دعاوی حقوقی › خانواده › نکاح، طلاق و رجوع
دعوای بطلان نکاح
راهنمای دعوای بطلان نکاح
- تعریف
- دعوای بطلان نکاح زمانی مطرح می‌شود که عقد نکاح از ابتدا به دلیل فقدان یکی از شرایط اساسی صحت عقد (مانند عدم اهلیت، وجود موانع نکاح، یا عدم رعایت شرایط صحت عقد) باطل بوده باشد. این دعوا به معنای انحلال عقد از زمان وقوع است، به طوری که گویی هرگز نکاحی صورت نگرفته است. این دعوا با طلاق که ناظر به انحلال عقد صحیح است، تفاوت ماهوی دارد.
- خواهان و خوانده
- خواهان (یکی از زوجین یا ذینفع) علیه خوانده (زوج یا زوجه).
- ماهیت
- غیرمالی؛ ترافعی.
- مرجع صالح
- دادگاه خانواده محل اقامت خوانده.
- مستندات قانونی
- مواد ۱۰۶۲ تا ۱۱۳۲ قانون مدنی (در خصوص شرایط صحت نکاح و موانع آن).
- مدارک لازم
- سند نکاح‌نامه، شناسنامه و کارت ملی، ادله اثبات بطلان (مانند گواهی پزشکی، شهادت شهود، یا اسناد دال بر وجود مانع نکاح).
- مهلت‌ها
- محدودیت زمانی ندارد (چون عقد از ابتدا باطل بوده است).
- هزینه
- هزینه دادرسی دعاوی غیرمالی.
- مراحل
- ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی -> ارجاع به شعبه دادگاه خانواده -> تعیین وقت رسیدگی -> بررسی ادله و صدور حکم -> تجدیدنظرخواهی (در صورت اعتراض) -> صدور اجراییه.
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. اشتباه گرفتن بطلان با فسخ نکاح (فسخ برای عقود صحیح اما قابل برهم زدن است). ۲. عدم توجه به آثار مالی بطلان (مانند مهریه که در صورت عدم نزدیکی، نصف یا ساقط می‌شود). ۳. عدم ارائه ادله کافی برای اثبات بطلان. ۴. فراموش کردن ثبت واقعه بطلان در شناسنامه پس از صدور حکم قطعی.
نمونهٔ خواسته
صدور حکم مبنی بر بطلان عقد نکاح دائم مورخ ... به شماره ثبت ... به دلیل ... (ذکر علت بطلان).
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسش‌های متداول
آیا در بطلان نکاح مهریه تعلق میگیرد؟
اگر نزدیکی صورت نگرفته باشد، مهریهای تعلق نمیگیرد؛ اگر نزدیکی صورت گرفته باشد، زن مستحق مهرالمثل است.
آیا برای بطلان نکاح نیاز به طلاق است؟
خیر، حکم بطلان به معنای عدم وجود عقد است و نیازی به اجرای صیغه طلاق نیست.
آیا فرزندان حاصل از نکاح باطل، مشروع هستند؟
بله، اگر زوجین در زمان نزدیکی جاهل به بطلان عقد بوده باشند، فرزندان مشروع محسوب می‌شوند.
آیا دادستان می‌تواند دعوای بطلان نکاح مطرح کند؟
بله، در مواردی که نکاح برخلاف موازین شرعی و قانونی باشد، دادستان به عنوان مدعی‌العموم می‌تواند ورود کند.
این راهنما با کمکِ هوش مصنوعی تهیه شده است؛ پیش از هر اقدام، متنِ قانون و آرای همین صفحه را ببینید و با وکیل مشورت کنید.
صفحه‌های مرتبط
قوانین و مواد
- مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 1387/07/03
- قانون مدنی
- قانون حمایت خانواده
- آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت خانواده
- مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 1387/07/03
- ماده 51:منظور از بطلان، باطل و بلااثر بودن نکاح از تاریخ وقوع عقد و ثبت آن می باشد.
- قانون مدنی
- ماده 1081:اگر در عقد نکاح شرط شود که در صورت عدم تادیه مهر در مدت معین نکاح باطل خواهد بود نکاح و مهر صحیح ولی شرط باطل است.
- مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 1387/07/03
- ماده 52:…می تواند با اخذ گواهی از کلیسا و تقدیم دادخواست به دادگاه، تقاضا نماید که دادگاه حکم بطلان عقد نکاح را صادر نماید: 1 ـ نکاح با محارم 2 ـ هرگاه ثابت شود که مرد در موقع ازدواج متاهل بوده و با داشتن زوجه، با زن دیگری ازدواج کرده و در زمان واحد دارای دو یا چند زن … … …شود که زوجه در تاریخ وقوع عقد نکاح، دارای شوهر دیگری بوده و قبل از طلاق یا فسخ یا بطلان نکاح، در زمان واحد دارای دو یا چند شوهر شده است. 4 ـ هرگاه ثابت شود پسری قبل از داشتن هجده سال تمام شمسی و دختری قبل از داشتن شانزده سال تمام شمسی، ازدواج کرده، و دارای فرز…
- قانون حمایت خانواده
- ماده 20:ثبت نکاح دائم، فسخ و انفساخ آن، طلاق، رجوع و اعلام بطلان نکاح یا طلاق الزامی است .
- قانون مدنی
- ماده 1095:در نکاح منقطع عدم مهر در عقد موجب بطلان است.
- مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 1387/07/03
- تبصره:عقد باطل، قابل تنفیذ و تأیید نیست و مرور زمان موجب تنفیذ نکاح باطل نمی شود.
- قانون حمایت خانواده
- ماده 24:ثبت طلاق و سایر موارد انحلال نکاح و نیز اعلام بطلان نکاح یا طلاق در دفاتر رسمی ازدواج و طلاق حسب مورد پس از صدور گواهی عدم امکان سازش یا حکم مربوط از سوی دادگاه مجاز است .
- آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت خانواده
- ماده 57:…سازمان ثبت اسناد و املاک کشور وقایع نکاح دایم، فسخ و انفساخ آن، طلاق، رجوع و اعلام بطلان نکاح یا طلاق را علاوه بر ثبت در دفتر مربوط، در سامانه مربوط نیز منعکس نمایند.
- مقررات احوال شخصیه مسیحیان پروتستان ایران مصوب 1387/07/03
- ماده 49:عقد نکاح یا پیوند زناشویی به سه طریق بطلان یا فسخ یا طلاق، منحل و رابطه زناشویی بین زن و شوهر قطع می گردد.
- ماده 73:بطلان و فسخ نکاح هم مانند طلاق، باید در دفتر کلیسا و دفتر رسمی ازدواج و طلاق کلیسا، و همچنین در شناسنامه زن و شوهر به ثبت برسد.
- قانون مدنی
- ماده 1069:شرط خیار فسخ نسبت بعقد نکاح باطل است ولی در نکاح دائم شرط خیار نسبت بصداق جایز است مشروط بر اینکه مدت آن معین باشد و بعد از فسخ مثل آنست که اصلا مهر ذکر نشده باشد.
- قانون حمایت خانواده
- ماده 49:چنانچه مردی بدون ثبت در دفاتر رسمی به ازدواج دائم، طلاق یا فسخ نکاح اقدام یا پس از رجوع تا یک ماه از ثبت آن خودداری یا در مواردی که ثبت نکاح موقت الزامی است از ثبت آن امتناع کند، ضمن الزام به ثبت واقعه به پرداخت جزای نقدی درجه پنج و یا حبس تعزیری درجه هفت محکو… … …تعزیری درجه هفت محکوم می شود . این مجازات در مورد مردی که از ثبت انفساخ نکاح و اعلام بطلان نکاح یا طلاق استنکاف کند نیز مقرر است .
- آیین‌نامه اجرایی قانون حمایت خانواده
- تبصره:…دادگاه ضمن صدور رای به الزام به ثبت واقعه نکاح، طلاق، فسخ یا انفساخ نکاح یا اعلان بطلان نکاح یا طلاق، حکم به مجازات مقرر نیز خواهد داد. محکوم علیه مکلف است مدارک لازم برای ثبت هر یک از وقایع فوق را مطابق دستور دادگاه در مهلت مقرر به دفترخانه ارائه کند، در هر ص…
- قانون شوراهای حل اختلاف (صلاحیت‌های مرتبط)
- ماده 11:دعاوی زیر حتی با توافق طرفین قابل طرح در شورا نیست: 1- اختلاف در اصل نکاح، اصل طلاق، بطلان نکاح، فسخ و انفساخ نکاح، بذل مدت و انقضای آن، رجوع، نسب، ولایت قهری و قیمومت 2- اختلاف در اصل وقفیت و وصیت و تولیت 3- دعاوی راجع به حجر و ورشکستگی 4- دعاوی راجع به وجوه …
- قانون مدنی
- ماده 1050:هر کس زن شوهردار را با علم بوجود ع لقه زوجیت و حرمت نکاح و یا زنی را که در عد ه طلاق و یا در عد ه وفات است با علم بعد ه و حرمت نکاح برای خود عقد کند عقد باطل و آن زن مطلقا بر آن شخص حرام موبد می شود.
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 501
عینِ عبارت · بطلان شرط بطلان عقد نکاح درصورت عدم پرداخت مهر در زمان تعیین شده، باطل است؛…
مشابه · باطل شرط بطلان عقد نکاح درصورت عدم پرداخت مهر در زمان تعیین شده، باطل است؛…
عینِ عبارت · بطلان …زیرا برخلاف نظم عمومی می‌باشد، البته با وجود بطلان شرط خیار در نکاح؛…
مشابه · باطل شرط خیار فسخ نسبت به عقد نکاح باطل است ولی در نکاح دائم شرط خیار نسبت به صداق جایز است مشروط بر این که مدت آن معین باشد و بعد از…
عینِ عبارت · بطلان نکاح …نظر اقلیت نیز بر بطلان عقد نکاح موقت محجور تاکید داشت و به سکوت قانون مدنی در خصوص صحت یا بطلان نکاح سفیه اشاره کرد و استدلال نمود که نکاح نوعی تصرف در مال است و از آنجا که سفیه از تصرفات مال…
مشابه · باطل …پرسش اصلی این بود که آیا عقد نکاح موقت محجور که بدون اذن قیم منعقد شده، صحیح است یا باطل و آیا مَهر به زن صیغه‌ای تعلق میگیرد یا خیر.…
عینِ عبارت · بطلان شرط عدم تسرّى در عقد نکاح براى زوج بنابر مشهور باطل ، بلکه بر بطلان آن ادّعاى اجماع شده است، [۶] هرچند برخى قائل به صحت چنین شرطى شده‌اند. — برداشتِ خودکار (در…
مشابه · باطل شرط عدم تسرّى در عقد نکاح براى زوج بنابر مشهور باطل ، بلکه بر بطلان آن ادّعاى اجماع شده است، [۶] هرچند برخى قائل به صحت چنین شرطى شده‌اند. — برد…
عینِ عبارت · بطلان البته قانون مدنی، تعلیق را در عقد نکاح، ضمان و طلاق، موجب بطلان عقد دانسته است، چنانکه ماده ۶۹۹ ق.…
مشابه · باطل …را در عقد نکاح، ضمان و طلاق، موجب بطلان عقد دانسته است، چنانکه ماده ۶۹۹ ق. م تعلیق در ضمان، را باطل دانسته،.…
عینِ عبارت · بطلان نکاح …به نظر برخی از حقوقدانان، در صورت بطلان نکاح، مهریه منتفی است، و بطلان نکاح، چه در صورت تعیین مهریه، و چه در فرض عدم تعیین آن، چه پیش از نز…
مشابه · باطل در صورتی که عقد نکاح اعم از دائم یا منقطع باطل بوده و نزدیکی واقع نشده زن حق مهر ندارد و اگر مهر را گرفته شوهر می‌تواند آن را استرداد نماید.…
نتیجه عدم ذکر مدت در نکاح موقت
عینِ عبارت · بطلان نکاح …موضوع نتیجه عدم ذکر مدت در نکاح موقت پرسش آیا عدم ذکر مدت در نکاح موقت باعث بطلان نکاح است؟…
مشابه · باطل …عقد قصد تعیین مدت داشته‌اند و این موضوع به‌طور عمدی یا سهوی از قلم افتاده است؛ در این صورت، نکاح باطل خواهد بود.…
نظریه مشورتی شماره 7/1400/34 مورخ 1400/01/31
عینِ عبارت · بطلان …ان انعقاد عقد نکاح مجنون بوده است، نکاح مذکور تحت شمول ماده 212 قانون مدنی قرار گرفته و محکوم به بطلان خواهد بود.…
مشابه · باطل …کرده است که طبق ماده 1121 قانون مدنی، عقد نکاحی که توسط شخص مجنون و در حال جنون منعقد شده باشد، باطل است.…
عینِ عبارت · بطلان …جه در هنگام انشای عقد نکاح مجنون بوده است، موضوع مشمول ماده اخیرالذکر بوده و چنین نکاحی محکوم به بطلان است.
مشابه · باطل …دگاه مشخص شود که زوجه در هنگام خواندن صیغه نکاح محجور بوده است، آیا به دلیل عدم اهلیت زوجه نکاح باطل است؟…
عینِ عبارت · نکاح عقد نکاح در حال احرام باطل است، زیرا احرام از موانع نکاح است.…
مشابه · باطل عقد نکاح در حال احرام باطل است، زیرا احرام از موانع نکاح است.…
فوت م
عینِ عبارت · بطلان نکاح …نچه ازدواجی به ثبت رسیده باشد و این ازدواج با مانعی قانونی روبه رو بوده که رعایت نکردن آن موجب بطلان نکاح باشد.…
مشابه · باطل …ده باشد و این ازدواج با مانعی قانونی روبه رو بوده که رعایت نکردن آن موجب بطلان نکاح باشد. نکاح باطل است.…
عینِ عبارت · بطلان نکاح …د نکاح میان زوج و زوجه منازعه برقرار گردد و یکی از آنان مدعی وقوع نکاح در حال احرام و در نتیجه بطلان نکاح باشد و دیگری منکر آن گردد و اظهار دارد که نکاح در غیر زمان احرام انجام شده و بنابراین واجد شرا…
مشابه · باطل - مسأله می دانیم که که عقد نکاح در حال احرام باطل است، زیرا احرام از موانع نکاح است و چنانچه با علم به حرمت انجام شود، موجب حرمت ابدی می گردد. ح…
طواری رخدادهای اجرا استثنا
عینِ عبارت · بطلان نکاح ع. ۵۰۹ اعلام بطلان نکاح و دعوای اعلام بطلان طلاق (۴) در دعاوی یاد شده نیز از یک سو چنانچه هر یک از زوجین خواهان یا خوا…
مشابه · باطل …یده باشد و این ازدواج با مانعی قانونی روبه رو بوده که رعایت نکردن آن موجب بطلان نکاح باشد. نکاح باطل است.…
شرط خیار در عقد نکاح: در فقه
عینِ عبارت · بطلان ولی سبب بطلان عقد نمی‌گردد.…
مشابه · باطل سنت و اجماع ، دلالت دارد به اینکه شرط خیار در نکاح ، باطل بوده؛…
ازدواج در ایام عده وفات
عینِ عبارت · بطلان …بنابراین، در این مورد، ازدواج دوم باطل است و دادگاه باید حکم به بطلان آن صادر کند، بدون اینکه حرمت ابدی بین طرفین ایجاد شود.…
مشابه · باطل …یا هر دو از وجود مانع یا حرمت نکاح بی‌خبر باشند و قبل از نزدیکی به این موضوع آگاه شوند، نکاح باطل است و حرمت ابدی ایجاد نخواهد شد.…
عینِ عبارت · بطلان نکاح بطلان نکاح کافر در فرض مسلمان شدن زوجه و مسلمان نشدن زوج در زمان عدّه — برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی):…
مشابه · باطل …اشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): نکاح کافر در صورتی که زوجه مسلمان شود و زوج در زمان عده مسلمان نشود، باطل است.
صحت یا بطلان نکاح در مورد زن ناقص یا عقیم
عینِ عبارت · بطلان نکاح صحت یا بطلان نکاح در مورد زن ناقص یا عقیم خ.…
مشابه · باطل …در صورتی که ثابت شود زوجه با وجود ظاهر زنانه، اساساً مونث تلقی نمی‌شود، نکاح باطل خواهد بود و او مستحق مهر نخواهد بود.…
عینِ عبارت · بطلان نکاح بطلان نکاح در صورت انجام عمل جراحی اگر فرد متأهل باشد از لحظه انجام عمل جراحی و تغییر جنسیت نکاح خود به خ…
مشابه · باطل …د و مبادرت به تغییر جنسیت نمایند از نظر امام خمینی (ره)، اگر تغییر جنسیت هر دو مقارن باشد نکاح باطل است و اگر غیر مقارن باشد، احتیاط تجدید نکاح است تحریر الوسیله ج ۲، مسائل مستحدثه، مسئله (۴).
عینِ عبارت · بطلان البته شرط عدم مهر مطلقا، حتی مهر المثل در صورت دخول ، در عقد باطل است؛ لیکن در اینکه بطلان شرط موجب بطلان عقد می‌شود یا نه، نه اختلاف است.…
مشابه · باطل البته شرط عدم مهر مطلقا، حتی مهر المثل در صورت دخول ، در عقد باطل است؛…
عینِ عبارت · بطلان …اکثریت نیز بر این اعتقاد بودند که عقد ازدواج باطل است و تنها می‌توان رای بر بطلان عقد نکاح صادر کرد، زیرا ادعای زن در پرونده حقوقی نمی‌تواند به‌عنوان اقرار محسوب شود و نیاز…
مشابه · باطل …اکثریت نیز بر این اعتقاد بودند که عقد ازدواج باطل است و تنها می‌توان رای بر بطلان عقد نکاح صادر کرد، زیرا ادعای زن در پرونده حقوقی نمی‌تواند…
عینِ عبارت · بطلان …..» و دیگری در عقد نکاح که طبق ماده ۱۰۶۸ تعلیق در عقد نکاح موجب بطلان است.
مشابه · باطل قانون مدنی به تأسی از فقهای مشهور فقط در دو مورد تعلیق در عقد را باطل می داند یکی در عقد ضمان که به موجب ماده ۶۹۹ تعلیق در ضمان، مثل اینکه ضامن قید کند که اگر مدیون…
عینِ عبارت · بطلان …..» و دیگری در عقد نکاح که طبق ماده ۱۰۶۸ تعلیق در عقد نکاح موجب بطلان است.…
عینِ عبارت · بطلان نکاح …تزویج نماید؛ ولی با او مقاربت ننموده باشد؛ و بعد، متوجه بطلان نکاح خود با آن زن گردد؛…
مشابه · باطل …کاح یا زنی را که در عده طلاق یا در عده وفات است با علم به عده و حرمت نکاح برای خود عقد کند، عقد باطل و آن زن مطلقاً بر آن شخص حرام مؤبد می‌شود.…
مهریه: حکم مهریه در نکاح
عینِ عبارت · بطلان …ة المهر» نامیده می‌شود البته شرط عدم مهر مطلقا، حتی مهر المثل در صورت دخول ، در عقد باطل است؛ لیکن در اینکه بطلان شرط موجب بطلان عقد می‌شود یا نه، نه اختلاف است.…
مشابه · باطل مهر از ارکان عقد ازدواج موقت و ذکر آن در عقد شرط صحت آن است و بدون مهر عقد باطل می‌باشد؛…
ازدواج زوج با خواهرزاده و برادرزاده همسر
عینِ عبارت · بطلان …<br>2. نظر دوم بر این باور است که عقد در صورت عدم تنفیذ زوجه باطل است؛ <br>3. نظر سوم بر بطلان عقد به دلیل عدم اذن تاکید دارد؛…
مشابه · باطل …<br>2. نظر دوم بر این باور است که عقد در صورت عدم تنفیذ زوجه باطل است؛…
طلاق معلق: مبنای بطلان
عینِ عبارت · بطلان برخلاف قاعده عمومی، طلاق و نکاح معلق ، به دلیل بطلان تعلیق در انشاء و منشأ ، باطل است.…
مشابه · باطل برخلاف قاعده عمومی، طلاق و نکاح معلق ، به دلیل بطلان تعلیق در انشاء و منشأ ، باطل است.
جایگاه تعلیق در حقوق: نکته
عینِ عبارت · بطلان …با این فرض، حتی اگر تعلیق را موجب بطلان عقد ندانیم، در صورتی که عقد، بر شرط فاسدی معلّق باشد، عقد معلّق، باطل خواهد بود. به عبارت دیگر…
مشابه · باطل …رض، حتی اگر تعلیق را موجب بطلان عقد ندانیم، در صورتی که عقد، بر شرط فاسدی معلّق باشد، عقد معلّق، باطل خواهد بود.…
بطلان عقد
عینِ عبارت · بطلان …عقدی که در عالم حقوق، هرگز به وجود نیامده و فاقد اثر حقوقی باشد؛ عقد باطل گویند، به عبارت دیگر بطلان عقد ، یعنی اینکه از ابتدا عقدی به وجود نیامده و فاقد اثر حقوقی باشد. منبع: راهنمای دعاوی خانو…
مشابه · باطل به عقدی که در عالم حقوق، هرگز به وجود نیامده و فاقد اثر حقوقی باشد؛ عقد باطل گویند، به عبارت دیگر بطلان عقد ، یعنی اینکه از ابتدا عقدی به وجود نیامده و فاقد اثر حقوقی باشد…