دعاوی حقوقی › معامله
دعوای معامله فضولی
راهنمای دعوای معامله فضولی
- تعریف
- معامله فضولی زمانی محقق میشود که کسی مالی را بدون اینکه نماینده یا وکیل مالک باشد، به نام او یا به نام خود معامله کند. این معامله نفوذ حقوقی ندارد و صحت آن متوقف بر اجازه بعدی مالک است. اگر مالک معامله را تنفیذ کند، عقد صحیح و نافذ میشود و اگر رد کند، معامله باطل میگردد. این دعوا معمولاً زمانی مطرح میشود که مالکی قصد ابطال یا اثبات اعتبار معامله‌ای را که توسط دیگری روی مالش انجام شده دارد.
- خواهان و خوانده
- خواهان: مالک مال یا اصیل (خریدار/فروشنده فضول) / خوانده: شخص فضول و طرف دیگر معامله
- ماهیت
- مالی؛ ترافعی
- مرجع صالح
- دادگاه حقوقی محل وقوع ملک یا محل اقامت خوانده
- مستندات قانونی
- مواد ۲۴۷ به بعد قانون مدنی
- مدارک لازم
- سند مالکیت، قرارداد فضولی (در صورت وجود)، کارت ملی، استشهادیه یا سایر دلایل اثبات مالکیت و عدم اذن
- مهلت‌ها
- مهلت خاصی برای تنفیذ یا رد وجود ندارد، اما تاخیر بیش از حد ممکن است اماره بر تنفیذ ضمنی تلقی شود. مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز است.
- هزینه
- بر اساس ارزش معاملاتی یا ارزش روز ملک/مال موضوع دعوا (مالی)
- مراحل
- ۱. تنظیم دادخواست تایید رد معامله فضولی و ابطال سند (یا تنفیذ معامله) ۲. ثبت در دفاتر خدمات قضایی ۳. ارجاع به دادگاه و رسیدگی ماهوی ۴. صدور حکم و اجرای آن
- نکات و اشتباهات رایج
- - اشتباه در انتخاب خواسته (تنفیذ یا رد). - عدم احراز مالکیت خواهان در زمان معامله. - نادیده گرفتن امکان تنفیذ ضمنی توسط مالک. - عدم توجه به حقوق خریدار جاهل به فضولی بودن (استرداد ثمن و خسارات).
نمونهٔ خواسته
تایید رد معامله فضولی نسبت به [مشخصات مال] انجام‌شده در تاریخ [تاریخ] و ابطال سند رسمی/عادی انتقال به شماره [شماره سند]
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسش‌های متداول
اگر مالک معامله را رد کند، تکلیف ثمن پرداختی خریدار چیست؟
خریدار جاهل به فضولی میتواند ثمن را به انضمام غرامات (بر اساس کاهش ارزش پول یا قیمت روز) از فضول مطالبه کند.
آیا سکوت مالک دلیل بر تنفیذ است؟
سکوت همراه با قرائن گاهی تنفیذ تلقی میشود، اما اصل بر عدم تنفیذ است مگر اینکه اذن یا رضایت قطعی احراز شود.
آیا معامله فضولی جرم است؟
اگر توأم با سوءنیت و انتقال مال غیر باشد، میتواند عنوان کیفری کلاهبرداری یا انتقال مال غیر داشته باشد.
تفاوت معامله فضولی با معامله اکراهی چیست؟
در فضولی اذن وجود ندارد، اما در معامله اکراهی رضایت مخدوش است و شخص تحت فشار اقدام به معامله می‌کند.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
دادخواست، شکواییه و درخواست 6
- داد خواست تنفیذفسخ قراردادمعامله فضولی واستردادوجوه
- لایحه تجدیدنظرخواهی ، از رأی دادگاه حقوقی ، معامله فضولی
- لایحه دفاعیه خوانده ، جلسه اول رسیدگی ، ابطال معامله فضولی
- لایحه تبادل، در مرحله تجدیدنظرخواهی ، مال مشاع- معامله فضولی
- لایحه خواهان ، پاسخ به لایحه دفاعیه خوانده ، معامله فضولی (نمونهٔ 1)
- لایحه خواهان ، پاسخ به لایحه دفاعیه خوانده ، معامله فضولی (نمونهٔ 2)
صفحه‌های مرتبط
- به زبانِ ساده: توضیحِ ساده برای همه
- راهنمای کامل: راهنمای جامع معامله و قراردادهای حقوقی در ایران: اصول، مراحل و اشتباهات رایج
- قرارداد: بیع فضولی
- نمونه‌متن: لایحه دفاعیه خوانده ، جلسه اول رسیدگی ، ابطال معامله فضولی
- نمونه‌متن: دستور موقت،ابطال سند رسمی،ابطال مبایعه نامهبیع فضولی
- نمونه‌متن: لایحه تجدیدنظرخواهی ، از رأی دادگاه حقوقی ، معامله فضولی
- نمونه‌متن: داد خواست تنفیذفسخ قراردادمعامله فضولی واستردادوجوه
- نمونه‌متن: لایحه تبادل، در مرحله تجدیدنظرخواهی ، مال مشاع- معامله فضولی
قوانین و مواد
- قانون مدنی
- ماده 352:بیع فضولی نافذ نیست مگر بعد از اجازه مالک بطوریکه در معاملات فضولی مذکور است.
- ماده 261:در صورتیکه م بیع فضولی بتصرف مشتری داده شود هر گاه مالک معامله را اجازه نکرد مشتری نسبت باصل مال و منافع مدتیکه در تصرف او بوده ضامن است اگر چه منافع را استیفاء نکرده باشد و همچنین است نسبت بهر عیبی که در مدت تصرف مشتری حادث شده باشد.
- ماده 257:اگر عین مالی که موضوع معامله فضولی بوده است قبل از اینکه مالک معامله فضولی را اجازه یا رد کند مورد معامله دیگر نیز واقع شود مالک میتواند هر یک از معاملات را که بخواهد اجازه کند در اینصورت هر یک را اجازه کرد معاملات بعد از آن نافذ و سابق بر آن باطل خواهد بود.
- ماده 263:هر گاه مالک معامله را اجازه نکند و مشتری هم بر فضولی بودن آن جاهل باشد حق دارد که برای ثمن و کلیه غرامات ببایع فضولی رجوع کند و در صورت عالم بودن فقط حق رجوع برای ثمن را خواهد داشت.
- ماده 251:ر د معامله فضولی حاصل میشود بهر لفظ یا فعلی که دلالت بر عدم رضای بآن نماید.
- ماده 253:در معامله فضولی اگر مالک قبل از اجازه یا رد فوت نماید اجازه یا رد با وارث است.
- ماده 259:هر گاه معامل فضولی مالی را که موضوع معامله بوده است بتصرف متعامل داده باشد و مالک آن معامله را اجازه نکند متصرف ضامن عین و منافع است.
- ماده 254:هر گاه کسی نسبت بمال غیر معامله نماید و بعد از آن بنحوی از انحاء بمعامله کننده فضولی منتقل شود ص رف تمل ک موجب نفوذ معامله سابقه نخواهد بود.
- ماده 255:هر گاه کسی نسبت بمالی معامله بعنوان فضولی نماید و بعد معلوم شود که آن مال ملک معامله کننده بوده است یا ملک کسی بوده است که معامله کننده میتوانسته است از قبل او ولایه یا وکاله معامله نماید در اینصورت نفوذ و صح ت معامله موکول باجازه معامل است و ال ا معامله باطل … … …کننده میتوانسته است از قبل او ولایه یا وکاله معامله نماید در اینصورت نفوذ و صح ت معامله موکول باجازه معامل است و ال ا معامله باطل خواهد بود.
- ماده 260:در صورتیکه معامل فضولی عوض مالی را که موضوع معامله بوده است گرفته و در نزد خود داشته باشد و مالک با اجازه معامله قبض ع و ض را نیز اجازه کند دیگر حق رجوع بطرف دیگر نخواهد داشت.
- ماده 258:نسبت بمنافع مالی که مورد معامله فضولی بوده است و همچنین نسبت بمنافع حاصله از ع وض آن اجازه یا رد از روز عقد موثر خواهد بود.
- ماده 256:…مال خود و مال غیر را بیک عقدی منتقل کند یا انتقال مالی را برای خود و دیگری قبول کند معامله نسبت بخود او نافذ و نسبت بغیر فضولی است.
- ماده 304:…دریافت کرده است خود را محق میدانسته لیکن در واقع محق نبوده و آن چیز را فروخته باشد معامله فضولی و تابع احکام مربوطه بآن خواهد بود.
- ماده 545:…است در مورد عقد م ساقات نیز م رعی خواهد بود مگر اینکه عامل نمیتواند بدون اجازه مالک معامله را بدیگری واگذار یا با دیگری شرکت نماید.
- قانون دریایی مصوب 1343/06/29
- ماده 95:…نمیتواند بدون اجازه مخصوص مالک یا مالکین‌کشتی، آنرا بفروش رسانده و در غیر اینصورت معامله باطل است.
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 501
عینِ عبارت · معامله فضولی …اما خود زن (مالک) به عنوان شاهد امضا کرده است؛ حال مدعی بطلان معامله به دلیل فروش مال غیر و معامله فضولی شده‌اند؛…
مشابه · بیع اعتبار امضای مالک زیر بیع‌نامه فضولی به عنوان شاهد صورتجلسه نشست قضایی تاریخ برگزاری: 1402/02/15 برگزار شده توسط: استان…
بیع فضولی
عینِ عبارت · معامله به معامله ای که شخص، بدون اذن و سمت نمایندگی ، برای دیگری منعقد می نماید؛ معامله یا بیع فضولی گویند. من…
مشابه · بیع به معامله ای که شخص، بدون اذن و سمت نمایندگی ، برای دیگری منعقد می نماید؛ معامله یا بیع فضولی گویند.…
عینِ عبارت · معامله فضولی …ضمانت اجرای تخلف از آن فی مابین معامل فضولی و خریدار برقرار شده و قابل تسری به مالک که متعاقبا معامله فضولی را تنفیذ نموده نخواهد شد و اصل نسبی بودن قراردادها نیز مقتضی این نتیجه م. ب. و تصور جانشین ت.…
مشابه · بیع …ان در تنظیم قرار داد اولیه و شروط ضمن عقد دخالت و نقشی نداشته لذا تنفیذ خواهان فقط نسبت به عقد بیع بوده و به شروط ضمن ان جزء تعهدات خریدار نسبت به تنفیذ کننده سرایت نمی کند چرا که مالک فقط اصل…
عینِ عبارت · معامله فضولی …پیام: شروط مندرج در بیع فضولی فی مابین معامل فضولی و خریدار، تسری به مالک که متعاقبا معامله فضولی را تنفیذ کرده است، ندارد؛…
مشابه · بیع …تاریخ دادنامه قطعی: 1394/05/28 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: شروط مندرج در بیع فضولی فی مابین معامل فضولی و خریدار، تسری به مالک که متعاقبا معامله فضولی را تنفیذ کرده اس…
عینِ عبارت · معامله کسی که مال دیگری را بدون اجازه او فروخته است، مالکیت حاصل از این معامله برای خریدار، قبل از اجازه مالک، متزلزل خواهد بود.…
مشابه · بیع …— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): در بیع فضولی، مالکیت حاصل برای خریدار، قبل از اجازه مالک اصلی، متزلزل است. شاخه: مدنی
عینِ عبارت · معامله فضولی …ولی چنانچه معتقد شویم اصل آن است که رضا همراه قصد است و صحت اعمال حقوقی فاقد رضا نظیر معامله فضولی یا اگراه‌ی خلاف اصل است و منوط به تصریح قانون است با توجه و وجود نص در بعضی موارد نظیر بیع یا…
مشابه · بیع …له فضولی یا اگراه‌ی خلاف اصل است و منوط به تصریح قانون است با توجه و وجود نص در بعضی موارد نظیر بیع یا نکاح (اکراهی) در سایر موارد نمی توان نظر بر صحت اعمالی داد که در آنها رضا با فاصله به قصد…
فضولی: معانی فضولی
عینِ عبارت · معامله از شرایط صحت و نفوذ عقود آن است که متعاملین و متعاقدین از اهلیت برای معامله و عقد برخوردار باشند.…
مشابه · بیع …ت و نفوذ عقود آن است که متعاملین و متعاقدین از اهلیت برای معامله و عقد برخوردار باشند. در کتاب بیع، مالک تصرف بودن فروشنده و خریدار ازجمله شرایط طرفین معامله بیان‌شده است پس معامله از سوی غیر م…
عینِ عبارت · معامله معامله ملکی که در رهن بانک بوده ولی با تعهد فک رهن از سوی فروشنده در بیع نامه عادی، بدون اجازه مرتهن…
مشابه · بیع معامله ملکی که در رهن بانک بوده ولی با تعهد فک رهن از سوی فروشنده در بیع نامه عادی، بدون اجازه مرتهن واگذار شده است خ.…
عینِ عبارت · معامله …— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): معامله‌ای که توسط فضولی (کسی که مالک تصرف نیست) انجام میشود، بدون اجازه مالک یا ولی، نفوذ و تأثی…
مشابه · بیع معنای اینکه بیع از کسی که مالک تصرف نیست، واقع نمی‌شود، این است که: اقدام او نفوذ و تاثیر ندارد، نه آن‌که لغو…
عینِ عبارت · معامله …ب. عدم رضایت زوجه به فروش، او نمیتواند دادخواست مطالبه قیمت را مطرح کند و باید دادخواست ابطال معامله را ارائه دهد، زیرا طبق ماده 250 قانون مدنی، اجازه مسبوق به رد، اثری ندارد. در مقابل، نظر اقل…
مشابه · بیع …در مقابل، نظر اقلیت معتقد است که طرح دادخواست مطالبه قیمت به‌معنای رضایت زوجه به بیع فضولی نیست و وی میتواند ثمن را نسبت به سهم خود مطالبه کند، چراکه شکایت کیفری نمیتواند به‌ع…
عینِ عبارت · معامله فضولی رأی: س✅ تنفیذ ضمنی معامله فضولی (1392/08/14) س تنفیذ ضمنی معامله فضولی چکیده: چنانچه افعال مالک اصلی، حاکی از پذیرش معامله فضو…
مشابه · بیع …ت. ب. اینکه خواند گان 1 و 2 منکر تنفیذ و تأیید بیع واقع شده نسبت به ملک خود بین خوانده الف.…
عینِ عبارت · معامله فضولی …شرکا نسبت بجزء جزء مال مشاعی به صورت قهری است و فروش بدون اجازه شرکا معامله فضولی محسوب میگردد سادسا بر خلاف ادعای خوانده و تمسک ایشان به بند 4 ماده 8 این قرارداد و بند 6 قرارداد منعقده فیمابین ایشان و…
مشابه · بیع وضعیت بیع ملک مشاعی در صورت اطلاع سایر شرکا خ.…
اما
عینِ عبارت · معامله اما، نیز گفته شده است که در اهن حق انتقال مورد رهن را بدون اذن مرتهن به دیگری ندارد. معامله ای که بدین ترتیب انجام می شود خواه مطلق یا با قید حق مرتهن باشد، در حکم فضولی است و اجازه مرته…
مشابه · بدون اجازه …ح. که تصرفات ناقله ورثه در ترکه را بدون اجازه بستانکاران نافذ نمی داند موجب تقویت نظر مزبور دانسته شده است.
عینِ عبارت · معامله فضولی …نظر هیات عالی این بود که در صورت تنفیذ معامله فضولی از سوی مالک، وی حق دریافت بهای ملک را خواهد داشت؛…
مشابه · بیع …نظر اقلیت ب. ت. ب. تنفیذ معامله از سوی مالک اولیه (مالک با سند عادی)، صلح یا بیع صورت گرفته با تمام آثارش برای مالک با سند عادی بار میشود و فلذا حقی برای مالک با س…
عینِ عبارت · معامله فضولی تنفیذ ضمنی معامله فضولی خ.…
مشابه · بیع …گاه بدوی با استناد به ماده 1257 قانون مدنی، به دلیل عدم ارائه مستندات کافی از سوی خ. م. ب. تنفیذ بیع، حکم به بطلان دعوی صادر کرد.…
عینِ عبارت · معامله فضولی …ولی چنانچه معتقد شویم اصل آن است که رضا همراه قصد است و صحت اعمال حقوقی فاقد رضا نظیر معامله فضولی یا اگراه‌ی خلاف اصل است و منوط به تصریح قانون است با توجه و وجود نص در بعضی موارد نظیر بیع ی…
مشابه · بیع …مله فضولی یا اگراه‌ی خلاف اصل است و منوط به تصریح قانون است با توجه و وجود نص در بعضی موارد نظیر بیع یا نکاح (اکراهی) در سایر موارد نمی توان نظر بر صحت اعمالی داد که در آنها رضا با فاصله به قصد…
عینِ عبارت · معامله …ر. ا. و دوم به لحاظ فقدان ثمن در معامله و فضولی بودن آن و اثبات وقوع عقد بیع ب.…
مشابه · بیع رأی: #بطلان_بیع (1393/07/26) #بطلان_بیع #اقرار_به_دریافت_ثمن چکیده: دعوای ابطال مبایعه نامه به علت فقدان تعیین…
مشابه · بیع رأی: #بطلان_بیع (1393/07/26) #بطلان_بیع چکیده: دعوای ابطال مبایعه نامه به علت فقدان تعیین ثمن، در فرضی که در م…
عینِ عبارت · معامله …مگر اینکه اذن داشته باشد. در فرض سوال هم، چون شرکا به همدیگر اجازه معامله نداده‌اند فرد سوم میتواند نسبت به سهم خود حقوقش را مطالبه کند و چون معامله‌ای که ش…
مشابه · بدون اجازه …شد، موضوع مورد بررسی، مطالبه سهم‌الشرکه یک سهامدار از سایر شرکا در صورت اقدام آنها به ساخت و ساز بدون اجازه او بود.…
عینِ عبارت · معامله فضولی …اعت و ضمانت اجرای تخلف از آن فی مابین معامل فضولی و خریدار برقرار شده و قابل تسری به مالک که متعاقبا معامله فضولی را تنفیذ نموده نخواهد شد و اصل نسبی بودن قراردادها نیز مقتضی این نتیجه م. ب. و تصور جانش…
مشابه · بیع …ان در تنظیم قرار داد اولیه و شروط ضمن عقد دخالت و نقشی نداشته لذا تنفیذ خواهان فقط نسبت به عقد بیع بوده و به شروط ضمن ان جزء تعهدات خریدار نسبت به تنفیذ کننده سرایت نمی کند چرا که مالک فقط اصل…
عینِ عبارت · معامله …خواهان به استناد فقدان ثمن و فضولی بودن معامله، و همچنین به منظور اثبات وقوع عقد بیع، اقدام کرده است.…
مشابه · بیع …خواهان به استناد فقدان ثمن و فضولی بودن معامله، و همچنین به منظور اثبات وقوع عقد بیع، اقدام کرده است.…
عینِ عبارت · معامله …خ. م.: در تاریخ 9 اسفند 1393، دادگاه بدوی به درخواست یکی از طرفین، حکم به ابطال معامله یک دستگاه غلطک به میزان 60 درصد و به ارزش پنج میلیون و یکصد هزار تومان صادر نمود. طرف خواهان…
مشابه · بیع …ا سهم دیگری را بدون کسب اذن از او به فروش برساند و شریک بعدا اقدام او را تنفیذ نکند اقدام فروشنده، بیع فضولی بوده و در دادگاه قابل ابطال خواهد بود.…
عینِ عبارت · معامله …اگر قبل از تسلیم در مبیع نقصی حاصل شود، مشتری حق خواهد داشت که معامله را فسخ کند.
مشابه · بیع . عقد بیع بایع را به تسلیم مبیع ملزم می اگر نسبت به بعض مبیع بایع قدرت بر تسلیم داشته و نسبت به بعض دیگر…
عینِ عبارت · معامله …یجه چون اداره مربوط پس از اطلاع خواستار اعاده وضع به حالت سابق توسط فروشنده میشود به نظر می رسد معامله صورت گرفته بیع فضولی است که در صورت عدم تنفیذ توسط مالک اصلی بیع به خودی خود باطل و بلا اثر ا…
مشابه · بیع …ط پس از اطلاع خواستار اعاده وضع به حالت سابق توسط فروشنده میشود به نظر می رسد معامله صورت گرفته بیع فضولی است که در صورت عدم تنفیذ توسط مالک اصلی بیع به خودی خود باطل و بلا اثر است. لکن دادخواس…
عینِ عبارت · معامله …ن مدنی محدود نمی شود و در سایر موارد مصرح در قانون مزبور و دیگر قوانین نیز می توان صحت و بطلان معامله را استنباط و استخراج کرد.…
مشابه · بیع …مثلاً جهل به قدرت تسلیم و تسلم مورد معامله در حین عقد، موجب بطلان بیع خرید و فروش خواهد بود و این امر در ماده ۱۹۰ پیش بینی نشده بلکه در ماده ۳۴۸ قانون مرقوم ذکر شد…
عینِ عبارت · معامله …عدم ذکر ثمن در قرارداد چکیده: در صورت اقرار فروشنده به دریافت نقدی ثمن معامله، عدم درج ثمن در قرارداد، موجب بطلان عقد بیع نیست.…
مشابه · بیع …در صورت اقرار فروشنده به دریافت نقدی ثمن معامله، عدم درج ثمن در قرارداد، موجب بطلان عقد بیع نیست.…
عینِ عبارت · معامله …خواهان ادعا نمود که فروشنده به عدم دریافت ثمن اشاره کرده و هیچ توافق واقعی در خصوص معامله وجود نداشته است.…
مشابه · بیع دعوای بطلان بیع با وجود اقرار به دریافت ثمن خ.…
عینِ عبارت · معامله (۲) معامله ی فضولی ممکن است نسبت به عین و یا منافع ملک صورت گیرد.…
مشابه · بدون اجازه …بنابراین ممکن است شخصی به صورت فضولی و بدون اجازه ی مالک اقدام به اجاره دادن ملکی کند که این معامله هم در صورت رد مالک باطل است. (۳) اگر مالک م…
نکتهٔ فقهی: فضولی
عینِ عبارت · معامله …(در دستِ بهبودی): فضولی به کسی گفته میشود که بدون اذن مالک یا بدون داشتن ولایت بر تصرف، اقدام به معامله مال غیر می‌کند.
مشابه · بدون اذن فضولی به کسی گویند که ملک غیر را بدون اذن او بفروشد.…