قاعده یا مبنای بنیادین حقوقی که سایر احکام از آن استنباط میشوند.
English انگلیسی
Principle, Rule, Origin
🔊
Français فرانسوی
Principe, Règle
🔊
Deutsch آلمانی
Prinzip, Grundsatz
🔊
العربية عربی
أصل
🔊
مترادف: قاعده، مبنا، پایه · متضاد: فرع، استثنا
بهبود بخشیدن به وضعیت حقوقی، یا تغییر در قانون برای رفع نواقص.
English انگلیسی
Reform, Amendment, Rectification
🔊
Français فرانسوی
Réforme, Amendement
🔊
Deutsch آلمانی
Reform, Verbesserung, Änderung
🔊
العربية عربی
إصلاح
🔊
مترادف: بهبود، ترمیم، اصلاح قانون · متضاد: افساد، تخریب
هرگونه تغییر، تعدیل یا تکمیل در متنِ قانون یا سندِ حقوقی که به منظور رفعِ نقص یا بهبودِ آن صورت میگیرد.
English انگلیسی
Amendment, Amending
🔊
Français فرانسوی
Amendement, Rectificatif
🔊
Deutsch آلمانی
Änderung, Novellierung
🔊
العربية عربی
إصلاحي، تعديلي
🔊
مترادف: تعدیلی، اصلاحکننده · متضاد: ابطالی، نسخکننده
سیستمی که در آن تابعیت فرزند بر اساس محل تولد او در قلمرو حاکمیت یک کشور تعیین میشود.
English انگلیسی
Jus soli
🔊
Français فرانسوی
Droit du sol
🔊
Deutsch آلمانی
Geburtsortsprinzip
🔊
العربية عربی
حق الأرض
🔊
مترادف: سیستم خاک · متضاد: اصل خون
سیستمی که در آن تابعیت فرزند بر اساس تابعیت والدین (پدر یا مادر) تعیین میشود.
English انگلیسی
Jus sanguinis
🔊
Français فرانسوی
Droit du sang
🔊
Deutsch آلمانی
Abstammungsprinzip
🔊
العربية عربی
حق الدم
🔊
مترادف: سیستم خون · متضاد: اصل خاک
قاعدهای که بر اساس آن، در اثبات برخی دعاوی یا معاملات، وجود سند کتبی ضروری یا دارای اعتبار برتر است.
English انگلیسی
Principle of documentary evidence
🔊
Français فرانسوی
Principe de la preuve littérale
🔊
Deutsch آلمانی
Urkundenbeweisprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ الإثبات بالکتابة
🔊
مترادف: اصل کتبی بودن ادله · متضاد: اصل آزادی ادله اثبات دعوی
قاعدهای که بر اساس آن، اعمال و گفتار مسلمانان و اشخاص باید بر صحت و درستی حمل شود.
English انگلیسی
Principle of validity / Presumption of validity
🔊
Français فرانسوی
Principe de validité
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Gültigkeit
🔊
العربية عربی
أصالة الصحة
🔊
مترادف: اصل صحت قراردادها · متضاد: اصل فساد
قاعدهای که بر اساس آن، در صورت شک در وجودِ چیزی، اصل بر عدمِ وجودِ آن است.
English انگلیسی
Principle of non-existence, Presumption of absence
🔊
Français فرانسوی
Présomption de non-existence
🔊
Deutsch آلمانی
Vermutung der Nichtexistenz
🔊
العربية عربی
أصالة العدم
🔊
مترادف: اصل عدم وجود · متضاد: اصل وجود
سندی که برای تغییر، تعدیل یا رفعِ اشتباهاتِ موجود در متنِ اصلیِ یک قانون یا قرارداد وضع میشود.
English انگلیسی
Amendment
🔊
Français فرانسوی
Amendement, Rectification
🔊
Deutsch آلمانی
Änderung, Novelle
🔊
العربية عربی
تعدیل، إصلاح
🔊
مترادف: تعدیلنامه
قاعدهای که بر اساس آن، اصل بر مباح بودن اشیاء و افعال است مگر آنکه دلیلی بر حرمت یا منع آن وجود داشته باشد.
English انگلیسی
Principle of permissibility, Presumption of legality
🔊
Français فرانسوی
Principe de licéité
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Zulässigkeit
🔊
العربية عربی
أصالة الإباحة
🔊
مترادف: اصل اباحه · متضاد: اصل احتیاط، اصل منع
اصلی که بر اساس آن، عملِ فرد، ملاکِ انتسابِ مسئولیت یا آثارِ حقوقی است.
English انگلیسی
Principle of action (as basis of liability)
🔊
Français فرانسوی
Principe de l'acte
🔊
Deutsch آلمانی
Prinzip der Handlung
🔊
العربية عربی
أصالة العمل
🔊
قواعدی که در مقام شک و عدم دسترسی به دلیل، وظیفه مکلف را در مقام عمل تعیین میکنند.
English انگلیسی
Practical principle
🔊
Français فرانسوی
Principe pratique
🔊
Deutsch آلمانی
Praktischer Grundsatz
🔊
العربية عربی
الأصل العملي
🔊
مترادف: اصل عملی · متضاد: اماره
قاعدهای که بر اساس آن، قراردادها پس از انعقاد، برای طرفین لازمالاجرا بوده و هیچیک از طرفین حق برهمزدن آن را ندارند مگر در موارد قانونی.
English انگلیسی
Principle of binding force of contracts, Pacta sunt servanda
🔊
Français فرانسوی
Force obligatoire des contrats
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Vertragstreue, Pacta sunt servanda
🔊
العربية عربی
مبدأ لزوم العقود، العقد شریعة المتعاقدین
🔊
مترادف: لزوم قرارداد، اعتبار قرارداد · متضاد: جواز (اصلجواز)
اصلی است که بر اساس آن، از اثباتِ یک امرِ وجودی، لوازمِ عقلی یا عادیِ آن نیز اثبات میشود (در حقوق ایران، اصل مثبت حجت نیست).
English انگلیسی
Positive presumption
🔊
Français فرانسوی
Présomption positive
🔊
Deutsch آلمانی
Positive Vermutung
🔊
العربية عربی
الأصل المثبت
🔊
مترادف: استصحابِ مثبت · متضاد: اصلِ منفی
اصلی که بر اساس آن، انجام هر کاری که منع قانونی یا شرعی نداشته باشد، مجاز است.
English انگلیسی
Principle of Permissibility, Principle of Legality (in private law)
🔊
Français فرانسوی
Principe de liberté
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Freiheit
🔊
العربية عربی
أصالة الإباحة
🔊
مترادف: اصل آزادی، اصل اباحه شرعی · متضاد: اصل منع، اصل حظر
اصلی بنیادین در حقوق کیفری که بیان میدارد هر فردی تا زمانی که جرم او در دادگاه صالح اثبات نشده، بیگناه فرض میشود.
English انگلیسی
Presumption of Innocence
🔊
Français فرانسوی
Présomption d'innocence
🔊
Deutsch آلمانی
Unschuldsvermutung
🔊
العربية عربی
قرینة البراءة
🔊
مترادف: اصل برائت · متضاد: اصل مجرمیت (در نظامهای تفتیشی قدیمی)
قاعدهای که بر اساس آن، وضعیتِ پیشینِ عدمِ مسئولیت یا عدمِ مالکیت، تا زمانِ اثباتِ خلافِ آن، باقی فرض میشود.
English انگلیسی
Presumption of innocence
🔊
Français فرانسوی
Présomption d'innocence
🔊
Deutsch آلمانی
Unschuldsvermutung
🔊
العربية عربی
أصل البراءة
🔊
مترادف: اصل عدم · متضاد: اصل اشتغال
قاعدهای اصولی که در صورت شک در تکلیف و عدم امکان احتیاط و عدم جریان برائت، مکلف را در انتخاب یکی از طرفینِ شک مخیر میسازد.
English انگلیسی
Principle of Choice
🔊
Français فرانسوی
Principe de choix
🔊
Deutsch آلمانی
Wahlprinzip
🔊
العربية عربی
أصالة التخییر
🔊
متضاد: اصل احتیاط، اصل برائت
توافق دو یا چند اراده برای ایجاد یک اثر حقوقی که رکن اصلی عقود است.
English انگلیسی
Consensus
🔊
Français فرانسوی
Consentement
🔊
Deutsch آلمانی
Konsens
🔊
العربية عربی
التراضی
🔊
مترادف: توافق ارادهها، رضایت · متضاد: اکراه، اشتباه
قاعدهای فقهی و حقوقی که به موجب آن هر مالکی حق دارد هرگونه تصرفی در مال خود انجام دهد مگر در مواردی که قانون استثنا کرده باشد.
English انگلیسی
Principle of dominion, Principle of absolute ownership
🔊
Français فرانسوی
Principe de la maîtrise, Principe de la propriété absolue
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Eigentümerherrschaft
🔊
العربية عربی
قاعدة التسلیط
🔊
مترادف: قاعدهٔ سلطه · متضاد: محدودیتهای قانونی مالکیت
قاعدهای که بر اساس آن، در صورت عدم امکان اجرای تعهد به عین، باید بدل آن (مثل یا قیمت) تأدیه شود.
English انگلیسی
Principle of substitution, Doctrine of surrogacy
🔊
Français فرانسوی
Principe de subrogation
🔊
Deutsch آلمانی
Surrogationsprinzip
🔊
العربية عربی
قاعدة البدل، مبدأ التعویض
🔊
مترادف: قاعده بدل، اصل جایگزینی · متضاد: اصل عینگرایی (در اجرای تعهد)
حقی که به موجب آن هر یک از طرفین دعوا باید از ادعاها، دلایل و مستندات طرف مقابل آگاه شده و فرصت کافی برای پاسخگویی به آنها را داشته باشد.
English انگلیسی
Principle of Contradiction, Adversarial Principle
🔊
Français فرانسوی
Principe du contradictoire
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz des rechtlichen Gehörs
🔊
العربية عربی
مبدأ الحضوریة، مبدأ المواجهة
🔊
مترادف: اصل ترافعیبودن، حق دفاع · متضاد: رسیدگی غیابی (در معنای مطلق)، رسیدگی یکجانبه
قاعدهای که بر اساس آن بیمه نباید منبع سود برای بیمهگذار باشد و صرفاً باید زیان واقعی او را جبران کند.
English انگلیسی
Principle of indemnity
🔊
Français فرانسوی
Principe indemnitaire
🔊
Deutsch آلمانی
Schadensersatzprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ التعویض
🔊
مترادف: اصل جبران خسارت · متضاد: بیمه سوداگرانه (قمارگونه)
اصلی که بر اساس آن، انجامِ تکالیفِ قانونی یا شرعیِ معین، الزامی است.
English انگلیسی
Principle of obligation, Duty principle
🔊
Français فرانسوی
Principe de l'obligation
🔊
Deutsch آلمانی
Prinzip der Verpflichtung
🔊
العربية عربی
مبدأ الفریضة
🔊
مترادف: اصل وجوب · متضاد: اصل اباحه
قاعدهای که بر اساس آن، ضرر زدن به دیگران ممنوع است و باید جبران شود (قاعده لاضرر و لاضرار فی الاسلام).
English انگلیسی
Principle of no-harm, No-harm rule
🔊
Français فرانسوی
Principe de non-nuisance
🔊
Deutsch آلمانی
Prinzip des Schadensverbots
🔊
العربية عربی
قاعدة لا ضرر و لا ضرار
🔊
مترادف: قاعده لاضرر
تصحیح اشتباهات در محاسبه، نگارش یا سایر خطاهای آشکار در متن رأی که بدون تغییر در ماهیت آن صورت میگیرد.
English انگلیسی
Correction of judgment
🔊
Français فرانسوی
Rectification d'un jugement
🔊
Deutsch آلمانی
Berichtigung des Urteils
🔊
العربية عربی
تصحیح الحکم
🔊
مترادف: تصحیح رأی
قاعدهای اصولی که در صورت شک در تکلیف (شبهه بدوی) یا شک در مکلفبه (شبهه محصوره)، حکم به لزوم احتیاط و پرهیز از ارتکاب یا ترک عمل میکند.
English انگلیسی
Principle of Precaution
🔊
Français فرانسوی
Principe de précaution
🔊
Deutsch آلمانی
Vorsorgeprinzip
🔊
العربية عربی
أصالة الاحتیاط
🔊
مترادف: اصل احتیاطی · متضاد: اصل برائت، اصل تخییر
اصلی در اصول فقه که بر اساس آن، ادله و امارات، کاشف از واقع و طریق رسیدن به آن هستند، نه موضوعیت برای حکم.
English انگلیسی
Principle of instrumentality (of evidence)
🔊
Français فرانسوی
Principe de la nature instrumentale (de la preuve)
🔊
Deutsch آلمانی
Prinzip der Instrumentalität (des Beweises)
🔊
العربية عربی
أصالة الطریقیة
🔊
مترادف: طریقیت امارات · متضاد: اصل موضوعیت
قاعدهای که بر اساس آن، همه افراد در برابر قانون و مراجعِ قضایی دارای حقوق و تکالیفِ برابر هستند.
English انگلیسی
Principle of equality
🔊
Français فرانسوی
Principe d'égalité
🔊
Deutsch آلمانی
Gleichheitsgrundsatz
🔊
العربية عربی
مبدأ المساواة
🔊
مترادف: اصلِ برابری · متضاد: تبعیض
اصلی که در مقامِ شک در تکلیف، وظیفهٔ عملیِ مکلف را بدونِ کشفِ واقع تعیین میکند.
English انگلیسی
Procedural principle, Presumption of procedure
🔊
Français فرانسوی
Principe procédural
🔊
Deutsch آلمانی
Verfahrensgrundsatz
🔊
العربية عربی
الأصل الموضوعي
🔊
مترادف: اصلِ عملی · متضاد: اماره (اصلِ محرز)
بخشی از ملک که در طرحهای عمرانی شهرداری یا سازمانهای دولتی برای تعریض معابر واقع میشود.
English انگلیسی
Widening strip, Road widening part
🔊
Français فرانسوی
Emprise de voirie
🔊
Deutsch آلمانی
Straßenland, Abtretungsfläche
🔊
العربية عربی
الجزء المقتطع للطريق، مساحة التطوير
🔊
مترادف: برِ اصلاحی، مساحتِ در طرح · متضاد: بخشِ باقیمانده ملک
قاعدهای که بر اساسِ آن، بقای حالتِ سابق در صورتِ شک در حدوثِ حالتِ جدید، فرض میشود.
English انگلیسی
Principle of Continuity, Presumption of Continuance
🔊
Français فرانسوی
Principe de continuité
🔊
Deutsch آلمانی
Prinzip der Kontinuität
🔊
العربية عربی
أصل الاستصحاب
🔊
مترادف: استصحاب
حقی که به موجب آن بیمهگر پس از پرداخت خسارت، قائممقام بیمهگذار در مراجعه به مسئول حادثه میشود.
English انگلیسی
Principle of subrogation
🔊
Français فرانسوی
Principe de subrogation
🔊
Deutsch آلمانی
Subrogationsprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ الحلول
🔊
مترادف: قائممقامی بیمهگر
قاعدهای که بر اساس آن در صورت وجود احتمال خطر جدی یا غیرقابل جبران برای محیط زیست، فقدان قطعیت علمی نباید مانع از اتخاذ تدابیر پیشگیرانه شود.
English انگلیسی
Precautionary Principle
🔊
Français فرانسوی
Principe de précaution
🔊
Deutsch آلمانی
Vorsorgeprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ الحيطة (أو مبدأ الاحتراز)
🔊
مترادف: اصل احتیاط · متضاد: اصل واکنش پس از وقوع
اصلی که بیان میکند هرگاه در حدوثِ امری شک شود، اصل بر عدمِ وقوعِ آن در گذشته است.
English انگلیسی
Principle of non-occurrence of an event
🔊
Français فرانسوی
Présomption de non-événement
🔊
Deutsch آلمانی
Vermutung der Nicht-Ereignis
🔊
العربية عربی
أصالة عدم الحدوث
🔊
مترادف: استصحاب عدم حادث · متضاد: اصل حدوث
تغییر در میزان، نوع یا کیفیتِ خواسته توسط خواهان در مهلت قانونی (پیش از پایان اولین جلسه دادرسی).
English انگلیسی
Amendment of the claim
🔊
Français فرانسوی
Modification de la demande
🔊
Deutsch آلمانی
Klageänderung
🔊
العربية عربی
تعدیل الطلبات
🔊
مترادف: تغییر خواسته · متضاد: تثبیت خواسته
قاعدهای که بر اساس آن، قوای سهگانه (مقننه، مجریه، قضاییه) باید از یکدیگر مستقل باشند تا از تمرکز قدرت و استبداد جلوگیری شود.
English انگلیسی
Principle of separation of powers
🔊
Français فرانسوی
Principe de séparation des pouvoirs
🔊
Deutsch آلمانی
Gewaltenteilungsprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ فصل السلطات
🔊
مترادف: اصل تفکیک قوا · متضاد: اصل تمرکز قوا
اصلی که به صاحب حق اجازه میدهد از حقِ خود صرفنظر کرده و آن را ساقط نماید.
English انگلیسی
Principle of Waiver of Rights
🔊
Français فرانسوی
Principe de renonciation aux droits
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz des Rechtsverzichts
🔊
العربية عربی
قاعدة إسقاط الحق
🔊
مترادف: حق اسقاط · متضاد: لزومِ استیفای حق
اصلی در حقوق بینالملل خصوصی یا آیین دادرسی که بر اساس آن، اعتبارِ یک سند یا قرارداد، مستقل از اعتبارِ قراردادِ اصلی است (مانند شرط داوری).
English انگلیسی
Principle of Separability (Doctrine of Separability)
🔊
Français فرانسوی
Principe d'autonomie de la clause compromissoire
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Trennbarkeit
🔊
العربية عربی
مبدأ استقلال شرط التحکیم
🔊
مترادف: اصل استقلال شرط داوری · متضاد: اصل تبعیت
قاعدهای که بیان میدارد برای انعقاد قرارداد، صرف توافق و تراضی طرفین کافی است و نیازی به تشریفات خاص یا تسلیم مال نیست.
English انگلیسی
Principle of consensualism
🔊
Français فرانسوی
Principe du consensualisme
🔊
Deutsch آلمانی
Konsensualprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ الرضائیة
🔊
مترادف: رضایی بودن · متضاد: تشریفاتی بودن، عینی بودن
اصلی در حقوق بینالملل دریاها که بر اساس آن، دریاهای آزاد متعلق به هیچ دولتی نبوده و همه کشورها حق استفاده از آن را دارند.
English انگلیسی
Principle of Freedom of the High Seas
🔊
Français فرانسوی
Principe de la liberté de la haute mer
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Freiheit der Hohen See
🔊
العربية عربی
مبدأ حریة أعالی البحار
🔊
مترادف: آزادی دریاها · متضاد: اصل حاکمیت سرزمینی بر دریا
اصلی که بر اساس آن حقوق و تعهدات میتوانند از شخصی به شخص دیگر منتقل شوند (مانند انتقال طلب یا دین).
English انگلیسی
Principle of Assignability of Rights
🔊
Français فرانسوی
Principe de la cessibilité des droits
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Übertragbarkeit von Rechten
🔊
العربية عربی
مبدأ انتقال الحقوق
🔊
مترادف: قابلیت انتقال حقوق · متضاد: قائم به شخص بودن حق
قاعدهای بنیادین که بر اساس آن هر فردی که متهم به ارتکاب جرم شده، تا زمانی که جرم او با ادله قطعی در دادگاه صالح اثبات نشود، بیگناه فرض میشود.
English انگلیسی
Presumption of innocence
🔊
Français فرانسوی
Présomption d'innocence
🔊
Deutsch آلمانی
Unschuldsvermutung
🔊
العربية عربی
أصل البراءة
🔊
مترادف: اصل بیگناهی · متضاد: اصل مجرمیت (در نظامهای تفتیشی قدیمی)
قاعدهای که بر اساس آن، انسان در انجام یا ترک افعال حقوقی و مادی خود آزاد است، مگر آنکه قانون یا شرع آن را محدود کرده باشد.
English انگلیسی
Principle of freedom of will
🔊
Français فرانسوی
Principe de la liberté de volonté
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Willensfreiheit
🔊
العربية عربی
مبدأ حریة الإرادة
🔊
مترادف: اصل آزادی اراده · متضاد: اصل جبر، اصل محدودیت قانونی
قاعدهای که بر اساس آن، همه افراد و نهادها در برابر قانون برابرند و هیچکس فراتر از قانون نیست.
English انگلیسی
Rule of law
🔊
Français فرانسوی
État de droit
🔊
Deutsch آلمانی
Rechtsstaatsprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ سیادة القانون
🔊
مترادف: حاکمیت قانون · متضاد: حکومت خودکامه، استبداد
قاعدهای که به اشخاص اجازه میدهد در روابط حقوقی خود، آزادانه ارادهشان را حاکم کنند و قراردادهایی با آثار حقوقی دلخواه منعقد نمایند (ماده ۱۰ قانون مدنی).
English انگلیسی
Principle of party autonomy, Freedom of contract
🔊
Français فرانسوی
Principe de l'autonomie de la volonté
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Privatautonomie
🔊
العربية عربی
مبدأ سلطان الإرادة
🔊
مترادف: اصل آزادی قراردادها · متضاد: اصل آمره بودن قوانین (در حقوق عمومی)
اصلی در حقوق قراردادها که به اشخاص اجازه میدهد با اراده آزاد، تعهدات حقوقی خود را ایجاد و حدود آن را تعیین کنند.
English انگلیسی
Principle of Freedom of Contract, Autonomy of Will
🔊
Français فرانسوی
Principe de l'autonomie de la volonté
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Privatautonomie
🔊
العربية عربی
مبدأ سلطان الإرادة
🔊
مترادف: اصل حاکمیت اراده · متضاد: اصل آمره بودن قوانین
اصلی که بر اساس آن قراردادها پس از انعقاد، برای طرفین لازمالاجرا بوده و هیچیک نمیتواند آن را یکجانبه برهم زند.
English انگلیسی
Principle of binding force of contracts, Pacta sunt servanda
🔊
Français فرانسوی
Force obligatoire des contrats
🔊
Deutsch آلمانی
Grundsatz der Vertragstreue, Pacta sunt servanda
🔊
العربية عربی
مبدأ لزوم العقود، العقد شریعة المتعاقدین
🔊
مترادف: اصلِ لزوم · متضاد: اصلِ جواز (در عقودِ جایز)
اصلی که به موجب آن اشخاص آزادند هرگونه قراردادی را که مخالفِ قانون و نظمِ عمومی نباشد، منعقد کنند.
English انگلیسی
Freedom of contract
🔊
Français فرانسوی
Liberté contractuelle
🔊
Deutsch آلمانی
Vertragsfreiheit
🔊
العربية عربی
مبدأ حریة التعاقد
🔊
مترادف: اصلِ حاکمیتِ اراده · متضاد: اصلِ محدودیتِ قراردادها
قاعدهای که بر اساس آن، قانون تنها نسبت به کسانی که در قلمرو حاکمیت آن هستند یا تابعیت آن را دارند، اعمال میشود.
English انگلیسی
Principle of territoriality of law (≈)
🔊
Français فرانسوی
Principe de la territorialité de la loi
🔊
Deutsch آلمانی
Territorialitätsprinzip
🔊
العربية عربی
مبدأ إقلیمیة القانون
🔊
مترادف: اصل سرزمینی بودن قانون · متضاد: اصل شخصی بودن قانون (در معنای دیگر: عدم سرایت مجازات به غیر)
تعریفها و معادلهای بخشِ «حقوقیِ چهارزبانه» و «پرکاربرد» با کمکِ هوش مصنوعی گردآوری شده و هنوز بهطورِ کامل بهوسیلهٔ کارشناس مرور نشده است.