دعاوی حقوقی › مسبب
دعوای مسبب و مباشر
راهنمای دعوای مسبب و مباشر
- تعریف
- در حقوق مسئولیت مدنی، مباشر کسی است که فعل زیان‌بار را مستقیماً انجام داده و مسبب کسی است که زمینه وقوع خسارت را فراهم کرده است بدون اینکه خودش مباشر باشد. این بحث زمانی مطرح میشود که زیان ناشی از اجتماع سبب و مباشر باشد و دادگاه باید تعیین کند که ضمانت اجرای جبران خسارت متوجه کدام یک یا هر دو می‌باشد. قاعده کلی این است که مباشر ضامن است مگر اینکه سبب أقوی از مباشر باشد. این تفکیک مبنای اصلی صدور احکام خسارت در تصادفات، ساخت‌وسازها و حوادث گوناگون است.
- خواهان و خوانده
- خواهان زیان‌دیده (متضرر) و خوانده مسبب و/یا مباشر حادثه یا خسارت.
- ماهیت
- مالی؛ ترافعی.
- مرجع صالح
- دادگاه عمومی حقوقی (و در امور کیفری، دادگاه کیفری حسب مورد).
- مستندات قانونی
- مواد ۳۳۱، ۳۳۲ و ۳۳۳ قانون مدنی و قواعد عمومی مسئولیت مدنی (تلف مالم غیر).
- مدارک لازم
- نظریه کارشناس رسمی، گزارش پلیس یا اورژانس، اسناد اثبات خسارت، فاکتورها، کارت ملی.
- مهلت‌ها
- مهلت مرور زمان خاصی برای اقامه دعوای خسارت منقول وجود ندارد اما تابع مقررات عمومی است؛ مهلت تجدیدنظرخواهی ۲۰ روز پس از ابلاغ رای است.
- هزینه
- بر اساس میزان خسارت مطالبه‌شده و تعرفه‌های دعاوی مالی محاسبه میشود.
- مراحل
- ۱. وقوع حادثه و تنظیم گزارش‌های اولیه ۲. ارجاع امر به کارشناس جهت تعیین میزان تقصیر مسبب و مباشر ۳. تنظیم دادخواست مطالبه خسارت علیه مسبب و/یا مباشر ۴. ثبت در دفاتر خدمات قضایی ۵. رسیدگی دادگاه و صدور حکم ۶. اجرای احکام.
- نکات و اشتباهات رایج
- ۱. اقامه دعوا صرفاً علیه مسبب در حالی که مباشر مقصر اصلی بوده است. ۲. عدم تفکیک بین سبب أقوی و مباشر. ۳. عدم اخذ نظریه کارشناسی دقیق در خصوص درصد تقصیر هر یک. ۴. نادیده گرفتن قواعد تساوی یا تعدد مسئولین در جبران خسارت.
نمونهٔ خواسته
صدور حکم بر محکومیت تضامنی/انفرادی خواندگان (مسبب و مباشر) به پرداخت مبلغ [مقدار خسارت] ریال بابت جبران خسارت وارده به انضمام خسارات دادرسی.
نمونهٔ شرحِ دادخواست
پرسش‌های متداول
اگر سبب أقوی از مباشر باشد، چه کسی ضامن است؟
در این حالت، سبب ضامن است و مباشر مسئولیتی ندارد (مانند اکراه یا فریب).
آیا مسبب و مباشر به طور تضامنی مسئول پرداخت خسارتند؟
در برخی موارد که تقصیر هر دو به نحو اجتماع موجب خسارت شده باشد، دادگاه میتواند حکم به مسئولیت تضامنی یا بر اساس میزان تقصیر بدهد.
نقش کارشناس در تعیین مسبب و مباشر چیست؟
کارشناس فنی با بررسی صحنه حادثه، نقش و میزان تاثیرگذاری هر کدام را مشخص می‌کند.
آیا این دعوا کیفری است یا حقوقی؟
میتواند هر دو باشد؛ اگر ناشی از جرم باشد در دادگاه کیفری و اگر صرفاً مسئولیت مدنی باشد در دادگاه حقوقی رسیدگی میشود.
این متن با کمکِ هوش مصنوعی و گاه با کنترلِ کارشناس، به زبانِ ساده تهیه شده؛ برای پروندهٔ خودتان با وکیل مشورت کنید. گاه عبارت‌ها در هر پرونده معنای خاصِ خود را دارند و ممکن است خطا داشته باشد.
دادخواست، شکواییه و درخواست 1
صفحه‌های مرتبط
قوانین و مواد
- قانون کار
- آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه عمر و حوادث پرسنل نیرو‌های مسلح ،و‌زارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح و سازمان های تابعه یا و‌ابسته به آنها مصوب 1379/12/27
- قانون کار
- ماده 172:…فوق محکوم و مشترکا مسئول پرداخت اجرت المثل خواهند بود. مگر آنکه مسبب اقوی از مباشر باشد، که در این صورت مسبب شخصا مسئول است.
- آیین‌نامه اجرایی قانون بیمه عمر و حوادث پرسنل نیرو‌های مسلح ،و‌زارت دفاع و پشتیبانی نیرو‌های مسلح و سازمان های تابعه یا و‌ابسته به آنها مصوب 1379/12/27
- ماده 10:…(کمیته‌های) مربوط در قوانین ارتش، سپاه و نیرو‌ی انتظامی، بیمه شده به طور عمدی مباشر یا مسبب آن باشد. پ ـ استعمال یا مصرف هر گونه مواد مخدر یا مسکرات بدون تجویز پزشک که منجر به نقص عضو و یا از کارافتادگی گردد.
آرا، نظریات، مقررات و دکترینِ مرتبط 136
عینِ عبارت · مسبب در اجتماع مباشر و مسبب، اصل بر تقدّم ضمان مباشر انسان بر مسبب است، مگر آنکه مباشر حیوان یا عامل طبیعی یا فاقد مسئولی…
ب اجتماع مباشر و مسبب
عینِ عبارت · مسبب …رک جواهر الکلام، ج ۳۷، ص ۵۴. باشد و قوت مباشر نمی تواند ضمان را از عهده مسبب رفع کند.…
عینِ عبارت · مسبب و مباشر …مثل آن که مباشر با اکراه دیگری، مرحوم محقق در شرایع می گوید: هرگاه مسبب و مباشر با هم جمع شوند، مباشر نسبت به ضمان، بر مسبب مقدم است» و چنین مثال می آورد: «هر گاه کسی عدوان…
عینِ عبارت · مسبب و مباشر پس هرگاه مسبب و مباشر با هم جمع شوند باید دید کدامیک اقوا و مؤثرتر است.…
عینِ عبارت · مسبب …رک جواهر الکلام، ج ۳۷، ص ۵۴. باشد و قوت مباشر نمی تواند ضمان را از عهده مسبب رفع کند.…
عینِ عبارت · مباشر بعضی در توجیه نظر محقق افزوده اند: اجماع ، محقق است که مباشر بر سبب مقدم است و این تقدم از مسلمات به شمار می آید.…
عینِ عبارت · مسبب …بیب، چون مدرک اصلی روایاتِ عام است، هم افعال عمدی و هم غیرعمدی در صورت انتساب عرفی خسارت به فعل مسبب موجب ضمان‌اند، ولی در اجتماع مباشر و مسبب، اصل بر تقدّم ضمان مباشر انسان بر مسبب است، مگر آن…
عینِ عبارت · مسبب و مباشر …به خواص دارو واقف بوده، عالماً عامداً آن را به بیمار بخوراند و باعث مرگ او گردد، شخصا ضامن است. پس هرگاه مسبب و مباشر با هم جمع شوند باید دید کدامیک اقوا و مؤثرتر است.…
عینِ عبارت · مسبب و مباشر …واص دارو واقف بوده عالماً عامداً آن را به بیمار بخوراند و باعث مرگ او گردد، شخصاً ضامن است. پس هرگاه مسبب و مباشر با هم جمع شوند باید دید کدامیک اقوا و مؤثرتر است.…
عینِ عبارت · مسبب …عمال می کند و پرستار با قبول دستور و تجویز طبیب داروی مسموم را به بیمار می خوراند. در این حالت مسبب یعنی پزشک از مباشر یعنی پرستار در حادثه مرگ بیمار مؤثرتر است و به همین علت طبیب ضامن خواهد بود…
عینِ عبارت · مسبب …ا اکراه کند که ثالثی را در چاه بیندازد، اکراه کننده ضامن است و بر مکره ضمانی نیست؛ زیرا در اینجا مسبب از مباشر اقوا است و به خاطر فقدان اراده در فاعل، عمل مستقیما به مسبب نسبت داده میشود. بناب…
عینِ عبارت · مسبب و مباشر …دارو واقف بوده، عالماً عامداً آن را به بیمار بخوراند و باعث مرگ او گردد، شخصا ضامن است. پس هرگاه مسبب و مباشر با هم جمع شوند باید دید کدامیک اقوا و مؤثرتر است.…
عینِ عبارت · مسبب …در این جا بی تردید سازنده چاقو که مسبب است ضامن نیست، بلکه ضارب که مباشر است ضامن محسوب می می گردد.…
عینِ عبارت · مسبب …نظر هیات عالی بر این مبنا بود که در صورت وجود رابطه علیت و سببیت، هم مباشر و هم مسبب مسئول خواهند بود.…
عینِ عبارت · مسبب عناصر قاعده تسبیب عبارت‌اند از دخالت عمد و قصد و همچنین اجتماع مباشر و مسبب.…
. چند مسأله
عینِ عبارت · مسبب …ه واقعی نیست، یعنی چنان نیست که اراده اش به طور کلی سلب شده باشد، ولی چون عمل مستقیماً منتسب به مسبب است نه به مباشر مسبب ضامن است؛…
عینِ عبارت · مسبب …ه واقعی نیست، یعنی چنان نیست که اراده‌اش به طور کلی سلب شده باشد، ولی چون عمل مستقیما منتسب به مسبب است نه به مباشر، مسبب ضامن است؛…
عینِ عبارت · مسبب …این حال سارقی بیاید و مال درون خانه را بدزدد، شخصی هم خانه‌ای را به سارق نشان داده باشد، برای مسبب یعنی بازکننده در و نشان دهنده خانه ضمان وجود ندارد؛…
. چند مسأله — مسأله ۴
عینِ عبارت · مسبب …ر این حال سارقی بیاید و مال درون خانه را بدزدد شخصی هم خانه ای را به سارق نشان داده باشد، برای مسبب یعنی باز کننده در و نشان دهنده خانه ضمان وجود ندارد؛…
. چند مسأله — به علاوه ب
عینِ عبارت · مسبب …تهی به تلف مال یا نفس شود و بین آن عمل و تلف حاصل واسطه عاقل و مختاری موجود نباشد، در این صورت مسبب ضامن است.…
تسبیب: در قانون
عینِ عبارت · مسبب …«هرگاه یک نفر سبب تلف مالی را ایجاد کند و دیگری مباشر تلف شدن آن مال بشود، مباشر مسئول است نه مسبب مگر این که سبب، اقوی باشد به نحوی که عرفاً اتلاف مستند به او باشد.»
اجتماع سبب و مباشر — سوال
عینِ عبارت · مسبب سوال: چنانچه فرض سومی به وجود آید و تأثیر افعال مباشر و مسبب مساوی باشد تکلیف چیست؟…
عینِ عبارت · مسبب …ا در صورتی که کارفرما 30 درصد و کارگر 70 درصد مقصر شناخته شوند، رابطه بین آنها به‌عنوان مباشر و مسبب محسوب میشود یا خیر و آیا هر یک به نسبت تقصیر خود مقصر هستند یا مسئولیت به‌طور مساوی تقسیم م…
عینِ عبارت · مسبب …با گاوها تصادم کرده؛ و موجب اتلاف آنها گردد؛ در این صورت بنا بر قاعده تقدم مسئولیت مباشر بر مسبب، باید راننده را مسئول جبران زیان‌های وارد شده دانست، در حالی که عدالت، مقتضی این است که اگر شخ…
عینِ عبارت · مسبب ت. ب. ماده 616 ق.م.ا. مسبب دراين ماده مرتكب و مباشر جرم مي باشد و لذا به موجب مقررات ماده5 ق.آ.د.ك.1378 جرم ارتكابي نسبت…
عینِ عبارت · مسبب …— برداشتِ خودکار (در دستِ بهبودی): این قاعده میتواند مبنایی برای ضمان هر دو (مباشر و مسبب) در مواردی باشد که قاعده اقوا بودن مباشر بر سبب، به تنهایی کافی نیست. شاخه: مدنی · از قواع…