احراز عسر و حرج زوجه به جهت اعتیاد زوج

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ف.ز. فرزند م. د. ب. ط. همسرش آقای م.م. بخواسته گواهی عدم امکان سازش و تجویز طلاق، تقدیم شعبه 15 محاکم عمومی حقوقی قم نموده و دادگاه در دادنامه شماره 0001995-30/11/92 با اینکه مساعی دادگاه و تلاش داوران در صلح و سازش مؤثر نبوده و از طرفی خوانده آقای م.م. ابتلاء شدید به مواد مخدر دارد که موجب اخلال زندگی شده، لهذا بر اساس ماده 1119 از قانون مدنی، گواهی عدم امکان سازش را صادر نموده و به خواهان اجازه داده تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق خود را مطلقه به طلاق خلع با بذل 34 عدد سکه بهار آزادی نماید و وجود شرائط صحت طلاق با مجری صیغه است و رأی صادره مورد اعتراض خوانده آقای م.م. واقع و پرونده در شعبه 5 تجدیدنظر استان قم مطرح و دادگاه در دادنامه شماره 000135-7/2/93 با عنایت به اوضاع و احوال زوج که عنوان نموده فعلاً معتاد نیست و پزشکی قانونی هم آن را تأیید نموده و اظهار نموده که تا بحال مخارج زوجه داده است و وضع مالیش خوب است، لهذا خواسته زوجه را موجه ندانسته و ضمن نقض رأی بدوی، حکم به بطلان دعوای خواهان صادر نموده و رأی صادره مورد اعتراض خواهان (زوجه) واقع و درخواست فرجام خواهی نموده و پرونده به این شعبه از دیوان عالی کشور ارسال شده است. رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده و مفاد و مستندات رأی فرجام خواسته و پاسخ پزشکی قانونی مبنی بر منفی بودن آزمایش اعتیاد و تصریح دادگاه به احراز عدم اعتیاد و اینکه مفاد شرط ضمن عقد احراز اعتیاد فعلی است که ادامه زندگی مشترک را دشوار سازد و از ناحیه ف. خ. دلیلی که اعتیاد فعلی زوج را ثابت نماید، ارائه نشده است و استدلال وکیل زوجه دایر به اینکه قید زمان در شرط ضمن عقد لحاظ نشده است، فاقد جایگاه حقوقی است؛ لذا دادنامه فرجام خواسته شماره 00135- 7/2/93 صادره از شعبه 5 دادگاه تجدیدنظر استان قم مطابق موازین تشخیص و مستنداً به مواد 370 و 396 قانون آئین دادرسی مدنی ابرام می گردد. رئیس شعبه 27 دیوان عالی کشور ـ مستشار فاضل ـ رزاقی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی احراز عسر و حرج زوجه به جهت اعتیاد زوج در تاریخ 23 شهریور 1393، دیوان عالی کشور رایی صادر نمود که به پرونده‌ای مربوط می‌شود که در آن ی. ا. ط. به منظور دریافت گواهی عدم امکان سازش و اجازه طلاق اقدام کرده بود. دادگاه بدوی با استناد به ماده 1119 قانون مدنی، گواهی عدم امکان سازش را صادر و اجازه طلاق خلع با بذل 34 عدد سکه بهار آزادی را صادر کرد. این رای به دلیل ادعای اعتیاد شدید طرف مقابل مورد اعتراض قرار گرفت و در دادگاه تجدیدنظر، با استناد به گزارش پزشکی قانونی که نشان‌دهنده منفی بودن آزمایش اعتیاد و وضعیت مالی مناسب طرف مقابل بود، رای بدوی نقض و دعوای خواهان باطل اعلام شد. خ. ن. ب. این رای درخواست فرجام‌خواهی کرد و پرونده به دیوان عالی کشور ارسال گردید. دیوان عالی کشور، ب. ت. ب. مستندات موجود و عدم ارائه دلیلی از سوی خ. م. ب. اعتیاد فعلی طرف مقابل، رای تجدیدنظر را مطابق با مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی تایید کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/06/23 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: صدور حکم مبنی بر عسر و حرج زوجه به جهت اعتیاد زوج، منوط به احراز و اثبات اعتیاد فعلی زوج م. ب. و نه اعتیاد گذشته وی. رای خلاصه جریان پرونده خانم ف.ز. فرزند م. د. ب. ط. همسرش آقای م.م. به خواسته گواهی عدم امکان سازش و تجویز طلاق، تقدیم شعبه --- محاکم عمومی حقوقی قم نموده و دادگاه در دادنامه شماره --- - 30/11/92 با اینکه مساعی دادگاه و تلاش داوران در صلح و سازش موثر نبوده و از طرفی خوانده آقای م.م. ابتلاء شدید به مواد مخدر دارد که موجب اخلال زندگی شده، لهذا بر اساس ماده 1119 از قانون مدنی، گواهی عدم امکان سازش را صادر نموده و به خواهان اجازه داده تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق خود را مطلقه به طلاق خلع با بذل 34 عدد سکه بهار آزادی نماید و وجود شرایط صحت طلاق با مجری صیغه است و رای صادره مورد اعتراض خوانده آقای م.م. واقع و پرونده در شعبه --- تجدیدنظر استان قم مطرح و دادگاه در دادنامه شماره --- - 7/2/93 با عنایت به اوضاع و احوال زوج که عنوان نموده فعلا معتاد نیست و پزشکی قانونی هم آن را تایید نموده و اظهار نموده که تا بحال مخارج زوجه داده است و وضع مالیش خوب است، لهذا خواسته زوجه را موجه ندانسته و ضمن نقض رای بدوی، حکم به بطلان دعوای خواهان صادر نموده و رای صادره مورد اعتراض خواهان (زوجه) واقع و درخواست فرجام خواهی نموده و پرونده به این شعبه از دیوان عالی کشور ارسال شده است. رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده و تحقیقات انجام شده و مفاد و مستندات رای فرجام خواسته و پاسخ پزشکی قانونی مبنی بر منفی بودن آزمایش اعتیاد و تصریح دادگاه به احراز عدم اعتیاد و اینکه مفاد شرط ضمن عقد احراز اعتیاد فعلی است که ادامه زندگی مشترک را دشوار سازد و از ناحیه ف. خ. دلیلی که اعتیاد فعلی زوج را ثابت نماید، ارائه نشده است و استدلال وکیل زوجه دایر به اینکه قید زمان در شرط ضمن عقد لحاظ نشده است، فاقد جایگاه حقوقی است؛ لذا دادنامه فرجام خواسته شماره 00135 - 7/2/93 صادره از شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان قم مطابق موازین تشخیص و مستندا به مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار در این پرونده، درخواست طلاق به استناد عسر و حرج از طرف خواهان مطرح شده است. ادعای خ. م. ب. وجود اختلالات جنسی، روانی و اعتیاد طرف مقابل، به عنوان دلایل غیرقابل تحمل بودن ادامه زندگی مشترک اعلام گردیده است. طرف مقابل این ادعاها را رد کرده و به عدم تمکین زوجه و عدم اعتیاد خود اشاره کرده است. <br>در مراحل رسیدگی، دادگاه به استماع شهادت شهود و ارجاع به پزشکی قانونی پرداخته است. نظریه پزشکی قانونی نشان‌دهنده ناتوانی خوانده در باروری در شرایط طبیعی و عدم فرزندآوری زوجه پس از 9 سال ازدواج م. ب.. با این وجود، دادگاه بدوی ب. ت. ب. وجود شهادت‌های معارض و نظر قاضی مشاور، دعوی خواهان را رد کرده است.<br>در مرحله تجدیدنظر، هیات قضایی به این نتیجه رسید که عدم اقدام طرف مقابل در جهت ایجاد زندگی مشترک و بلاتکلیفی زوجه به مدت 8 سال می‌تواند مصداق عسر و حرج تلقی گردد. بنابراین، با استناد به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی، دادنامه بدوی نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای منقوض ارجاع گردید. تاریخ دادنامه قطعی: 1400/07/27 پیام: نتیجه آزمایش پزشکی قانونی دایر بر عدم وجود مواد مخدر در خون زوج دلیل بر عدم اعتیاد نیست و می‌تواند با عدم مصرف در مدت 48 ساعت یا استفاده از بعضی داروها اثار ان از بین برود در این پرونده ف. م. ح. به وکالت از ز. ر. در مورخه 99/10/15 با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق به لحاظ عسر و حرج به طرفیت ع. ز. طرح دعوی نموده و اعلام کرده در 92/2/11 با خوانده ازدواج نموده است.لیکن ب. ت. ب. اختلال در عملکرد جنسی زوج و اختلالات روان پزشکی و اعتیاد و خوف جانی ادامه زندگی غیر ممکن است. شعبه *در 99/11/21 تشکیل جلسه داده است.وکیل خ. ب. م. دادخواست تاکید نموده و اعلام کرده با گذشت 9 سال از عقد زوج جهت تشکیل زندگی مشترک اقدامی ننموده است. مهریه 214 سکه است.که موکل یک سکه را بذل می‌نماید. وکیل خ. پ. د.: مطالب وکیل تکذیب می‌شود. و دلیلی ارائه نشده است. موکل شهود دارد. که بعد از عقد زوجه حاضر به تمکین نبوده است.زوجه باکره نیست. و موکل حاضر به طلاق نمی‌باشد. پرونده زوجین در مورد نفقه و تمکین در حال رسیدگی است. وکیل خ. ا. د. تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی جهت اختلالات روانی و جنسی زوج را دارم. دادگاه قرار ارجاع به داوری و استماع شهادت شهود و ارجاع به پزشکی قانونی صادر نموده است. جلسه بعدی دادگاه در 99/12/23 تشکیل و از شهود استماع شهادت شده است. 1 - ه. س.: من اطلاع دارم. زوجین هفت سال در عقد هستند زوجه بلند پرواز است. ماشین و همه چیز می خواهد. در مورد اعتیاد خبرندارم. زوج کشاورزی می کند خانه ساخته است.اعتیاد ندارد. 2 - ف. ر.: عمه زوجه هستم: بلند پرواز است.تا یک سال قبل خوب بودند اعتیاد ندارد. هر مشکل برای زوج گفته اند دروغ است. زوجه قصد زندگی ندارد. 3 - م. ر.: خواهرم 9 سال ا ست در عقد است.و همسرش زندگی مشترک را شروع نکرده دو سال است.که خواهرم را ترک نموده اعتیاد به تریاک دارد. عرق می خورد. فیلم وی را دیده ام. چندین بار در کمپ بستری شده ولی ترک نکرده است. خواهرم در عسر و حرج است. 4 - ح. ل.: 9 سال است.که زوجه در عقد و بلاتکلیف است. شوهرش اعتیاد دارد. و عرق می خورد خودم فیلم ان را دیده ام. چندین بار او را ترک دادند ولی فایده نداشته است. زوجه در عسر و حرج است. وکیل زوج گفته شهود معارض هستند و لذا شهادت طرفین ساقط است. داور زوج اعلام کرده مخالف جدایی و طلاق هستم ص 30 داور زوجه نظر به عدم سازش داده است.ص 32 پزشکی قانونی به شرح ص 33 اعلام نموده زوج جهت معاینه اعتیاد و روانپزشکی مراجعه ننموده است. قاضی مشاور نظر به رد دعوی زوجه داده است.ص 34 دادگاه نیز ب. ت. ب. شهود معارض و نظر قاضی مشاور حکم به رد دعوی خواهان صادر نموده است. وکیل ز. ن. ب. دادنامه اعتراض نموده است. شعبه *در مورخه 1400/03/11 تشکیل جلسه داده است. زوجه گفته هنوز در ایام عقد هستم ولی دوشیزه نیستم. در اوایل ازدواج رابطه با همسرم داشته ام. دادگاه زوج را به پزشکی قانونی معرفی نموده است. و پاسخ پزشکی قانونی به شرح ص 65 در مورد اعتیاد وجود مواد مخدر را منفی اعلام نموده است.و در مورد ناتوانی جنسی زوج اعلام کرده تعداد اسپرم ها کمتر از حد طبیعی است. که با انجام اقدامات دارویی و کمک باروری امکان باروری وجود دارد. دلیلی بر عدم توانایی مقاربت یافت نشد. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره * 1400/04/26 دادنامه بدوی را تایید نموده است. وکیل زوجه از دادنامه فرجامخواهی نموده و اعلام نموده به نظریه پزشکی قانونی معترض م. ب.. که متن لایحه تقدیمی ایشان و پاسخ وکیل ف. ا. ج. ح. در زمان شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره * 1400/04/26 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. فرجامخواهی خانم ف. م. ح. به وکالت از ز. ر. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 1400/04/26 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی حکم به رد دعوی ف. خ. از جهت درخواست صدور حکم طلاق به لحاظ عسر وحرج صادر گردیده وارد و موجه م. ب.. زیرا اولا وکیل زوجه اعلام نموده به نظریه پزشکی معترض م. ب.. و تقاضای بررسی در هیات عالی پزشکی را نموده که باید مورد توجه قرار گیرد. ثانیا اینکه صرفنظر از اعتراض ذکر شده نیز نظریه پزشکی حکایت از این دارد. که زوج در شرایط طبیعی توان باروری ندارد. و با گذشت نه سال از ازدواج و وجود رابطه زناشویی زوجه فاقد فرزند بوده که می‌تواند از موارد عسر و حرج تلقی گردد. ثالثا اینکه علیرغم اینکه عقد در سال 92 صورت گرفته زوج اقدامی در جهت ایجاد زندگی مشترک ننموده و اقدام وی در جهت اخذ حکم تمکین پس از 8 سال از عقد حکایت از عدم توجه وی به این موضوع دارد. رابعا در پرونده روشن نیست نفقه زوجه در طول سالهای گذشته توسط زوج پرداخت گردیده یا خیر که باید مورد بررسی قرار گیرد. و عدم پرداخت ان که اثبات پرداخت بر عهده زوج است.قطعا موجب عسر و حرج می‌تواند باشد. خامسا اعلام شده زوج سابقه اعتیاد و ترک در بازپروری و ترک اعتیاد دارد. که لازم است.نسبت به این موضوع تحقیق شود. و نتیجه آزمایش پزشکی قانونی دایر بر عدم وجود مواد مخدر در خون زوج دلیل بر عدم اعتیاد نیست و می‌تواند با عدم مصرف در مدت 48 ساعت یا استفاده از بعضی داروها اثار ان از بین برود. مضافا به اینکه شهود شهادت به اعتیاد زوج و مصرف مواد مخدر توسط وی داده اند. از طرفی تحقیقات محلی نیز در این زمینه نسبت به اعتیاد زوج برای رفع نقص لازم است. لذا ب. ت. ب. مراتب ذکر شده و اینکه هشت سال بلاتکلیفی زوجه و عدم امکان زندگی مشترک قطعا می‌تواند خود از مصادیق عسر و حرج باشد. و نظریه داور زوجه نیز تاکید به این موضوع دارد. بااستناد به بند 5 ماده 371 و بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجامخواسته را نقض و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به دادگاه صادر کننده رای منقوض ارجاع می‌نماید./ا 400/8/3 رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. ت. در این پرونده، درخواست طلاق به دلیل عسر و حرج و اعتیاد به مواد مخدر مطرح شده است. زوجه ادعا کرده که به واسطه اعتیاد و رفتارهای خشونت‌آمیز همسر، ادامه زندگی مشترک برای او غیرقابل تحمل شده است. در مقابل، زوج ادعای اعتیاد را رد کرده و به مشکلات مالی و ارتباطات غیرمجاز زوجه اشاره نموده است. در مراحل ابتدایی رسیدگی، دادگاه به علت عدم احراز شرایط عسر و حرج و فقد دلیل کافی در خصوص اعتیاد، دعوی را باطل اعلام کرده است. پس از اعتراض به این حکم، دادگاه تجدیدنظر نیز ضمن تایید دادنامه بدوی، به عدم ارائه دلایل کافی از سوی خواهان برای نقض حکم اشاره کرده و در نهایت فرجام‌خواهی صورت‌گرفته نیز رد شده است. بر اساس مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی، دادگاه فرجامی، دادنامه فرجام‌خواسته را تایید و ابرام نموده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1400/02/13 پیام: ه به عدم ارائه دلیل در خصوص اعتیاد زوج و سوی رفتار وی مطابق مقررات و موازین قانونی صادر و ایراد و اعتراض موجه و موثری که موجبات نقض دادنامه فرجامخواسته را مطابق مقررات مندرج در ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی ایجاب نماید. در این پرونده ا. م. ع. به وکالت از ف. ب. ب. در مورخه 99/1/16 با تقدیم دادخواست به خواسته طلاق ب. ت. ب. شروط عقد و عسر و حرج به طرفیت م. م. ب. طرح دعوی نموده و اعلام کرده در 86/11/6 با خوانده ازدواج نموده است. شعبه *در 99/6/30 تشکیل جلسه داده است. خواهان گفته همسرم معتاد به تریاک و مواد مخدر صنعتی است. در شمال زن دارد. هر وقت از شمال بر می گشت من را می زد. در طول سیزده سال کتک خوردم. یکبار می خواست انگشت مرا قطع کند بخاطر مواد بازداشت شده است. یکبار شیر گاز را بازکرده بود که فهمیدم و زنگ زدم مامور امد چون درب را بسته بود در حالت طبیعی خودش نیست نصف مهریه را حاضرم بذل کنم و سایر حقوق را بذل می کنم. پرونده های کیفری همه منجربه سازش شده است.و هر بار تکرار شده است. خ. گ.: من حقوقم را به همسرم می دادم سال 94 پول داد به برادرش ماشین خرید به من دروغ گفته بود وقتی فهمیدم حرفمان شد برادرش گفت به تو ربطی ندارد. 7 یا 8 ماه جدا زندگی کردیم. دوباره اشتی شد بدون اجازه من بیرون می رفت با گوشی بازی می کرد و با اشخاص ثالث ارتباط داشت می گفت هر کاری دلت می خواهد بکن رابطه نداشتیم من اعتیاد ندارم. یکبار مامورین امدند منزل ما و موتور را گشتند و مواد پیدا کردند. یک شب بازداشت بودم. و بعد برائت گرفتم. زن نگرفته ام. بنده ایشان را نزده ام. زوجه گفته: دروغ می گوید. چند نوبت مرا زده و یکبار انگشت مرا شکست خودش به دامادمان گفته یک زن معلم گرفتم یک بچه دارم. دعوی تمکین زوج رد شده است.ص 30 ) دادگاه قرار ارجاع به داوری صادر نموده است.داور زوجه نظر به عدم سازش داده است. لیکن داور زوج اعلام کرده ایشان حاضر به طلاق نیست دادگاه به موجب دادنامه شماره * 99/8/22 با عدم احراز عسر و حرج و فقد دلیل در خصوص اعتیاد زوج حکم بر بطلان دعوی خواهان صادر نموده است.اقایان ف. ط. و ا. م. به وکالت از ف. ب. ب. نسبت به دادنامه بدوی اعتراض نموده اند. شعبه *در 99/11/8 تشکیل جلسه داده است.وکیل زوجه گفته اظهارات به شرح لایحه م. ب.. زوج سوی معاشرت دارد. زوجه را مکرر زده است. زوجه حاضر است.و می‌تواند دست خود را نشان دهد. گواهی پزشکی قانونی هم دارد. پرونده های کیفری و حقوقی متعدد دارند. در مورد ضرب و جرح هر دفعه سازش شده است. در مورد اعتیاد دلیل نداریم. زوجه گفته در سیگار چیزی می ریخت و می کشید. ولی دیدم که می خورد. زوج گفته: من ایشان را نزدم. نظریه پزشکی هم چون برادرش نظامی است.جور کرده است.معتاد نیستم یکبار مواد در موتور من گذاشتند که تبریه شدم. در مورد شکستن دست پرده درست می کردیم. افتاد و دستش به نرده خورد. پسرم شاهد بود. شیشه شکست دست ایشان را برید. دادگاه تجدیدنظر به موجب دادنامه شماره * 99/11/13 دادنامه بدوی را تایید نموده است. اقای ا. م. ع. به وکالت از ف. ب. ب. از دادنامه فرجامخواهی نموده که متن لایحه تقدیمی ایشان در زمان شور قرائت میگردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای س. م. ت. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره* 99/11/13 فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. فرجامخواهی اقای ا. م. ع. به وکالت از ف. ب. ب. نسبت به دادنامه شماره *مورخه 99/11/13 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه بدوی صادره از شعبه *حکم بر بطلان دعوی ف. خ. از جهت درخواست صدور حکم طلاق صادر گردیده وارد و موجه نمیباشد. و دادنامه فرجامخواسته ب. ت. ب. عدم ارائه دلیل در خصوص اعتیاد زوج و سوی رفتار وی مطابق مقررات و موازین قانونی صادر و ایراد و اعتراض موجه و موثری که موجبات نقض دادنامه فرجامخواسته را مطابق مقررات مندرج در ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی ایجاب نماید. از ناحیه وکیل ف. ا. ن. است. لذا مستندا به مواد 370 و 396 قانون مارالذکر با رد فرجامخواهی به عمل امده دادنامه فرجامخواسته را تایید و ابرام می‌نماید./ا 400/2/13 رییس شعبه: ج. ق. مستشار: س. م. ت.