آیین نامه کمیسیون عفو و تخفیف مجازات محکومین با اصلاحات و الحاقات بعدی

آئين‌نامه كميسيون عفو و تخفيف مجازات محكومين مصوب 1387,09,12 با اصلاحات و الحاقات بعدي فصل اول : تشكيلات ماده ۱ ـ در اجراي بند۱۱ از اصل يكصد و دهم قانون اساسي جمهوري اسلامي ايران در خصوص عفو، تخفيف و تبديل مجازات و آثار تبعي حكم محكومين در حدود موازين اسلامي، كميسيون عفو و تخفيف مجازات محكومين در مركز و استانها كه از اين پس در اين آيين‌نامه كميسيون مركزي و استاني ناميده مي‌شود تشكيل مي‌گردد. ماده ۲ ـ كميسيون مركزي مركب از پنج نفر قضات آشنا به احكام شرع انور و قانون با پايه قضايي ده به بالا تشكيل مي‌گردد كه توسط رئيس قوه قضائيه براي مدت پنج سال منصوب مي‌شوند. ماده ۳ ـ رئيس قوه قضائيه يك نفر از اعضاء را براي مدت پنج سال به عنوان رئيس كميسيون مركزي انتخاب مي‌نمايد. جلسات كميسيون با حضور حداقل سه عضو رسميت خواهديافت و تصميمات با سه رأي موافق معتبر خواهدبود. ماده ۴ ـ كميسيون استاني مركب از رئيس كل دادگستري استان، نماينده حوزه نظارت قضايي ويژه قوه قضائيه مستقر در استان، دادستان مركز استان و مديركل زندانهاي استان به رياست رئيس كل دادگستري استان تشكيل مي‌گردد. جلسات كميسيون با حضور سه نفر از اعضاء رسميت خواهديافت و تصميمات با سه رأي موافق معتبر است. ماده ۵ ـ در پرونده‌هاي محاكم نظامي كميسيوني مركب از رئيس سازمان قضايي نيروهاي مسلح، معاون حقوقي و قضايي و معاون نظارت و بازرسي سازمان تشكيل مي‌گردد. تصميمات كميسيون مزبور پس از اخذ نظر كميسيون مقدماتي مركب از رئيس سازمان قضايي نيروهاي مسلح استان، دادستان نظامي استان و مديركل سازمان زندانهاي استان با رأي اكثريت اعضاء معتبر خواهدبود. فصل دوم : روش كار ماده ۶ ـ اشخاص زير مي‌توانند درخواست عفو را پيشنهاد كنند: ۱ـ رئيس دادگستري مربوط ۲ـ دادستان مربوط ۳ـ قاضي ناظر زندان مربوط ۴ـ رئيس زندان مربوط ۵ ـ محكوم عليه ۶ ـ پدر و مادر و همسر و فرزندان محكوم عليه ماده ۷ ـ رئيس كل دادگستري هر استان مسئول تشكيل جلسات و نظارت بر حُسن انجام وظايف كميسيون استاني در مورد عفو و تخفيف مجازات محكومين دادگاه‌هاي عمومي و انقلاب است و پس از انجام تحقيقات لازم و احراز صحت مندرجات مدارك مربوط و اخذ نظريه اداره اطلاعات در رابطه با جرائم گروهكي و امنيتي و نظريه ستاد مبارزه با مواد مخدر در جرايم مهم مواد مخدر مانند: قاچاق مسلحانه يا سازمان يافته و نيز محكومين به اعدام، حبس ابد و حبس بيش از بيست سال در يك دادنامه، نسبت به تشكيل جلسات كميسيون استاني اقدام مي‌نمايد. تبصره ـ اداره اطلاعات و ستاد مبارزه با مواد مخدر موظفند از تاريخ وصول استعلام حداكثر ظرف يك ماه پاسخ مقتضي را ارسال نمايند. ماده ۸ ـ در صورتي كه نظر كميسيون استاني يا كميسيون سازمان قضايي نيروهاي مسلح پس از رسميت جلسه و ارزيابي مدارك و احراز شرايط بر عفو باشد، ضمن تشريح جهات و دلائل گزارش كاملي از وضعيت محكومين استان يا سازمان را بطور مستدل و مستند همراه با جمع‌بندي و پيشنهاد به دبيرخانه كميسيون مركزي ارسال مي‌نمايند و در غير اينصورت سابقه را بايگاني خواهندنمود، مگر مواردي كه براساس دستور رئيس قوه قضائيه براي رسيدگي و تعيين تكليف نهايي، موضوع به كميسيون مركزي ارجاع شود. تبصره ـ اجراي احكام اعدام و حدود شرعي كه زمينه عفو را از بين مي‌برد با ثبت درخواست عفو تا اعلام نظر قطعي كميسيون مركزي و معلوم شدن نتيجه درخواست عفو، متوقف مي‌شود. ماده ۹ ـ در پيشنهاد عفو، تخفيف و تبديل مجازات بايد مدارك متضمن اطلاعات زير پيوست گردد: ۱ ـ مشخصات محكوم عليه شامل: نام و نام خانوادگي، شهرت، نام پدر، شماره ملي، شماره شناسنامه و محل صدور آن، تاريخ تولد، تابعيت، شغل، سواد، تأهل، تعداد عائله و داشتن و نداشتن سرپرست. ۲ ـ تاريخ شروع اجراي مجازات و مدتي كه محكوم عليه پيش از شروع به اجراء در بازداشت بوده است. ۳ ـ پيشينه كيفري (در صورت داشتن نوع و تعداد و شرح آن قيد گردد.) ۴ ـ استيفاء يا عدم استيفاء حق شاكي خصوصي و كيفيت آن. ۵ ـ جرم ارتكابي، ميزان محكوميت قطعي، مانده محكوميت در تاريخ تنظيم فرم و ميزان عفو درخواستي. ۶ ـ سوابق استفاده از عفو يا تخفيف و ميزان آن. ۷ ـ وضعيت اجتماعي، فرهنگي، اخلاقي، جسماني و معيشتي عائله محكوم عليه. ۸ ـ تاريخ تنظيم فرم پيشنهاد عفو. ۹ ـ كيفرخواست، رأي بدوي، رأي تجديدنظر و رضايت نامه حسب مورد. ۱۰ ـ در مورد محكوميت به اعدام عندالاقتضاء اصل پرونده به ضميمه برگ پيشنهاد عفو. ماده ۱۰ ـ قاضي اجراي احكام شهرستان با وصول تقاضاي عفو مكلف است، نكات ذكرشده را از پرونده محكوم عليه با دقت نظر، استخراج و ضمائم به صورت خوانا و مصدّق از مدارك مورد نياز تهيه و با ذكر نام و نام خانوادگي و سمت خود، آن را گواهي نمايد و حداكثر ظرف سه روز به دبيرخانه كميسيون استاني ارسال نمايد. ماده ۱۱ ـ به منظور تحقيق در فرآيند شرايط عفو و سياستهاي كلان قضايي در مورد زندانيـان، كميسيـون‌هاي مركـزي و استـاني مي‌توانند رأساً يا با تعييـن و اعـزام هيـأت به ترتيب به زندانهاي سراسر كشور و زندانهاي همان استان، برصحت آن نظارت نمايند. ماده ۱۲ ـ دبيرخانه كميسيون مركزي در تهران تشكيل و امور مربوطه به پيشنهادهاي عفو را در دفاتر و رايانه ثبت و آماده طرح در كميسيون مي‌نمايد و دبيرخانه كميسيون استاني، تحت نظارت و مسئوليت رئيس كل دادگستري تشكيل و به امور مربوط رسيدگي و نسبت به آماده نمودن درخواستها جهت طرح در كميسيون و انعكاس مراتب به دبيرخانه كميسيون مركزي اقدام مي‌نمايد. ماده ۱۳ ـ مديركل سجل كيفري و عفو و بخشودگي به عنوان دبير كميسيون مركزي، مسئوليت پيگيري امور اداري مربوط به عفو و بخشودگي را عهده دار است. ماده ۱۴ ـ دبير كميسيون موظف است درخواست‌ها و پيشنهادهاي عفو يا تخفيف مجازات محكومين را به ترتيب تاريخ وصول ثبت و حداكثر ظرف پانزده روز توسط كارشناسان اداره عفو و بخشودگي بررسي و بلافاصله پس از تكميل شرايط ذكر شده در اين آيين نامه به منظور طرح به كميسيون مركزي ارسال نمايد. ماده ۱۵ ـ كميسيون‌هاي مركزي و استاني، حداقل هر پانزده روز يك بار و در مواقع ضروري به صورت فوق العاده تشكيل جلسه مي‌دهند. كميسيون استاني درخواست‌هاي رسيده را بررسي و تصميمات اتخاذ شده را يك ماه پيش از موعد مقرر به كميسيون مركزي تقديم مي‌نمايد و كميسيون مزبور بايد حداكثر بيست روز قبل از موعد مقرر فهرست اسامي دارندگان شرايط عفو را توسط رئيس كميسيون مركزي به رئيس قوه قضائيه تقديم دارد و پيشنهاد عفو بايد پانزده روز قبل از مناسبت مقرر به محضر مقام معظم رهبري تقديم شود. ماده ۱۶ ـ كميسيون مركزي موظف است اسامي زندانيان واجد شرايط را به تفكيك استان، شهرستان و محكومين سازمان قضايي نيروهاي مسلح و ويژه روحانيت را در ۲ ليست به شرح زير تنظيم نمايد: الف ـ زندانيان مشمول عفو اعطايي منجر به آزادي. ب ـ زندانيان مشمول عفو اعطايي منجر به تخفيف يا تبديل مجازات. ماده ۱۷ ـ حوزه رياست قوه قضائيه اسامي آن دسته از زندانياني كه عفو اعطايي منجر به آزادي آنان مي‌شود را بلافاصله به سازمان زندانها و اقدامات تأميني و تربيتي ارسال نموده تا در اسرع وقت و از طريق مقتضي به زندانهاي سراسر كشور ابلاغ گردد و تحت نظارت دادستان مربوط در صورتي كه به جهت ديگـري بازداشت نباشند بلافاصله نسبـت به آزادي محكومين مزبور اقدام و نتيجه را ظرف ده روز گزارش نمايند. ماده ۱۸ ـ دبير كميسيون مركزي اسامي آن دسته از زندانياني كه عفو اعطايي آنان منجر به تخفيف و يا تبديل مجازات مي‌شود را رأساً به دادستانهاي محل ابلاغ تا با نظارت رئيس دادگستري مربوط حداكثر ظرف بيست روز پس از وصول نسبت به اعمال عفو اقدام و مراتب را گزارش نمايند. ماده ۱۹ ـ فهرست عفو محكومين دادگاه‌هاي نظامي سراسر كشور و ويژه روحانيت به سازمان قضايي نيروهاي مسلح مركز و دادستان ويژه روحانيت براي ابلاغ، اجراء و نظارت مطابق مفاد اين آئين‌نامه ارسال مي‌گردد. ماده ۲۰ ـ چنانچه عفو محكومين فاقد برخي از شرايط، ضرورت يابد، رئيس قوه قضائيه مي‌تواند عفو آنان را بطور جداگانه و با ذكر علل مرجح پيشنهاد كند. ماده ۲۱ ـ كميسيون‌هاي مركزي، استاني و سازمان قضايي نيروهاي مسلح مي‌توانند به عنوان تخفيف مجازات محكومين، تبديل مجازات تعيين شده به مجازاتي از نوع ديگر را مناسب تر به حال محكوم عليه باشد، پيشنهاد كنند. ماده ۲۲ ـ مراجع قضايي و قانوني موظفند پاسخ استعلامات دبيرخانه كميسيون‌هاي مركزي، استاني و سازمان قضايي نيروهاي مسلح را در اسرع وقت تهيه و ارسال دارند و همچنين تصميمات متخذه كميسيون‌هاي مزبور را برحسب مورد در جهت انجام وظايف واگذار شده بدون تأخير اجراء نمايند. فصل سوم : مناسبت‌هاي عفو، تخفيف و تبديل مجازات ماده ۲۳ ـ قوه قضائيه در هر يك از مناسبت‌هاي زير مي‌تواند پيشنهاد عفو دهد: ۱ ـ ولادت حضرت رسول اكرم « ص» ۱۲ تا ۱۷ ربيع الاول. ۲ ـ مبعث حضرت رسول اكرم « ص» ۲۷ رجب. ۳ ـ ولادت حضرت اميرالمؤمنين « ع» ۱۳رجب. ۴ ـ ولادت حضرت فاطمه زهرا « س» ويژه عفو محكومين نسوان ۲۰ جمادي الثاني. ۵ ـ ولادت حضرت امام حسين « ع» ۳شعبان. ۶ ـ ولادت حضرت قائم «عج» ۱۵ شعبان. ۷ ـ عيد سعيد فطر، اول شوال. ۸ ـ عيد سعيد قربان، ۱۰ ذيحجه. ۹ ـ عيدسعيد غدير، ۱۸ ذيحجه. 10 ـ سالروز پيروزي شكوهمند انقلاب اسلامي، ۲۲بهمن. ۱۱ ـ عيدنوروز، اول فروردين. ۱۲ ـ سالروز جمهوري اسلامي، ۱۲ فروردين. ۱۳ ـ سالروز حماسه فتح خرمشهر ويژه عفو محكومين نيروهاي مسلح، ۳خرداد. ۱۴ ـ ساير مناسبت‌هايي كه مقام معظم رهبري موافقت فرمايند. فصل چهارم ـ سياست‌ها و شرايط عفو، تخفيف و تبديل مجازات ماده ۲۴ ـ سياست‌هاي عفو، تخفيف و تبديل مجازات عبارتند از: ۱ ـ توجه به تدابير و منويات مقام معظم رهبري در مقاطع اعطاي عفو. ۲ ـ تلقي عفو محكوميت به عنوان يك اقدام معنوي و عنايت نظام جمهوري اسلامي. ۳ ـ توجه به ميزان تأثير مجازات، اصلاح بزهكار، احراز ندامت. ۴ ـ توجه به ضرورت‌ها، مصالح اجتماعي، سياسي و منطقه اي. ۵ ـ توجه به موارد حق الناس و فراهم بودن شرايط و موجبات تأمين ضرر و زيان شاكي خصوصي. ۶ بند# ـ توجه به وضعيت و شخصيت محكوم و خانواده وي و اصلاح مجرم. ۷ ـ توجه به سوابق كيفري از جهت تكرار و تعدد جرم. ۸ ـ عدم اعلام عفو تا قبل از زمان صدور عفو. ۹ ـ رعايت اصل طبقه بندي اطلاعات در تمام مراحل عفو. ۱۰ ـ اعطاي عفو موجب بيهوده جلوه دادن امر قضاء، احكام صادره و اجراي كيفرهاي قانوني نشود. ماده ۲۵ ـ شرايط عفو، تخفيف و تبدل مجازات عبارتند از: ۱ ـ رعايت سياست‌ها و تدابير مندرج در اين آئين نامه. ۲ ـ محكومين به اعدام كه مجازات شان با استفاده از عفو به حبس ابد تبديل شده، در صورت تحمل حداقل ده سال حبس از تاريخ عفو قبلي. ۳ ـ عفو محكومين به حبس ابد پس از تحمل ده سال حبس. 4 ـ محكومين به حبس ابد كه حبس آنان به پانزده سال تقليل يافته، پس از گذشت پنج سال از تاريخ عفو قبلي. ۵ ـ محكومين غير از حبس ابد در صورت تحمل يك سوم باقي مانده حبس از تاريخ عفو قبلي. تبصره ـ محكوميني كه حبس آنان قبلاً مشمول عفو، تخفيف و تبديل مجازات قرار گرفته و به جهت جزاي نقدي در زندان به سر مي‌برند و عاجز از پرداخت مي‌باشند، در صورت احراز ساير جهات عفو، مورد عفو قرار مي‌گيرند. ماده ۲۶ ـ موارد زير مشمول عفو، تخفيف و تبديل مجازات نمي‌شود: ۱ـ قاچاقچيان حرفه اي. ۲ـ موارد حق الناس. ۳ـ سرقت مسلحانه. ۴ـ تجاوز به زناي به عنف. ۵ ـ مصاديق مهم جرايمي از قبيل: جاسوسي، محاربه، قاچاق سلاح و مهمات، اختلاس، ارتشاء و آدم ربايي. ۶ ـ محكومين به جرائم مستوجب حدشرعي اعدام و رجم مانند زناي محصنه و لواط مشروط بر اينكه جرم آنان با شهادت شهود عادل ثابت شده باشد. تبصره ـ حرفه اي بودن و تعيين تصاديق مهم مقرر در اين ماده به تشخيص رئيس قوه قضائيه است. ماده ۲۷ ـ اجراي مواد ۷۲، ۱۲۶ و ۱۸۲ قانون مجازات اسلامي مصوب ۱۳۷۰ از شمول اين آيين نامه خارج است و مراجع قضايي تقاضاي عفو طبق مواد مذكور را مستقيماً به حوزه نظارت قضايي ويژه قوه قضائيه ارسال نمايند. ماده ۲۸ ـ براي محكـوميني كه تقاضاي عفو آنان از طرف كميسيون‌ها رد شده، طرح مجدد درخواست عفو صرفاً براي يك نوبت ديگر با رعايت شرايط اين آيين نامه بلامانع است. ماده ۲۹ ـ نظر كميسيون‌ها در رد يا قبول پيشنهاد عفو يا تخفيف مجازات بايد كتبي، مستدل و مستند باشد. ماده ۳۰ ـ در خصوص محكوميني كه واجد شرايط مذكور در فصل چهارم اين آئيـن نامه نيسـتند ليكن صلاحيت برخورداري از عفو را به استـناد ماده ۲۰ دارنـد، كميسيون استاني پيشنهاد عفو آنان را طي فهرست جداگانه با تصريح به علل مرجح و انضمام مدارك مربوط به كميسيون مركزي ارسال نموده تا پس از بررسي به نظر رئيس قوه قضائيه برسد. ماده ۳۱ ـ اين آئين نامه در ۴ فصل و ۳۱ ماده و ۴ تبصره در تاريخ ۱۲/9/۱۳۸۷ مورد تصويب رئيس قوه قضائيه قرار گرفت. از تاريخ تصويب اين آئين نامه، آئين نامه كميسيون عفو و بخشودگي مصوب ۱۹ آذر ۱۳۷۳ و آئين نامه كميسيون عفو، تخفيف و تبديل مجازات مصوب ۱۶ مرداد ۱۳۸۷ملغي است. رئيس قوه قضائيه- سيد محمود هاشمي شاهرودي 15(الحاقي 03ˏ04ˏ1388) - سالروز حقوق بشر اسلامي و كرامت انساني ـ 14 مرداد آیین‌نامه کمیسیون عفو و تخفیف مجازات محکومین مصوب 1387/09/12 رئیس قوه قضائیه ماده 1 - در اجرای بند11 از اصل یکصد و دهم قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران در خصوص عفو، تخفیف و تبدیل مجازات و آثار تبعی حکم محکومین در حدود موازین اسلامی، کمیسیون عفو و تخفیف مجازات محکومین در مرکز و استانها که از این پس در این آیین‌نامه کمیسیون مرکزی و استانی نامیده می‌شود تشکیل می‌گردد. ماده 2 - کمیسیون مرکزی مرکب از پنج نفر قضات آشنا به احکام شرع انور و قانون با پایه قضایی ده به بالا تشکیل می‌گردد که توسط رئیس قوه قضائیه برای مدت پنج سال منصوب می‌شوند. ماده 3 - رئیس قوه قضائیه یک نفر از اعضاء را برای مدت پنج سال به عنوان رئیس کمیسیون مرکزی انتخاب می‌نماید. جلسات کمیسیون با حضور حداقل سه عضو رسمیت خواهدیافت و تصمیمات با سه رای موافق معتبر خواهدبود. ماده 4 - کمیسیون استانی مرکب از رئیس کل دادگستری استان، نماینده حوزه نظارت قضایی ویژه قوه قضائیه مستقر در استان، دادستان مرکز استان و مدیرکل زندانهای استان به ریاست رئیس کل دادگستری استان تشکیل می‌گردد. جلسات کمیسیون با حضور سه نفر از اعضاء رسمیت خواهدیافت و تصمیمات با سه رای موافق معتبر است. ماده 5 - در پرونده‌های محاکم نظامی کمیسیونی مرکب از رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح، معاون حقوقی و قضایی و معاون نظارت و بازرسی سازمان تشکیل می‌گردد. تصمیمات کمیسیون مزبور پس از اخذ نظر کمیسیون مقدماتی مرکب از رئیس سازمان قضایی نیروهای مسلح استان، دادستان نظامی استان و مدیرکل سازمان زندانهای استان با رای اکثریت اعضاء معتبر خواهدبود. ماده 6 - اشخاص زیر می‌توانند درخواست عفو را پیشنهاد کنند: 1- رئیس دادگستری مربوط 3- قاضی ناظر زندان مربوط 4- رئیس زندان مربوط 6 - پدر و مادر و همسر و فرزندان م. ع. ماده 7 - رئیس کل دادگستری هر استان مسئول تشکیل جلسات و نظارت بر حُسن انجام وظایف کمیسیون استانی در مورد عفو و تخفیف مجازات محکومین دادگاه‌های عمومی و انقلاب است و پس از انجام تحقیقات لازم و احراز صحت مندرجات مدارک مربوط و اخذ نظریه اداره اطلاعات در رابطه با جرائم گروهکی و امنیتی و نظریه ستاد مبارزه با مواد مخدر در جرایم مهم مواد مخدر مانند: قاچاق مسلحانه یا سازمان یافته و نیز محکومین به اعدام، حبس ابد و حبس بیش از بیست سال در یک دادنامه، نسبت به تشکیل جلسات کمیسیون استانی اقدام می‌نماید. تبصره - اداره اطلاعات و ستاد مبارزه با مواد مخدر موظفند از تاریخ وصول استعلام حداکثر ظرف یک ماه پاسخ مقتضی را ارسال نمایند. ماده 8 - در صورتی که نظر کمیسیون استانی یا کمیسیون سازمان قضایی نیروهای مسلح پس از رسمیت جلسه و ارزیابی مدارک و احراز شرایط بر عفو باشد، ضمن تشریح جهات و دلائل گزارش کاملی از وضعیت محکومین استان یا سازمان را به طور مستدل و مستند همراه با جمع‌بندی و پیشنهاد به دبیرخانه کمیسیون مرکزی ارسال می‌نمایند و در غیر این صورت سابقه را بایگانی خواهندنمود، مگر مواردی که براساس دستور رئیس قوه قضائیه برای رسیدگی و تعیین تکلیف نهایی، موضوع به کمیسیون مرکزی ارجاع شود. تبصره - اجرای احکام اعدام و حدود شرعی که زمینه عفو را از بین می‌برد با ثبت درخواست عفو تا اعلام نظر قطعی کمیسیون مرکزی و معلوم شدن نتیجه درخواست عفو، متوقف می‌شود. ماده 9 - در پیشنهاد عفو، تخفیف و تبدیل مجازات باید مدارک متضمن اطلاعات زیر پیوست گردد: 1 - مشخصات م. ع. شامل: نام و نام خانوادگی، شهرت، نام پدر، شماره ملی، شماره شناسنامه و محل صدور آن، تاریخ تولد، تابعیت، شغل، سواد، تاهل، تعداد عائله و داشتن و نداشتن سرپرست. 2 - تاریخ شروع اجرای مجازات و مدتی که م. ع. پیش از شروع به اجراء در بازداشت بوده است. 3 - پیشینه کیفری (در صورت داشتن نوع و تعداد و شرح آن قید گردد.) 4 - استیفاء یا عدم استیفاء حق شاکی خصوصی و کیفیت آن. 5 - جرم ارتکابی، میزان محکومیت قطعی، مانده محکومیت در تاریخ تنظیم فرم و میزان عفو درخواستی. 6 - سوابق استفاده از عفو یا تخفیف و میزان آن. 7 - وضعیت اجتماعی، فرهنگی، اخلاقی، جسمانی و معیشتی عائله م. ع.. 8 - تاریخ تنظیم فرم پیشنهاد عفو. 9 - کیفرخواست، رای بدوی، رای تجدیدنظر و رضایت نامه حسب مورد. 10 - در مورد محکومیت به اعدام عندالاقتضاء اصل پرونده به ضمیمه برگ پیشنهاد عفو. ماده 10 - قاضی اجرای احکام شهرستان با وصول تقاضای عفو مکلف است، نکات ذکرشده را از پرونده م. ع. ب. دقت نظر، استخراج و ضمائم به صورت خوانا و مصدّق از مدارک مورد نیاز تهیه و با ذکر نام و نام خانوادگی و سمت خود، آن را گواهی نماید و حداکثر ظرف سه روز به دبیرخانه کمیسیون استانی ارسال نماید. ماده 11 - به منظور تحقیق در فرآیند شرایط عفو و سیاستهای کلان قضایی در مورد زندانیان، کمیسیون‌های مرکزی و استانی می‌توانند راساً یا با تعیین و اعزام هیات به ترتیب به زندانهای سراسر کشور و زندانهای همان استان، برصحت آن نظارت نمایند. ماده 12 - دبیرخانه کمیسیون مرکزی در تهران تشکیل و امور مربوطه به پیشنهادهای عفو را در دفاتر و رایانه ثبت و آماده طرح در کمیسیون می‌نماید و دبیرخانه کمیسیون استانی، تحت نظارت و مسئولیت رئیس کل دادگستری تشکیل و به امور مربوط رسیدگی و نسبت به آماده نمودن درخواستها جهت طرح در کمیسیون و انعکاس مراتب به دبیرخانه کمیسیون مرکزی اقدام می‌نماید. ماده 13 - مدیرکل سجل کیفری و عفو و بخشودگی به عنوان دبیر کمیسیون مرکزی، مسئولیت پیگیری امور اداری مربوط به عفو و بخشودگی را عهده دار است. ماده 14 - دبیر کمیسیون موظف است درخواست‌ها و پیشنهادهای عفو یا تخفیف مجازات محکومین را به ترتیب تاریخ وصول ثبت و حداکثر ظرف پانزده روز توسط کارشناسان اداره عفو و بخشودگی بررسی و بلافاصله پس از تکمیل شرایط ذکر شده در این آیین‌نامه به منظور طرح به کمیسیون مرکزی ارسال نماید. ماده 15 - کمیسیون‌های مرکزی و استانی، حداقل هر پانزده روز یک بار و در مواقع ضروری به صورت فوق العاده تشکیل جلسه می‌دهند. کمیسیون استانی درخواست‌های رسیده را بررسی و تصمیمات اتخاذ شده را یک ماه پیش از موعد مقرر به کمیسیون مرکزی تقدیم می‌نماید و کمیسیون مزبور باید حداکثر بیست روز قبل از موعد مقرر فهرست اسامی دارندگان شرایط عفو را توسط رئیس کمیسیون مرکزی به رئیس قوه قضائیه تقدیم دارد و پیشنهاد عفو باید پانزده روز قبل از مناسبت مقرر به محضر مقام معظم رهبری تقدیم شود. ماده 16 - کمیسیون مرکزی موظف است اسامی زندانیان واجد شرایط را به تفکیک استان، شهرستان و محکومین سازمان قضایی نیروهای مسلح و ویژه روحانیت را در 2 لیست به شرح زیر تنظیم نماید: الف - زندانیان مشمول عفو اعطایی منجر به آزادی. ب - زندانیان مشمول عفو اعطایی منجر به تخفیف یا تبدیل مجازات. ماده 17 - حوزه ریاست قوه قضائیه اسامی آن دسته از زندانیانی که عفو اعطایی منجر به آزادی آنان می‌شود را بلافاصله به سازمان زندانها و اقدامات تامینی و تربیتی ارسال نموده تا در اسرع وقت و از طریق مقتضی به زندانهای سراسر کشور ابلاغ گردد و تحت نظارت دادستان مربوط در صورتی که به جهت دیگری بازداشت نباشند بلافاصله نسبت به آزادی محکومین مزبور اقدام و نتیجه را ظرف ده روز گزارش نمایند. ماده 18 - دبیر کمیسیون مرکزی اسامی آن دسته از زندانیانی که عفو اعطایی آنان منجر به تخفیف و یا تبدیل مجازات می‌شود را راساً به دادستانهای محل ابلاغ تا با نظارت رئیس دادگستری مربوط حداکثر ظرف بیست روز پس از وصول نسبت به اعمال عفو اقدام و مراتب را گزارش نمایند. ماده 19 - فهرست عفو محکومین دادگاه‌های نظامی سراسر کشور و ویژه روحانیت به سازمان قضایی نیروهای مسلح مرکز و دادستان ویژه روحانیت برای ابلاغ، اجراء و نظارت مطابق مفاد این آیین‌نامه ارسال می‌گردد. ماده 20 - چنانچه عفو محکومین فاقد برخی از شرایط، ضرورت یابد، رئیس قوه قضائیه می‌تواند عفو آنان را به طور جداگانه و با ذکر علل مرجح پیشنهاد کند. ماده 21 - کمیسیون‌های مرکزی، استانی و سازمان قضایی نیروهای مسلح می‌توانند به عنوان تخفیف مجازات محکومین، تبدیل مجازات تعیین شده به مجازاتی از نوع دیگر را مناسب تر به حال م. ع. باشد، پیشنهاد کنند. ماده 22 - مراجع قضایی و قانونی موظفند پاسخ استعلامات دبیرخانه کمیسیون‌های مرکزی، استانی و سازمان قضایی نیروهای مسلح را در اسرع وقت تهیه و ارسال دارند و همچنین تصمیمات متخذه کمیسیون‌های مزبور را برحسب مورد در جهت انجام وظایف واگذار شده بدون تاخیر اجراء نمایند. ماده 23 - قوه قضائیه در هر یک از مناسبت‌های زیر می‌تواند پیشنهاد عفو دهد: 1 - ولادت حضرت رسول اکرم « ص» 12 تا 17 ربیع الاول. 2 - مبعث حضرت رسول اکرم « ص» 27 رجب. 3 - ولادت حضرت امیرالمومنین « ع» 13رجب. 4 - ولادت حضرت فاطمه زهرا « س» ویژه عفو محکومین نسوان 20 جمادی الثانی. 5 - ولادت حضرت امام حسین « ع» 3شعبان. 6 - ولادت حضرت قائم «عج» 15 شعبان. 7 - عید سعید فطر، اول شوال. 8 - عید سعید قربان، 10 ذیحجه. 9 - عیدسعید غدیر، 18 ذیحجه. 10 - سالروز پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، 22بهمن. 11 - عیدنوروز، اول فروردین. 12 - سالروز جمهوری اسلامی، 12 فروردین. 13 - سالروز حماسه فتح خرمشهر ویژه عفو محکومین نیروهای مسلح، 3خرداد. 14 - سایر مناسبت‌هایی که مقام معظم رهبری موافقت فرمایند. 15(الحاقی 1388/04/03) - سالروز حقوق بشر اسلامی و کرامت انسانی - 14 مرداد فصل چهارم - سیاست‌ها و شرایط عفو، تخفیف و تبدیل مجازات ماده 24 - سیاست‌های عفو، تخفیف و تبدیل مجازات عبارتند از: 1 - توجه به تدابیر و منویات مقام معظم رهبری در مقاطع اعطای عفو. 2 - تلقی عفو محکومیت به عنوان یک اقدام معنوی و عنایت نظام جمهوری اسلامی. 3 - توجه به میزان تاثیر مجازات، اصلاح بزهکار، احراز ندامت. 4 - توجه به ضرورت‌ها، مصالح اجتماعی، سیاسی و منطقه ای. 5 - توجه به موارد حق الناس و فراهم بودن شرایط و موجبات تامین ضرر و زیان شاکی خصوصی. 6 بند# - توجه به وضعیت و شخصیت محکوم و خانواده وی و اصلاح مجرم. 7 - توجه به سوابق کیفری از جهت تکرار و تعدد جرم. 8 - عدم اعلام عفو تا قبل از زمان صدور عفو. 9 - رعایت اصل طبقه بندی اطلاعات در تمام مراحل عفو. 10 - اعطای عفو موجب بیهوده جلوه دادن امر قضاء، احکام صادره و اجرای کیفرهای قانونی نشود. ماده 25 - شرایط عفو، تخفیف و تبدل مجازات عبارتند از: 1 - رعایت سیاست‌ها و تدابیر مندرج در این آیین نامه. 2 - محکومین به اعدام که مجازات شان با استفاده از عفو به حبس ابد تبدیل شده، در صورت تحمل حداقل ده سال حبس از تاریخ عفو قبلی. 3 - عفو محکومین به حبس ابد پس از تحمل ده سال حبس. 4 - محکومین به حبس ابد که حبس آنان به پانزده سال تقلیل یافته، پس از گذشت پنج سال از تاریخ عفو قبلی. 5 - محکومین غیر از حبس ابد در صورت تحمل یک سوم باقی مانده حبس از تاریخ عفو قبلی. تبصره - محکومینی که حبس آنان قبلاً مشمول عفو، تخفیف و تبدیل مجازات قرار گرفته و به جهت جزای نقدی در زندان به سر می‌برند و عاجز از پرداخت می‌باشند، در صورت احراز سایر جهات عفو، مورد عفو قرار می‌گیرند. ماده 26 - موارد زیر مشمول عفو، تخفیف و تبدیل مجازات نمی‌شود: 1- قاچاقچیان حرفه ای. 4- تجاوز به زنای به عنف. 5 - مصادیق مهم جرایمی از قبیل: جاسوسی، محاربه، قاچاق سلاح و مهمات، اختلاس، ارتشاء و آدم ربایی. 6 - محکومین به جرائم مستوجب حدشرعی اعدام و رجم مانند زنای محصنه و لواط مشروط بر اینکه جرم آنان با شهادت شهود عادل ثابت شده باشد. تبصره - حرفه ای بودن و تعیین تصادیق مهم مقرر در این ماده به تشخیص رئیس قوه قضائیه است. ماده 27 - اجرای مواد 72، 126 و 182 قانون مجازات اسلامی مصوب 1370 از شمول این آیین‌نامه خارج است و مراجع قضایی تقاضای عفو طبق مواد مذکور را مستقیماً به حوزه نظارت قضایی ویژه قوه قضائیه ارسال نمایند. ماده 28 - برای محکومینی که تقاضای عفو آنان از طرف کمیسیون‌ها رد شده، طرح مجدد درخواست عفو صرفاً برای یک نوبت دیگر با رعایت شرایط این آیین‌نامه بلامانع است. ماده 29 - نظر کمیسیون‌ها در رد یا قبول پیشنهاد عفو یا تخفیف مجازات باید کتبی، مستدل و مستند باشد. ماده 30 - در خصوص محکومینی که واجد شرایط مذکور در فصل چهارم این آیین نامه نیستند لیکن صلاحیت برخورداری از عفو را به استناد ماده 20 دارند، کمیسیون استانی پیشنهاد عفو آنان را طی فهرست جداگانه با تصریح به علل مرجح و انضمام مدارک مربوط به کمیسیون مرکزی ارسال نموده تا پس از بررسی به نظر رئیس قوه قضائیه برسد. ماده 31 - این آیین نامه در 4 فصل و 31 ماده و 4 تبصره در تاریخ 1387/9/12 مورد تصویب رئیس قوه قضائیه قرار گرفت. از تاریخ تصویب این آیین نامه، آیین نامه کمیسیون عفو و بخشودگی مصوب 19 آذر 1373 و آیین نامه کمیسیون عفو، تخفیف و تبدیل مجازات مصوب 16 مرداد 1387ملغی است. دریافت فایل پی‌دی‌اف