Ailexa — هوش مصنوعی + قانون home
حوزهٔ جستجوی شما حدوداً در چه زمینه‌ای است:
در جست‌جوی چه هستید؟ بعد از انتخابِ آنچه می‌خواهید، در کادرِ جستجوی بالا موضوع را بنویسید و «بگرد» را بزنید.
ADMIN_GENERAL

رای شماره ۱۷۷ مورخ ۱۳۸۰/۰۵/۲۸ هیأت عمومی دیوان عدالت اداری تفتیش و بازرسی خودروها بدون دستور مقام قضایی

سبدِ من

#هیأت_عمومی_دیوان #دیوان_عدالت_اداری #بازرسی #تفتیش #عدالت #اجازه #قانون_آیین_دادرسی_کیفری #قوانین #شاکی #اداره_کل #امور_حقوقی #جرائم_غیر_مشهود #نیروی_انتظامی #خودرو #تشخیص #جرائم_مشهود #مشاور #جمهوری #دادخواست #مستند #تأسیس #کنترل_ترافیک #اسناد_مالکیت #مطالبه #راننده #مالکیت #کالای_قاچاق #ضبط_کالا #تعزیرات_حکومتی #قاچاق_کالا_و_ارز #مجوز_قانونی #فرماندهی #دادرسی #آیین_دادرسی_کیفری #وظایف_قانونی #تحت_نظر #نظارت #تحقیقات #ضابطین_دادگستری #حدود_اختیارات #قضایی #قضاییه #امنیت #ابطال #نظریه #ضابط #گواهینامه #وظیفه #اماکن #صورت #دانسته #تأیید #پاسگاه #راهنمایی_و_رانندگی #مامور

خلاصه

شاکی به بخشنامه‌ای از نیروی انتظامی اعتراض کرد که اجازه تفتیش و بازرسی خودروها را بدون اخذ مجوز از مقام قضایی صادر کرده بود. شاکی این بخشنامه را مغایر با ماده ۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری دانست. دیوان عدالت اداری به بررسی صلاحیت ضابطان در بازرسی خودروها پرداخت.

اصلِ حقوقی: تفتیش و بازرسی خودروها بدون دستور مقام قضایی، مگر در موارد استثنایی و قانونی، فاقد وجاهت قانونی است.

مستند: ماده ۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری، ماده ۴ قانون نیروی انتظامی.

کلیدواژه‌ها: تفتیش خودرو، بازرسی، نیروی انتظامی، دستور قضایی، آیین دادرسی کیفری.

متنِ زیر هنوز به‌وسیلهٔ کارشناس مرور و تأیید نشده است.

تاریخ: 1379/4/11 مرجع: هیئت عمومی دیوان عدالت اداری
کلاسه پرونده: ۴۰۸/۷۹ شماره دادنامه: ۱۷۷ تاریخ رای: یکشنبه ۲۸ مرداد ۱۳۸۰ شاکی: آقای …: ابطال بخشنامه شماره ۱/۱۷۹/۰۱/۴۰۲ مورخ ۱۳۷۹/۴/۱۱ اداره کل قوانین و امور حقوقی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مقدمه: شاکی طی دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، اداره کل قوانین و امور حقوقی ناجا در خصوص تفتیش و بازرسی خودروهای عبوری از مسیر گلوگاه‌ها و مکان‌های ایست و بازرسی در سراسر کشور بخشنامه‎ای به شماره ۱/۱۷۹/۰۱/۴۰۲ مورخ ۱۳۷۹/۴/۱۱ صادر نموده است که بر اساس مفاد آن تفتیش و بازرسی خودروها بدون اخذ مجوز مقام قضایی مجاز شمرده شده و دستور تفتیش خودروها بدون نیاز به اخذ مجوز مخصوص هر خودرو از سوی مقام قضایی صادر شده است.نظر به این‌که بخشنامه مذکور ب. ت. ب. نظریه شماره ۴۲۳۹/۷ مورخ ۱۳۷۹/۴/۲۲ و نظریه شماره ۷۷۴۷/۷ مورخ ۱۳۷۹/۹/۱۷ اداره کل حقوقی و تدوین قوانین قوه قضاییه مخلاف صریح با ماده ۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۷۸ دارد لهذا تقاضای ابطال بخشنامه مذکور را دارد.مدیرکل قوانین و امور حقوقی ناجا در پاسخ به شکایت ذکور طی نامه شماره ۲۸/۴/۴۱/۰۱/۴۰۲ مورخ ۱۳۸۰/۴/۱۰ اعلام داشته‎اند، مستند بخشنامه اداره کل، نظریه شماره ۶۲۰۱ مورخ ۱۳۷۹/۲/۵ مشاور ریاست قوه قضاییه م. ب. که به تایید ریاست قوه رسیده و طی نامه شماره ۲۷۱۷/۷۹/۱ مورخ ۱۳۷۹/۳/۲ از سوی ریاست نهاد قوه قضاییه به ناجا منعکس شده است. خلاصه دستور ریاست محترم قوه قضاییه راجع به موضوع عبارت است از:ناجا در اجرای وظایف و ماموریت‌های قانونی مصرح در ماده ۴ قانون ناجا و خصوصاً بند ۸ آن حق تاسیس و تشکیل پاسگاه یا ایستگاه کنترل ایست و بازرسی را دارد.ناجا برای اجرای مقررات راهنمایی و رانندگی و کنترل ترافیک و برخورد با سارقین اتومبیل لازم است اتومبیل‌ها را در ایستگاه‌ها و مبادی ورودی متوقف و گواهینامه و اسناد مالکیت مطالبه و کنترل نماید.در صورتی که راننده فاقد گواهینامه مجاز باشد و یا دلایل کافی بر مالکیت اتومبیل وجود نداشته باشد یا اتومبیل مسروقه به نظر برسد مامور انتظامی حق دارد اتومبیل را متوقف و برابر مواد ۱۸ و ۱۹ و ۲۰ و ۲۲ قانون آیین دادرسی کیفری اقدام نماید.در مورد کالای قاچاق نسبت به ضبط کالا اقدام و برابر بندهای (الف – ب) ماده ۲ قانون نحوه اعمال تعزیرات حکومتی راجع به قاچاق کالا و ارز مصوب مجمع تشخیص مصلحت عمل نماید.به منظور برخورد با سارقین یا کسانیکه بدون مجوز قانونی و به‌طور غیر مجاز وارد کشور شده‎اند نسبت به دستگیری آنها و معرفی به مراجع صلاح قضایی اقدام نمایند.ضرورتی به استقرار واحدهای قضایی در ایستگاه‌های کنترل و بازرسی وجود ندارد. استدلالات حقوقی: الف) ناجا به موجب ماده ۴ قانون ناجا موظف به استقرار نظم و امنیت و تامین آسایش عمومی و فردی و مقابله و مبارزه قاطع و مستمر با هرگونه خراب‎کاری، تروریسم، شورش و عوامل و حرکت‌هایی که مخل امنیت کشور باشد، تامین امنیت برای برگزاری اجتماعات و فعالیت‌های قانونی مجاز و مقابله با فعالیت‌های غیر مجاز، حراست از امکان و ده‌ها وظیفه دیگر م. ب. که خارج از وظایف در مقام ضابط قضایی م. ب.. این نیرو در مقابل فرماندهی معظم کل قوا، ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت کشور و خصوصاً مردم و ملت شهیدپرور ایران اسلامی مسیولیت دارد و باید امنیت جامعه را تامین نماید. ب) ناجا در مقام اجرای وظایف مذکور در بند ۸ ماده ۴ قانون ناجا تابع مقررات حاکم بر جریان دادرسی و آیین دادرسی کیفری می‌باشد، و طبیعتاً در این مقام موظف به کسب نظر و اجرای دستورات قضایی است. لذا چنان‌چه هر قاضی بازرسی خودروها و افراد در مسیر ایستگاه‌ها را منوط به اخذ اجازه می‎داند ضروری است ب. ت. ب. لحظه‎ای بودن وقایع و تردد مستمر از ایستگاه‌ها یک قاضی به‌طور مستمر و شبانه روزی در ایستگاه‌ها حضور پیدا کرده و حسب مورد اجازه بازرسی صادر نماید. گرچه در سایر وظایف قانونی کسب اجازه و انجام وظیفه تحت نظر قاضی، محل بحث م. ب.. ج) ماده ۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری تکرار ماده ۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۲۹۰ م. ب. و تنها عبارت «بازرسی اشیاء» به قانون جدیدی اضافه شده است و این در حالی است که موضوع بازرسی از خودروها در ایستگاه‌های بازرسی از سال‌های قبل مطرح و منجر به طرح مباحث مشابهی شده است و قوه قضاییه و قانونگذار به هنگام بحث پیرامون ماده ۲۴ به این امر کاملاً توجه داشته و مشکلات اجرایی و قانونی را می‎دانسته است ولی علی‎رغم آن از ذکر خودرو خودداری کرده است لذا به هیج وجه بازرسی خودروها مشمول حکم کلی ماده ۲۴ نمی‌باشد. د) به موجب ماده ۲۴ همین قانون، ناجا در جرایم مشهود اجازه دارد نسبت به تفتیش از منازل، اماکن و اشیاء و جلب اشخاص اقدام نماید و ایستگاه‌های بازرسی عموماً با این نوع جرایم برخورد دارند. لذا این حق و امکان را قانون واگذار نموده است و اقدام ناجا کاملاً منطبق با قانون م. ب..ه( آنچه ناجا انجام می‎دهد، عموماً «نظارت و بازرسی» است و آنچه برای جرایم غیر مشهود الزامی م. ب. که با اجازه مقام قضایی صورت بگیرد «تفتیش» است و استحضار دارند تفاوت ماهوی و اساسی بین این دو مقوله وجود دارد. ناجا در انجام هرگونه تفتیش که معمولاً در مقام ضابط قضایی صورت می‎گیرد در جرایم غیر مشهود بلااستثناء اجازه مقام قضایی را کسب کرده و می‎کند. لذا این مقوله از شمول اشکال شاکی خارج م. ب.. علیهذا تقاضای رد شکایت شاکی را دارد. هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ فوق به ریاست حجت‎الاسلام‎والمسلمین مقدسی‎فرد معاون قضایی دیوان و با حضور روسای شعب بدوی و روسا و مستشاران شعب تجدیدنظر تشکیل و پس از بحث و بررسی و انجام مشاوره با اکثریت آراء به شرح آتی مبادرت به ‌صدور رای می‎نماید. رای هیات عمومی به صراحت قسمت اخیر ماده ۲۴ قانون آیین دادرسی کیفری مصوب ۱۳۷۸ «… تفتیش منازل، اماکن و اشیاء و جلب اشخاص در جرایم غیر مشهود باید با اجازه مخصوص مقام قضایی باشد هر چند اجرای تحقیقات به‌طور کلی از طرف قضایی به ضابط ارجاع شده باشد.» بنابراین بخشنامه شماره ۱/۱۷۹/۰۱/۴۰۲ مورخ ۱۳۷۹/۴/۱۱ اداره کل قوانین و امور حقوقی ناجا که تفتیش و بازرسی خودروها را علی‎الاطلاق و در غیر جرایم مشهود بدون کسب اجازه مخصوص از مقام قضایی مجاز دانسته و حتی دستور مقام قضایی در زمینه خودداری از تفتیش و بازرسی غیر قانونی را غیر قابل ترتیب اثر اعلام داشته است، مغایر منطوق صریح ماده مذکور و حکم مقنن در باب تکلیف ضابطین دادگستری به اطاعت از اوامر مقام قضایی و خارج از حدود اختیارات اداره مزبور در وضع مقررات دولتی تشخیص داده می‎شود و به استناد قسمت دوم ماده ۲۵ قانون دیوان عدالت اداری ابطال می‎گردد. معاون قضایی دیوان عدالت اداری - مقدسی فرد text = matn.replace(regex, '$1'); $('#Div_1').html(text); if (parseInt(navigator.appVersion) $("a[name=copy_pre]").click(function () { range.selectNodeContents(el); sel.removeAllRanges(); sel.addRange(range); showNotification1(); }.box.comment-form .form-group { }fieldset { }.btncss{ رای شماره 177 مورخ 1380/05/28 هیات عمومی دیوان عدالت اداری در پرونده با کلاسه 408/79، شاکی به دلیل مغایرت بخشنامه شماره 1/179/01/402 مورخ 11 تیر 1379 اداره کل قوانین و امور حقوقی نیروی انتظامی با ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1378، درخواست ابطال آن را مطرح کرد. شاکی ادعا کرد که این بخشنامه اجازه تفتیش و بازرسی خودروها را بدون اخذ مجوز قضایی صادر کرده است، در حالی که نظریه‌های قوه قضاییه بر لزوم دریافت اجازه تاکید دارند. در پاسخ به این ادعا، نیروی انتظامی استدلال کرد که بر اساس ماده 4 قانون ناجا و نظریه مشاور ریاست قوه قضاییه، این اقدامات به منظور تامین امنیت و نظم عمومی انجام می‌شود و نیازی به حضور دائمی قاضی در ایستگاه‌ها نیست. هیات عمومی دیوان عدالت اداری پس از بررسی موضوع، به این نتیجه رسید که بخشنامه مذکور با ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری مغایرت دارد و تفتیش خودروها بدون مجوز قضایی غیرقانونی است. بنابراین، بر اساس قسمت دوم ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری، این بخشنامه ابطال گردید. شاکی: آقای …: ابطال بخشنامه شماره 1/179/01/402 مورخ 11/4/1379 اداره کل قوانین و امور حقوقی نیروی انتظامی جمهوری اسلامی ایران مقدمه: شاکی طی دادخواست تقدیمی اعلام داشته است، اداره کل قوانین و امور حقوقی ناجا در خصوص تفتیش و بازرسی خودروهای عبوری از مسیر گلوگاه‌ها و مکان‌های ایست و بازرسی در سراسر کشور بخشنامه‌ای به شماره 1/179/01/402 مورخ 1379/04/11 صادر نموده است که بر اساس مفاد آن تفتیش و بازرسی خودروها بدون اخذ مجوز مقام قضایی مجاز شمرده شده و دستور تفتیش خودروها بدون نیاز به اخذ مجوز مخصوص هر خودرو از سوی مقام قضایی صادر شده است.نظر به این‌که بخشنامه مذکور ب. ت. ب. نظریه شماره 4239/7 مورخ 1379/04/22 و نظریه شماره 7747/7 مورخ 1379/09/17 اداره کل حقوقی و تدوین قوانین قوه قضاییه مخالف صریح با ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1378 دارد لهذا تقاضای ابطال بخشنامه مذکور را دارد.مدیرکل قوانین و امور حقوقی ناجا در پاسخ به شکایت ذکور طی نامه شماره 28/4/41/01/402 مورخ 1380/04/10 اعلام داشته‌اند، مستند بخشنامه اداره کل، نظریه شماره 6201 مورخ 1379/02/05 مشاور ریاست قوه قضاییه م. ب. که به تایید ریاست قوه رسیده و طی نامه شماره 2717/79/01 مورخ 1379/03/02 از سوی ریاست نهاد قوه قضاییه به ناجا منعکس شده است. خلاصه دستور ریاست محترم قوه قضاییه راجع به موضوع عبارت است از:ناجا در اجرای وظایف و ماموریت‌های قانونی مصرح در ماده 4 قانون ناجا و خصوصاً بند 8 آن حق تاسیس و تشکیل پاسگاه یا ایستگاه کنترل ایست و بازرسی را دارد.ناجا برای اجرای مقررات راهنمایی و رانندگی و کنترل ترافیک و برخورد با سارقین اتومبیل لازم است اتومبیل‌ها را در ایستگاه‌ها و مبادی ورودی متوقف و گواهینامه و اسناد مالکیت مطالبه و کنترل نماید.در صورتی که راننده فاقد گواهینامه مجاز باشد و یا دلایل کافی بر مالکیت اتومبیل وجود نداشته باشد یا اتومبیل مسروقه به نظر برسد مامور انتظامی حق دارد اتومبیل را متوقف و برابر مواد 18 و 19 و 20 و 22 قانون آیین دادرسی کیفری اقدام نماید.در مورد کالای قاچاق نسبت به ضبط کالا اقدام و برابر بندهای (الف - ب) ماده 2 قانون نحوه اعمال تعزیرات حکومتی راجع به قاچاق کالا و ارز مصوب مجمع تشخیص مصلحت عمل نماید.به منظور برخورد با سارقین یا کسانی که بدون مجوز قانونی و به‌طور غیر مجاز وارد کشور شده‌اند نسبت به دستگیری آنها و معرفی به مراجع صالح قضایی اقدام نمایند.ضرورتی به استقرار واحدهای قضایی در ایستگاه‌های کنترل و بازرسی وجود ندارد. استدلالات حقوقی: الف) ناجا به موجب ماده 4 قانون ناجا موظف به استقرار نظم و امنیت و تامین آسایش عمومی و فردی و مقابله و مبارزه قاطع و مستمر با هرگونه خراب‌کاری، تروریسم، شورش و عوامل و حرکت‌هایی که مخل امنیت کشور باشد، تامین امنیت برای برگزاری اجتماعات و فعالیت‌های قانونی مجاز و مقابله با فعالیت‌های غیر مجاز، حراست از امکان و ده‌ها وظیفه دیگر م. ب. که خارج از وظایف در مقام ضابط قضایی م. ب.. این نیرو در مقابل فرماندهی معظم کل قوا، ستاد کل نیروهای مسلح، وزارت کشور و خصوصاً مردم و ملت شهیدپرور ایران اسلامی مسئولیت دارد و باید امنیت جامعه را تامین نماید. ب) ناجا در مقام اجرای وظایف مذکور در بند 8 ماده 4 قانون ناجا تابع مقررات حاکم بر جریان دادرسی و آیین دادرسی کیفری می‌باشد، و طبیعتاً در این مقام موظف به کسب نظر و اجرای دستورات قضایی است. لذا چنان‌چه هر قاضی بازرسی خودروها و افراد در مسیر ایستگاه‌ها را منوط به اخذ اجازه می‌داند ضروری است ب. ت. ب. لحظه‌ای بودن وقایع و تردد مستمر از ایستگاه‌ها یک قاضی به‌طور مستمر و شبانه روزی در ایستگاه‌ها حضور پیدا کرده و حسب مورد اجازه بازرسی صادر نماید. گرچه در سایر وظایف قانونی کسب اجازه و انجام وظیفه تحت نظر قاضی، محل بحث م. ب.. ج) ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری تکرار ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1290 م. ب. و تنها عبارت «بازرسی اشیاء» به قانون جدیدی اضافه شده است و این در حالی است که موضوع بازرسی از خودروها در ایستگاه‌های بازرسی از سال‌های قبل مطرح و منجر به طرح مباحث مشابهی شده است و قوه قضاییه و قانونگذار به هنگام بحث پیرامون ماده 24 به این امر کاملاً توجه داشته و مشکلات اجرایی و قانونی را می‌دانسته است ولی علی‌رغم آن از ذکر خودرو خودداری کرده است لذا به هیج وجه بازرسی خودروها مشمول حکم کلی ماده 24 نمی‌باشد. د) به موجب ماده 24 همین قانون، ناجا در جرایم مشهود اجازه دارد نسبت به تفتیش از منازل، اماکن و اشیاء و جلب اشخاص اقدام نماید و ایستگاه‌های بازرسی عموماً با این نوع جرایم برخورد دارند. لذا این حق و امکان را قانون واگذار نموده است و اقدام ناجا کاملاً منطبق با قانون م. ب..ه‌(آنچه ناجا انجام می‌دهد، عموماً «نظارت و بازرسی» است و آنچه برای جرایم غیر مشهود الزامی م. ب. که با اجازه مقام قضایی صورت بگیرد «تفتیش» است و استحضار دارند تفاوت ماهوی و اساسی بین این دو مقوله وجود دارد. ناجا در انجام هرگونه تفتیش که معمولاً در مقام ضابط قضایی صورت می‌گیرد در جرایم غیر مشهود بلااستثناء اجازه مقام قضایی را کسب کرده و می‌کند. لذا این مقوله از شمول اشکال شاکی خارج م. ب.. علیهذا تقاضای رد شکایت شاکی را دارد. به صراحت قسمت اخیر ماده 24 قانون آیین دادرسی کیفری مصوب 1378 «… تفتیش منازل، اماکن و اشیاء و جلب اشخاص در جرایم غیر مشهود باید با اجازه مخصوص مقام قضایی باشد هر چند اجرای تحقیقات به‌طور کلی از طرف قضایی به ضابط ارجاع شده باشد.» بنابراین بخشنامه شماره 1/179/01/402 مورخ 1379/04/11 اداره کل قوانین و امور حقوقی ناجا که تفتیش و بازرسی خودروها را علی‌الاطلاق و در غیر جرایم مشهود بدون کسب اجازه مخصوص از مقام قضایی مجاز دانسته و حتی دستور مقام قضایی در زمینه خودداری از تفتیش و بازرسی غیر قانونی را غیر قابل ترتیب اثر اعلام داشته است، مغایر منطوق صریح ماده مذکور و حکم مقنن در باب تکلیف ضابطین دادگستری به اطاعت از اوامر مقام قضایی و خارج از حدود اختیارات اداره مزبور در وضع مقررات دولتی تشخیص داده می‌شود و به استناد قسمت دوم ماده 25 قانون دیوان عدالت اداری ابطال می‌گردد.

موارد مرتبط 26

آرای مرتبط 23

مواد مرتبط 1

مقرراتِ مرتبط 1

نکته‌های مرتبط 1

فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمی‌شود.

نظرها و یادداشت‌ها

نظرها پس از بررسی نمایش داده می‌شوند.

Designed & Developed by Hamed Rostami, Eng. & Attorney — © All Rights Reserved حامد رستمی، مهندس و وکیل دادگستری حقوق، با نگاهِ هوش مصنوعی و الگوریتم اینستاگرام تلگرام لینکدین