج سال يكبار تكرار و در كارت شناسائي منعكس گردد. ماده ۵۰ ـ هر مخزن ذخيره گاز مايع بايد از لحاظ عيوب احتمالي از قبيل زنگ زدگي فرورفتگي و برآمدگي جوشكاري و ساير عيوب (اقلا هر ده سال يكبار) مورد بازرسي فني دقيق قرار گرفته و ضخامت جدار مخزن بايد با دستگاه مخصوص از قبيل آلتراسونيك اندازه گيري شده و با ضخامت اصلي مقايسه و نتايج اين آزمايشها در كارت شناسائي مخزن منعكس گردد. ماده ۵۱ ـ هيچگونه تغيير تعمير يا جوشكاري روي جدار مخزن مجاز نميباشد مگر جوشكاري روي قسمتي از مخزن كه تحت فشار نيست. ماده ۵۲ ـ مخازن ذخيره سازي گاز مايع را كه براي مدتي بيشتر از يكسال مورد استفاده قرار نگرفته يا پس از تغيير محل مخزن در صورتي ميتوان مجدداً براي ذخيره سازي گاز مايع بكار برد كه ازمايشهاي موضوع ماده ۴۹ و ۵۰ اين آئيننامه در مورد آنها عملي گردد. ماده ۵۳ ـ روي هر مخزن يا صفحه شناسائي آن بايد مشخصات ذيل بطور وضوح حك شده يا بصورت برجسته نوشته شده باشد. ۱ ـ استانداردي كه مخزن طبق آن ساخته شده است. ۲ ـ علامت مخصوص مؤسسه بازرسي كننده مخزن. ۳ ـ ظرفيت آبي مخزن بر حسب يكي از واحدهاي حجم. ۴ ـ حداكثر فشار گاز مجاز مخزن. فصل چهارم مقررات حفاظتي تأسيسات ذخيره سازي و سيلندر پركني گاز مايع ماده ۵۴ ـ در تأسيسات ذخيره سازي و توزيع گاز مايع بايد لوله ها و وسائل اتصال كه قطر اسمي آنها بيشتر از 2/ 1 [يك دوم] اينچ است فولادي باشد از لوله هاي مسي بدون درز يا برنجي و يا فولادي نرم فقط در مواردي ميتوان استفاده نمود كه قطر اسمي اين لوله ها 2/ 1 [يك دوم] اينچ يا كمتر باشد. ماده ۵۵ ـ لوله ها و اتصالات بيشتر از ۲ اينچ را بايد بوسيله فلنج هاي جوش شده و يا جوشكاري مستقيم بمخازن متصل نمود باستثناي لوله هائي كه بعد از شير جلوگيري كننده از جريان اضافي يا سوپاپهاي اطمينان نصب ميگردد. ماده ۵۶ ـ از شير ـ لوله و وسائل اتصالي چدني براي لوله كشي گاز مايع بحالت مايع نبايد استفاده كرد. ماده ۵۷ ـ مواد بكار رفته براي مقر سوپاپ ديافراگم واشر و آب بندي ميله شيرها و لوله ها بايد از جنسي باشد كه در مقابل گاز مايع مقاوم باشد. ماده ۵۸ ـ لوله هاي نرم بايد بدون درزبوده و از مس - برنج- فولاد ساخته شده باشد. ماده ۵۹ ـ از وسائل اتصال چدني دنده پيچ شده از قبيل زانو ـ سه راه ـ چهار راه ـ پوشن و مهره ماسوره در تأسيسات ذخيره سازي و سيلندر پركني گاز مايع نبايد استفاده گردد. ماده ۶۰ ـ در تأسيسات ذخيره سازي گاز مايع از لوله هاي قابل ارتجاعي بايد استفاده شود كه براي گاز مايع بحالت بخار يا مايع ساخته شده باشد. ماده ۶۱ ـ روي لوله هاي قابل ارتجاعي كه مستقيماً در معرض فشار داخلي مخزن قرار ميگيرد بايد بفواصل حداكثر سه متر كلمه گاز مايع نوشته شده باشد. ماده ۶۲ ـ حداقل فشار تركيدن لوله هاي قابل ارتجاع كه در معرض فشار داخلي مخازن قرار ميگيرد بايد ۸۵ كيلوگرم بر سانتيمترمربع باشد. ماده ۶۳ ـ مفصل اتصال لوله هاي قابل ارتجاع بمخازن بايد بتواند بدون نشت فشار آزمايش لااقل ۳۵ كيلوگرم بر سانتيمترمربع را تحمل نمايد. ماده ۶۴ ـ لوله هائي كه از زير جاده و خيابان عبور ميكند بايد طوري محافظت گردد كه در اثر حركت وسائط نقليه آسيب نبيند. ماده ۶۵ ـ لوله هاي خارج از ساختمان را ميتوان روي زمين ـ زيرزمين و يا بهر دو حال نصب نمود ولي در هر حالت بايد در مقابل صدمات احتمالي محافظت گردد. در موارديكه ممكن است نوع خاك محل لوله كشي ايجاد خورندگي در لوله نمايد بايد لوله ها را در مقابل آن محافظت كرد. ماده ۶۶ ـ هنگام نصب لوله ها بايد پيش بيني هاي لازم براي مقابله با انبساط ـ انقباض ـ لرزش و نشست كردن لوله ها بعمل آيد. ماده ۶۷ ـ لوله هاي سخت را بايد بطريق دنده پيچ ـ فلنج جوشكاري لحيم سخت و يا زرد جوش يا موادي كه نقطه ذوب آنها از ۵۴۰ درجه سانتي گراد كمتر نباشد بيكديگر متصل نمود. اتصال لوله هاي نرم بدون درز مسي ـ برنجي ـ فولادي را بايد با وسائل اتصال مخصوص لوله هاي نرم و يا بوسيله لحيم و يا زرد جوش يا موادي كه نقطه ذوب آنها از ۵۴۰ درجه سانتيگراد كمتر نباشد انجام داد. ماده ۶۸ ـ در تأسيسات ذخيره سازي و سيلندر پركني گاز مايع شيرها بايد براي كار با گاز مايع (بحالت گاز يا مايع) مناسب بوده و فشار كار آنها حداقل از 5/ 17 كيلوگرم بر سانتيمترمربع كمتر نباشد. ماده ۶۹ ـ سر ورودي لوله پركننده مخزن بايد در فضاي آزاد قرار داده شود. ماده ۷۰ ـ از لوله هاي قابل ارتجاع براي اتصال مخازن ثابت بيكديگر نبايد استفاده كرد. ماده ۷۱ ـ لوله اصلي اتصال دهنده چند مخزن با ظرفيتي بيشتر از ۴۰۰ ليتر بايد از ساختمانهاي مسكوني مجاور لااقل ۳۵ متر فاصله داشته باشد. اين فاصله بايد از حد نهائي شيري كه لوله اصلي را از ساير سيستم هاي محتوي گاز مايع مجزا ميسازد اندازه گرفته شود. ماده ۷۲ ـ محل پركردن سيلندرها بايد بصورت سكو بوده و حداقل فاصله نزديكترين لبه اين سكو تا مخازن ذخيره سازي گاز مايع بايد سه متر و تا ساختمانهاي مسكوني مجاور هشت متر باشد. ماده ۷۳ ـ محل تخليه يا بارگيري مخزندارهاي حمل گاز مايع بايد از ساختمانهاي مسكوني مجاور لااقل ۸ متر و از تلمبه ها و كمپرسورها ۳ متر فاصله داشته باشد. ماده ۷۴ ـ كف و ساير قسمتهاي سكوي سيلندر پركني بايد از بتون و يا مواد مشابه آن كه نسوز باشد ساخته شود. ديوارههاي اطراف سكو بايد طوري باشد كه مانع جريان هوا در روي سكو سطح آن نگردد. ماده ۷۵ ـ ارتفاع سكوي سيلندر پركني بايد متناسب با وسائط نقليه مخصوص حمل سيلندر( در حدود يك متر) باشد. ماده ۷۶ ـ در اطراف سكو بايد وسائلي تعبيه گردد تا از برخورد مستقيم وسائط نقليه بسكو جلوگيري نمايد. ماده ۷۷ ـ پركردن سيلندر بايد توسط ترازوهاي خودكاري انجام گيرد كه پس از پرشدن سيلندر تا ميزان تعيين شده بطور اتوماتيك جريان گاز مايع را قطع كند. ماده ۷۸ ـ براي بررسي كار ترازوهاي خودكار و اطمينان از صحت كار آنها و پرشدن سيلندر باندازه معين علاوه برترازوهاي خودكار بايد لااقل يك ترازوي مناسب و دقيق ديگري در روي سكوي سيلندر پركني نصب گردد تا بتوان بطور اتفاقي از هر چند سيلندر پرشده يكي را مجدداً با اين ترازو وزن كرده و صحت حد مجاز گاز پرشده در آنرا بررسي نمود. ماده ۷۹ ـ تلمبه كمپرسور و منضمات آن بايد براي كار با گاز مايع ساخته شده و حداقل فشار طرح آنها از حداكثر فشاري كه ممكنست در معرض آن قرار گيرند كمتر نباشد. منضمات تلمبه ها بايد براي فشار گاز لااقل 5/ 17 كيلوگرم بر سانتيمترمربع ساخته شده باشد. ماده ۸۰ ـ لوله خروجي تلمبه بايد داراي لوله برگشتي مجهز بشيري باشد تا اگر لوله خروجي تلمبه مسدود گردد در اثر بالارفتن فشار اين شير باز شده و جريان گاز مايع را بمخزن اصلي و يا بلوله ورودي تلمبه برگرداند. ماده ۸۱ ـ در صورتيكه تلمبه ها و كمپرسورها در ساختماني جداگانه نصب شده باشد اين ساختمان بايد از مخازن ذخيره سازي گاز مايع لااقل ۳ متر و از ساختمانهاي مسكوني مجاور و منابع احتراق ۸ متر فاصله داشته باشد. ماده ۸۲ ـ وسائل برقي كه در تأسيسات ذخيره سازي و توزيع گاز مايع نصب ميگردد از قبيل موتور تلمبه ـ موتور كمپرسور كليدها ـ وسائل روشنائي ـ جعبه تقسيم برق ـ پريز برق و امثال آن بايد از نوع ضد شعله (FLAME PROOF) و ضد گاز (GAS PROOF) باشد. ماده ۸۳ ـ در تأسيسات گاز مايع بايد خاموش كننده هاي حريق بتعداد كافي در نقاط مختلف و بخصوص در روي سكوي سيلندر پركني ـ نزديك تلمبه ها ـ كمپرسورها ـ انبارها و امثال آن قرار داده شده باشد. ماده ۸۴ ـ براي مقابله با آتش سوزي در تأسيسات گاز مايع بايد لوله كشي آب آتش نشاني با منبع آب متناسب با وسعت تأسيسات در نظر گرفته شود. پيش بيني هاي لازم براي بكارانداختن تلمبه آب آتش نشاني بايد بعمل آيد تا در صورت قطع جريان برق اصلي تأسيسات بتوان آب لازم را تأمين نمود. شيرهاي آب آتش نشاني بايد بآساني قابل دسترسي بوده و در محلي قرار گرفته باشد كه آتش گرفتن مخازن يا تلمبه ها و امثال آن مانع استفاده از آنها نگردد. ماده ۸۵ ـ در محوطه تأسيسات ذخيره سازي و توزيع گاز مايع نبايد دخانيات استعمال شود و بايد تابلوهاي مناسبي كه ابعاد آن از ۴۰*۶۰ سانتيمتر كمتر نباشد در نقاط مختلف تأسيسات كه در معرض ديد قرار داشته باشد نصب گردد رنگ زمينه اين تابلوها بايد سفيد بوده و روي آنها با حروف قرمز شبرنگ جمله (استعمال دخانيات اكيداً ممنوع است) نوشته شده باشد. درصورتيكه براي استعمال دخانيات محلي در نظر گرفته شده باشد محل مذكور بايد محصور و از نزديكترين محل احتمالي خروج گاز بايد لااقل ۳۰ متر فاصله داشته باشد. ماده ۸۶ ـ هر يك از لوله هاي سخت يا نرم انتقال گاز مايع بايد بعد از نصب با فشاري و لااقل يك برابر ونيم حداكثر فشار گاز آنها با آب آزمايش شود. اين لوله ها و وسائل اتصال آنها و شيرها را بايد بعد از نصب از نظر نشت بوسيله هوا با فشار 5/ 7 كيلوگرم بر سانتيمترمربع با آب نيز آزمايش كرد. ماده 87 ـ لوله هاي قابل ارتجاع يا مفاصل دو انتهاي آن بايد لااقل سالي يكبار با فشار 35 كيلوگرم بر سانتيمترمربع با آب آزمايش گردد. در صورت بروز هرگونه نشت عيب و نقص از قبيل زدگي ترك خوردگي يا ظواهري از خشك شدن در اين لوله ها بايد بلافاصله آنها را تعويض نمود. از لوله هاي قابل ارتجاع مرمت شده در تأسيسات گاز مايع نبايد استفاده كرد. تبصره ـ نتايج آزمايشهاي مندرج در مواد ۸۶ و ۸۷ بايد با ذكر تاريخ آزمايش در كارت مخصوص منعكس و هميشه قابل ارائه باشد. ماده ۸۸ ـ لوله هاي قابل ارتجاع و لوله هاي سيلندر پركني بايد مجهز به هدايت كننده برق ساكن باشد. مقاومت برقي اين هدايت كننده ها بايد از [يك و يك دوم] اهم در هر متر تجاوز نكند. ماده ۸۹ ـ سيستم لوله كشي بايد طوري باشد كه انبساط و انقباض لوله ها باعث ايجاد شكستگي در لوله ها و اتصالات آنها نگردد. فصل پنجم مقررات حفاظتي پركردن و نگهداري سيلندر توزيع گاز مايع و وظايف توزيع كنندگان ماده ۹۰ ـ سيلندر گاز مايع بايد طبق استاندارد مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران ساخته شده باشد و چنانچه سيلندر گاز مايع از خارج كشور وارد گردد بايد مشخصات آن با استاندارد مذكور مطابقت داشته باشد. ماده ۹۱ ـ سيلندرهاي گاز مايع را بايد در ترازوهاي خودكاري كه پس از پرشدن سيلندر باندازه معين جريان گاز مايع را بطور اتوماتيك قطع ميكند پر كرد. ماده ۹۲ ـ سيلندر گاز مايع را بايد باندازه ظرفيت تعيين شده آنها پر نمود و هميشه مقداري فضاي خالي براي مقابله با فشار ناشي از انبساط گاز مايع در آن باقي گذاشت مقدار مجاز پركردن انواع مخازن مختلف در ماده ۳۲ اين آئيننامه تعيين شده است. ماده ۹۳ ـ شير سيلندر گاز مايع بايد مجهز بسوپاپ اطمينان باشد كه در فشار 5/ 26 كيلوگرم بر سانتيمترمربع باز شده و شروع باخراج گاز بنمايد. ماده ۹۴ ـ سيلندرهاي كوچك مسافرتي بايد براي گاز پروپان طرح و ساخته شده و استاندارد ساخت آن مورد تأييد مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران قرار گرفته شده باشد. ماده ۹۵ ـ شير سيلندرهاي كوچك مسافرتي بايد پس از پرشدن سيلندر قابل بستن با دست بوده و مجهز بشير كنترل سطح مايع و سوپاپ اطمينان باشد. ماده ۹۶ ـ مشخصات سيلندر از قبيل وزن خالص سيلندر وزن مجاز پروپان مايعي كه ميتوان در آن پر نمود و همچنين اسم يا علامت اختصاري سازنده سيلندر بايد بروي حلقه گلوئي يا حلقه پايه سيلندر حك شده باشد. ماده ۹۷ ـ دهانه اوريفيس (URIFISSE) انتهاي شيلنگ مخصوص پركردن سيلندرهاي كوچك مسافرتي بايد باندازه اي باشد كه مدت لازم براي پركردن اين سيلندرها از ۳ دقيقه كمتر نشود. ماده ۹۸ ـ انتهاي شيلنگ مخصوص پركردن سيلندرهاي فوق بايد مجهز بشير مخصوص ( ) باشد كه پس از پرشدن سيلندر باندازه مجاز بتوان فوراً جريان گاز را قطع نمود. ماده ۹۹ ـ براي توزين سيلندرهاي كوچك مسافرتي بايد از ترازوهاي دقيقي استفاده شود كه حداقل تا ۱۰ گرم را با دقت نشان دهد تا از پرشدن سيلندر بيش از حد مجاز كاملا جلوگيري شود. ماده ۱۰۰ ـ توزيع كنندگان سيلندرهاي گاز مايع مكلفند براي حمل و توزيع سيلندر گاز از وسائل موتوري چهارچرخه يا بيشتر استفاده نمايند. ماده ۱۰۱ ـ كف و بدنه وسيله نقليه مخصوص حمل سيلندر گاز مايع بايد عاري از روغن و هرگونه مواد سريع الاشتعال باشد. ماده ۱۰۲ ـ سيلندرها بايد بحالت عمودي و در يك طبقه بطوري در وسيله نقليه قرار داده شود كه از جابجا شدن آنها در حين حركت وسيله نقليه جلوگيري شود. ماده ۱۰۳ ـ كلاهك سيلندرها (در سيلندرهاي كلاهك دار) بايد هنگام حمل سيلندر برروي آنها قرار داشته باشد. براي اجراي اين منظور بايد هميشه چند كلاهك يدكي در وسيله نقليه موجود باشد. ماده ۱۰۴ ـ سيلندرهائي كه داراي نشت باشد بهيچوجه نبايد مورد استفاده قرار گيرد. ماده ۱۰۵ ـ افراد غيرمجاز را نبايد در وسيله نقليه مخصوص حمل گاز مايع سوار كرد. ماده ۱۰۶ ـ توزيع كننده موظف است مخزن گاز مايع مصرف كننده اي را كه از مخزن ثابت استفاده ميكند قبل از پركردن بازديد كرده مقدار گاز مايع موجود در آنرا تعيين و سپس آن را تا حد مجاز پر كند. ماده ۱۰۷ ـ مادام كه شعله باز و يا منبع آتش زا در مجاورت مخزن گاز ثابت وجود دارد بايد از تحويل گاز مايع خودداري كرد. ماده ۱۰۸ ـ توزيع كننده موظف است تمام منضمات و اتصالات مخزن ثابت گاز مايع مصرف كننده را بازديد كرده و در صورت وجود نشت از پركردن آن خودداري نمايد. ماده ۱۰۹ ـ سيلندرهاي محتوي گاز مايع را نبايد در مجاورت اشياء قابل اشتعال و منابع حرارتي قرارداد. ماده ۱۱۰ ـ سيلندرهاي گاز مايع را نبايد مجاور درهاي خروجي پله كانها يا محوطه هائي كه بطور معمول مورد استفاده براي عبور و مرور مكرر افراد قرار ميگيرد گذاشت. ماده ۱۱۱ ـ سيلندر محتوي گاز مايع را نبايد در مجاورت سيلندر محتوي اكسيژن يا هواي فشرده قرار داد و سيلندرهاي محتوي اين دو نوع گاز را نبايد با هم در يك اطاق يا انبار نگهداري نمود. ماده ۱۱۲ ـ شير سيلندرهاي گاز مايع اعم از اينكه سيلندر پر يا خالي باشد بايد بجز مواقعي كه از آنها استفاده ميگردد در ساير اوقات هميشه بسته باشد. ماده ۱۱۳ ـ كلاهك محافظ شير سيلندرهائي كه بدستگاههاي گازسوز اتصال ندارند اعم از اين كه سيلندر پر يا خالي باشد بايد روي سيلندر پيچ شده باشد. ماده ۱۱۴ ـ ميزان گاز مايع محتوي در سيلندرهاي گاز مايع انبار شده در يك محل نبايد از ۵۰۰۰ كيلوگرم تجاوز نمايد. ماده ۱۱۵ ـ در ساختمان انبارهاي ذخيره سيلندرهاي گاز مايع نبايد از مصالح ساختماني قابل اشتعال استفاده كرد. ماده ۱۱۶ ـ براي انتقال فشار بخارج (در مواقع انفجار) بايد حداقل ده درصد سطح جانبي و سقف انبار از شيشه معمولي (تا ضخامت 4 ميليمتر) كه در مقابل فشار مقاوم نباشد انتخاب گردد. ماده ۱۱۷ ـ انبارها بايد هم از قسمت بالاي ديوارها و هم از قسمت پائين آنها بطور كامل تهويه گردند دريچه هائي كه بدين منظور در ديوارها تعبيه ميگردند بايد از در يا پنجره ساختمانهاي ديگر لااقل دو متر فاصله داشته باشد. در اين انبارها ضلع مشرف بمعابر عمومي بايد فاقد درب يا پنجره يا هر روزنه ديگر باشد. ماده ۱۱۸ ـ درهاي اصلي انبارهاي ذخيره سيلندرهاي گاز مايع نبايد بطرف داخل انبار باز شود. ماده ۱۱۹ ـ انبارها نبايد زيرزميني باشند. ماده ۱۲۰ ـ انبارهاي توزيع گاز مايع نبايد هم جوار ساختمانهائي از قبيل مدرسه ـ مسجد ـ سينما ـ بيمارستان و يا ساير اماكن عمومي قرار گيرند. فاصله اين انبارها از ملك مجاور بايد لااقل ۱۵ متر باشد. ماده ۱۲۱ ـ از استعمال دخانيات و روشن كردن يا همراه داشتن هر نوع شعله در انبارهاي سيلندر گاز مايع بايد خودداري كرد براي اين منظور بايد جلو هريك از درهاي ورودي انبار تابلو بزرگي كه جمله استعمال دخانيات ممنوع است بر روي آن نوشته شده باشد نصب شود. ماده 122 ـ در انبارهاي سرپوشيده سيلندرهاي گاز مايع بايد لااقل يك دستگاه خودكار اعلام كننده وجـود گاز در فضـا (Continuous Gaz Detectiong Asarm) نصب گردد. ماده ۱۲۳ ـ كليه وسائل برقي انبارهاي سرپوشيده ذخيره سيلندرهاي گاز مايع بايد از نوع ضد شعله(Flame Proof) باشد. ماده ۱۲۴ ـ براي مبارزه با حريق در انبار ذخيره سيلندرهاي گاز مايع بايد تعداد متناسب دستگاه آتش خاموش كن پودري ۱۲ كيلوئي يا معادل آن و يا تعداد يك دستگاه خاموش كننده پودري ۵۰ كيلوئي چرخدار قرار داده شود و براي خنك كردن سيلندرها در مواقع حريق و همچنين كم كردن ميزان غلظت گاز منتشر شده در هوا را بايد از سيستم لوله كشي آب تحت فشار استفاده نمود. ماده ۱۲۵ ـ ميزان گاز مايع محتوي در سيلندرهائي كه در فروشگاه ها يا نمايشگاه هاي وسائل گازسوز نگهداري ميشود نبايد از ۴۵ كيلوگرم تجاوز نمايد. ماده ۱۲۶ ـ در فروشگاهها و يا نمايشگاههاي وسائل گازسوز نبايد سيلندرهاي گاز مايع در مجاورت سيلندرهاي گازهائي از قبيل اكسيژن ـ هواي فشرده و وسائل و منابع ايجادكننده حرارت قرارداده شود. ماده ۱۲۷ ـ در فروشگاهها يا نمايشگاه هاي وسائل گازسوز بايد يك دستگاه كپسول پودري آتش نشاني بظرفيت حداقل ۶ كيلوگرم در محل قابل دسترس نصب شود. ماده ۱۲۸ ـ اگر ميزان گاز مايع محتوي در مجموع ظرفيت سيلندرهاي گاز مايع انبار شده در يك محل از ۵۰۰۰ كيلوگرم بيشتر باشد بايد آنها را در هواي آزاد و زير سايبان مناسب نگهداري نمود. اين محل بايد از ساختمانها يا املاك مجاور حداقل ۱۵ متر فاصله داشته باشد. اين نوع انبارها نبايد در جوار اماكن عمومي مانند مدرسه - مسجد ـ سينما ـ بيمارستان ـ ورزشگاه و ساير اماكن نظير قرار گيرند. اطراف اين انبارها بايد با حفاظ مناسبي محصور شود تا سيلندرها از دسترسي افراد غير مجاز مصون بماند. ماده ۱۲۹ ـ سيلندرهاي خالي را بايد حتي الامكان در فضاي آزاد نگهداري كرد. اگر اين سيلندرها در فضاي سربسته از قبيل انبار و امثال آن نگهداري ميگردد براي محاسبه حداكثر تعداد سيلندرهائي كه ميتوان در اين محل ها نگهداري كرد بايد از ضوابط مقرر در مواد ۱۱۴ ـ ۱۳۵ و ۱۳۸ استفاده نمود و سيلندرهاي خالي را هم از نظر تعداد مجاز براي انباركردن در رديف سيلندرهاي پر در نظر گرفت. ماده ۱۳۰ ـ براي جلوگيري از يخ زدن و يا جمع شدن برف برروي شيرها و سوپاپهاي اطمينان سيلندرها ـ بايد كلاهك مخصوص شير سيلندر را برروي آن نصب نمود. در مورد سيلندرهاي فاقد كلاهك بايد آنها را با وسائل مقتضي ديگر محافظت كرد. ماده ۱۳۱ ـ براي مبارزه با حريق در محل هائي كه بيش از ۵۰۰۰ كيلوگرم گاز مايع محتوي در سيلندر انبار شده باشد علاوه برلوله كشي آب تحت فشار بايد چهار دستگاه خاموش كننده پودري ۵۰ كيلوئي چرخدار در اطراف محوطه انبار قرارداد. ماده ۱۳۲ ـ سيلندرهاي گاز مايع بايد توسط مؤسسات توزيع كننده گاز مايع حداقل هر پنج سال يكبار از جهات زير مورد بازرسي كامل و آزمايش قرار گرفته و نتايج آن در كارتهاي مخصوص و قابل ارائه ببازرسان مربوط ثبت شود. ۱ ـ داخل و خارج سيلندر از نظر صدمات مكانيكي ـ زنگ زدگي ـ ترك خوردگي و غيره. ۲ ـ شير و سوپاپ اطمينان از نظر صحت كار. ۳ ـ آزمايش فشار آب از نظر نشت و انبساط فلز. ماده ۱۳۳ ـ در هر آزمايش دوره اي بايد وزن خالص سيلندر باضافه وزن شير آن (بدون ساير منضمات) اندازه گيري شده و در صورتيكه اين وزن از ۹۵ درصد وزن اوليه سيلندر و شير (كه بر روي سيلندر حك شده است) كمتر باشد بايد از بكاربردن آن خودداري نمود. ماده ۱۳۴ ـ اگر سيلندري در معرض آتش سوزي قرار گرفته باشد بايد از بكاربردن مجدد آن خودداري نمود. ماده ۱۳۵ ـ در صورت آسيب ديدگي شديد يا فرورفتگي نيز در بدنه سيلندر (بطوريكه عمق اين فرورفتگي بيشتر از قطر متوسط ناحيه فرورفته باشد) و همچنين در صورت برآمدگي واضح و قابل رؤيت در بدنه سيلندر بايد از بكاربردن آن خودداري نمود. ماده ۱۳۶ ـ درصورتيكه شير سيلندر نسبت به بدنه سيلندر كج شده باشد بايد از بكاربردن آن سيلندر خودداري نمود. ماده ۱۳۷ ـ بطور كلي هر سيلندري كه در يكي از آزمايشها و يا بازرسي هاي فني معيوب تشخيص داده شود بايد بوسيله شركت توزيع كننده گاز مايع بصورتي درآيد كه استفاده مجدد از آن براي سرويس گاز مايع غيرممكن گردد. ماده ۱۳۸ ـ شركتهاي توزيع كننده گاز مايع بايد براي سيلندرهاي خود كارت مخصوصي تهيه و مشخصات هر يك از سيلندرهاي خود و همچنين آخرين اقدامات مربوط بهر يك از اين سيلندرها را بر روي كارت فوق يادداشت كرده و آنرا براي ارائه بمسئولين مربوطه هميشه در بايگاني خود آماده نگهدارند. تبصره ـ كارت سيلندرهائي كه از سرويس خارج ميگردد بايد حداقل پنج سال در بايگاني راكد شركت مربوطه نگهداري گردد. ماده ۱۳۹ ـ شركتهاي توزيع كننده گاز مايع بايد از پركردن سيلندرهائي كه تاريخ آزمايش مجدد آنها منقضي شده است خودداري نمايند. ماده ۱۴۰ ـ كليه مسئوليتهاي ايمني و فني و رعايت مقررات موضوعه بعهده شركت پركننده سيلندر خواهد بود و در موارديكه شركتهاي توزيع كننده گاز مايع از سيلندرهاي شركت ديگر استفاده ميكنند بايد اجازه كتبي از شركت مزبور تحصيل نمايد. ماده ۱۴۱ ـ شركتهاي توزيع كننده گاز مايع موظفند قبل از فروش گاز بمصرف كنندگان صنعتي و تجاري ـ تأسيسات و وسائل گازسوز اين مؤسسات را مورد بازرسي قرار داده و پس از حصول اطمينان از رعايت مقررات ايمني - استاندارد ـ پيشگيري از حريق بتوزيع گاز اقدام نمايند. ماده ۱۴۲ ـ اين آئيننامه كه مشتمل بر پنج فصل و ۱۴۲ ماده و ۴ تبصره ميباشد باستناد ماده ۴۷ قانون كار در سيصد و چهلمين جلسه شورايعالي حفاظت فني مورخ ۲۳/ ۱۰/ ۴۸ بتصويب نهائي رسيده و قابل اجراء ميباشد. تبصره 2 (الحاقي 23ˏ10ˏ1348) ـ فشار طرح (حداكثر فشار گاز) وسائل اندازه گيري سطح مايع بايد اقلا مساوي فشار طرح مخزن مربوطه باشد. آیین‌نامه حفاظت حمل و نقل. ذخیره سازی و توزیع گاز مایع مصوب 1348/10/23 شورای عالی حفاظت فنی چون گاز مایع قابلیت احتراق و انفجار شدیدی داشته و استفاده ناصحیح از آن ممکنست موجب خسارات جانی و مالی جبران ناپذیری گردد لذا این آییننامه به استناد ماده 48 قانون کار جهت راهنمائی امور مربوط به حمل و نقل- ذخیره سازی و توزیع گاز مایع تدوین و تصویب و برای کلیه موسسات توزیع کننده گاز مایع در ایران و عموم افرادیکه باین امر اشتغال دارند لازم الاجرا م. ب.. گاز مایع مشتمل برتمام موادی است که از یک یا چند گاز که ذیلا ذکر میگردد تشکیل شده باشد- پروپان - پروپیلن - بوتانها - (بوتان وایزوبوتان) و بوتیلین ها که تحت فشار تبدیل بمایع میشوند. 2 - بودارکردن گاز مایع گاز مایع به وسیله تولیدکننده بامواد مخصوصی از قبیل اتیل مرکایتان تایوفین و یا امیل مرکایتان بودار میگردد. مقدار اینگونه مواد در گاز مایع باندازه ایست که اگر غلظت گاز در هوا به 5/ 1 [یک پنجم]حداقل قابلیت انفجار آن برسد بوی آن بخوبی قابل تشخیص م. ب.. 3 - مخازن حمل گاز مایع مخازن حمل گاز مایع عبارت از مخازنی است که بر روی شاسی کامیون یا یدک کش و یا نیمه یدک کش نصب شده و برای حمل گاز مایع به کار میرود. 4 - مخازن ذخیره سازی گاز مایع تاسیسات گاز مایع مجموعه ایست که شامل مخازن ذخیره‏سازی لوله‏ کشی ها - وسائل بارگیری و تخلیه مخازن حمل و ذخیره سازی وسائل پرکردن سیلندر - ساختان‌ها و سایر وسائل مربوطه م. ب.. سیلندر عبارت از مخازن قابل حملی است که ظرفیت آن حداکثر 450 لیتر بوده و برای مصارف خانگی یا تجاری و سایر مصارف که احتیاج بمخزن قابل جابجا شدن دارند به کار میرود. ماده 1 - مخازن حمل گاز مایع باید از جنس فولادی باشد که قابلیت تحمل فشار گاز لااقل 5/ 17 کیلوگرم بر سانتیمترمربع را دارا بوده و طبق استاندارد مصوبه موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ساخته شده باشد. ماده 2 - هر مخزن حمل گاز مایع باید دارای گواهینامه و مدارک مشخصات ساخت و آزمایش باشد و این اسناد در نزد صاحب مخزن یا استفاده کننده از آن نگهداری گردد به طوریکه همیشه آماده ارائه به مامورین ذیصلاحیت وزارت کار و امور اجتماعی باشد. ماده 3 - مخازن حمل گاز مایع که فاقد روپوش آلومینیومی یا فولاد زنگ نزن یا هر فلز براق ثابت دیگر م. ب. باید با رنگ سفید یا آلومینیومی و یا رنگهای منعکس کننده مشابه رنگ آمیزی شود. این رنگ آمیزی باید اقلا 3/ 2 [دوسوم] سطح فوقانی مخازن مزبور را بپوشاند. ماده 4 - مجاری خروجی به طور کلی باید به ترتیب زیر باشد: 1 - در زیر مخزن هر دستگاه حمل گاز مایع (گازکش) باید شیری برای تخلیه کامل مخزن تعبیه گردد. 2 - در مخازن حمل گاز مایع تمام منافذ به جزآنهایی که مربوط بوسائل اندازه گیری سطح و محل نصب گرماسنج و سوپاپ اطمینان م. ب. باید به وسیله درپوش - کلاهک و یا فلنج پیچ و مهره دار مسدود گردد. یا به وسیله شیر جلوگیری کننده از جریان اضافی یا شیر یکطرفه محافظت گردد و یا مجهز به شیری گردد که بتوان آن را از دور کنترل نمود. ماده 5 - هر مخزن حمل گاز مایع باید مجهز بیک یا چند سوپاپ اطمینان از نوع فنری با شرایط ذیل باشد: 1 - لوله های خروجی سوپاپهای اطمینان باید بدون خمیدگی و روبه بالا بوده و گاز از آن مستقیماً بهوا برود و در مسیر آن مانعی وجود نداشته باشد تا باعث برخورد گاز با بدنه مخزن گردد. 2 - ظرفیت خروج گاز سوپاپهای اطمینان هر مخزن باید متناسب با سطح خارجی آن مخزن باشد. این ظرفیت باید طوری محاسبه گردد که فشار در مخزن بهیچوجه نتواند از 120 درصد فشار تجاوز نماید. 3 - اگر وسائل تنظیم فشار سوپاپ در خارج از مخزن قرار داشته باشد با این وسائل تنظیم مجهز بوسائلی قابل پلمپ کردن بوده و همیشه پلمپ شده باشد. 4 - فشار تنظیم شده برای شروع بخروج گاز و مقدار گاز یا هوای خروجی باید بر حسب واحد حجم در دقیقه (در 5/ 15 درجه سانتیگراد و فشار اتمسفر) به طور واضح و ثابت روی هر سوپاپ اطمینان حک شده باشد. همچنین نصب سوپاپ باید طوری باشد که شروع بخروج گاز از آن قابل رویت باشد. 5 - سوپاپ اطمینان باید در بالای مخزن نصب گردد و مستقیماً بفضای محتوی گاز مربوط باشد. 6 - بین سوپاپ اطمینان و مخزن نباید شیری نصب شود مگر در مخازنی که دو سوپاپ اطمینان یا بیشتر روی آنها نصب شده است که در این صورت میتوان یک یا دو شیر بین مخزن و سوپاپ اطمینان نصب نمود به شرطی که اولا ساختمان این شیرها طوری باشد که در هر حال یک سوپاپ اطمینان یا بیشتر باز باقی بماند و ثانیاً ظرفیت سوپاپهائی که باز م. ب. کافی برای خروج گاز باندازه لازم باشد. 7 - انتهای لوله خروجی سوپاپ اطمینان باید دارای کلاهک یا محافظ مناسب دیگری باشد تا از دخول باران و گرد و غبار و امثال آن بداخل سوپاپ اطمینان جلوگیری شود. این کلاهک باید به طور آزاد روی لوله گذاشته شود و فقط می‌تواند به وسیله زنجیر یا سیم یا مشابه آن به لوله متصل گردد به طوریکه اگر سوپاپ اطمینان باز شود کلاهک بآسانی از جای خود بلند شود. کلاهک باید به جزمواقعی که سوپاپ اطمینان باز شده و کار میکند در سایر اوقات همیشه روی لوله خروجی قرار داشته باشد. این کلاهک نباید طوری باشد که خروج گاز را در سوپاپ اطمینان کم و یا از آن جلوگیری نماید. ماده 6 - لوله ها - شیرها و اتصالها باید دارای مشخصات زیر باشد. 1 - در مواردی که استفاده از لوله های مسی مجاز باشد باید مفاصل را به وسیله جوش زرد و یا جوش معادل آن بهم متصل نمود این اتصالها بهیچ عنوانی (مثلا با حدیده زدن لوله ها) نباید باعث تضعیف قدرت لوله ها گردد. مفاصل باید از نوع فشار قوی باشد از فلزات غیرچکش خوار و شکننده نباید در ساختمان شیرها و مفاصل استفاده نمود. 2- کلیه شیرهای مخزن باید مناسب با فشار طرح شده برای حرارت محل کار مخزن بوده و میزان فشار روی آنها نوشته شده باشد. 3- لوله ها - شیرها - اتصالها و لوله های قابل ارتجاع در کامیونهای گاز کش باید در فشار هوایی که کمتر از حداکثر فشار گاز مجاز مخزن نباشد بدون نشت باقی بماند. 4- هر قسمت از لوله حامل گاز مایع (اعم از لوله قابل ارتجاع یا غیر آن) را که امکان بسته شدن دو سر آن وجود داشته باشد باید مجهز بیک سوپاپ اطمینان نمود و بین این سوپاپ اطمینان و لوله هیچ نوع شیر دیگری نباید نصب گردد. 5- روی شیرها و یا صفحاتی که به شیرهای لوله های خروجی و دخولی مخزن نصب شده است (به استثنای لوله هائی که مربوط به سوپاپ اطمینان و وسائل اندازه گیری سطح مایع و فشار سنج م. ب.) باید نوشته یا علامتی وجود داشته باشد که ارتباط این لوله ها را با قسمت محتوی مایع مخزن یا قسمت محتوی گاز مخزن در موقع پر بودن مخزن باندازه مجاز مشخص نماید. 6- لوله ها - اتصالها - سوپاپهای اطمینان و سایر منضمات مخزن باید به وسیله حفاظ فلزی که در اطراف آنها تعبیه میشود در مقابل صدمات وارده در اثر برخورد با وسائط نقلیه یا اشیاء دیگر و یا واژگون شدن گاز کش محافظت کرده ضمناً سوپاپهای اطمینان باید طوری محافظت گردد که در صورت واژگون شدن گاز کش در روی زمین لوله خروجی سوپاپ اطمینان بسته نشده و مانع خروج گاز از مخزن نگردد. 7- هر گاز کش باید مجهز بیک سپر عقب باشد که در صورت برخورد پشت آن باشیاء دیگر سپر مزبور مخزن و اتصالهای آن را محافظت نماید و باید ساختمان این سپر طوری باشد که امکان برخورد هر یک از قسمتهای وسیله نقلیه را بمخزن به حداقل تقلیل دهد. 8- لوله های پرکننده و تخلیه مخزن هر کدام باید مجهز به شیری باشد که با دست بسته شود و این شیر باید حتی الامکان نزدیک بمخزن نصب گردد. ماده 7 - پایه ها و مهارهائی که به منظور متصل کردن مخزن گاز به گازکش به کار میرود باید دارای شرایط و مشخصات زیر باشد: 1 - مخزن گازکش ها باید با جوشکاری و یا به وسیله مهره چپ و راست مهاری و یا وسائل مشابه آن به شاسی چسبیده باشد. به علاوه برای جلوگیری از لغزش مخزن روی شاسی در موقع شروع حرکت توقف و پیچیدن وسیله نقلیه باید ضامنها و مهارهای مناسبی چسبیده بشاسی و مخزن تعبیه گردد این ضامنها و مهارها باید طوری نصب گردد که بآسانی قابل دسترسی برای بازرسی و تعمیرات باشد. 2 - هیچ یک از پایه های مخزن یا سپر نباید مستقیماً بمخزن جوش داده شود. پایه ها و سپرها باید بورقه های لائی به نحوی متصل شده باشد که اقلا چهار برابر ضخامت لائی از هر طرف با لبه لائی فاصله داشته باشد و هیچ گاه نباید پایه ها و سپرها را مستقیماً به بدنه اصلی مخزن جوش داد. ماده 8 - مخزن هر گازکش باید مجهز بیک یا چند نوع از وسائل اندازه گیری ذیل که حداکثر سطح مجاز مایع را در مخزن دقیقاً نشان میدهد باشد. 1 - لوله دوار (Rotary Gauge) 2 - لوله لغزان و قابل تنظیم (Slip Tube Gauge) 3 - لوله با طول ثابت (Fixed Tube Gauge) تبصره یک (اصلاحی 1348/10/23) - نصب لوله های شیشه ای نشان دهنده سطح مایع بر روی هیچ نوع از مخازن حمل گاز مایع مجاز نمیباشد. تبصره 2 (الحاقی 1348/10/23) - فشار طرح (حداکثر فشار گاز) وسائل اندازه گیری سطح مایع باید اقلا مساوی فشار طرح مخزن مربوطه باشد. ماده 9 - تلمبه ها و کمپرسورها باید از نوعی باشد که مخصوص گاز ساخته شده و از شکستن و آسیب دیدن در مقابل تصادفات محفوظ نگهداشته شود این تلمبه ها به جزآنهایی که از نوع گریز از مرکز میباشند باید مجهز بمجرای فرعی باشد که شیر این مجرا در اثر فشار باز شده و جریان مایع را از لوله خروجی تلمبه بلوله ورودی آن و یا مخزن برقرار سازد. ماده 10 - هر مخزن باید دارای صفحه مشخصات باشد که جنس آن از فلز زنگ نزن بوده و در سمت راست نزدیک بجلو مخزن به وسیله زرد جوش یا جوشکاری که در دورتا دور آن انجام گرفته بمخزن متصل شود و محل نصب آن باید طوری باشد که اولا همیشه محفوظ بماند و ثانیاً به آسانی قابل دسترسی برای بازرسی باشد. در وسائل نقلیه که حامل چند مخزن م. ب. صفحه فوق باید جداگانه روی هر یک از مخزنها طوری نصب شود که به آسانی قابل دسترسی برای بازرسی باشد. روی این صفحه باید با حروف درشت و خوانا به طور حک شده یا برجسته علاوه بر اطلاعاتی که توسط استاندارد مربوطه تعیین شده است اطلاعات زیر هم نوشته باشد. ماده 11 - مخزن گاز کش باید هر پنج سال یکبار تحت آزمایش «فشار آب» آزمایش نشت و تمام آزمایشات نظری قرار گرفته و سوپاپ یا سوپاپهای اطمینان مخزن نیز هر دو سال یکبار تنظیم و آزمایش شود. نتایج آزمایشات باید در کارت ثبت گردد. ماده 12 - چنانچه گازکش بدلایلی مانند تصادف یا چپ شدن صدمه ببیند قبل از شروع مجدد به کار باید تحت آزمایش کامل قرارگیرد و اگر گاز کش یک سال یا بیشتر از سرویس خارج شده باشد برای ادامه کار باید دوباره آزمایش شود. ماده 13 - کامیونها - یدک کش ها و نیمه یدک کش های گازکش نباید بهیچ نوع چراغ و وسیله روشنائی به جزبرقی مجهز باشد مدار برقی باید دارای وسائل حفاظتی از قبیل فیوز و قطع کننده اتوماتیک برای مواقع جریان شدید برق باشد و همچنین سیمها باید دارای ظرفیت کافی برای عبور جریان مورد لزوم بوده و به طور مناسبی روی گازکش نصب و عایق کاری گردد. ماده 14 - وسائل اتصال و کنترل حرکت یدک کشها و نیمه یدک کشها باید دارای شرایط زیر باشد: 1 - علاوه بر میله یا میله های محکمی که یدک کش را به وسیله نقلیه متصل میکند باید زنجیرهائی نیز بین یدک کش و وسیله نقلیه نصب گردد. 2 - مجهز به ترمزهائی باشد که کنترل آنها از اطاق راننده انجام گیرد. 3 - مجهز بچراغهای راهنما - ترمز و خطر باشد. ماده 15 - مخزن، شاسی، محور و فنرهای وسائط نقلیه حامل گاز مایع باید به وسیله اتصالهای فلزی بیکدیگر متصل باشد تا از لحاظ الکتریکی یک مداربسته را تشکیل دهد. ماده 16 - سیستم خروج دود مشتمل برصدا خفه کن و لوله خروج دود باید از مخزن سوخت وسیله نقلیه و سایر مواد قابل اشتعال باندازه کافی فاصله داشته باشد انتهای خروجی لوله دود بایستی در جهتی دور از مخزن و متعلقات آن بوده و بیرون از بدنه و اطراف وسیله نقلیه نصب شده باشد. ماده 17 - هر وسیله نقلیه گازکش باید لااقل مجهز بیک آتش خاموش کن قابل حمل با ظرفیت کافی برای خاموش کردن یک مترمربع آتش نوع گازی یا بدون خاکستر باشد و اگر بیش از یک خاموش کننده در وسیله نقلیه موجود باشد هر کدام از آنها باید کافی برای خاموش کردن یک دوم مترمربع آتشهای فوق باشد. ماده 18 - هر وسیله نقلیه گازکش باید همیشه لااقل دو عدد کفشک مناسب با خود همراه داشته باشد تا در موقع توقف و یا تخلیه و بارگیری آنها را زیر چرخها قرار دهند. ماده 19 - وسائط نقلیه گازکش را نباید در داخل ساختان‌ها متوقف و نگهداری نمود مگر اینکه ساختمان مجاز برای اینگونه توقفها شناخته شده باشد. ماده 20 - تخلیه مخزندارها و گازکشها باید طبق شرایط زیر انجام گیرد. 1 - سطح ریل انشعاب راه آهن در محلی که مخزن دار (واگن حامل مخزن گاز مایع) برای تخلیه توقف میکند باید فاقد شیب باشد. 2 - مادامی که لوله های تخلیه بمخزندار وصل م. ب. باید در انتها و یا در انتهای ریل انشعابی که این مخزندار روی آن قرار دارد تابلوهائی قرارداده شود که روی آن جمله زیر نوشته شده باشد: 3 - هنگامی که مخزندار برای تخلیه روی انشعابی راه آهن ایستاده باید کفشک های مناسبی زیر چرخهای واگن قرارداد تا از حرکت آن جلوگیری به عمل آید. 4 - در تمام مدتی که مخزندار در حال تخلیه است یکنفر باید مراقب آن و لوله های تخلیه باشد. 5 - خط لوله ای که لوله های قابل ارتجاع تخلیه به آن متصل م. ب. باید مجهز بیک شیر یکطرفه باشد تا در صورت پاره یا سوراخ شدن لوله قابل ارتجاع و یا بستهای اتصال آن گاز مایع از مخزنی که در حال پرشدن است و یا از لوله کشی های مربوط بآن خارج نشود. 6 - فاصله محل تخلیه تا ابنیه و املاک مجاور باید مطابق فواصلی باشد که در ماده 25 این آییننامه گفته شده است. ماده 20 [21] - تخلیه و بارگیری گازکشها باید تحت شرایط زیر انجام گیرد. 1 - هنگام تخلیه یا بارگیری گازکشها باید از وقتی که لوله های انتقال متصل می گردند تا وقتی که عملیات تخلیه یا بارگیری خاتمه یافته و لوله ها جدا میگردد اقلاً یکنفر دائماً مراقب لوله ها و اتصالهای آنها باشد. 2 - برای تسهیل انتقال مایع از مخزنی بمخزن دیگر هیچگاه نباید گاز مخزن پرشونده را بفضای آزاد رها نمود. 3 - در صورتی که برای انتقال گاز مایع از لوله های قابل ارتجاع استفاده میگردد این لوله ها باید از جنس نرم و در مقابل گاز غیرقابل نفوذ باشد و مقاومت این لوله ها باید مناسب برای کار با گاز مایع بوده و در انتهای خروجی مجهز بشیر قطع کننده جریان باشد. ماده 22 - حد مجاز پرکردن مخازن گازکشها و مخزندارها باید طبق جدول مندرج در ماده 32 باشد. ماده 23 - مخازن ذخیره سازی گاز مایع باید از جنس فولادی باشد که قابلیت تحمل فشار گاز لااقل 8/ 17 کیلوگرم بر سانتیمترمربع (250 پاند براینچ مربع) را دارا بوده و طبق استاندارد مصوبه موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ساخته شده باشد. ماده 24 - مخازن ذخیره سازی گاز مایع را باید طبق شرایط زیر نصب و سوار کرد. 1- مخازن را باید روی پایه های بادوام از جنس مواد بنائی سخت یا بتون یا اسکلت فلزی سوار کرد. به هر حال جنس این پایه ها باید در مقابل آتش‏ سوزی مقاوم بوده و زیرسازی آنها محکم باشد. 2 - پایه های مخزن نباید مانع انقباض و انبساط آزادانه مخزن گردد. 3 - هر مخزن را که ظرفیت آبی آن 7500 لیتر یا کمتر است میتوان روی پایه های فلزی محافظت نشده در مقابل آتش سوزی سوار کرد مشروط بر آنکه اولا این پایه ها روی سطح یا زیرسازی بتونی نصب شده باشد و ثانیاً فاصله سطح زیرین بدنه مخزن تا کف بتونی و یا زمین از 60 سانتیمتر تجاوز ننمایند. 4 - در مواردی که برای نصب مخزن انجام جوشکاری در محل ضروری باشد این جوشکاریها فقط میتواند روی ورقه های لائی یا دستکهائی انجام گیرد که قبلا توسط سازنده بمخزن جوش داده شده است. 5 - در مخازن ثابتی که بیکدیگر مربوط شده اند باید پیش بینی های لازم برای مقابله با انبساط - انقباض - لرزش یا نشست کردن مخازن و لوله های مربوط کننده آنها به عمل آمده باشد. ماده 25 - مخازن ذخیره سازی گاز مایع را باید در خارج از ساختمان یعنی در فضای باز و طبق فواصل مندرج در جدول فوق نصب کرد. ماده 26 - محوطه اطراف مخازن گاز مایع را باید حداقل تا حدود 3 متر از مواد قابل اشتعال از قبیل خاشاک و علف خشک پاک کرد. ماده 27 - قراردادن مخازن گاز مایع در کنار مخازن محتوی سایر مواد قابل اشتعال با نقطه اشتعال کمتر از 21 درجه سانتی گراد ممنوع است. حداقل فاصله بین مخازن گاز مایع با ظرفیت آبی بیشتر از 500 لیتر تا مخازن مواد قابل اشتعال دیگر با ظرفیت بیشتر از هزار لیتر و نقطه اشتعال بیشتر از 21 درجه سانتیگراد باید 7 متر باشد. ماده 28 - با ایجاد جدول بندی دیواره های خاکی - شیب و امثال آن باید از جمع شدن مواد قابل اشتعال در زیر مخازن گاز مایع جلوگیری به عمل آید. ماده 29 - هیچ مخزن محتوی گاز مایع نباید در داخل دیواره خاکی تعبیه شده برای مخازن محتوی مایعات قابل اشتعال دیگر قرار داده شود. ماده 30 - ظرفیت آبی هر یک از مخازن ذخیره سازی گاز مایع نباید از 360000 لیتر تجاوز نماید. ماده 31 - واشرهائی که بین فلنج های مخازن گاز مایع به کار میرود باید از جنسی باشد که در مقابل گاز مایع مقاومت داشته باشد. این واشرها باید از موادی ساخته شوند که نقطه ذوب آنها بالاتر از 816 درجه سانتیگراد (1500 درجه فارنهایت) باشد. استفاده از واشرهای حلقوی آلومینیومی و همچنین واشرهای مارپیچی فلزی نیز برای فلنج های مخازن گاز مایع مجاز م. ب.. ماده 32 - مخازن ذخیره سازی را نباید بیشتر از میزان مجاز پر کرد. میزان مجاز پرکردن مخزن عبارتست از وزن درصدی از ظرفیت آبی آن مخزن در 6/ 15 درجه سانتیگراد که بر حسب چگالیهای مختلف گاز مایع از جدول زیر به دست میآید. ماده 33 - شیرها و وسائلی که روی مخزن گاز مایع نصب میگردد باید مناسب برای فشار گاز لااقل 17 کیلوگرم بر سانتیمترمربع و حداکثر درجه حرارتی که ممکن است در معرض آن قرار گیرند ساخته شده باشد. ماده 34 - تمام اتصالات مخزن به استثنای اتصالات سوپاپهای اطمینان- وسائل اندازه گیری سطح مایع و منافذی که به وسیله در پوش مسدود شده‏اند باید مجهز بشیر باشند. ماده 35 - لوله پرکننده مخزن باید در محل اتصال بمخزن بیکی از وسائل زیر مجهز باشد: 1 - مجموعه ای از شیر یکطرفه و شیر جلوگیری کننده از جریان اضافی. 2 - یک شیر یک طرفه مضاعف و یا دو عدد شیر ساده یک طرفه. 3 - یک شیر قطع کننده جریان بانضمام یک شیر یکطرفه یا یک شیر جلوگیری کننده از جریان اضافی ماده 36 - منافذ و اتصالات مخزن باید مجهز بیک شیر مناسب جلوگیری کننده از جریان اضافی باشد مگر در موارد زیر: الف - اتصالات لوله های پرکننده مخزن که شرح آنها در ماده 35 داده شد. ب - اتصالات سوپاپهای اطمینان. پ - اتصالات وسائل اندازه گیری سطح مایع که در آنها قطر سوراخ خروج مایع از 5/ 1 میلیمتر تجاوز نمیکند و یا اصولا طرز کار آنها طوری است که احتیاج بخروج گاز مایع ندارند مثل نوع شناور یا مشابه آن به شرطی که تمام اتصالات این وسائل طوری طرح شده باشد که بتواند در مقابل حداکثر فشار داخل مخزن بخوبی ایستادگی نماید. ماده 37 - بر روی تمام اتصالات ورودی و خروجی مخازن بظرفیت آبی 8000 لیتر یا بیشتر به استثنای اتصالات مربوط به سوپاپ اطمینان - وسائل اندازه گیری سطح مایع و فشارسنجها باید برچسبهائی زده شده باشد که مشخص کند این اتصالات بقسمت محتوی بخار مخزن ارتباط دارند یا بقسمت محتوی مایع آن این برچسبها را روی شیرهای مربوط باتصالات نیز می توان نصب نمود. ماده 38 - در مخازنی که ظرفیت آبی آنها کمتر از 8000 لیتر است تعبیه بیش از دو مجرای مسدود شده به وسیله در پوش مجاز نمیباشد. ماده 39 - سوپاپهای اطمینان مخازن باید در قسمت فوقانی مخزن نصب شده و مستقیماً با قسمت محتوی گاز مخزن ارتباط داشته باشد. ماده 40 - در مخازنی که ظرفیت آبی آنها بین 500 تا8000 لیتر است باید لوله خروجی سوپاپ اطمینان آنها عموداً رو ببالا باشد و در مسیر گاز خروجی هیچ مانعی وجود نداشته باشد تا گاز بتواند در هوای آزاد رها شده و هیچ تماسی یا بدنه مخزن پیدا نکند. روی لوله خروجی سوپاپ اطمینان باید سرپوشی به طور آزادانه قرارداده شود تا مانع ورود باران و امثال آن بداخل لوله شده و در عین حال هنگام خروج گاز این سرپوش از جای خود بلند شده و مانع خروج گاز نگردد. ماده 41 - در مخازنی که ظرفیت آبی آنها 500 لیتر یا کمتر است باید انتهای لوله خروجی سوپاپ اطمینان آنها در فاصله افقی حداقل 5/ 1 متر از هرگونه در یا پنجره یا محل باز بداخل ساختان‌ها که پائین تر از این لوله خروجی واقع شده اند قرار داده شود. ماده 42 - در مخازنی که ظرفیت آبی آنها بیشتر از 8000 لیتر است ارتفاع لوله خروجی سوپاپ اطمینان آنها باید حداقل 2 متر و مخزن مجهز بیک فشارسنج باشد. ماده 43 - مخزن گاز مایع باید مجهز بیک وسیله اندازه گیری سطح مایع از قبیل نوع شناور گردنده - لوله لغزان و یا مغناطیسی باشد تا به وسیله آن بتوان سطح حداکثر مجاز پرشدن مخزن و مقدار درصد حجم پرشده آن را کنترل و بررسی نمود. ماده 44 - وسائل اندازه گیری سطح مایع باید طوری انتخاب شود که با آنها بتوان سطح حداکثر بوتان یا پروپان و یا مخلوط 50/ 50 بوتان و پروپان را اندازه گرفت. ماده 45 - در وسائل اندازه گیری سطح مایع که کار آنها مستلزم رهاکردن مقداری گاز بهوای آزاد است از قبیل نوع لوله دوار و یا لوله لغزان باید قطر سوراخ خروج گاز از آنها از یک و نیم میلیمتر تجاوز ننماید مگر اینکه این وسائل مجهز بشیر جلوگیری کننده از جریان اضافی باشند. ماده 46 - فشار گاز مجاز وسائل اندازه گیری سطح مایع باید لااقل 6/ 17 کیلوگرم بر سانتیمترمربع (250 پوند براینچ مربع) باشد. ماده 47 - از لوله های استوانه ای شیشه ای نشان دهند سطح مایع. برای مخازن ذخیره گاز مایع می توان استفاده نمود به شرطی که: الف - خروج گاز مایع از مخزن فقط به صورت مایع انجام گیرد. ب - این استوانه های شیشه ای در دو طرف مجهز به شیر فلکه هائی باشند که با دست باز و بسته میشود. پ - این استوانه ها در دو طرف علاوه بر شیرهای فوق مجهز بشیرهای مناسب جلوگیری کننده از جریان اضافی باشند. ت - شیشه این استوانه ها از نوع فوق العاده محکم بوده و به وسیله حفاظهای فلزی مناسب که سازنده آنها برای آنها ساخته است محافظت گردد. ماده 48 - هر مخزن بتنهایی (بدون هیچ یک از منضمات آن) قبل از شروع به کار باید تحت آزمایش فشارآب قرار گیرد. برای بازرسی مخزن از لحاظ نشت کردن باید مخزن را از هوا پر کرده و فشار هوا را تا 7 کیلوگرم بر سانتیمترمربع بالا برد - تمام جوشکاریها و محلهای اتصال شیر و فشارسنج و شیر اطمینان و سایر منضمات باید هنگام آزمایش با آب صابون آغشته باشد. ماده 49 - سوپاپهای اطمینان مخزن باید قبل از نصب روی مخزن به طور جداگانه با فشار هوا مورد آزمایش قرار گیرد و در 10 درصد بالای فشار گاز یا در 25/ 19 کیلوگرم بر سانتیمترمربع باز شود. این آزمایش باید اقلا هر پنج سال یکبار تکرار و در کارت شناسائی منعکس گردد. ماده 50 - هر مخزن ذخیره گاز مایع باید از لحاظ عیوب احتمالی از قبیل زنگ زدگی فرورفتگی و برآمدگی جوشکاری و سایر عیوب (اقلا هر ده سال یکبار) مورد بازرسی فنی دقیق قرار گرفته و ضخامت جدار مخزن باید با دستگاه مخصوص از قبیل آلتراسونیک اندازه گیری شده و با ضخامت اصلی مقایسه و نتایج این آزمایشها در کارت شناسائی مخزن منعکس گردد. ماده 51 - هیچگونه تغییر تعمیر یا جوشکاری روی جدار مخزن مجاز نمیباشد مگر جوشکاری روی قسمتی از مخزن که تحت فشار نیست. ماده 52 - مخازن ذخیره سازی گاز مایع را که برای مدتی بیشتر از یک سال مورد استفاده قرار نگرفته یا پس از تغییر محل مخزن در صورتی میتوان مجدداً برای ذخیره سازی گاز مایع به کار برد که آزمایشهای موضوع ماده 49 و 50 این آییننامه در مورد آنها عملی گردد. ماده 53 - روی هر مخزن یا صفحه شناسائی آن باید مشخصات ذیل به طور وضوح حک شده یا به صورت برجسته نوشته شده باشد. 1 - استانداردی که مخزن طبق آن ساخته شده است. 2 - علامت مخصوص موسسه بازرسی کننده مخزن. 3 - ظرفیت آبی مخزن بر حسب یکی از واحدهای حجم. 4 - حداکثر فشار گاز مجاز مخزن. مقررات حفاظتی تاسیسات ذخیره سازی و سیلندر پرکنی گاز مایع ماده 54 - در تاسیسات ذخیره سازی و توزیع گاز مایع باید لوله ها و وسائل اتصال که قطر اسمی آنها بیشتر از 2/ 1 [یک دوم] اینچ است فولادی باشد از لوله های مسی بدون درز یا برنجی و یا فولادی نرم فقط در مواردی میتوان استفاده نمود که قطر اسمی این لوله ها 2/ 1 [یک دوم] اینچ یا کمتر باشد. ماده 55 - لوله ها و اتصالات بیشتر از 2 اینچ را باید به وسیله فلنج های جوش شده و یا جوشکاری مستقیم بمخازن متصل نمود به استثنای لوله هائی که بعد از شیر جلوگیری کننده از جریان اضافی یا سوپاپهای اطمینان نصب میگردد. ماده 56 - از شیر - لوله و وسائل اتصالی چدنی برای لوله کشی گاز مایع بحالت مایع نباید استفاده کرد. ماده 57 - مواد به کار رفته برای مقر سوپاپ دیافراگم واشر و آب بندی میله شیرها و لوله ها باید از جنسی باشد که در مقابل گاز مایع مقاوم باشد. ماده 58 - لوله های نرم باید بدون درزبوده و از مس - برنج- فولاد ساخته شده باشد. ماده 59 - از وسائل اتصال چدنی دنده پیچ شده از قبیل زانو - سه‏ راه - چهار راه - پوشن و مهره ماسوره در تاسیسات ذخیره سازی و سیلندر پرکنی گاز مایع نباید استفاده گردد. ماده 60 - در تاسیسات ذخیره سازی گاز مایع از لوله های قابل ارتجاعی باید استفاده شود که برای گاز مایع بحالت بخار یا مایع ساخته شده باشد. ماده 61 - روی لوله های قابل ارتجاعی که مستقیماً در معرض فشار داخلی مخزن قرار میگیرد باید بفواصل حداکثر سه متر کلمه گاز مایع نوشته شده باشد. ماده 62 - حداقل فشار ترکیدن لوله های قابل ارتجاع که در معرض فشار داخلی مخازن قرار میگیرد باید 85 کیلوگرم بر سانتیمترمربع باشد. ماده 63 - مفصل اتصال لوله های قابل ارتجاع بمخازن باید بتواند بدون نشت فشار آزمایش لااقل 35 کیلوگرم بر سانتیمترمربع را تحمل نماید. ماده 64 - لوله هائی که از زیر جاده و خیابان عبور میکند باید طوری محافظت گردد که در اثر حرکت وسائط نقلیه آسیب نبیند. ماده 65 - لوله های خارج از ساختمان را میتوان روی زمین - زیرزمین و یا بهر دو حال نصب نمود ولی در هر حالت باید در مقابل صدمات احتمالی محافظت گردد. در مواردی که ممکن است نوع خاک محل لوله ‏کشی ایجاد خورندگی در لوله نماید باید لوله ها را در مقابل آن محافظت کرد. ماده 66 - هنگام نصب لوله ها باید پیش بینی های لازم برای مقابله با انبساط - انقباض - لرزش و نشست کردن لوله ها به عمل آید. ماده 67 - لوله های سخت را باید به طریق دنده پیچ - فلنج جوشکاری لحیم سخت و یا زرد جوش یا موادی که نقطه ذوب آنها از 540 درجه سانتی گراد کمتر نباشد بیکدیگر متصل نمود. اتصال لوله های نرم بدون درز مسی - برنجی - فولادی را باید با وسائل اتصال مخصوص لوله های نرم و یا به وسیله لحیم و یا زرد جوش یا موادی که نقطه ذوب آنها از 540 درجه سانتیگراد کمتر نباشد انجام داد. ماده 68 - در تاسیسات ذخیره سازی و سیلندر پرکنی گاز مایع شیرها باید برای کار با گاز مایع (بحالت گاز یا مایع) مناسب بوده و فشار کار آنها حداقل از 5/ 17 کیلوگرم بر سانتیمترمربع کمتر نباشد. ماده 69 - سر ورودی لوله پرکننده مخزن باید در فضای آزاد قرار داده شود. ماده 70 - از لوله های قابل ارتجاع برای اتصال مخازن ثابت بیکدیگر نباید استفاده کرد. ماده 71 - لوله اصلی اتصال دهنده چند مخزن با ظرفیتی بیشتر از 400 لیتر باید از ساختان‌های مسکونی مجاور لااقل 35 متر فاصله داشته باشد. این فاصله باید از حد نهایی شیری که لوله اصلی را از سایر سیستم های محتوی گاز مایع مجزا میسازد اندازه گرفته شود. ماده 72 - محل پرکردن سیلندرها باید به صورت سکو بوده و حداقل فاصله نزدیکترین لبه این سکو تا مخازن ذخیره سازی گاز مایع باید سه متر و تا ساختان‌های مسکونی مجاور هشت متر باشد. ماده 73 - محل تخلیه یا بارگیری مخزندارهای حمل گاز مایع باید از ساختان‌های مسکونی مجاور لااقل 8 متر و از تلمبه ها و کمپرسورها 3 متر فاصله داشته باشد. ماده 74 - کف و سایر قسمتهای سکوی سیلندر پرکنی باید از بتون و یا مواد مشابه آن که نسوز باشد ساخته شود. دیواره‏های اطراف سکو باید طوری باشد که مانع جریان هوا در روی سکو سطح آن نگردد. ماده 75 - ارتفاع سکوی سیلندر پرکنی باید متناسب با وسائط نقلیه مخصوص حمل سیلندر(در حدود یک متر) باشد. ماده 76 - در اطراف سکو باید وسائلی تعبیه گردد تا از برخورد مستقیم وسائط نقلیه بسکو جلوگیری نماید. ماده 77 - پرکردن سیلندر باید توسط ترازوهای خودکاری انجام گیرد که پس از پرشدن سیلندر تا میزان تعیین شده به طور اتوماتیک جریان گاز مایع را قطع کند. ماده 78 - برای بررسی کار ترازوهای خودکار و اطمینان از صحت کار آنها و پرشدن سیلندر باندازه معین علاوه برترازوهای خودکار باید لااقل یک ترازوی مناسب و دقیق دیگری در روی سکوی سیلندر پرکنی نصب گردد تا بتوان به طور اتفاقی از هر چند سیلندر پرشده یکی را مجدداً با این ترازو وزن کرده و صحت حد مجاز گاز پرشده در آن را بررسی نمود. ماده 79 - تلمبه کمپرسور و منضمات آن باید برای کار با گاز مایع ساخته شده و حداقل فشار طرح آنها از حداکثر فشاری که ممکنست در معرض آن قرار گیرند کمتر نباشد. ماده 80 - لوله خروجی تلمبه باید دارای لوله برگشتی مجهز بشیری باشد تا اگر لوله خروجی تلمبه مسدود گردد در اثر بالارفتن فشار این شیر باز شده و جریان گاز مایع را بمخزن اصلی و یا بلوله ورودی تلمبه برگرداند. ماده 81 - در صورتی که تلمبه ها و کمپرسورها در ساختمانی جداگانه نصب شده باشد این ساختمان باید از مخازن ذخیره سازی گاز مایع لااقل 3 متر و از ساختان‌های مسکونی مجاور و منابع احتراق 8 متر فاصله داشته باشد. ماده 82 - وسائل برقی که در تاسیسات ذخیره سازی و توزیع گاز مایع نصب میگردد از قبیل موتور تلمبه - موتور کمپرسور کلیدها - وسائل روشنائی - جعبه تقسیم برق - پریز برق و امثال آن باید از نوع ضد شعله (FLAME PROOF) و ضد گاز (GAS PROOF) باشد. ماده 83 - در تاسیسات گاز مایع باید خاموش کننده های حریق بتعداد کافی در نقاط مختلف و بخصوص در روی سکوی سیلندر پرکنی - نزدیک تلمبه ها - کمپرسورها - انبارها و امثال آن قرار داده شده باشد. ماده 84 - برای مقابله با آتش سوزی در تاسیسات گاز مایع باید لوله کشی آب آتش نشانی با منبع آب متناسب با وسعت تاسیسات در نظر گرفته شود. پیش بینی های لازم برای بکارانداختن تلمبه آب آتش نشانی باید به عمل آید تا در صورت قطع جریان برق اصلی تاسیسات بتوان آب لازم را تامین نمود. ماده 85 - در محوطه تاسیسات ذخیره سازی و توزیع گاز مایع نباید دخانیات استعمال شود و باید تابلوهای مناسبی که ابعاد آن از 40*60 سانتیمتر کمتر نباشد در نقاط مختلف تاسیسات که در معرض دید قرار داشته باشد نصب گردد رنگ زمینه این تابلوها باید سفید بوده و روی آنها با حروف قرمز شبرنگ جمله (استعمال دخانیات اکیداً ممنوع است) نوشته شده باشد. ماده 86 - هر یک از لوله های سخت یا نرم انتقال گاز مایع باید بعد از نصب با فشاری و لااقل یک برابر ونیم حداکثر فشار گاز آنها با آب آزمایش شود. این لوله ها و وسائل اتصال آنها و شیرها را باید بعد از نصب از نظر نشت به وسیله هوا با فشار 5/ 7 کیلوگرم بر سانتیمترمربع با آب نیز آزمایش کرد. ماده 87 - لوله ‏های قابل ارتجاع یا مفاصل دو انتهای آن باید لااقل سالی یکبار با فشار 35 کیلوگرم بر سانتیمترمربع با آب آزمایش گردد. در صورت بروز هرگونه نشت عیب و نقص از قبیل ‏زدگی ترک‏ خوردگی یا ظواهری از خشک شدن در این لوله ها باید بلافاصله آنها را تعویض نمود. از لوله های قابل ارتجاع مرمت شده در تاسیسات گاز مایع نباید استفاده کرد. تبصره - نتایج آزمایشهای مندرج در مواد 86 و 87 باید با ذکر تاریخ آزمایش در کارت مخصوص منعکس و همیشه قابل ارائه باشد. ماده 88 - لوله های قابل ارتجاع و لوله های سیلندر پرکنی باید مجهز به هدایت کننده برق ساکن باشد. مقاومت برقی این هدایت کننده ها باید از [یک و یک دوم] اهم در هر متر تجاوز نکند. ماده 89 - سیستم لوله کشی باید طوری باشد که انبساط و انقباض لوله ها باعث ایجاد شکستگی در لوله ها و اتصالات آنها نگردد. ماده 90 - سیلندر گاز مایع باید طبق استاندارد موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران ساخته شده باشد و چنانچه سیلندر گاز مایع از خارج کشور وارد گردد باید مشخصات آن با استاندارد مذکور مطابقت داشته باشد. ماده 91 - سیلندرهای گاز مایع را باید در ترازوهای خودکاری که پس از پرشدن سیلندر باندازه معین جریان گاز مایع را به طور اتوماتیک قطع میکند پر کرد. ماده 92 - سیلندر گاز مایع را باید باندازه ظرفیت تعیین شده آنها پر نمود و همیشه مقداری فضای خالی برای مقابله با فشار ناشی از انبساط گاز مایع در آن باقی گذاشت مقدار مجاز پرکردن انواع مخازن مختلف در ماده 32 این آییننامه تعیین شده است. ماده 93 - شیر سیلندر گاز مایع باید مجهز بسوپاپ اطمینان باشد که در فشار 5/ 26 کیلوگرم بر سانتیمترمربع باز شده و شروع باخراج گاز بنماید. ماده 94 - سیلندرهای کوچک مسافرتی باید برای گاز پروپان طرح و ساخته شده و استاندارد ساخت آن مورد تایید موسسه استاندارد و تحقیقات صنعتی ایران قرار گرفته شده باشد. ماده 95 - شیر سیلندرهای کوچک مسافرتی باید پس از پرشدن سیلندر قابل بستن با دست بوده و مجهز بشیر کنترل سطح مایع و سوپاپ اطمینان باشد. ماده 96 - مشخصات سیلندر از قبیل وزن خالص سیلندر وزن مجاز پروپان مایعی که میتوان در آن پر نمود و همچنین اسم یا علامت اختصاری سازنده سیلندر باید بروی حلقه گلوئی یا حلقه پایه سیلندر حک شده باشد. ماده 97 - دهانه اوریفیس (URIFISSE) انتهای شیلنگ مخصوص پرکردن سیلندرهای کوچک مسافرتی باید باندازه ای باشد که مدت لازم برای پرکردن این سیلندرها از 3 دقیقه کمتر نشود. ماده 98 - انتهای شیلنگ مخصوص پرکردن سیلندرهای فوق باید مجهز بشیر مخصوص () باشد که پس از پرشدن سیلندر باندازه مجاز بتوان فوراً جریان گاز را قطع نمود. ماده 99 - برای توزین سیلندرهای کوچک مسافرتی باید از ترازوهای دقیقی استفاده شود که حداقل تا 10 گرم را با دقت نشان دهد تا از پرشدن سیلندر بیش از حد مجاز کاملا جلوگیری شود. ماده 100 - توزیع کنندگان سیلندرهای گاز مایع مکلفند برای حمل و توزیع سیلندر گاز از وسائل موتوری چهارچرخه یا بیشتر استفاده نمایند. ماده 101 - کف و بدنه وسیله نقلیه مخصوص حمل سیلندر گاز مایع باید عاری از روغن و هرگونه مواد سریع الاشتعال باشد. ماده 102 - سیلندرها باید بحالت عمودی و در یک طبقه به طوری در وسیله نقلیه قرار داده شود که از جابجا شدن آنها در حین حرکت وسیله نقلیه جلوگیری شود. ماده 103 - کلاهک سیلندرها (در سیلندرهای کلاهک دار) باید هنگام حمل سیلندر برروی آنها قرار داشته باشد. برای اجرای این منظور باید همیشه چند کلاهک یدکی در وسیله نقلیه موجود باشد. ماده 104 - سیلندرهائی که دارای نشت باشد بهیچوجه نباید مورد استفاده قرار گیرد. ماده 105 - افراد غیرمجاز را نباید در وسیله نقلیه مخصوص حمل گاز مایع سوار کرد. ماده 106 - توزیع کننده موظف است مخزن گاز مایع مصرف کننده ای را که از مخزن ثابت استفاده میکند قبل از پرکردن بازدید کرده مقدار گاز مایع موجود در آن را تعیین و سپس آن را تا حد مجاز پر کند. ماده 107 - مادام که شعله باز و یا منبع آتش زا در مجاورت مخزن گاز ثابت وجود دارد باید از تحویل گاز مایع خودداری کرد. ماده 108 - توزیع کننده موظف است تمام منضمات و اتصالات مخزن ثابت گاز مایع مصرف کننده را بازدید کرده و در صورت وجود نشت از پرکردن آن خودداری نماید. ماده 109 - سیلندرهای محتوی گاز مایع را نباید در مجاورت اشیاء قابل اشتعال و منابع حرارتی قرارداد. ماده 110 - سیلندرهای گاز مایع را نباید مجاور درهای خروجی پله کانها یا محوطه هائی که به طور معمول مورد استفاده برای عبور و مرور مکرر افراد قرار میگیرد گذاشت. ماده 111 - سیلندر محتوی گاز مایع را نباید در مجاورت سیلندر محتوی اکسیژن یا هوای فشرده قرار داد و سیلندرهای محتوی این دو نوع گاز را نباید با هم در یک اطاق یا انبار نگهداری نمود. ماده 112 - شیر سیلندرهای گاز مایع اعم از اینکه سیلندر پر یا خالی باشد باید به جزمواقعی که از آنها استفاده میگردد در سایر اوقات همیشه بسته باشد. ماده 113 - کلاهک محافظ شیر سیلندرهائی که بدستگاههای گازسوز اتصال ندارند اعم از این که سیلندر پر یا خالی باشد باید روی سیلندر پیچ شده باشد. ماده 114 - میزان گاز مایع محتوی در سیلندرهای گاز مایع انبار شده در یک محل نباید از 5000 کیلوگرم تجاوز نماید. ماده 115 - در ساختمان انبارهای ذخیره سیلندرهای گاز مایع نباید از مصالح ساختمانی قابل اشتعال استفاده کرد. ماده 116 - برای انتقال فشار بخارج (در مواقع انفجار) باید حداقل ده درصد سطح جانبی و سقف انبار از شیشه معمولی (تا ضخامت 4 میلیمتر) که در مقابل فشار مقاوم نباشد انتخاب گردد. ماده 117 - انبارها باید هم از قسمت بالای دیوارها و هم از قسمت پائین آنها به طور کامل تهویه گردند دریچه هائی که بدین منظور در دیوارها تعبیه میگردند باید از در یا پنجره ساختان‌های دیگر لااقل دو متر فاصله داشته باشد. در این انبارها ضلع مشرف بمعابر عمومی باید فاقد درب یا پنجره یا هر روزنه دیگر باشد. ماده 118 - درهای اصلی انبارهای ذخیره سیلندرهای گاز مایع نباید بطرف داخل انبار باز شود. ماده 119 - انبارها نباید زیرزمینی باشند. ماده 120 - انبارهای توزیع گاز مایع نباید هم‏ جوار ساختان‌هائی از قبیل مدرسه - مسجد - سینما - بیمارستان و یا سایر اماکن عمومی قرار گیرند. فاصله این انبارها از ملک مجاور باید لااقل 15 متر باشد. ماده 121 - از استعمال دخانیات و روشن کردن یا همراه داشتن هر نوع شعله در انبارهای سیلندر گاز مایع باید خودداری کرد برای این منظور باید جلو هریک از درهای ورودی انبار تابلو بزرگی که جمله استعمال دخانیات ممنوع است بر روی آن نوشته شده باشد نصب شود. ماده 122 - در انبارهای سرپوشیده سیلندرهای گاز مایع باید لااقل یک دستگاه خودکار اعلام کننده وجود گاز در فضا (Continuous Gaz Detectiong Asarm) نصب گردد. ماده 123 - کلیه وسائل برقی انبارهای سرپوشیده ذخیره سیلندرهای گاز مایع باید از نوع ضد شعله(Flame Proof) باشد. ماده 124 - برای مبارزه با حریق در انبار ذخیره سیلندرهای گاز مایع باید تعداد متناسب دستگاه آتش خاموش کن پودری 12 کیلوئی یا معادل آن و یا تعداد یک دستگاه خاموش کننده پودری 50 کیلوئی چرخدار قرار داده شود و برای خنک کردن سیلندرها در مواقع حریق و همچنین کم کردن میزان غلظت گاز منتشر شده در هوا را باید از سیستم لوله کشی آب تحت فشار استفاده نمود. ماده 125 - میزان گاز مایع محتوی در سیلندرهائی که در فروشگاه ها یا نمایشگاه های وسائل گازسوز نگهداری میشود نباید از 45 کیلوگرم تجاوز نماید. ماده 126 - در فروشگاهها و یا نمایشگاههای وسائل گازسوز نباید سیلندرهای گاز مایع در مجاورت سیلندرهای گازهائی از قبیل اکسیژن - هوای فشرده و وسائل و منابع ایجادکننده حرارت قرارداده شود. ماده 127 - در فروشگاهها یا نمایشگاه های وسائل گازسوز باید یک دستگاه کپسول پودری آتش نشانی بظرفیت حداقل 6 کیلوگرم در محل قابل دسترس نصب شود. ماده 128 - اگر میزان گاز مایع محتوی در مجموع ظرفیت سیلندرهای گاز مایع انبار شده در یک محل از 5000 کیلوگرم بیشتر باشد باید آنها را در هوای آزاد و زیر سایبان مناسب نگهداری نمود. این محل باید از ساختان‌ها یا املاک مجاور حداقل 15 متر فاصله داشته باشد. این نوع انبارها نباید در جوار اماکن عمومی مانند مدرسه - مسجد - سینما - بیمارستان - ورزشگاه و سایر اماکن نظیر قرار گیرند. اطراف این انبارها باید با حفاظ مناسبی محصور شود تا سیلندرها از دسترسی افراد غیر مجاز مصون بماند. ماده 129 - سیلندرهای خالی را باید حتی الامکان در فضای آزاد نگهداری کرد. اگر این سیلندرها در فضای سربسته از قبیل انبار و امثال آن نگهداری میگردد برای محاسبه حداکثر تعداد سیلندرهائی که میتوان در این محل ها نگهداری کرد باید از ضوابط مقرر در مواد 114 - 135 و 138 استفاده نمود و سیلندرهای خالی را هم از نظر تعداد مجاز برای انبارکردن در ردیف سیلندرهای پر در نظر گرفت. ماده 130 - برای جلوگیری از یخ زدن و یا جمع شدن برف برروی شیرها و سوپاپهای اطمینان سیلندرها - باید کلاهک مخصوص شیر سیلندر را برروی آن نصب نمود. ماده 131 - برای مبارزه با حریق در محل هائی که بیش از 5000 کیلوگرم گاز مایع محتوی در سیلندر انبار شده باشد علاوه برلوله کشی آب تحت فشار باید چهار دستگاه خاموش کننده پودری 50 کیلوئی چرخدار در اطراف محوطه انبار قرارداد. ماده 132 - سیلندرهای گاز مایع باید توسط موسسات توزیع کننده گاز مایع حداقل هر پنج سال یکبار از جهات زیر مورد بازرسی کامل و آزمایش قرار گرفته و نتایج آن در کارتهای مخصوص و قابل ارائه به بازرسان مربوط ثبت شود. 1 - داخل و خارج سیلندر از نظر صدمات مکانیکی - زنگ زدگی - ترک خوردگی و غیره. 2 - شیر و سوپاپ اطمینان از نظر صحت کار. 3 - آزمایش فشار آب از نظر نشت و انبساط فلز. ماده 133 - در هر آزمایش دوره ای باید وزن خالص سیلندر باضافه وزن شیر آن (بدون سایر منضمات) اندازه گیری شده و در صورتی که این وزن از 95 درصد وزن اولیه سیلندر و شیر (که بر روی سیلندر حک شده است) کمتر باشد باید از بکاربردن آن خودداری نمود. ماده 134 - اگر سیلندری در معرض آتش سوزی قرار گرفته باشد باید از بکاربردن مجدد آن خودداری نمود. ماده 135 - در صورت آسیب دیدگی شدید یا فرورفتگی نیز در بدنه سیلندر (به طوریکه عمق این فرورفتگی بیشتر از قطر متوسط ناحیه فرورفته باشد) و همچنین در صورت برآمدگی واضح و قابل رویت در بدنه سیلندر باید از بکاربردن آن خودداری نمود. ماده 136 - درصورتی که شیر سیلندر نسبت به بدنه سیلندر کج شده باشد باید از بکاربردن آن سیلندر خودداری نمود. ماده 137 - به طور کلی هر سیلندری که در یکی از آزمایشها و یا بازرسی های فنی معیوب تشخیص داده شود باید به وسیله شرکت توزیع کننده گاز مایع به صورتی درآید که استفاده مجدد از آن برای سرویس گاز مایع غیرممکن گردد. ماده 138 - شرکتهای توزیع کننده گاز مایع باید برای سیلندرهای خود کارت مخصوصی تهیه و مشخصات هر یک از سیلندرهای خود و همچنین آخرین اقدامات مربوط به هر یک از این سیلندرها را بر روی کارت فوق یادداشت کرده و آن را برای ارائه بمسئولین مربوطه همیشه در بایگانی خود آماده نگهدارند. تبصره - کارت سیلندرهائی که از سرویس خارج میگردد باید حداقل پنج سال در بایگانی راکد شرکت مربوطه نگهداری گردد. ماده 139 - شرکتهای توزیع کننده گاز مایع باید از پرکردن سیلندرهائی که تاریخ آزمایش مجدد آنها منقضی شده است خودداری نمایند. ماده 140 - کلیه مسئولیتهای ایمنی و فنی و رعایت مقررات موضوعه به عهده شرکت پرکننده سیلندر خواهد بود و در مواردی که شرکتهای توزیع کننده گاز مایع از سیلندرهای شرکت دیگر استفاده میکنند باید اجازه کتبی از شرکت مزبور تحصیل نماید. ماده 141 - شرکتهای توزیع کننده گاز مایع موظفند قبل از فروش گاز بمصرف کنندگان صنعتی و تجاری - تاسیسات و وسائل گازسوز این موسسات را مورد بازرسی قرار داده و پس از حصول اطمینان از رعایت مقررات ایمنی - استاندارد - پیشگیری از حریق بتوزیع گاز اقدام نمایند. ماده 142 - این آییننامه که مشتمل بر پنج فصل و 142 ماده و 4 تبصره م. ب. به استناد ماده 47 قانون کار در سیصد و چهلمین جلسه شورای عالی حفاظت فنی مورخ 23/ 10/ 48 به تصویب نهایی رسیده و قابل اجراء م. ب..