اثر انتقال چک بر مسئولیت ظهرنویس

رأی خلاصه جریان پرونده این است که آقایان م. خ. و ر.د. به وکالت از آقای ….ع. فرزند هـ. اهل و ساکن ارومیه دادخواستی به خواسته مطالبه وجه دو فقره چک به شماره های 380652-23/3/91 و 380653-8/9/90 جمعاً به مبلغ سی میلیون تومان و خسارات تأخیر تأدیه و حق الوکاله و خسارات دادرسی منضم به تصاویر چک های مذکور و برگ های برگشتی صادره از بانک رفاه کارگران به طرفیت آقایان ع.م. و ح.م. تقدیم محاکم عمومی ارومیه و اظهار داشته اند که: خواندگان از بابت بدهی خویش دو فقره چک فوق الذکر را داده اند ولی چک ها در وجه و در ید ثالث برگشت خورد، و به موکل منتقل شده و ب. ت. ب. ظهرنویسی چک ها و مواد 198، 512، 515 قانون آئین دادرسی مدنی و ماده 2 قانون چک صدور حکم به محکومیت تضامنی خواندگان را استدعا دارم. پرونده بدواً به شورای حل اختلاف ارسال و به لحاظ عدم سازش متداعیین و عدم صلاحیت شورا به دادگستری اعاده شده است و به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی ارجاع وقت رسیدگی تعیین طرفین و وکلای آنان دعوت و جلسه دادرسی در تاریخ 28/3/92 با حضور وکلای خواهان، وکیل خوانده ح.م. و نیز ع.م. تشکیل، وکلای خ. ا. د. اند که خواسته ب. ش. د. است، وکیل آقای ح.م. اظهار داشته که موکلم ظهرنویس است و بایستی ماده 315 قانون تجارت نسبت به وی عمل می شد هرچند که خواهان دارنده چک های مرقوم نمی باشد و دارنده اصلی چک ها آقای ب.ع.د است و دارنده چک دیگر آقای م. الف. است و دارنده طبق قانون کسی است که آن را در بانک ارائه و گواهی عدم پرداخت گرفته است و چون از تاریخ گواهی عدم پرداخت بیش از پانزده روز گذشته از این نظر دعوا متوجه ظهرنویس نمی باشد آقای ع.م. اظهار داشته آقای ح.م. چک ها را از من گرفت و گفت وسیله می خرد و چک ها را خودش پاس می کند که نکرده وکلای خواهان اظهار کرده اند کلیه حقوق ناشی از چک ها به موکل منتقل شده و مسئله برگشت زننده چک در مورد کیفری است و ربطی به دعوی انتقال حقوق ندارد، وانگهی چک بایستی پس از 15 روز از تاریخ سررسید به بانک ارائه شود مسئولیت ظهرنویس محقق می شود و گواهی صادره به منزله اعتراض و واخواست است، و در مورد نیز نیاز به ظهرنویسی نداشته است، دادگاه پس از استماع اظهارات وکلای طرفین ختم رسیدگی اعلام و خواندگان را تضامنی به پرداخت وجه چک ها، هزینه دادرسی، حق الوکاله و خسارات تأخیر تأدیه محکوم کرده است دادنامه در تاریخ 25/4/92 ابلاغ و دادخواست فرجامی در تاریخ 30/5/92 در دفتر ندامتگاه ثبت شده، وکیل ف. خ. مدعی است که به دفاعیات توجه نشده ضروری است ماده 249 قانون تجارت و نظریه شماره 7/7637-27/12/67 اداره حقوقی لحاظ شود چرا که محکومیت ظهرنویس به عنوان ضامن پرداخت دین خلاف مقررات قانون تجارت است، واخواست از تاریخ سررسید بایستی 15 روزه به عمل آید و ظرف یک سال نیز وجه مطالبه شود آقای ح.م. با تقدیم دادخواستی به خواسته اعسار از هزینه دادرسی مدعی اعسارشده و استشهادیه ای نیز تقدیم و از شهود وی تحقیق و به موجب دادنامه 00035- 21/3/93 حکم به بطلان دعوی صادر شده است «قلم خوردگی بین الهلالین از اینجانب است»; و نهایتاً با ابطال تمبر و رفع نقص پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است، لایحه حین‬الشور قرائت می شود. رأی شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. صادرکننده چک به صدور آن و ف. خ. نیز به ظهرنویسی چک ها اذعان دارند و بنا به اظهار صادرکننده چک ف. خ. چک ها را از وی دریافت و متعهد به پرداخت شده و این مطلب از ناحیه ف. خ. نیز تکذیب نشده است، دادنامه هم به مقتضای محتویات پرونده، اظهارات طرفین، مستندات ارائه شده و رعایت مقررات قانونی و تشریفات دادرسی صادر، ف. خ. نیز دلیل و سند و مطلبی که موجب تخدیش اساس آن و مقتضی نقض گردد ارائه نکرده لذا با رد آن دادنامه فرجام خواسته را به استناد مادتین 370 و 396 قانون آئین دادرسی مدنی ابرام می نماید. مستشاران شعبه 1 دیوان‬عالی کشور قاسمی - کیقبادی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر انتقال چک بر مسئولیت ظهرنویس در تاریخ 5 مهر 1393، دیوان عالی کشور دادنامه‌ای صادر نمود که به بررسی پرونده‌ای مرتبط با مطالبه وجه دو فقره چک به مبلغ سی میلیون تومان و خسارات تاخیر تادیه پرداخته است. خواهان، به نمایندگی از موکل خود، خواندگان را به پرداخت وجه چک‌ها و خسارات دادرسی محکوم کرد و ادعا نمود که چک‌ها به دلیل عدم پرداخت به موکل منتقل شده‌اند. یکی از خواندگان، به عنوان ظهرنویس، ادعا کرد که خواهان دارنده اصلی چک‌ها نیست و باید ماده 315 قانون تجارت در مورد او اعمال گردد. خوانده دیگر نیز به عدم مسئولیت خود در قبال چک‌ها اشاره کرد. پس از بررسی اظهارات طرفین، دادگاه خواندگان را به صورت تضامنی به پرداخت مبلغ چک‌ها و خسارات محکوم نمود. در مرحله فرجام‌خواهی، وکیل ف. خ. ب. عدم توجه به دفاعیات و نقض مقررات قانونی از جمله ماده 249 قانون تجارت اشاره کرد. دیوان عالی کشور با رد فرجام‌خواهی، دادنامه اولیه را بر اساس مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی تایید کرد و اعلام نمود که ف. خ. دلیل و سندی برای تخدیش اساس دادنامه ارائه نکرده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/07/05 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه چک پس از گواهی عدم پرداخت به شخص دیگری منتقل شود، اثری بر مسئولیت تضامنی ظهرنویس ندارد. رای خلاصه جریان پرونده این است که آقایان م. خ. و ر.د. به وکالت از آقای ….ع. فرزند ه-. اهل و ساکن ارومیه دادخواستی به خواسته مطالبه وجه دو فقره چک به شماره های 380652 - 23/3/91 و 380653 - 8/9/90 جمعا به مبلغ سی میلیون تومان و خسارات تاخیر تادیه و حق الوکاله و خسارات دادرسی منضم به تصاویر چک های مذکور و برگ های برگشتی صادره از بانک رفاه کارگران به طرفیت آقایان ع.م. و ح.م. تقدیم محاکم عمومی ارومیه و اظهار داشته اند که: خواندگان از بابت بدهی خویش دو فقره چک فوق الذکر را داده اند ولی چک ها در وجه و در ید ثالث برگشت خورد، و به موکل منتقل شده و ب. ت. ب. ظهرنویسی چک ها و مواد 198 ، 512 ، 515 قانون آیین دادرسی مدنی و ماده 2 قانون چک صدور حکم به محکومیت تضامنی خواندگان را استدعا دارم. پرونده بدوا به شورای حل اختلاف ارسال و به لحاظ عدم سازش متداعیین و عدم صلاحیت شورا به دادگستری اعاده شده است و به شعبه دوم دادگاه عمومی حقوقی ارجاع وقت رسیدگی تعیین طرفین و وکلای آنان دعوت و جلسه دادرسی در تاریخ 28/3/92 با حضور وکلای خواهان، وکیل خوانده ح.م. و نیز ع.م. تشکیل، وکلای خ. ا. د. اند که خواسته ب. ش. د. است، وکیل آقای ح.م. اظهار داشته که موکلم ظهرنویس است و بایستی ماده 315 قانون تجارت نسبت به وی عمل می شد هرچند که خواهان دارنده چک های مرقوم نمی‌باشد و دارنده اصلی چک ها آقای ب.ع.د است و دارنده چک دیگر آقای م. الف. است و دارنده طبق قانون کسی است که آن را در بانک ارائه و گواهی عدم پرداخت گرفته است و چون از تاریخ گواهی عدم پرداخت بیش از پانزده روز گذشته از این نظر دعوا متوجه ظهرنویس نمی‌باشد آقای ع.م. اظهار داشته آقای ح.م. چک ها را از من گرفت و گفت وسیله می خرد و چک ها را خودش پاس می کند که نکرده وکلای خواهان اظهار کرده اند کلیه حقوق ناشی از چک ها به موکل منتقل شده و مسئله برگشت زننده چک در مورد کیفری است و ربطی به دعوی انتقال حقوق ندارد، وانگهی چک بایستی پس از 15 روز از تاریخ سررسید به بانک ارائه شود مسئولیت ظهرنویس محقق می‌شود و گواهی صادره به منزله اعتراض و واخواست است، و در مورد نیز نیاز به ظهرنویسی نداشته است، دادگاه پس از استماع اظهارات وکلای طرفین ختم رسیدگی اعلام و خواندگان را تضامنی به پرداخت وجه چک ها، هزینه دادرسی، حق الوکاله و خسارات تاخیر تادیه محکوم کرده است دادنامه در تاریخ 25/4/92 ابلاغ و دادخواست فرجامی در تاریخ 30/5/92 در دفتر ندامتگاه ثبت شده، وکیل ف. خ. مدعی است که به دفاعیات توجه نشده ضروری است ماده 249 قانون تجارت و نظریه شماره 7/7637 - 27/12/67 اداره حقوقی لحاظ شود چرا که محکومیت ظهرنویس به عنوان ضامن پرداخت دین خلاف مقررات قانون تجارت است، واخواست از تاریخ سررسید بایستی 15 روزه به عمل آید و ظرف یک سال نیز وجه مطالبه شود آقای ح.م. با تقدیم دادخواستی به خواسته اعسار از هزینه دادرسی مدعی اعسارشده و استشهادیه ای نیز تقدیم و از شهود وی تحقیق و به موجب دادنامه --- - 21/3/93 حکم به بطلان دعوی صادر شده است «قلم خوردگی بین الهلالین از اینجانب است»; و نهایتا با ابطال تمبر و رفع نقص پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است، لایحه حین‌الشور قرائت می‌شود. رای شعبه دیوان عالی کشور ن. ب. ا. صادرکننده چک به صدور آن و ف. خ. نیز به ظهرنویسی چک ها اذعان دارند و بنا به اظهار صادرکننده چک ف. خ. چک ها را از وی دریافت و متعهد به پرداخت شده و این مطلب از ناحیه ف. خ. نیز تکذیب نشده است، دادنامه هم به مقتضای محتویات پرونده، اظهارات طرفین، مستندات ارائه شده و رعایت مقررات قانونی و تشریفات دادرسی صادر، ف. خ. نیز دلیل و سند و مطلبی که موجب تخدیش اساس آن و مقتضی نقض گردد ارائه نکرده لذا با رد آن دادنامه فرجام خواسته را به استناد مادتین 370 و 396 قانون آیین دادرسی مدنی ابرام می‌نماید. مستشاران شعبه --- دیوان‌عالی کشور