دعاوی حقوقی › دیوان عدالت اداری › آیین دادرسی و ابطال مصوبات
دعوای الزام به انجام عمل معین طبق قانون
راهنمای دعوای الزام به انجام عمل معین طبق قانون
- تعریف
- این دعوا زمانی مطرح میشود که یک دستگاه اجرایی یا نهاد دولتی، طبق قانون یا مصوبه، مکلف به انجامِ فعلِ مشخصی (مانند صدور مجوز، پاسخ به استعلام یا اجرای یک تعهد قانونی) بوده اما از انجام آن استنکاف ورزیده است. دیوان عدالت اداری با بررسیِ تکلیفِ قانونیِ دستگاه، حکم به الزامِ آن به انجامِ عملِ معین صادر میکند. این دعوا در زمره دعاویِ علیه تصمیمات و اقداماتِ واحدهای دولتی قرار میگیرد.
- خواهان و خوانده
- خواهان (شخص حقیقی یا حقوقی ذینفع) و خوانده (دستگاه اجرایی، وزارتخانه، سازمان یا نهاد دولتی).
- ماهیت
- غیرمالی؛ ترافعی (در دیوان عدالت اداری).
- مرجع صالح
- دیوان عدالت اداری (شعبه بدوی).
- مستندات قانونی
- قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری.
- مدارک لازم
- دادخواست، مدارک شناسایی، مستنداتِ تکلیفِ قانونیِ دستگاه (قانون، بخشنامه، قرارداد)، مدارکِ اثباتِ استنکافِ دستگاه (مانند نامه یا اظهارنامه).
- مهلتها
- مهلت خاصی برای طرح دعوای الزام به انجام عمل معین در قانون دیوان عدالت اداری (به معنای مرور زمان) وجود ندارد، اما باید در زمانِ معقول و پس از استنکافِ دستگاه اقدام شود.
- هزینه
- هزینه دادرسیِ دعاوی غیرمالی در دیوان عدالت اداری (طبق تعرفه سالانه).
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
- مراحل
- ۱. ثبت دادخواست در سامانه ساجد ۲. ارجاع به شعبه بدوی دیوان ۳. تبادل لوایح (ارسال دادخواست به دستگاه اجرایی برای پاسخ) ۴. بررسی توسط قاضی ۵. صدور رأی مبنی بر الزام یا رد دعوا ۶. در صورت صدور حکم به نفع خواهان، ارسال پرونده به اجرای احکام دیوان جهت پیگیری.
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. عدم اثباتِ «تکلیفِ قانونی» برای دستگاه (صرفِ درخواست کافی نیست، باید قانون دستگاه را مکلف کرده باشد). ۲. عدم ارسال اظهارنامه یا نامه رسمی برای اثبات استنکاف. ۳. طرح دعوا در مرجع اشتباه (مثلاً دادگاه عمومی به جای دیوان عدالت). ۴. عدم پیگیری در اجرای احکام دیوان پس از صدور حکم.
نمونهٔ خواسته
الزامِ خوانده [نام دستگاه اجرایی] به انجامِ [شرح عمل معین، مثلاً صدور پروانه کسب] طبقِ ماده [شماره ماده] قانون [نام قانون].
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسشهای متداول
آیا میتوان همزمان خسارت هم مطالبه کرد؟
بله، اگر استنکافِ دستگاه موجب ورود خسارت شده باشد، میتوان در همان دادخواست یا دادخواست جداگانه مطالبه خسارت کرد.
اگر دستگاه بگوید بودجه نداریم، آیا دیوان حکم میدهد؟
اگر تکلیفِ قانونیِ صریح باشد، دیوان حکم به الزام میدهد و کمبود بودجه معمولاً رافعِ مسئولیتِ قانونی نیست.
آیا حکم دیوان قطعی است؟
خیر، حکم شعبه بدوی قابل تجدیدنظرخواهی در شعب تجدیدنظر دیوان عدالت اداری است.
اگر دستگاه حکم را اجرا نکرد چه میشود؟
میتوان از اجرای احکام دیوان تقاضای اعمال ماده مربوط به استنکاف از اجرای حکم (مانند انفصال از خدمت) را کرد.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🧭 کمک کن: قدمبهقدم دادخواستم را آماده کن
🗺 نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح برای این دعوا
کجا و نزدِ کدام مرجع؟
- مرجعِ صالح
- شعبه بدوی دیوان عدالت اداری، مشروط به اینکه خواسته، الزام دستگاه یا مأمور مشمول صلاحیت دیوان به انجام تکلیف قانونیِ اداری باشد؛ ابطال مقرره عمومی در صلاحیت هیئت عمومی دیوان است.
- دادگاهِ کدام شهر
- دیوان عدالت اداری در تهران؛ ثبت الکترونیکی دادخواست از سراسر کشور.
- پیش از طرحِ دعوا
- ارائه درخواست به دستگاه مربوط و دریافت رسید؛ در صورت سکوت، اصولاً گذشت سه ماه، مگر مهلت خاص قانونی یا فوریت موضوع.
- اعتراض به رأی
- رأی شعبه بدوی ظرف ۲۰ روز برای مقیم ایران و دو ماه برای مقیم خارج، در شعب تجدیدنظر دیوان قابل اعتراض است؛ رأی هیئت عمومی تجدیدنظرخواهی عادی ندارد.
- مستند
- مواد ۱۰، ۱۱، ۱۲، ۱۶ و ۶۵ قانون دیوان عدالت اداری.
ممکن است خطا داشته باشد یا قانون عوض شده باشد؛ پیش از طرحِ دعوا با یک وکیل چک کنید. نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح
صفحههای مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای ابطال مصوبات دولتی و نهادهای عمومی در دیوان عدالت اداری
- قرارداد: قرارداد کار برای انجام کار معین
- نمونهمتن: قرارداد کار معین و مدت محدود
قوانین و مواد
- قانون اجرای احکام مدنی
- ماده 47:پرسش: اگر محکومعلیه از انجام عمل معین امتناع کند و انجام آن بهوسیله شخص دیگری ممکن باشد، محکومله چه میتواند بکند؟
- قانون مدنی
- ماده 962:پرسش: اگر تبعهٔ خارجی در ایران عملی حقوقی انجام دهد، چه زمانی با وجود نداشتن اهلیت یا داشتن اهلیت ناقص طبق قانون دولت متبوعش، برای آن عمل دارای اهلیت محسوب میشود؟
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 501
عینِ عبارت · الزام ع. د. خصوص احکام الزام به انجام عمل معین خ.…
عینِ عبارت · الزام …لذا تخلف از این شرط ممکن نمیباشد و باید بدواً دعوای الزام به انجام تعهد مطرح گردد.…
عینِ عبارت · الزام …ب. و متعهد مکلف به انجام تعهد خویش در قبال متعهدله است و در صورت طرح دعوا دادگاه حکم به الزام به انجام تعهد را صادر می کنند و در مقام اجرا، چنانچه زمین موجود متعلق به متعهد قابل افراز به…
عینِ عبارت · الزام …لذا تخلف از این شرط ممکن نمیباشد و باید بدواً دعوای الزام به انجام تعهد مطرح گردد.…
عینِ عبارت · الزام …را به هیأت های مقرر در این قانون داده است، صلاحیت عام محاکم دادگستری را نفی نمی کند و لذا دعوی الزام به انتقال ملک که در دادگاه های دادگستری اقامه میشود، باید مورد رسیدگی قرار گیرد و آرای صادره…
عینِ عبارت · الزام …مل توسط شخص دیگری ممکن نباشد، مطابق أی ۴۳۶ مورخ ۱۳۹۱/۱۰/۱۹ شعبهی ۳ دیوان عالی کشور صدور حکم به الزام خوانده به ایفای تعهدات مربوط به توافق نامه بین اشخاص و شهرداری و مراجع دولتی و عمومی امری تراف…
عینِ عبارت · الزام …وکیل دادگستری به وکالت از آقای م.خ. فرزند م. به طرفیت سازمان نوسازی شهرداری تهران به خواسته الزام خوانده به انجام تعهدات خود مندرج در قرارداد 147/ت/ف/117 ـ 25/2/79 مبنی بر أخذ پایان کار و تفکی…
عینِ عبارت · الزام …: در تاریخ 16 تیر 1392، دادگاه بدوی به دعوی مطرح شده علیه سازمان نوسازی شهرداری تهران با خواسته الزام به انجام تعهدات مندرج در قراردادی خاص مبنی بر اخذ پایان کار و تفکیک پلاک رسیدگی نمود. خواه…
نظریه مشورتی شماره 7/96/963 مورخ 1396/04/31
عینِ عبارت · الزام خ. م.: موضوع استعلام در مورد حکم محکومیت خوانده به الزام به فک رهن ملکی است که در رهن بانک قرار دارد.…
عینِ عبارت · الزام …خ. م.: در تاریخ 27 دیماه 1394، دادگاه بدوی به دعوایی رسیدگی نمود که خواهان در آن خواستار الزام خوانده به انجام تعهد خرید یک واحد آپارتمان به مبلغ 50,000,000 ریال و همچنین جبران خسارات داد…
عینِ عبارت · الزام خ. م.: موضوع این پرونده مربوط به دعوی الزام به پرداخت اجور معوقه و خسارات ناشی از تصرف غیرمجاز ملک است.…
عینِ عبارت · الزام …م.م. و الف. م. د. ب. ط. سرپرستی بانک ..... منطقه لرستان در خرم آباد به خواسته الزام خوانده به پرداخت قیمت روز مقدار مازاد بر مبیع ساختمان مورد معامله با رعایت بند 14 از ماده 3 قانون…
عینِ عبارت · الزام …خرداد 1394، دیوان عالی کشور به یک پرونده رسیدگی نمود که در آن خواهان به دلیل عدم پرداخت، درخواست الزام به پرداخت مازاد بر مبیع و 10 درصد ثمن معامله به مبلغ 61 میلیون تومان را مطرح کرده بود. خواها…
عینِ عبارت · الزام …رحه فوق و مستنداً به مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آئین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت و الزام ادارات مشتکی عنه به تبدیل وضعیت استخدامی شاکی از شرکتی به قرارداد انجام کار معین صادر و ا…
عینِ عبارت · الزام …ت مصرحه فوق و مستندا به مواد 10 و 11 قانون تشکیلات و آیین دادرسی دیوان عدالت اداری حکم به ورود شکایت و الزام ادارات مشتکی عنه به تبدیل وضعیت استخدامی شاکی از شرکتی به قرارداد انجام کار معین صادر…
عینِ عبارت · الزام …به ناشر واگذار شده باشد و ناشر خودداری نماید یا کتابهای منتشره را فروخته باشد به نظر می رسد که الزام ناشر از و جاهت و موقعیت قانونی برخوردار نباشد.…
عینِ عبارت · الزام در خصوص دادخواست م.الف. به طرفیت ف.ف. به خواسته الزام زوج به حسن معاشرت و ترک رفتار غیرحسنه، دادگاه با عنایت به اینکه وکیل خ. د. ش. دادخواست اظهار د…
عینِ عبارت · الزام دعوای الزام زوج به حسن معاشرت خ.…
عینِ عبارت · الزام …هرگاه در ضمن عقد وجود صفتی در عین معین شرط شود در فرض کشف خلاف، الزام به تحصیل آن نمیشود و فقط برای مشروط له خیار فسخ ایجاد میگردد. بنابراین قاعده « المؤمنون عند…
عینِ عبارت · الزام …هرگاه در ضمن عقد وجود صفتی در عین معین شرط شود در فرض کشف خلاف، الزام به تحصیل آن نمیشود و فقط برای مشروط له خیار فسخ ایجاد میگردد. بنابراین قاعده « المؤمنون عند…
انجام معاملات از طریق فضای مجازی
عینِ عبارت · الزام …190، 219 و 223 قانون مدنی، معاملات اینترنتی به عنوان بیع محسوب میشوند و خریدار میتواند دادخواست الزام به تحویل مبیع را مطرح کند.…
عینِ عبارت · الزام …ب.. شاکی با استناد به مصوبه هیات وزیران و مدارک تحصیلی و دورههای کارآموزی خود، خواستار الزام سازمان به انعقاد قرارداد کار معین و استخدام پیمانی شده است.…
عینِ عبارت · الزام …ل غیر منقول که دارای سابقه ثبت هستند و یا در مناطقی که اداره ثبت و دفاتر اسناد رسمی تشکیل است، الزامی اعلام کرده است اما اگر کسی به این تکلیف قانونی عمل نکرده و به طریق عادی و سند عادی معامله ای…
عینِ عبارت · الزام در خصوص دعوی خانم م.ن. با وکالت آقای ن.ز. به طرفیت شرکت و. سهامی خاص به خواسته الزام خوانده به ایفای تعهد مبنی بر تکمیل و تحویل آپارتمان م.…
عینِ عبارت · الزام …ین 1392، دادگاه عمومی حقوقی به دعوی خواهان علیه یک شرکت سهامی خاص رسیدگی کرد. خواسته خواهان شامل الزام خوانده به ایفای تعهدات قراردادی، به ویژه تکمیل و تحویل آپارتمان به ارزش 51,000,000 ریال، و ا…
مفهوم شرط و اقسام آن
عینِ عبارت · الزام برای «شرط» معانی متعددی ذکر شده؛ معروف ترین آن تعریف به «الزام» و «التزام» است.…
عینِ عبارت · الزام …بدوی به دعوی مطرحشده از سوی یک شرکت حمل و نقل علیه یک شرکت واگنسازی رسیدگی کرد. خواهان درخواست الزام خوانده به اجرای قرارداد منعقده و تحویل 40 دستگاه واگن به همراه احتساب خسارت ناشی از تاخیر در…
عینِ عبارت · الزام …جام عمل معین است و محکومعلیه (سازنده) از انجام آن امتناع میورزد. در پروندههای ساختمانی، مانند الزام سازنده به تکمیل آپارتمان، این ماده به پیشخریدار (محکومله) اجازه میدهد که کار را از طریق ش…
عینِ عبارت · الزام …خ. م.: در تاریخ 8 آذر 1394، دادگاه بدوی به دعوای مطروحه رسیدگی کرد. موضوع این دعوا الزام به ایفای تعهدات قراردادی به مبلغ 51.…
