(1)- دعوای استرداد هزینه پرداخت شده توسط زوجه (2) مطالبه خسارات دادرسی در دعوای طلاق توسط زوج

رأی خلاصه جریان پرونده حسب محتویات پرونده اقای م. م. ق. فرزند غ. در تاریخ ۹۸/۴/۲۲ دادخواستی را بطرفیت خانم ا. ر. د. فرزند ح. بخواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم دادگستری شهرستان *نموده که جهت رسیدگی به شعبه چهارم دادگاه خانواده ارجاع گردیده است.خ. د. ت. خواسته خود اعلام نموده است: در سال ۹۷ با خوانده ازدواج نمودم در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نمی باشم تقاضای طلاق دارم. ( ۹ ) در اولین جلسه رسیدگی ( ۹۸/۶/۱۱ ) طرفین با وصف ابلاغ حاضر نگردیدند و قاضی مشاور دادگاه بدلیل انکه زوجه محل سکونت خود را *اعلام نموده است.بصلاحیت دادگاه خانواده *اظهار نظر نموده است. ( ۱۵ ) دادگاه نیز قرار عدم صلاحیت صادر و اعلام نموده است. ( ۱۶ ) دادگاه خانواده *شهر اظهارنظر نموده و پرونده به ان مرجع ارسال گردیده است. ( ۲۱ ) و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده است. این شعبه در تاریخ ۹۸/۱۱/۲ و پس از استماع اظهارات خوانده و وکیل خواهان قرار ارجاع امر به داوری را صادر واعلام می نماید. در جلسه مورخه ۹۸/۱۱/۲ وکیل خ. ا. ن. است: زوجه هنوز باکره است.لذا استحقاق نصف مهریه را دارد. و چون زندگی مشترک را شروع نکرده اند اجرت المثل به ایشان تعلق نمیگرد ضمنا زوج به دلیل سوی رفتار زوجه میخواهد ایشان را طلاق دهد. و در مورد نفقه هم چون در خوابگاه دانشجویی با هم بودند نفقه ایشان را داده است. ( ۴۷-۴۶ ) گواهی پزشک مربوطه حکایت از غیر مدخوله بودن زوجه دارد. ( ۵۰ ) کارشناسی نفقه و اجرت المثل بشرح صفحه ۶۱ پرونده اجرت المثل را مبلغ *( برای مدت ۱۱ ماه و ۱۹ روز ) و نفقه معوقه را نیز جمعا بمبلغ ۶۰۰۰/۰۰۰ ( شش میلیون ریال ) تعیین نموده است. گواهی ثبت اسناد *حاکی از ان است.که بنام زوج در بانک جامع اطلاعات املاک این استان مالکیتی ثبت نگردیده است. ( ۱۱۴ ) داور زوجه در نظریه تقدیمی اعلام نموده بعید بنظر میرسد که زندگی مشترک به سامان برسد. ( ۹۷ ) داور زوج نیز عدم توفیق خود را در اصلاح ذات البین اعلام نموده است. ( ۱۰۲ ) براساس مدارک موجود در صفحات ۱۲۹ و ۱۳۳ پرونده زوج دارای یکباب اپارتمان و نیز یکدستگاه اتومبیل سیستم سایپا مدل ۹۱ م. ب.. صفحه ۱۳۶ الی ۱۷۲ پرونده بیانگر صورت وضعیت حسابهای مالی زوج م. ب.. دادگاه در تاریخ ۹۹/۵/۱۶ مجددا تشکیل جلسه داده در این جلسه خ. خ. خ. را تکرار نموده و تاکید نمود ب. ت. ب. باکره بودن زوجه مهریه ایشان نصف و جهیزیه مسترد خواهد شد و اجرت المثل و نفقه را نیز طبق نظر کارشناسی پرداخت می نمایم. در خصوص تنصیف اموال کلیه اموالم مربوط به قبل از وقوع عقد است. و اموال دیگر مورد اشاره نیز موروثی است. خوانده نیز اعلام نمود تمایلی به طلاق ندارد. تقاضا بشرح لایحه تقدیمی است.و اگر خواهان قصد طلاق دارد. باید حقوق مرا بپردازد. ( ۱۷۴ ) قاضی محترم مشاور بشرح صفحه ۱۹۹ پرونده نظر خ. ر. ب. صدور گواهی عدم امکان سازش اعلام نموده است. دادگاه در تاریخ ۹۹/۵/۳۰ ختم رسیدگی را اعلام و بشرح ذیل مبادرت بصدور رای نموده است: … ب. ت. ب. نظر مرکز مشاوره خانواده و اصرار زوج به طلاق و نیز عدم توفیق دادگاه و داوران در اصلاح ذات البین و قاعده فقهی الطلاق بید من اخذ بالساق و مستندا به مواد ۱۱۵۵ و ۱۱۴۵ و ۱۱۳۳ و ۱۰۹۲ قانون مدنی و مواد *قانون حمایت خانواده گواهی عدم امکان سازش زوجین مترافعین را صادر واعلام می نماید. در خصوص حقوق مالی ب. ت. ب. باکره بودن زوجه نیمی از مهریه به او تعلق میگرد و در مورد نفقه شش میلیون ریال و اجرت المثل به مبلغ بیست و سه میلیون و هشتصد وهفتاد هزار ریال که طبق نظر کارشناسی تعیین شده و مصون از اعتراض م. ب.. ب. ت. ب. اینکه دارایی تحصیل شده مربوط به قبل از عقد است.مساله تنصیف اموال منتفی است ، مبلغ یکصد میلیون ریال توسط دادگاه تعیین و زوج موظف است.ان را به زوجه پرداخت نماید. ( ۲۰۳-۲۰۴ ) رای صادره مورد اعتراض زوج و زوجه قرار گرفته و پرونده بدادگاههای تجدیدنظر *ارسال و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده است.زوجه به شرط تنصیف معترض و زوج نیز به مبلغ تعیین شده از سوی دادگاه و همچنین برخی از اقلام جهیزیه اعتراض نموده که متعلق به ایشان است ، دادگاه تجدیدنظر در تاریخ ۹۹/۹/۲۴ ختم رسیدگی را اعلام نموده و بشرح ذیل مبادرت بصدور رای نموده است. … اگر چه زوجه غیر مدخوله است.اما در دوران دانشجویی حدود یکسال با زوج زندگی نموده است.و چون زوج دلیلی برای طلاق ارائه نداده است.استحقاق مبلغ تعیین شده از سوی دادگاه را دارد. اعتراض ز. ن. د. خصوص شرط تنصیف وارد نیست و در مورد اجرت المثل نیز ب. ت. ب. اینکه در دادخواست تجدیدنظرخواهی به ان اعتراض نشده است.دادگاه با تکلیفی مواجه نیست لذا ایرادی به رای صادره از سوی دادگاه بدوی وارد نیست و باستناد ماده ۳۵۸ قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظر خواسته با رد اعتراض طرفین تایید میگردد. ( ۲۳۲ ) از رای صادره توسط ز. ف. خ. گردیده و پرونده در این راستا به دیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به شعبه ۱۵ دیوان ارجاع شده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای دکتر ح. ح. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره*۹۹/۹/۲۴ فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. رأی متن رأی فرجامخواهی خانم ا. ر. د. فرزند ح. نسبت به دادنامه شماره *مورخ ۹۹/۹/۲۴ صادره از شعبه *که بموجب ان با تایید دادنامه شماره *مورخ ۹۹/۵/۳۰ صادره از شعبه *بدلیل طلاق بخواسته زوج مبادرت به صدور گواهی عدم امکان سازش بین زوجین مترافعین نموده است.در خور پذیرش بوده و با بند ۳ و ۵ از ماده ۳۷۱ قانون ایین دادرسی مدنی مطابقت دارد. زیرا: ۱- در مواردی که زوجه براساس ماده ۳۰ قانون حمایت خانواده در دادگاه ثابت کند که به امر زوج یا اذن وی از مال خود برای مخارج متعارف زندگی مشترک که بر عهده زوج است.هزینه کرده و زوج نتواند قصد تبرع زوجه را اثبات کند میتواند معادل ان را از وی دریافت نماید. زوجه مدعی است.در طول یکسال زندگی مشترک بدلیل انکه همسرم مشغول تحصیل بودند جهت مخارج خود و بعضا برای ایشان از پس انداز و در امد خودم خرج نمودم. و به همسرم کمک می کردم تا وام های منزل را پرداخت نموده و از فروش ان منصرف شوند ، که این امر توسط دادگاه محترم مورد توجه قرار نگرفته است. ۲- زوجه مدعی است.که از سوی دادگاه در خصوص دارایی بدست امده توسط زوج در بعد از عقد تحقیقات کافی انجام نگردیده است.که موارد و مصادیق ان را در لایحه فرجامی احصای نموده است.که لازم است.دادگاه محترم پیرامون موضوعات مطرح شده تحقیقات بیشتری را معمول نماید. بعنوان مثال وجوه نقدی موجود در حسابهای پس انداز زوج که ز. د. ل. فرجامی مشخصات ان را اعلام نموده است. ۳- درست است.که در پرونده موجود زوج محکوم له تلقی میگردد. اما دادگاه محترم باید توجه نمایند که در امر طلاق بلحاظ اینکه طلاق بخواسته مرد است.و زن و حتی دادگاه محترم هم در رد خواسته مرد اختیاری ندارد. با نتایجی که از اثار سایر پرونده های حقوقی ناشی میشود. متفاوت است.لذا چون در ما نحن فیه حق دفاعی در امر طلاق برای زوجه وجود ندارد. طبیعی است.که خسارت ناشی از دادرسی نیز توسط زوج باید پرداخت شود. که لازم است.این امر نیز مد نظر دادگاه محترم قرار گیرد. ۴- اعتراض زوجه در خصوص مهریه و استناد به مسیله ۱۷ از قسمت مهریه کتاب تحریر الوسیله ا. خ. ( رض ) مورد توجه قرار نگرفته است. علیهذا رای صادره بلحاظ نقص قابلیت تایید ندارد. مستندا به بند ۵ از ماده ۳۷۱ قانون ایین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی باستناد بند الف از ماده ۴۰۱ قانون مذکور به شعبه صادر کننده رای منقوض محول میگردد. تا ب. ت. ب. ایرادات معنون رای مقتضی را صادر فرمایند. /ا۴۰۰/۶/۱۰ شعبه * رییس شعبه : ج. ق. مستشار: دکتر ح. ح. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی (1)- دعوای استرداد هزینه پرداخت شده توسط زوجه (2) مطالبه خسارات دادرسی در دعوای طلاق توسط زوج موضوع این پرونده، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش از سوی ی. ا. ط. در دادگاه خانواده است. خ. د. د. خود اعلام نموده که به دلیل عدم امکان ادامه زندگی مشترک، تقاضای طلاق دارد. در مراحل رسیدگی، دادگاه به عدم صلاحیت خود در بررسی پرونده اشاره و آن را به مرجع صلاحیت‌دار ارجاع داد. پس از انجام بررسی‌های لازم، دادگاه گواهی عدم امکان سازش را صادر کرد و در خصوص حقوق مالی زوجه، ب. ت. ب. باکره بودن وی، نیمی از مهریه و مبلغی به عنوان نفقه و اجرت المثل تعیین نمود. این رای مورد اعتراض هر دو طرف قرار گرفت و به دادگاه تجدیدنظر ارسال شد. در مرحله تجدیدنظر، اعتراضات هر یک از طرفین مورد بررسی قرار گرفت و در نهایت رای دادگاه بدوی تایید شد. زوجه سپس به دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی کرد و دلایل خود را مبنی بر عدم توجه به هزینه‌های مشترک و دارایی‌های زوج مطرح نمود. دیوان عالی کشور با پذیرش فرجام‌خواهی، رای را به دلیل نقص در رسیدگی نقض و برای بررسی مجدد به شعبه صادرکننده رای منقوض ارجاع داد. رای دیوان مستند به بند 5 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی و بند الف ماده 401 همان قانون صادر شده است. حسب محتویات پرونده اقای م. م. ق. فرزند غ. در تاریخ 98/4/22 دادخواستی را به طرفیت خانم ا. ر. د. فرزند ح. به خواسته صدور گواهی عدم امکان سازش تقدیم دادگستری شهرستان *نموده که جهت رسیدگی به شعبه چهارم دادگاه خانواده ارجاع گردیده است.خ. د. ت. خواسته خود اعلام نموده است: در سال 97 با خوانده ازدواج نمودم در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نمی باشم تقاضای طلاق دارم. (9) در اولین جلسه رسیدگی (98/6/11) طرفین با وصف ابلاغ حاضر نگردیدند و قاضی مشاور دادگاه بدلیل انکه زوجه محل سکونت خود را *اعلام نموده است.بصلاحیت دادگاه خانواده *اظهار نظر نموده است. (15) دادگاه نیز قرار عدم صلاحیت صادر و اعلام نموده است. (16) دادگاه خانواده *شهر اظهارنظر نموده و پرونده به ان مرجع ارسال گردیده است. (21) و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده است. این شعبه در تاریخ 98/11/2 و پس از استماع اظهارات خوانده و وکیل خواهان قرار ارجاع امر به داوری را صادر واعلام می نماید. در جلسه مورخه 98/11/2 وکیل خ. ا. ن. است: زوجه هنوز باکره است.لذا استحقاق نصف مهریه را دارد. و چون زندگی مشترک را شروع نکرده اند اجرت المثل به ایشان تعلق نمیگرد ضمنا زوج به دلیل سوی رفتار زوجه میخواهد ایشان را طلاق دهد. و در مورد نفقه هم چون در خوابگاه دانشجویی با هم بودند نفقه ایشان را داده است. (47- 46) گواهی پزشک مربوطه حکایت از غیر مدخوله بودن زوجه دارد. (50) کارشناسی نفقه و اجرت المثل به شرح صفحه 61 پرونده اجرت المثل را مبلغ *(برای مدت 11 ماه و 19 روز) و نفقه معوقه را نیز جمعا بمبلغ 6000/000 (شش میلیون ریال) تعیین نموده است. گواهی ثبت اسناد *حاکی از ان است.که به نام زوج در بانک جامع اطلاعات املاک این استان مالکیتی ثبت نگردیده است. (114) داور زوجه در نظریه تقدیمی اعلام نموده بعید به نظر میرسد که زندگی مشترک به سامان برسد. (97) داور زوج نیز عدم توفیق خود را در اصلاح ذات البین اعلام نموده است. (102) براساس مدارک موجود در صفحات 129 و 133 پرونده زوج دارای یکباب اپارتمان و نیز یکدستگاه اتومبیل سیستم سایپا مدل 91 م. ب.. صفحه 136 الی 172 پرونده بیانگر صورت وضعیت حسابهای مالی زوج م. ب.. دادگاه در تاریخ 99/5/16 مجددا تشکیل جلسه داده در این جلسه خ. خ. خ. را تکرار نموده و تاکید نمود ب. ت. ب. باکره بودن زوجه مهریه ایشان نصف و جهیزیه مسترد خواهد شد و اجرت المثل و نفقه را نیز طبق نظر کارشناسی پرداخت می نمایم. در خصوص تنصیف اموال کلیه اموالم مربوط به قبل از وقوع عقد است. و اموال دیگر مورد اشاره نیز موروثی است. خوانده نیز اعلام نمود تمایلی به طلاق ندارد. تقاضا به شرح لایحه تقدیمی است.و اگر خواهان قصد طلاق دارد. باید حقوق مرا بپردازد. (174) قاضی محترم مشاور به شرح صفحه 199 پرونده نظر خ. ر. ب. صدور گواهی عدم امکان سازش اعلام نموده است. دادگاه در تاریخ 99/5/30 ختم رسیدگی را اعلام و به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نموده است: … ب. ت. ب. نظر مرکز مشاوره خانواده و اصرار زوج به طلاق و نیز عدم توفیق دادگاه و داوران در اصلاح ذات البین و قاعده فقهی الطلاق بید من اخذ بالساق و مستندا به مواد 1155 و 1145 و 1133 و 1092 قانون مدنی و مواد *قانون حمایت خانواده گواهی عدم امکان سازش زوجین مترافعین را صادر واعلام می نماید. در خصوص حقوق مالی ب. ت. ب. باکره بودن زوجه نیمی از مهریه به او تعلق میگرد و در مورد نفقه شش میلیون ریال و اجرت المثل به مبلغ بیست و سه میلیون و هشتصد وهفتاد هزار ریال که طبق نظر کارشناسی تعیین شده و مصون از اعتراض م. ب.. ب. ت. ب. اینکه دارایی تحصیل شده مربوط به قبل از عقد است.مساله تنصیف اموال منتفی است، مبلغ یکصد میلیون ریال توسط دادگاه تعیین و زوج موظف است.ان را به زوجه پرداخت نماید. (203- 204) رای صادره مورد اعتراض زوج و زوجه قرار گرفته و پرونده به دادگاه‌های تجدیدنظر *ارسال و جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع شده است.زوجه به شرط تنصیف معترض و زوج نیز به مبلغ تعیین شده از سوی دادگاه و همچنین برخی از اقلام جهیزیه اعتراض نموده که متعلق به ایشان است، دادگاه تجدیدنظر در تاریخ 99/9/24 ختم رسیدگی را اعلام نموده و به شرح ذیل مبادرت به صدور رای نموده است. … اگر چه زوجه غیر مدخوله است.اما در دوران دانشجویی حدود یک سال با زوج زندگی نموده است.و چون زوج دلیلی برای طلاق ارائه نداده است.استحقاق مبلغ تعیین شده از سوی دادگاه را دارد. اعتراض ز. ن. د. خصوص شرط تنصیف وارد نیست و در مورد اجرت المثل نیز ب. ت. ب. اینکه در دادخواست تجدیدنظرخواهی به ان اعتراض نشده است.دادگاه با تکلیفی مواجه نیست لذا ایرادی به رای صادره از سوی دادگاه بدوی وارد نیست و به استناد ماده 358 قانون ایین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظر خواسته با رد اعتراض طرفین تایید میگردد. (232) از رای صادره توسط ز. ف. خ. گردیده و پرونده در این راستا به دیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی به شعبه 15 دیوان ارجاع شده است. فرجامخواهی خانم ا. ر. د. فرزند ح. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 99/9/24 صادره از شعبه *که به موجب ان با تایید دادنامه شماره *مورخ 99/5/30 صادره از شعبه *بدلیل طلاق به خواسته زوج مبادرت به صدور گواهی عدم امکان سازش بین زوجین مترافعین نموده است.در خور پذیرش بوده و با بند 3 و 5 از ماده 371 قانون ایین دادرسی مدنی مطابقت دارد. زیرا: 1- در مواردی که زوجه براساس ماده 30 قانون حمایت خانواده در دادگاه ثابت کند که به امر زوج یا اذن وی از مال خود برای مخارج متعارف زندگی مشترک که بر عهده زوج است.هزینه کرده و زوج نتواند قصد تبرع زوجه را اثبات کند میتواند معادل ان را از وی دریافت نماید. زوجه مدعی است.در طول یک سال زندگی مشترک بدلیل انکه همسرم مشغول تحصیل بودند جهت مخارج خود و بعضا برای ایشان از پس انداز و در امد خودم خرج نمودم. و به همسرم کمک می کردم تا وام های منزل را پرداخت نموده و از فروش ان منصرف شوند، که این امر توسط دادگاه محترم مورد توجه قرار نگرفته است. 2- زوجه مدعی است.که از سوی دادگاه در خصوص دارایی به دست امده توسط زوج در بعد از عقد تحقیقات کافی انجام نگردیده است.که موارد و مصادیق ان را در لایحه فرجامی احصای نموده است.که لازم است.دادگاه محترم پیرامون موضوعات مطرح شده تحقیقات بیشتری را معمول نماید. به عنوان مثال وجوه نقدی موجود در حسابهای پس انداز زوج که ز. د. ل. فرجامی مشخصات ان را اعلام نموده است. 3- درست است.که در پرونده موجود زوج محکوم له تلقی میگردد. اما دادگاه محترم باید توجه نمایند که در امر طلاق به لحاظ اینکه طلاق به خواسته مرد است.و زن و حتی دادگاه محترم هم در رد خواسته مرد اختیاری ندارد. با نتایجی که از اثار سایر پرونده های حقوقی ناشی میشود. متفاوت است.لذا چون در ما نحن فیه حق دفاعی در امر طلاق برای زوجه وجود ندارد. طبیعی است.که خسارت ناشی از دادرسی نیز توسط زوج باید پرداخت شود. که لازم است.این امر نیز مد نظر دادگاه محترم قرار گیرد. 4- اعتراض زوجه در خصوص مهریه و استناد به مسیله 17 از قسمت مهریه کتاب تحریر الوسیله ا. خ. (رض) مورد توجه قرار نگرفته است. علیهذا رای صادره به لحاظ نقص قابلیت تایید ندارد. مستندا به بند 5 از ماده 371 قانون ایین دادرسی مدنی نقض و رسیدگی بعدی به استناد بند الف از ماده 401 قانون مذکور به شعبه صادر کننده رای منقوض محول میگردد. تا ب. ت. ب. ایرادات معنون رای مقتضی را صادر فرمایند. /ا400/6/10 رئیس شعبه: ج. ق. مستشار: دکتر ح. ح.