اثر اسقاط حق تجدیدنظرخواهی بر فرجام خواهی

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ ۱۳۹۸/۹/۶ خانم ژ. ب. ب. ب. لت از طرف اقای ف. ن. بطرفیت خانم ر. ر. ز. ف. دادخواستی بخواسته صدور گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق بعلت ناسازگاری و سوی اخلاق و سوی رفتارخوانده تقدیم نموده که حسب الارجاع در شعبه *ثبت و مورد رسیدگی قرار میگیرد در جلسه رسیدگی مورخ ۱۳۹۸/۹/۱۸ که با حضور خواهان و نیز خ. ت. گ. وکیل خ. ا. د. خوانده همسر دائمی و شرعی موکل بوده و همسر دوم وی بوده و چون از اول سرناسازگاری داشته بناچار دادخواست طلاق در مورخه ۹۸/۳/۲۲ داده و چون خوانده در همان تاریخ در دفترخانه شماره ۱۲۶ و ۱۳۱ *حاضر و اقدام به ارائه تعهد مبنی بر اصلاح رفتار و بخشش مهریه به صورت ابرای نموده لیکن علیرغم تعهد مجددا سرنازگاری گذاشته فلذا مجددا درخواست طلاق تقدیم دادگاه نمودیم ، موکل اماده است.سایر حق و حقوق قانونی زوجه را که مدت ان یک و نیم سال با هم زندگی کرده اند پرداخت نماید. لذا صدور حکم طلاق با عنایت به ابرای مهریه م. ا.. خ. ا. د. من هرگز راضی به طلاق نیستم و زندگی مشترک را بسیار دوست دارم. و هیچ مشکلی نداریم و در صورتی که زوج بخواهد بدون دلیل بر صدور حکم طلاق اصرار بورزد در انصورت تمام حق و حقوق مالی خود از جمله اجرت المثل و نفقه و نصف دارایی را مطالبه مینمایم. س – ایا مهریه خود را ابرای نموده اید. ج – قبول دارم. بلحاظ پای بندی به زندگی مشترک مهریه خود را ابرای نموده ام و در حال حاضر طلاق نمی خواهم و تقاضا دارم. که بین ما صلح و اشتی انجام شود. و اماده هستم تمام شرایط زوج را بپذیرم سپس دادگاه پرونده را جهت ایجاد صلح و سازش بین طرفین به شعبه *ارجاع نموده و شورا پس از تشکیل جلسات متعدد و استماع اظهارات طرفین و مساعی لازم جهت ایجاد صلح و سازش بین انان سرانجام بلحاظ عدم حصول سازش پرونده را به شعبه *اعاده نموده که در این اثنا اقای م. ت. وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از جانب خوانده ( زوجه ) اعلام وکالت نموده است.در جلسه بعدی دادرسی بتاریخ ۹۸/۱۲/۴ وکیل خواهان همان مطالب جلسه قبل را بیان نموده و وکیل خ. ا. د. موکل طلاق را قبول ندارد. ، حاضر به طلاق نمی باشد. و در صورت طلاق از سوی زوج تقاضای استرداد کلیه حق و حقوق مالی زوجه از جمله نحله ، اجرت المثل ، نفقه و نصف دارایی طبق عقدنامه م. ا.. سپس دادگاه قرار ارجاع امر بداوری صادر نموده و داور منتخب زوج و داور منصوب زوجه هر یک نظریه کتبی خود را که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین بوده و وقوع طلاق را به مصلحت انان دانسته اند تقدیم نموده اند در جلسه بعدی رسیدگی بتاریخ ۹۹/۱/۲۴ که جهت بررسی حق وحقوق زوجه باحضور وکلای طرفین و نیز ز. ت. گ. وکیل خ. ا. د. خوانده مهریه خویش را ابرای نموده و موکل حاضر است.سایر حق و حقوق قانونی متعلقه را پرداخت نماید. وکیل خ. ا. د. تقاضای رسیدگی و پرداخت کلیه حق و حقوق مالی اعم از نفقه از تاریخ ۹۸/۹/۱ تا زمان عده زوجه و هم چنین نحله و اجرت المثل ب. ت. ب. اینکه زوجه مهریه خویش را جهت تداوم زندگی خویش بخشیده و هم چنین تقاضای رسیدگی و پرداخت نصف اموال و دارایی طبق سند نکاحیه شرط شده دارم. زوج در زمان عقد و در طول ازدواج یکدستگاه خودرو سوناتا و یکباب مغازه واقع در سی متری خریداری نموده است.که در این خصوص تقاضای استعلام دارم. ضمنا زوجه مدخوله است.و حامله نمی باشد. و فرزند مشترک ندارند سپس دادگاه جهت تعیین میزان نفقه زوجه از تاریخ ۹۸/۹/۱ لغایت اجرای حکم و میزان اجرت المثل و نحله ایام زوجیت زوجه موضوع را بکارشناس ارجاع و مقرر داشته در خصوص اموال زوج از اداره راهنمایی و رانندگی و هم چنین اداره ثبت اسناد و املاک اردبیل استعلام شود. کارشناس منتخب دادگاه نظریه کتبی خود را تقدیم ( ص ۶۲ پرونده ) و طی ان نفقه زوجه از مورخ ۹۸/۹/۱ لغایت پایان سال را ماهیانه هفتصد و پنجاه هزار تومان و در سال ۹۹ ماهیانه نهصد هزار تومان و اجرت المثل ایام زوجیت را جمعا بمبلغ ۲۶۴/۰۰۰/۰۰۰ریال و نفقه ایام عده زوجه را جمعا مبلغ سه میلیون تومان و میزان نحله ایام زوجیت را مبلغ چهارده میلیون ریال تعیین و اعلام نموده است.نظریه کارشناس بوکلای طرفین ابلاغ شد. زوجه به نظریه کارشناس در قسمت نحله معینه اعتراض نموده و دادگاه به کارشناس اخطار نموده که در خصوص تعیین میزان نحله بررسی مجدد نموده و در صورت لزوم نظریه تکمیلی خود را ارائه نماید. در پاسخ واصله از اداره راهنمایی و رانندگی ( اداره شماره گذاری راهور ) اعلام شده که در سامانه شماره گذاری وسیله نقلیه ای بنام ف. ن. فرزند چ. در حال حاضر ثبت نمی باشد. پاسخ اداره ثبت اسناد و املاک اردبیل واصل گردیده که ضمیمه پرونده م. ب.. ( ص ۶۸ ) کارشناس منتخب دادگاه طی لایحه مورخ ۹۹/۳/۲۱ با تایید نظریه قبلی خود اعلام داشته که موردی جهت ارائه نظریه تکمیلی وجود ندارد. وکیل ز. ط. ل. مورخه ۹۹/۴/۱ ضمن اعتراض به نظریه بدوی کارشناس تقاضای ارجاع امر به هیات سه نفره کارشناسان را نموده است. دادگاه موضوع را به هیات سه نفره کارشناسان ارجاع نموده و هیات کارشناسان بشرح نظریه کتبی تقدیم همان نظریه اولیه کارشناس را تایید نموده اند. زوج به این نظریه هیات کارشناسی اعتراض و تقاضای ارجاع امر به هیات کارشناسی ۵ نفره را نموده است.و دادگاه ضمن رد اعتراض زوجه به نظریه هیات کارشناسان ختم رسیدگی را اعلام و بموجب دادنامه شماره ۶۴۸ مورخ ۱۳۹۹/۵/۲۵ پس از ذکر خواسته خواهان واعلام احراز رابطه زوجیت دائم بین طرفین و با اعلام اینکه مساعی دادگاه و تلاش داوران در اصلاح ذات البین و جلوگیری از وقوع طلاق موثر واقع نشده و زوج بر طلاق اصرار دارد. لذا باستناد ماده ۲۶قانون حمایت خانواده و ماده ۱۱۳۳ قانون مدنی گواهی عدم امکان سازش بین زوجین جهت اجرای صیغه طلاق از نوع رجعی و ثبت رسمی ان صادر و مدت اعتبار گواهی را سه ماه از تاریخ ابلاغ رای قطعی یا قطعی شدن رای اعلام و زوج را مکلف نموده که قبل از اجرای طلاق حقوق مالی زوجه بشرح زیررا د. ح. زوجه پرداخت نماید. ۱- مهریه زوجه طبق سند رسمی از ناحیه مشارالیها به زوج ابرای شده است. ۲- بابت نفقه زوجه جمعا مبلغ سی و نه میلیون و ششصد هزار ریال پرداخت کند ۳- بابت اجرت المثل کارهای انجام گرفته توسط زوجه در ایام زندگی مشترک مبلغ دویست و شصت و چهار میلیون ریال پرداخت کند ۴ – بابت نفقه ایام عده زوجه مبلغ سی میلیون ریال پرداخت کند ۵ – بابت نحله مبلغ چهارده میلیون ریال پرداخت کند و در ادامه توضیح داده که زوجه مدخوله است.و حامله نمی باشد. و سردفتر مکلف به معرفی زوجه به پزشک ذیصلاح جهت حمل یا عدم حمل م. ب.. پس از ابلاغ رای صادره وکیل ز. ب. ت. دادخواست و لایحه اعتراضیه نسبت به ان تجدیدنظرخواهی نموده و عمده اعتراض وی در مورد قلت میزان نفقات و اجرت المثل معینه و عدم تعیین نفقه جاریه و عدم تعیین تکلیف در مورد تنصیف دارایی زوج م. ب.. که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر *حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و پرونده را جهت اخذ نظریه قاضی مشاور به دادگاه بدوی ارسال نموده و دادگاه بدوی پس از اظهار عقیده قاضی مشاور پرونده را بمرجع تجدیدنظر استان اعاده که مجددا به شعبه *ارجاع گردیده و شعبه مرجوع الیه در وقت فوق العاده با اعلام ختم رسیدگی بموجب دادنامه شماره *۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۸/۲۵ با این استدلال که اولا – اجرت المثل و نحله در طول هم هستند با تعیین یکی دیگری منتفی میشود. لذا دادگاه بند ۵ دادنامه را تعیین نحله م. ب.. از دادنامه معترض عنه حذف مینماید. ثانیا – ن. ب. ا. زوجین حدود یکسال با هم زندگی نموده اند و دلیل و مدرکی که دلالت نماید. که در طول زندگی مشترک اموالی را بدست اورده اند ارائه ننموده بنابراین شرط تنصیف دارایی منتفی م. ب.. که با لحاظ مراتب مذکور اعتراض ت. ن. خ. را غیرموجه و دادنامه تجدیدنظرخواسته را در سایر قسمت مطابق موازین و مقررات قانونی تشخیص و با رد تجدیدنظرخواهی ت. ن. خ. دادنامه تجدیدنظرخواسته به کیفیت مرقوم باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی تایید نموده است. دادنامه اخیر الذکر در تاریخ ۱۳۹۹/۸/۲۸ به وکیل ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ ۱۳۹۹/۹/۱۳ با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به ان فرجامخواهی نموده که پس از تبادل لایحه و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده که در نوبت رسیدگی هیات شعبه به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره *مورخ ۱/۲/۱۴۰۰ به شرح زیر انشای رای نموده است. فرجامخواهی وکیل ف. خ. خانم ر. ر. ز. ف. نسبت به دادنامه شماره ۱۳۵۳ – ۹۹ مورخ ۱۳۹۹/۸/۲۵ شعبه *متضمن اصلاح و تایید دادنامه شماره ۶۴۸ مورخ ۱۳۹۹/۵/۲۵ صادره از شعبه *که بموجب ان به درخواست زوج فرجامخوانده گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق با لحاظ حقوق مالی متعلق به زوجه اصدار یافته است.و عمده اعتراض در مورد نحوه تعیین تکلیف حقوق مالی زوجه م. ب.. ب. ت. ب. جامع اوراق پرونده مالا وارد بوده و دادنامه فرجامخواسته بجهات ذیل واجد ایراد قانونی است.اولا – اگر چه نحله و اجرت المثل ایام زندگی مشترک قانونا قابل جمع با یکدیگر نبوده و تعیین نحله و اجرت المثل برای زوجه در دادنامه بدوی محل ایراد و اشکال بوده ولی چون دادنامه بدوی اساسا مورد اعتراض زوجه قرار نگرفته و فقط ز. ن. ب. ان تجدیدنظرخواهی نموده است.لذا اقدام دادگاه محترم تجدیدنظر به نقض دادنامه بدوی در قسمت مربوط به نحله تعیینی با مقررات ماده ۳۴۹ قانون ایین دادرسی مدنی مغایرت داشته و واجد ایراد قانونی است. ثانیا – کارشناس منتخب دادگاه نفقه معوقه و جاریه زوجه را تا تاریخ ۹۹/۲/۲ ( تاریخ تقدیم نظریه کارشناس ) تعیین نموده و در دادنامه بدوی هم مورد لحاظ و لحوق حکم قرار گرفته ولی در مورد نفقه جاریه زوجه از تاریخ ۹۹/۲/۲ لغایت تاریخ اجرای طلاق که استحقاق ز. ن. ب. ان محرز بوده هیچ تصمیمی اتخاذ نشده است.که اقتضای داشته دادگاه محترم راجع به این قسمت از حقوق استحقاقی زوجه تعیین تکلیف و تصمیم شایسته اتخاذ نماید. ثالثا – تصویر سند مالکیت وسیله نقلیه صادره در تاریخ ۹۸/۱/۸ که در مرحله تجدیدنظر ارائه گردیده ( ص ۹۷ ) مالکیت زوج در یکدستگاه اتومبیل هیوندای سانتافه در تاریخ مذکور را مدلل میدارد. که ظاهرا در ایام زوجیت خود با زوجه اتومبیل مذکور را بدست اورده است.و چون وکیل زوجه علاوه بر اتومبیل مذکور اعاده نموده که زوج دو باب مغازه در *در ایام زوجیت خریداری نموده است.لذا جهت روشن شدن موضوع و احراز واقعیت امر اقتضای داشته که دادگاه محترم ضمن ارسال تصویر سند مالکیت وسیله نقلیه به اداره راهور اردبیل از این مرجع استعلام نماید. که وسیله نقلیه موضوع سند مالکیت ارائه شده در چه تاریخی در مالکیت ز. ا. ف. ن. فرزند چ. استقرار یافته و ایا در حال حاضر در مالکیت وی قرار دارد. یا خیر و در صورت منفی بودن پاسخ در چه تاریخی و به چه کسی انتقال یافته است.و هم چنین در مورد دو باب مغازه مورد ادعای وکیل زوجه هرگونه تحقیق ممکن و بررسی لازم را معمول و سرانجام بر اساس نتایج حاصله در خصوص تعیین تکلیف نسبت به تنصیف دارایی زوج و عندالاقتضای تعیین حقوق متعلق به زوجه از بابت تنصیف دارایی اقدام مقتضی معمول دارد. بنابراین دادنامه فرجامخواسته که بدون توجه بمراتب مرقوم در فوق انشای گردیده بعلت نقص رسیدگی و تحقیق قابلیت ابرام نداشته لهذا مستندا به بند ۵ ماده ۳۷۱ و بند الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی مدنی ضمن نقض کامل ان رسیدگی مجدد به همان دادگاه محترم صادر کننده رای منقوض ارجاع میگردد. تا پس از تکمیل تحقیق و رسیدگی بشرح مرقوم در فوق نسبت به صدور رای مقتضی اقدام نماید. پس از اعاده و وصول پرونده بمرجع تجدیدنظر *حسب الارجاع وارد رسیدگی شده و در جهت رفع نقایض و تکمیل تحقیقات اقدامات لازم معمول و در جلسه دادرسی مورخ ۱۴۰۰/۵/۲ که با حضور زوجین و وکلای انان تشکیل گردیده اظهارات زوجین و وکلای انان را پیرامون اموال و دارایی زوج استماع و در صورتمجلس درج نموده و در ادامه و پایان جلسه طرفین به توافق رسیدند که از بابت تنصیف دارایی و نفقه جاریه از تاریخ ۱۳۹۹/۲/۲ لغایت اجرای طلاق مبلغ چهارصد میلیون ریال معادل چهل میلیون تومان زوج به زوجه پرداخت نماید. و زوجه نیز حق فرجام خواهی ر. ا. خ. ساقط نموده و طرفین اظهار داشتند تقاضای قطعیت حکم را داریم و حق فرجام خواهی ر. ا. خ. ساقط مینماییم. سرانجام دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بموجب دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۵/۴ اعتراض زوجه ت. ن. خ. نسبت به دادنامه بدوی را غیرموجه تشخیص و مقرر داشته علاوه بر مبالغ مندرج در دادنامه بدوی زوج مکلف است.که بر اساس توافق طرفین بشرح صورتجلسه مورخ ۱۴۰۰/۵/۲ مبلغ چهل میلیون تومان بابت تنصیف دارایی و نفقه جاریه از ۹۹/۲/۲ لغایت اجرای صیغه طلاق به زوجه پرداخت نماید. با رد تجدیدنظرخواهی ت. ن. خ. مستندا بماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه معترض عنه را به کیفیت و مبلغ اضافه شده تایید نموده و رای صادره را بلحاظ اینکه طرفین حق فرجام خواهی را ساقط نموده اند باستناد ماده ۳۶۵ قانون مذکور قطعی اعلام نموده است. دادنامه اخیرالذکر در تاریخ ۱۴۰۰/۵/۶ به وکلای طرفین ابلاغ شد و سپس زوجه شخصا در تاریخ ۱۴۰۰/۵/۱۸ با تقدیم دادخواست نسبت به ان فرجام خواهی نموده که پرونده پس از طی تشریفات قانونی و وصول ان به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ح. ع. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رأی متن رأی درخصوص فرجام خواهی خانم ر. ر. ز. ف. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۱۴۰۰/۵/۴ شعبه *متضمن اصلاح و تایید دادنامه شماره ۶۴۸ – ۹۹ صادره از شعبه *که بموجب ان به درخواست زوج ( فرجام خوانده ) گواهی عدم امکان سازش جهت اجرای صیغه طلاق با لحاظ حقوق متعلق به زوجه اصدار یافته است.ب. ت. ب. محتویات پرونده و قطع نظر از صحت و سقم اعتراض مطروحه نظر باینکه زوجین در اخرین جلسه دادرسی مرحله تجدیدنظر بشرح صورتجلسه مورخ ۱۴۰۰/۵/۲ ضمن توافق درخصوص برخی از حقوق مالی زوجه توافقا حق فرجام خواهی نسبت به حکم مرجع تجدیدنظر ر. ا. خ. سلب و ساقط نموده اند و ادعای ز. ف. خ. درلایحه فرجامی مبنی بر عدم اسقاط حق فرجام خواهی در جلسه دادرسی مرحله تجدیدنظر با مندرجات صورتجلسه دادرسی فوق الذکر مغایرت داشته و فاقد وجاهت م. ب.. بنابراین فرجام خواهی ز. ف. خ. بلحاظ اسقاط حق فرجام خواهی قابلیت استماع و رسیدگی را نداشته و به تجویز ماده ۴۱۵ قانون ایین دادرسی مدنی قرار رد فرجام خواهی ف. خ. صادر و اعلام میگردد. مقرر میدارد. پرونده از موجودی کسر و بمرجع ذیربط اعاده گردد. رییس شعبه *: ح. ع. مستشار: ح. م. ه. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی