اثر اسقاط حق عزل وکیل ضمن عقد لازم خارج

رأی خلاصه جریان پرونده در تاریخ ۱۳۹3/12/3 خانم ر. ب. به وکالت از طرف خانم م. ب. به طرفیت آقای ع. ر. دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به استناد وکالتنامه رسمی شماره ... مورخ ۱۳۹3/6/16 دفتر اسناد رسمی شماره ... اراک تقدیم نموده که در شعبه نهم دادگاه حقوقی شهرستان اراک ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد خانم س. ع. وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از جانب زوج خوانده اعلام وکالت نموده است در جلسه دادرسی مورخ ۱۳۹4/1/29 که با حضور وکلای طرفین تشکیل گردیده وکیل خ. ا. د. خوانده همسر موکله م. ب. و طبق عقدنامه پیوست پرونده در تاریخ ۱۳۹2/1/6 با هم ازدواج نموده‌اند لیکن فرزندی ندارند ولی عروسی کرده‌اند زوج طبق وکالتنامه استنادی به صورت بلاعزل به زوجه وکالت داده تا نسبت به طلاق اقدام نماید لذا تقاضای اعمال وکالت جهت اجرای صیغه طلاق موکله را دارم و مهریه موکله 314 سکه م. ب. که موکله تعداد یکصد سکه از مهریه را در قبال طلاق به زوج بذل می‌نماید وکیل خ. ا. د. خواهان در شعبه هفتم شورای حل اختلاف مهریه خ. ر. ب. صورت کلی مطالبه نموده است. تقاضای ایجاد صلح و سازش فیمابین موکل و خواهان دارم. مطابق ماده 135 قانون آئین دادرسی مدنی تقاضای جلب ثالث آقای م. ن. دفترخانه شماره ... اراک را دارم و اظهار می‌دارد که موکل تنها عقدی که در دفترخانه منعقد نموده است وکالت م. ب. ولیکن هیچ عقد دیگری ضمن وکالت منعقد ننموده است که دفترخانه ذیل وکالتنامه مذکور آورده‌اند که این عقد به خاطر آنکه عقدی ضمن آن منعقد شده است بلاعزل م. ب. چون وکالت یک عقد جائز است و به تقاضای هر یک از طرفین یک طرفه منحل می‌شود بنابراین جلب آقای م. ن. را به جلسه تقاضا دارم تا ایشان بیان نماید چه عقدی ضمن عقد وکالت منعقد شده است و نتیجه آنکه اگر عقد ضمن آن منعقد نشده باشد این عقد وکالت یک عقد جائز است و بلاعزل نیست و موکل وکالت در طلاق همسرش را منحل می‌کند ضمناً مطابق قانون ظرف سه روز مهلت تقدیم دادخواست جلب ثالث را رعایت می‌نمایم. وکیل خواهان مجدداً اظهار داشت اظهارات وکیل خوانده را به هیچ وجه قبول ندارم وکالت طلاق سندی است رسمی با امضاء خوانده و اگر وکیل خوانده امضاء موکلش را قبول ندارد بگوید قبول ندارم در غیر اینصورت وکالتی است رسمی با امضاء خود خوانده و بلاعزل است که هنوز وکیل عزل نشده است در خصوص صلح و سازش نیز موکل سازش را نمی‌پذیرد تقاضای صدور حکم به شرح خواسته را دارم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نمود وکلای طرفین هر یک داور موکل خود را معرفی نموده‌اند و داوران زوجین هر یک نظریه کتبی خود را تقدیم نموده‌اند که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین م. ب.. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره 207 مورخ 1394/3/2 پس از ذکر مقدمه‌ای از چگونگی اقامه دعوی و توضیحات بعدی وکیل خواهان با اعلام اینکه وکیل خوانده در دفاعیات خود دلیلی بر رد دعوی خواهان ارائه نداده است لیکن ادعا نمود عقد دیگری ضمن وکالت منعقد ننموده بود و بدین جهت درخواست جلب ثالث مسئول دفترخانه شماره ... اراک را نموده است لیکن ب. ت. ب. رسمی بودن سند وکالت موجبی برای جلب ثالث نمی‌باشد علیهذا ب. ت. ب. مراتب فوق و وکالتنامه مضبوط در پرونده خواسته خ. ر. و. دانسته و به استناد مواد 656 و 658 قانون مدنی به خواهان اجازه داده تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق به وکالت از زوج خوانده خود را مطلقه نماید و در صورت عدم حضور زوج دفاتر مربوطه را از طرف وی امضاء نماید. نوع طلاق ب. ت. ب. اینکه زوجه تعداد یکصد سکه از مهریه را در قبال طلاق به زوج بذل نموده است خلعی و به تبع آن بائن م. ب.. زوجین فرزندی ندارد مدت اعتبار این گواهی سه ماه م. ب.. پس از ابلاغ رای صادره زوج شخصاً نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نموده و در لایحه تجدیدنظر توضیح داده که وکالت در طلاق را فسخ نموده و به ز. ا. ک. و حتی اظهارنامه هم ارسال که ابلاغ شده است و بنده هیچ عقدی ضمن عقد وکالت منعقد نشده است. ز. د. ل. جوابیه به مطالب ز. پ. د. است. پس از وصول پرونده به مرجع تجدیدنظر استان مرکزی شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان در وقت فوق‌العاده به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 422-94 مورخ 1394/5/7 با اعلام اینکه اعتراض ت. ن. خ. در حدی نبوده که به رای صادره خللی وارد و نقض آن را ایجاب نماید و رای مزبور موافق مندرجات پرونده و موازین قانونی صادر شده و مخالفتی با موازین شرعی و قانونی نداشته و از حیث تشریفات قانونی نیز با اشکال عمده و موثری مواجه نیست لذا ضمن رد تجدیدنظرخواهی ت. ن. خ. دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالصدور در تاریخ 1394/5/18 به ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 1394/6/5 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام‌خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می‌دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی آقای ع. ر. نسبت به دادنامه شماره 422-94 مورخ 1394/5/7 شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان مرکزی که در جهت تایید دادنامه بدوی متضمن تجویز اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه فرجام‌خوانده انشاء گردیده وارد و موجه نیست زیرا ز. ف. خ. به موجب وکالتنامه رسمی شماره ... مورخ ۱۳۹3/6/16 دفتر اسناد رسمی شماره ... اراک به زوجه فرجام‌خوانده وکالت بلاعزل تفویض نموده تا با رعایت شرایط قانونی مصرح در آن خ. ر. ب. هر قسم طلاق اعم از بائن، رجعی، خلع یا مبارات و با هر شرط و قرار و به هر طریق اعم از قبول بذل نفقه و بذل عین مهریه یا معادل یا کمتر یا بیشتر از مهریه، خود را مطلقه نماید و زوجه فرجام‌خوانده هم در مقام استفاده از وکالت تفویضی و اعمال آن به منظور مطلقه نمودن خویش با تقدیم دادخواست به دادگاه صالح تجویز اعمال وکالت تفویضی موضوع وکالتنامه مذکور را خواستار گردیده و در جلسه دادرسی هم با بذل یکصد سکه از مهریه خود در قبال طلاق، طلاق از نوع خلع را انتخاب نموده است و ادعای ز. ف. خ. مبنی بر فسخ وکالت وجاهت قانونی نداشته و موثر در مقام نمی‌باشد زیرا مندرجات وکالتنامه استنادی صراحت دارد که زوج ضمن عقد خارج لازم حق عزل وکیل ر. ا. خ. سلب نموده است و چون نامبرده در وکالتنامه مذکور که یک سند رسمی بوده اقرار به انعقاد عقد خارج لازم که ضمن آن حق عزل وکیل ر. ا. خ. سلب کرده نموده است لذا قانوناً مأخوذ به اقرار خود بوده که ب. ت. ب. آن و سلب حق عزل وکیل از ایشان در ضمن عقد خارج لازم، اقدام نامبرده به فسخ وکالت، به فرض وقوع آن، فاقد وجاهت بوده و قانوناً اثری بر آن مترتب نمی‌باشد و در نتیجه زوجه فرجام‌خوانده مجاز م. ب. که با اعمال وکالت تفویضی از طرف ز. ف. خ. نسبت به مطلقه نمودن خود اقدام نماید از این رو دادنامه بدوی که متضمن تجویز اعمال وکالت تفویضی موضوع وکالتنامه استنادی از طرف زوجه فرجام‌خوانده جهت اجرای صیغه طلاق بوده و همچنین دادنامه فرجام‌خواسته که بر تایید آن اصدار یافته موجهاً و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر آراء مرقوم مترتب نبوده و اعتراض ف. خ. د. حدی نیست که خدشه‌ای بر دادنامه فرجام‌خواسته وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن رد اعتراض ف. خ. مستنداً به ماده 370 قانون آئین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته ابرام می‌گردد. رئیس و مستشار و عضو معاون شعبه 8 دیوان عالی کشور حسن عباسیان - مسعود کریم پورنطنزی - جعفر پوربدخشان فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر اسقاط حق عزل وکیل ضمن عقد لازم خارج در تاریخ 3 اسفند 1393، درخواست صدور حکم طلاق به طرفیت زوج ارائه گردید. در جلسه دادرسی، خ. ب. ا. به وکالتنامه رسمی، درخواست اعمال وکالت برای طلاق را مطرح و اعلام نمود که زوجه، 100 سکه از مهریه را به زوج بذل می‌کند. در مقابل، وکیل زوج ادعا کرد که خواهان در شورای حل اختلاف، مهریه را به صورت کلی مطالبه کرده و درخواست جلب ثالث مسئول دفترخانه را به دلیل عدم انعقاد عقدی ضمن وکالت ارائه داد. دادگاه پرونده را به داوری ارجاع داد و پس از عدم حصول سازش، با صدور دادنامه‌ای اجازه داد خواهان با مراجعه به دفتر رسمی طلاق، خود را مطلقه نماید. زوج به این رای اعتراض کرد و ادعای فسخ وکالت را مطرح ساخت. دادگاه تجدیدنظر، اعتراض زوج را رد و رای اولیه را تایید نمود. در نهایت، دیوان عالی کشور با استناد به مواد 656 و 658 قانون مدنی، اعتراض زوج را وارد ندانسته و رای تجدیدنظر را ابرام کرد و اعلام داشت که وکالت بلاعزل بوده و اقدام زوج به فسخ وکالت قانونی نمی‌باشد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/07/14 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که وکالتنامه رسمی مبنی بر اعطای وکالت در طلاق به زوجه داده شده باشد و حق عزل وکیل "ضمن عقد خارج لازم" ساقط شده باشد، نمی توان با ادعای عدم وجود عقد خارج لازم، وکالت را جایز و قابل فسخ دانست چرا که در سند رسمی اقرار بر وقوع این عقد شده است. رای خلاصه جریان پرونده در تاریخ 1393/12/03 خانم ر. ب. به وکالت از طرف خانم م. ب. به طرفیت آقای ع. ر. دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به استناد وکالتنامه رسمی شماره... مورخ 1393/06/16 دفتر اسناد رسمی شماره... اراک تقدیم نموده که در شعبه نهم دادگاه حقوقی شهرستان اراک ثبت و مورد رسیدگی قرار می‌گیرد خانم س. ع. وکیل پ. ی. د. ب. ت. و. از جانب زوج خوانده اعلام وکالت نموده است در جلسه دادرسی مورخ 1394/01/29 که با حضور وکلای طرفین تشکیل گردیده وکیل خ. ا. د. خوانده همسر موکله م. ب. و طبق عقدنامه پیوست پرونده در تاریخ 1392/01/06 با هم ازدواج نموده‌اند لیکن فرزندی ندارند ولی عروسی کرده‌اند زوج طبق وکالتنامه استنادی به صورت بلاعزل به زوجه وکالت داده تا نسبت به طلاق اقدام نماید لذا تقاضای اعمال وکالت جهت اجرای صیغه طلاق موکله را دارم و مهریه موکله 314 سکه م. ب. که موکله تعداد یکصد سکه از مهریه را در قبال طلاق به زوج بذل می‌نماید وکیل خ. ا. د. خواهان در شعبه هفتم شورای حل اختلاف مهریه خ. ر. ب. صورت کلی مطالبه نموده است. تقاضای ایجاد صلح و سازش فیمابین موکل و خواهان دارم. مطابق ماده 135 قانون آیین دادرسی مدنی تقاضای جلب ثالث آقای م. ن. دفترخانه شماره... اراک را دارم و اظهار می‌دارد که موکل تنها عقدی که در دفترخانه منعقد نموده است وکالت م. ب. ولیکن هیچ عقد دیگری ضمن وکالت منعقد ننموده است که دفترخانه ذیل وکالتنامه مذکور آورده‌اند که این عقد به خاطر آنکه عقدی ضمن آن منعقد شده است بلاعزل م. ب. چون وکالت یک عقد جائز است و به تقاضای هر یک از طرفین یک طرفه منحل می‌شود بنابراین جلب آقای م. ن. را به جلسه تقاضا دارم تا ایشان بیان نماید چه عقدی ضمن عقد وکالت منعقد شده است و نتیجه آنکه اگر عقد ضمن آن منعقد نشده باشد این عقد وکالت یک عقد جائز است و بلاعزل نیست و موکل وکالت در طلاق همسرش را منحل می‌کند ضمنا مطابق قانون ظرف سه روز مهلت تقدیم دادخواست جلب ثالث را رعایت می‌نمایم. وکیل خواهان مجددا اظهار داشت اظهارات وکیل خوانده را به هیچ وجه قبول ندارم وکالت طلاق سندی است رسمی با امضا خوانده و اگر وکیل خوانده امضا موکلش را قبول ندارد بگوید قبول ندارم در غیر این صورت وکالتی است رسمی با امضا خود خوانده و بلاعزل است که هنوز وکیل عزل نشده است در خصوص صلح و سازش نیز موکل سازش را نمی‌پذیرد تقاضای صدور حکم به شرح خواسته را دارم. سپس دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نمود وکلای طرفین هر یک داور موکل خود را معرفی نموده‌اند و داوران زوجین هر یک نظریه کتبی خود را تقدیم نموده‌اند که حاکی از عدم حصول سازش بین طرفین م. ب.. سرانجام دادگاه با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه شماره --- مورخ 1394/03/02 پس از ذکر مقدمه‌ای از چگونگی اقامه دعوی و توضیحات بعدی وکیل خواهان با اعلام اینکه وکیل خوانده در دفاعیات خود دلیلی بر رد دعوی خواهان ارائه نداده است لیکن ادعا نمود عقد دیگری ضمن وکالت منعقد ننموده بود و بدین جهت درخواست جلب ثالث مسئول دفترخانه شماره... اراک را نموده است لیکن ب. ت. ب. رسمی بودن سند وکالت موجبی برای جلب ثالث نمی‌باشد علیهذا ب. ت. ب. مراتب فوق و وکالتنامه مضبوط در پرونده خواسته خ. ر. و. دانسته و به استناد مواد 656 و 658 قانون مدنی به خواهان اجازه داده تا با مراجعه به یکی از دفاتر رسمی طلاق به وکالت از زوج خوانده خود را مطلقه نماید و در صورت عدم حضور زوج دفاتر مربوطه را از طرف وی امضا نماید. نوع طلاق ب. ت. ب. اینکه زوجه تعداد یکصد سکه از مهریه را در قبال طلاق به زوج بذل نموده است خلعی و به تبع آن بائن م. ب.. زوجین فرزندی ندارد مدت اعتبار این گواهی سه ماه م. ب.. پس از ابلاغ رای صادره زوج شخصا نسبت به آن تجدیدنظرخواهی نموده و در لایحه تجدیدنظر توضیح داده که وکالت در طلاق را فسخ نموده و به ز. ا. ک. و حتی اظهارنامه هم ارسال که ابلاغ شده است و بنده هیچ عقدی ضمن عقد وکالت منعقد نشده است. ز. د. ل. جوابیه به مطالب ز. پ. د. است. پس از وصول پرونده به مرجع تجدیدنظر استان مرکزی شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان در وقت فوق‌العاده به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/05/07 با اعلام اینکه اعتراض ت. ن. خ. در حدی نبوده که به رای صادره خللی وارد و نقض آن را ایجاب نماید و رای مزبور موافق مندرجات پرونده و موازین قانونی صادر شده و مخالفتی با موازین شرعی و قانونی نداشته و از حیث تشریفات قانونی نیز با اشکال عمده و موثری مواجه نیست لذا ضمن رد تجدیدنظرخواهی ت. ن. خ. دادنامه تجدیدنظرخواسته را تایید نموده است. دادنامه اخیرالصدور در تاریخ 1394/05/18 به ز. ا. ش. و نامبرده در تاریخ 1394/06/05 با تقدیم دادخواست و لایحه فرجامی نسبت به آن فرجام‌خواهی نموده که پس از تبادل لوایح و وصول پرونده به دیوان عالی کشور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع گردیده است. لوایح طرفین به هنگام شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می‌دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام‌خواهی آقای ع. ر. نسبت به دادنامه شماره --- - 94 مورخ 1394/05/07 شعبه هفتم دادگاه تجدیدنظر استان مرکزی که در جهت تایید دادنامه بدوی متضمن تجویز اعمال وکالت در طلاق از طرف زوجه فرجام‌خوانده انشاء گردیده وارد و موجه نیست زیرا ز. ف. خ. به موجب وکالتنامه رسمی شماره... مورخ 1393/06/16 دفتر اسناد رسمی شماره... اراک به زوجه فرجام‌خوانده وکالت بلاعزل تفویض نموده تا با رعایت شرایط قانونی مصرح در آن خ. ر. ب. هر قسم طلاق اعم از بائن، رجعی، خلع یا مبارات و با هر شرط و قرار و به هر طریق اعم از قبول بذل نفقه و بذل عین مهریه یا معادل یا کمتر یا بیشتر از مهریه، خود را مطلقه نماید و زوجه فرجام‌خوانده هم در مقام استفاده از وکالت تفویضی و اعمال آن به منظور مطلقه نمودن خویش با تقدیم دادخواست به دادگاه صالح تجویز اعمال وکالت تفویضی موضوع وکالتنامه مذکور را خواستار گردیده و در جلسه دادرسی هم با بذل یکصد سکه از مهریه خود در قبال طلاق، طلاق از نوع خلع را انتخاب نموده است و ادعای ز. ف. خ. مبنی بر فسخ وکالت وجاهت قانونی نداشته و موثر در مقام نمی‌باشد زیرا مندرجات وکالتنامه استنادی صراحت دارد که زوج ضمن عقد خارج لازم حق عزل وکیل ر. ا. خ. سلب نموده است و چون نامبرده در وکالتنامه مذکور که یک سند رسمی بوده اقرار به انعقاد عقد خارج لازم که ضمن آن حق عزل وکیل ر. ا. خ. سلب کرده نموده است لذا قانونا ماخوذ به اقرار خود بوده که ب. ت. ب. آن و سلب حق عزل وکیل از ایشان در ضمن عقد خارج لازم، اقدام نامبرده به فسخ وکالت، به فرض وقوع آن، فاقد وجاهت بوده و قانونا اثری بر آن مترتب نمی‌باشد و در نتیجه زوجه فرجام‌خوانده مجاز م. ب. که با اعمال وکالت تفویضی از طرف ز. ف. خ. نسبت به مطلقه نمودن خود اقدام نماید از این رو دادنامه بدوی که متضمن تجویز اعمال وکالت تفویضی موضوع وکالتنامه استنادی از طرف زوجه فرجام‌خوانده جهت اجرای صیغه طلاق بوده و همچنین دادنامه فرجام‌خواسته که بر تایید آن اصدار یافته موجها و منطبق بر موازین قانونی اصدار یافته و ایراد و اشکال موثر در تخدیش بر آراء مرقوم مترتب نبوده و اعتراض ف. خ. د. حدی نیست که خدشه‌ای بر دادنامه فرجام‌خواسته وارد و موجبات نقض آن را فراهم سازد فلذا ضمن رد اعتراض ف. خ. مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه فرجام‌خواسته ابرام می‌گردد. رئیس و مستشار و عضو معاون شعبه --- دیوان عالی کشور