دعاوی حقوقی › اعلام
دعوای اعلام انفساخ عقد بیع بعلت تلف مبیع نزد مشتری
راهنمای دعوای اعلام انفساخ عقد بیع بعلت تلف مبیع نزد مشتری
- تعریف
- این دعوا زمانی مطرح میشود که پس از انعقاد عقد بیع و پیش از قبض مبیع، کالا یا ملک مورد نظر در دست مشتری (مشتری به عنوان امین یا متصرف) به دلیل حادثه خارجی یا قوه قهریه (فراتر از تعدی و تفریط او) تلف شود. بر اساس قواعد عمومی قراردادها، تلف مبیع پیش از قبض موجب انفساخ عقد و بازگرداندن ثمن به مشتری است. این دادخواست برای رسمی کردن و اعلام قانونی این انفساخ و آثار مالی آن تنظیم میگردد.
- خواهان و خوانده
- خواهان: بایع (فروشنده) یا مشتری (بسته به اینکه کدامیک خواستار اعلام رسمی وضعیت هستند، معمولاً بایع برای مطالبه خسارات یا تعیین تکلیف)؛ خوانده: طرف دیگر قرارداد.
- ماهیت
- مالی؛ ترافعی.
- مرجع صالح
- دادگاه حقوقی محل اقامت خوانده یا محل وقوع مال غیرمنقول.
- مستندات قانونی
- مواد ۳۸۷ و نامطمئن قانون مدنی.
- مدارک لازم
- سند قرارداد بیع (مبایعهنامه)، دلیل اثبات تلف مبیع (گزارش پلیس، آتشنشانی یا تامین دلیل)، کارت ملی و شناسنامه.
- مهلتها
- مشمول مرور زمان خاصی نیست اما رعایت فوریت عرفی در اعلام آن توصیه میشود؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز از تاریخ ابلاغ رای.
- هزینه
- بر اساس ارزش ثمن معامله یا ارزش روز مبیع (بسته به خواسته دقیق) به عنوان دعوای مالی محاسبه میشود.
محاسبه بر پایهٔ همین متن است؛ مبلغِ قطعی را دفترِ خدماتِ قضایی اعلام میکند.
- مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست اعلام انفساخ ۲. ثبت در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ۳. ارجاع به دادگاه حقوقی ۴. جلسه دادرسی و بررسی کارشناسی علت تلف ۵. صدور رای ۶. اجرای حکم.
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. این دعوا مختص زمانی است که تلف پیش از قبض رخ دهد. ۲. اگر تلف به دلیل تعدی و تفریط مشتری باشد، حکم تلف پیش از قبض جاری نیست. ۳. اشتباه در تعیین مرجع صالح در خصوص اموال غیرمنقول. ۴. عدم درخواست استرداد ثمن یا مبیع باقیمانده همزمان با اعلام انفساخ.
نمونهٔ خواسته
اعلام انفساخ عقد بیع مورخ [تاریخ] به دلیل تلف مبیع پیش از قبض و استرداد ثمن پرداختی.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسشهای متداول
آیا تلف بخشی از مبیع نیز موجب انفساخ کل عقد است؟
خیر، تلف جزء مبیع نسبت به همان مقدار موجب انفساخ است و مشتری حق فسخ نسبت به باقیمانده را دارد.
هزینه تلف مبیع پیش از قبض بر عهده کیست؟
بر عهده بایع (فروشنده) است چون مبیع پیش از قبض در ضمان او بوده است.
آیا برای این دعوا نیاز به اظهارنامه است؟
الزامی نیست اما ارسال اظهارنامه پیش از طرح دعوا به تقویت موقعیت حقوقی کمک میکند.
آیا این دعوا غیرمالی است؟
خیر، چون آثار مالی (مانند بازگشت ثمن یا تعیین تکلیف ارزش مال) را در پی دارد، مالی محسوب میشود.
متنِ زیر هنوز بهوسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.
🧭 کمک کن: قدمبهقدم دادخواستم را آماده کن
🗺 نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح برای این دعوا
کجا و نزدِ کدام مرجع؟
- مرجعِ صالح
- دعوای اعلام انفساخ بیع، مالی است؛ حسب بهای خواسته، دادگاه صلح در نصاب قانونی یا دادگاه عمومی حقوقی.
- دادگاهِ کدام شهر
- در بیع مال غیرمنقول، محل وقوع ملک؛ در بیع مال منقول، اقامتگاه خوانده یا محل انعقاد قرارداد یا اجرای تعهد.
- پیش از طرحِ دعوا
- روشنکردن زمان تلف، تحقق قبض و سبب تلف ضروری است. صرف تلف مبیع نزد مشتری پس از قبض موجب انفساخ نیست؛ تلف پیش از قبض یا تلف در مدت خیار مختص مشتری، احکام متفاوت دارد. تأمین دلیل مفید است.
- اعتراض به رأی
- حکم دادگاه عمومی حقوقی قابل تجدیدنظر در دادگاه تجدیدنظر استان است؛ حکم مالی دادگاه صلح اگر خواسته بیش از نصف نصاب صلاحیت آن باشد، قابل تجدیدنظر است. مهلت برای مقیم ایران ۲۰ روز و مقیم خارج دو ماه از ابلاغ است.
- مستند
- مواد ۳۸۷ و ۴۵۳ قانون مدنی؛ مواد ۱۱ تا ۱۳ و ۳۳۶ قانون آیین دادرسی مدنی؛ ماده ۱۲ قانون شوراهای حل اختلاف مصوب ۱۴۰۲.
ممکن است خطا داشته باشد یا قانون عوض شده باشد؛ پیش از طرحِ دعوا با یک وکیل چک کنید. نقشه: نزدیکترین دادگاهِ صالح
دادخواست، شکواییه و درخواست 1
صفحههای مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع حقوقی «اعلام» و «اظهارنامه» در نظام قضایی ایران
- قرارداد: عقد بیع مطلق
- قرارداد: عقد بیع مشروط
- نمونهمتن: لایحه دفاعیه خوانده ، جلسه اول رسیدگی ، اعلام انفساخ عقد بیع بعلت تلف مبیع نزد مشتری
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 59
نظریه مشورتی شماره 7/96/978 مورخ 1396/04/31
عینِ عبارت · اعلام …را با مبایعه نامه عادی مورخه 1392 به شخص (د) منتقل مینماید حال» 1- چنانچه شخص (الف) دعوایی مبنی بر اعلام فسخ بیع خودرو به تاریخ1390 به طرفیت شخص (ب) به علت شرط مندرج در مبایعه نامه چنانچه هر یک…
مشابه · مورد معامله …2- بر اساس مواد 454 و 455 قانون مدنی، تصرفات خریدار در مورد معامله معتبر است و فسخ بعدی تاثیری بر صحت انتقالات انجام شده ندارد، مگر اینکه خلاف آن بهطور صریح ی…
نظریه مشورتی شماره 7/99/520 مورخ 1399/07/09
عینِ عبارت · اعلام …اداره کل حقوقی قوه قضاییه با استناد به مواد 454 و 455 قانون مدنی اعلام کرده است که انفساخ معامله اول به معامله دوم آسیب نمیزند و خریدار موظف به استرداد مثل یا قیم…
مشابه · مورد معامله …ام کرده است که انفساخ معامله اول به معامله دوم آسیب نمیزند و خریدار موظف به استرداد مثل یا قیمت مورد معامله است.…
نظریه مشورتی شماره 7/96/992 مورخ 1396/06/01
عینِ عبارت · اعلام …در این زمینه، پرسشها شامل توضیح نوع شرط موجود در قرارداد، صحت دعوای اعلام فسخ از سوی فروشنده و وضعیت استرداد مبیع در صورت انتقال به شخص ثالث م. ب.. در پاسخ، اداره کل…
مشابه · مورد معامله …همچنین، در صورتی که معاملهای فسخ شود و مورد معامله به شخص دیگری منتقل شود، این انتقال به منزله تلف حکمی در نظر گرفته میشود و خریدار موظف به پر…
وضعیت معاملات بعدی در صورت بلامحل بودن چک
عینِ عبارت · اعلام …در مقابل، اقلیت به ماده 460 قانون مدنی استناد کرده و اعلام کردند که در بیع شرط، مشتری نمیتواند در مبیع تصرفی انجام دهد که منافی خیار باشد و بنابراین م…
مشابه · مورد معامله …بر اساس ماده 364 قانون مدنی، مالکیت از زمان عقد منتقل میشود و به همین دلیل انتقال مورد معامله به اشخاص ثالث بلا مانع است.…
نظریه مشورتی شماره 7/98/845 مورخ 1398/06/12
عینِ عبارت · اعلام …در پاسخ، اداره کل حقوقی قوه قضاییه اعلام کرده است که ب.…
مشابه · مورد معامله …که عدم تصرفات ناقله در عین و منفعت به طور ضمنی بر مشتری شرط شده است. بنابراین در فرض پرسش که خریدار، مورد معامله را به دیگری منتقل نموده است و معامله اول منفسخ میشود، از آنجاییکه این امر موجب فسخ م…
عینِ عبارت · اعلام …37 مورخ 1398/05/13 به شماره ثبت وارده 845 مورخ ، 1398/05/23 نظریه مشورتی این اداره کل به شرح زیر اعلام میگردد: -1 ب.…
مشابه · مورد معامله …دم تصرفات ناقله در عین و منفعت به طور ضمنی بر مشتری شرط شده است. بنابراین در فرض پرسش که خریدار، مورد معامله را به دیگری منتقل نموده است و معامله اول منفسخ میشود، از آنجاییکه این امر موجب فسخ معامله دو…
عینِ عبارت · اعلام …ارد ذکر شده در ظهر قرارداد تحقق شرط فاسخ را احراز و حکم به تأیید و صحت انفساخ در چهار دانگ را صادر و اعلام می نماید و در خصوص دو دانگ دیگر ب.…
مشابه · انحلال قهری …در خصوص انفساخ تعریفی در قانون وجود ندارد لیکن در تومینولوژی حقوق آمده است که انحلال قهری عقد را انفساخ گویند، ب.…
عینِ عبارت · اعلام …ین دادرسی و نظریات قانونی، حکم بدوی نقض و دعوی خواهان به دلیل فقدان موقعیت قانونی غیرقابل استماع اعلام گردید.…
عینِ عبارت · اعلام …که مورد معامله میبایست آمادۀ اعاده به مالک اولیه باشد و به همین جهت تصرف منافی با خیار را ممنوع اعلام کرده است.
مشابه · مورد معامله …ولی، در مورد بیع شرط مقنن این موضوع را مفروض میداند که حق فسخ درج شده حاوی این تعهد ضمنی است که مورد معامله میبایست آمادۀ اعاده به مالک اولیه باشد و به همین جهت تصرف منافی با خیار را ممنوع اعلام کرد…
عینِ عبارت · اعلام …که مورد معامله می بایست آماده اعاده به مالک اولیه باشد و به همین جهت تصرف منافی با خیار را ممنوع اعلام کرده است.
مشابه · مورد معامله …ولی، در مورد بیع شرط مقنن این موضوع را مفروض می داند که حق فسخ درج شده حاوی این تعهد ضمنی است که مورد معامله می بایست آماده اعاده به مالک اولیه باشد و به همین جهت تصرف منافی با خیار را ممنوع اعلام کرد…
نظریه 7/99/1411 — 1399/10/15
عینِ عبارت · اعلام …ت. ب. مقدمه بالا استدعا دارم به سوالات ذیل پاسخ و نظریه آن اداره محترم را اعلام فرمایید: -1 آیا اثر فسخ معامله به مانند اقاله از زمان اعمال است؟ یا آنکه به مانند بطلان اثر ق…
مشابه · مورد معامله …غ. ر. ا. خ. سلب کرده باشد. بنابراین در فرض پرسش که پس از انتقال بعدی مورد معامله توسط خریدار، معامله اول فسخ شده است، از آنجایی که این امر موجب فسخ معامله دوم نمی شود، در…
عینِ عبارت · اعلام …ب. ت. ب. مقدمه بالا استدعا دارم به سوالات ذیل پاسخ و نظریه آن اداره محترم را اعلام فرمایید: 1- آیا اثر فسخ معامله به مانند اقاله از زمان اعمال است؟ یا آنکه به مانند بطلان…
مشابه · مورد معامله …غ. ر. ا. خ. سلب کرده باشد. بنابراین در فرض پرسش که پس از انتقال بعدی مورد معامله توسط خریدار، معامله اول فسخ شده است، از آنجایی که این امر موجب فسخ معامله دوم نمی ش…
عینِ عبارت · اعلام …طرفین بر انفساخ قرارداد در صورت عدم پرداخت ثمن باشد، عقد به محض انقضای مهلت معهود و بدون نیاز به اعلام اراده طرفین، منفسخ میشود.…
مشابه · معامله بررسی شرط اگر تا تاریخ معین ثمن معامله پرداخت نشد،بیع کانلمیکن تلقی شود در عقد بیع خ.…
نظریه مشورتی شماره 7/99/1434 مورخ 1400/02/27
عینِ عبارت · اعلام …ب. ت. ب. صراحت یاد شده، خواهشمند است در پاسخ به پرسشهای زیر نظریه مشورتی آن اداره کل را اعلام فرمایید.…
مشابه · مورد معامله …غ. ر. ا. خ. سلب کرده باشد. بنابراین در فرض پرسش که پس از انتقال بعدی مورد معامله توسط خریدار، معامله اول فسخ شده است، از آنجایی که این امر موجب فسخ معامله دوم نمیشو…
عینِ عبارت · اعلام …ب. ت. ب. صراحت یاد شده، خواهشمند است در پاسخ به پرسشهای زیر نظریه مشورتی آن اداره کل را اعلام فرمایید.…
مشابه · مورد معامله …غ. ر. ا. خ. سلب کرده باشد. بنابراین در فرض پرسش که پس از انتقال بعدی مورد معامله توسط خریدار، معامله اول فسخ شده است، از آنجایی که این امر موجب فسخ معامله دوم نمیشود، در…
عینِ عبارت · اعلام …کور و نیز ماده 69 قانون ثبت اسناد و املاک کشور چنین استنباط میگردد که فسخ معامله باید به طرف مقابل اعلام و کسی که مدعی فسخ معامله میباشد، ضرورت دارد که اراده خود مبنی بر فسخ معامله و به طریق مق…
مشابه · انحلال قهری …ب. و این در حالی است که در موضوع و فرآیند انفساخ که انحلال قهری عقد مانند تلف مبیع قبل از قبض را شامل شده، هیچگونه نیازی به اعلام آن نبوده زیرا اراده…
عینِ عبارت · اعلام …لیم، اثر عقد است و الزام متعّهد ناش از خود عقد میباشد بنابراین او باید تعّهد خویش را چنانکه بر عهده گرفته است انجام دهد و تسلیم نماید.…
مشابه · جنس …ه اضافه مذکور قراردادی نشده باشد، اداره ثبت سند را اصلاح و به ذی نفع اخطار مینماید تا وجه تودیعی را از صندوق ثبت دریافت دارد عدم مراجعه فروشنده برای دریافت وجه در مدتی زاید برده سال از تاریخ ا…
عینِ عبارت · اعلام …دو انفساخ ناشی از قانون بعضاً قانون گذار به جهت برخی از اتفاقات معامله منعقده را منفسخ اعلام مینماید.…
مشابه · مورد معامله …مثلاً طرفین توافق کنند در صورت عدم وصول یکی از چک های مورد معامله عقد خود به خود منفسخ شود.…
نظریه 7/99/346 — 1399/04/23
عینِ عبارت · اعلام …با استعلام معاون محترم قضایی آن مجتمع، نظریه مشورتی کمیسیون قوانین مدنی این اداره کل به شرح زیر اعلام میشود: در فرض سؤال که به جهت انفساخ عقد بیع، حکم بر استرداد عوضین صادر شده است؛ اما مبیع که…
مشابه · مورد معامله …سترداد عوضین به مانند قبل از انعقاد عقد صادر شده و در مرحله اجرا کاشف به عمل میآید که قطعه زمین مورد معامله اکنون تبدیل به یک ساختمان چندین طبقه شده است.…
عینِ عبارت · اعلام …اخ معامله موضوع سند عادی شمارۀ 67112 به لحاظ تحقق شرط فاسخ(پرداخت بخش دیگر ثمن در تاریخ معیّن) اعلام میگردد.…
مشابه · مبایعه …ق. فرزند ح. د. ب. ط. خواندگان 1- خانم ….ع. فرزند ح. و 2- آقای ن.ع. فرزند ک. به خواستۀ ابطال مبایعه نامۀ شمارۀ 071 مورخ 1390/12/25 فیمابین خ.…
عینِ عبارت · اعلام …نفساخ معامله موضوع سند عادی شماره 67112 به لحاظ تحقق شرط فاسخ(پرداخت بخش دیگر ثمن در تاریخ معیّن) اعلام میگردد.…
مشابه · مورد معامله انتقال مورد معامله قبل از انفساخ قرارداد خ.…
عینِ عبارت · اعلام …الف) گزارش پرونده به استحضار میرساند، آقای …. ..، وکیل محترم دادگستری، با اعلام اینکه از سوی شعب شانزدهم و بیست و پنجم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران،…
مشابه · مورد معامله …1. هر چند عقد بیع از زمره عقود تملیکی بوده و به مجرد انعقاد آن فیمابین متعاقدین، مالکیت فروشنده نسبت به مورد معامله زائل و علاقه مالکیت مشتری بر مورد معامله مستقر میگردد…
عینِ عبارت · اعلام …الف) گزارش پرونده به استحضار میرساند، آقای سید میثم ...، وکیل محترم دادگستری، با اعلام اینکه از سوی شعب شانزدهم و بیست و پنجم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران…
مشابه · مورد معامله …۱ . هر چند عقد بیع از زمره عقود تملیکی بوده و به مجرد انعقاد آن فیمابین متعاقدین، مالکیت فروشنده نسبت به مورد معامله زائل و علاقه مالکیت مشتری بر مورد معامل…
عینِ عبارت · اعلام در این پرونده همان طور که م. ا. د. اعلام داشته اند مورث انان به نام د.…
مشابه · انحلال قهری …ولی شرط انفساخ براساس شرط نتیجه م. ب.. لذا نتیجه تحقق شرط فاسخ انحلال قهری و خود به خود عقد است.…
فسخ معامله -هماهنگ استانی کرمان - 4 از 6
عینِ عبارت · اعلام …ب.” آیا خریدار هم میتواند از این شرط استفاده نماید و دعوی اعلام بطلان را به لحاظ تحقق شرط مذکور درخواست نماید؟…
مشابه · معامله فسخ معامله -هماهنگ استانی کرمان - 4 از 6 خ.…
عینِ عبارت · اعلام …الف) گزارش پرونده به استحضار میرساند، آقای سید میثم ...، وکیل محترم دادگستری، با اعلام اینکه از سوی شعب شانزدهم و بیست و پنجم دادگاه تجدیدنظر استان مازندران، د…
مشابه · مورد معامله …1 . هر چند عقد بیع از زمره عقود تملیکی بوده و به مجرد انعقاد آن فیمابین متعاقدین، مالکیت فروشنده نسبت به مورد معامله زائل و علاقه مالکیت مشتری بر مورد معامله مستقر میگردد و…
س تفاوت غبن فاحش و افحش
عینِ عبارت · اعلام …ر ساعت متوجه شدم که بیش از یک دوم ثمن معامله متضرر شده ام بلافاصله با او تماس و در حضور شهود آن را اعلام کردم ولی او فوراً ملک را بنام برادرزاده اش خوانده ردیف دوم انتقال داد درخواست جلب نظر کارش…
مشابه · انحلال قهری …لينك عضويت در بزرگترين كانال اطلاعات حقوقى و قضايى اينستاگرام تلگرام تفاوتانفساخ، تفاسخ و فسخ: 1⃣انفساخ ، انحلال قهری است.…
عینِ عبارت · اعلام …الف ) گزارشپرونده بهاستحضار می رساند، آقای … ... ،وکیل محترم دادگستری، با اعلام اینکه ازسوی شعب شانزدهم و بیست و پنجم دادگاهتجدیدنظر استان مازندران، در خصوص تاثیرفسخ بیع در م…
مشابه · مورد معامله …١ . هرچند عقد بیع از زمره عقود تملیکی بوده وبه مجرد انعقاد آن فی مابین متعاقدین،مالکیت فروشنده نسبت به مورد معامله زایلو علاقه مالکیت مشتری بر مورد معاملهمستقر می گردد و این حق مالکیت نیز کامل ترین ح…
عینِ عبارت · اعلام …رتي بيانگر خيار شرط است يا خيار تخلف از شرط يا شرط فاسخ (انفساخ). 2-اگر فروشنده (خواهان) دعواي اعلام فسخ معامله را اقامه نمايد آيا چنين دعوايي صحيح است؟…
مشابه · مورد معامله …بنابراين ب. ت. ب. مراتب فوق، در فرض پرسش كه خريدار، مورد معامله را به ديگري منتقل نموده است و معامله اول فسخ مي شود، چون اين امر موجب فسخ معامله دوم نمي گر…
عینِ عبارت · اعلام …نی و عدم ارائه دلیل کافی از سوی خوانده، رای بدوی را در این قسمت مخدوش دانسته و رای صادره را قطعی اعلام کرد.…
مشابه · مبایعه …به مبلغ 51000000 ریال و مطالبه خسارت دادرسی،به این شرح که وکیل خ. ه. اعلام داشته که موکلین حسب مبایعه نامه شماره.…
