اثر بذل مهریه در تحقق عسر و حرج

رأی خلاصه جریان پرونده شماره پرونده : 9309980202500750 شماره دادنامه : 9409970906800218 تاریخ : 1394/03/30 خلاصه جریان پرونده خانم ب. س. در تاریخ 1393/5/11 د. ب. ط. همسرش آقای غ. م. به خواسته طلاق تقدیم نموده که شعبه 255 دادگاه عمومی تهران تحت پرونده شماره 93/750 عهده دار رسیدگی شده است . خ. د. د. تقدیمی توضیح داده که به موجب سند رسمی ازدواج شماره .... مورخ 1387/5/19 دفتر ازدواج شماره .... حوزه ثبتی تهران با صداقیه 500 سکه بهار آزادی به عقد دائمی و رسمی خوانده در آمده ام . در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نبوده و به لحاظ عسر و حرج تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارم . اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 1393/6/9 با حضور زوجین تشکیل می گردد . زوجه اظهار میدارد همسرم مرا تهدید می کند و مرا از خانه بیرون کرده و قفل درب را عوض می کند. قادر به ادامه زندگی مشترک نیستم . همسایگان در جریان امر هستند ز. د. م. دفاع اظهار می دارد همسرم را دوست دارم و با طلاق مخالفم . زوجه طی دادنامه شماره 743 مورخ 1393/5/25 شعبه 257 دادگاه عمومی تهران محکوم به تمکین شده است و دعوی مطالبه نفقه معوقه زوجه نیز طی دادنامه شماره 1300 مورخ 1392/8/26 شعبه مذکور محکوم به رد شده است . زوجه می گوید حاضرم یک سکه از مهریه ام را در قبال طلاق بذل نمایم و الباقی را در آینده مطالبه خواهم کرد . در مورد جهیزیه و نفقه بعداً مطالبه می نمایم . زفاف انجام شده ولی فرزند مشترکی نداریم . د. ا. م. دادگاه مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری نموده که پس از تعیین داوران و طی تشریفات ، نظر آنها که مفاداً حکایت از عدم توفیق در برقراری صلح و سازش بین زوجین دارد، ارائه می شود . دادگاه طی شرحی از شعبه 257 دادگاه عمومی تهران نتیجه رسیدگی به پرونده های تمکین و نفقه را استعلام می نماید . شعبه مذکور در پاسخ مورخ 1393/6/12 اعلام نموده که زوجه محکوم به تمکین شده و حکم صادره غیابی بوده و از سوی زوجه مورد واخواهی قرار گرفته است . دادگاه به مددکاری اجتماعی ماموریت می دهد تا با مراجعه به محل سکونت زوجین در خصوص بیرون نمودن زوجه از منزل مشترک توسط زوج تحقیق نماید . مددکار اجتماعی در گزارش مورخ 1393/6/18 اعلام نموده که به محل سکونت زوجین مراجعه کرده ولی همسایگان اظهار بی اطلاعی نموده اند و یکی از همسایگان اظهار داشته سر و صدایی از زوجین نشنیده است . ز. ط. ل. ای به دادگاه توضیح داده که در طول پنج سال زندگی مشترک با خوانده مورد آزار و اذیت روحی و به ندرت جسمی قرار گرفته و به علت حفظ آبرو و امید حل مشکلات اقدامی نکردم ولی اخیراً اقوام و دوستان در جریان امر قرار گرفته اند و حاضرند شهادت بدهند که در شرایط سختی از قبیل عدم پرداخت نفقه ، بدبینی و شکاک بودن زوج ، عدم ارتباط و صله رحم با اقوام ، جلوگیری از فعالیت های اجتماعی بنده ، بد اخلاقی و ایجاد تنش در خانه و تهدید های ایشان و نگهداری سلاح سرد بمنظور تهدید و ایجاد رعب و وحشت و توهین و تحقیر و چندین بار اخراج بنده از منزل و تعویض قفل درب منزل قرار دارم . شش نفر ذیل این لایحه را امضاء کرده اند . ز. د. ل. دوم خود توضیح داده که همسرم متناوباً بیکار بوده و هر شغلی را بعد از مدتی رها کرده یا با سوء رفتار خود و ایجاد درگیری در محل کار باعث اخراج خود شده است . زندگی ما دائماً با نا امنی مواجه بوده است . زوج در مورد تهیه مسکن و تامین هزینه های زندگی غیر مسئولانه رفتار می کند . قبل از ازدواج شاغل بوده ام ولی زوج مانع از اشتغالم شده و خرجی نمی پردازد . همسرم با برادرش که در یک ساختمان زندگی می کنیم همواره درگیری دارد و حتی در این رابطه برادر همسرم چندماه زندانی شد . زوج سوء ظن و بد دلی دارد و به هر بهانه ای شروع به فحاشی و بدرفتاری و توهین می نماید . با این شرایط دچار افسردگی و اضطراب شده ام و به لحاظ عسر و حرج خواستار طلاق هستم در جلسه بعدی رسیدگی دادگاه به تاریخ 1393/9/19 شهادت شش نفر از شهود طرفین استماع می گردد . آقای ب.س. 30 ساله برادر ز. ا. م. دارد اختلافات موجود به علت بداخلاقی زوج و خساست ایشان است . وی علاقه چندانی به حضور در خانه ندارد . اغلب اوقات خود را با دوستانش می گذارند . بارها قول داده در رفتارش تجدید نظر کند ولی به همسرش بی توجه است . خانم ن. ع. 37 ساله به عنوان شاهد ز. ا. م. دارد زوج در خانه بداخلاقی می کند . همسرش را تامین مالی نمی کند و به او اجازه رفت و آمد نمی دهد . خانم ا. ش. 48 ساله اظهار می دارد زوجه تامین جانی و مالی ندارد . از طرف زوج مورد آزار و اذیت و توهین قرار می گیرد . بار ها زوجه را به منزل مادرش فرستاده و خیلی بد اخلاق و شکاک است . خانم س. ک. 39 ساله اظهار می دارد به کراهت شاهد ناراحتی و شکایات زوجه بوده ام . زوج در محله به بد اخلاقی و رفتارهای زشت معروف است نیازهای عاطفی و مادی زوجه را بر آورده نمی کند و شایستگی عنوان شوهر را ندارد . آقای ح. ق. 45 ساله شاهد ز. ا. د. داماد خانواده ز. می باشم . زندگی آنها از نظر اقتصادی کم و کسری ندارد حدود 10 ماه است که زوجه زندگی مشترک را ترک نموده است . زوج در آژانس مسافرتی کار می کند . آقای ر. ق. 34 ساله شاهد دوم زوج اظهار میدارد دوست قدیمی زوج می باشم . زوجه اصرار دارد شاغل باشد و زوج با این امر مخالف است و اختلاف آنها شروع شده است . زوج راننده آژانس بوده و یک منزل استیجاری با امکانات مناسب دارد . دادگاه ختم دادرسی را اعلام و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات طرفین و احراز رابطه زوجیت و اینکه مساعی دادگاه و داوران در جهت ایجاد صلح و سازش مفید و موثر واقع نگردیده و زوجه با اشاره به سوء رفتار زوج و عدم احساس مسئولیت در قبال همسر و عدم تهیه منزل مستقل و عدم پرداخت نفقه و توهین و تهدید و شکاک بودن و بیرون کردن زوجه از منزل توسط زوج مدعی عسر و حرج خود در تداوم زوجیت گردیده و ز. د. م. دفاع اعلام نموده که با طلاق مخالفم ادعای خ. ر. و. دانسته و طی دادنامه شماره 1586 مورخ 1393/9/23 مستنداً به مواد 1119 و 1129 و 1130 و 1133 و 1146 قانون مدنی و مواد 26 تا 33 قانون حمایت خانواده . حکم طلاق جهت اجرای صیغه طلاق در قبال بذل یک سکه از مهریه صادر می نماید . مدت اعتبار این گواهی شش ماه از تاریخ قطعیت اعلام می شود. پس از ابلاغ این رای به زوج ، خانم آ. ش. به وکالت از وی مبادرت به تجدید نظر خواهی نموده و در لایحه خود توضیح داده که زیاده خواهی و توقعات بیش از حد زوجه باعث بروز اختلافات شده ولی زوج بخاطر علاقه قلبی به زوجه حاضر به طلاق نیست . زوجه هیچ دلیلی برای عسر و حرج خود ارائه ننموده است . از یک طرف محکوم به تمکین شده وازطرف دیگر دعوی نفقه وی محکوم به رد شده است . مددکار اجتماعی تهیه منزل توسط زوج را تایید نموده اند همسایگان بر خلاف ادعای زوجه در مورد اختلاف زوجین اظهار بی اطلاعی کرده اند . زوجه نیز طی لایحه ای بموارد مطروحه در لایحه ای بموارد مطروحه در لایحه ت. ن. خ. پاسخ می دهد . شعبه 40 دادگاه تجدیدنظر استان تهران به موضوع رسیدگی و تجدیدنظر خواهی وکیل ز. ن. ب. دادنامه شماره 1586 مورخ 1393/9/23 شعبه 255 دادگاه عمومی تهران را وارد دانسته و توضیح داده که زوجه هیچگونه دلیلی برای اثبات ادعایش مبنی بر عسر و حرج یا تحقق شروط ضمن عقد ارائه نداده فلذا طی دادنامه شماره 2018 مورخ 1393/11/27 ضمن نقض رأی تجدیدنظر خواسته حکم به بطلان دعوی زوجه صادر نموده است . این رأی در تاریخ 1393/12/13 به ز. ا. گ. و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است . گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می شود . هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجامخواهی خانم ب. س. نسبت به دادنامه شماره 2018 مورخ 1393/11/27 شعبه 40 دادگاه تجدیدنظر استان تهران که در مقام نقض دادنامه شماره 1586 مورخ 1393/9/23 شعبه 255 دادگاه عمومی تهران اصدار گردیده و متضمن حکم بر بطلان دعوی ز. ف. خ. به خواسته طلاق است ، وارد و موجه بنظر نمی رسد زیرا زوجه در دادخواست تقدیمی و مراحل دادرسی و لوایح ارائه شده با اشاره به سوء رفتار زوج و عدم احساس مسئولیت در قبال زوجه و عدم تهیه مسکن مستقل و عدم پرداخت نفقه و توهین و تهدید و فحاشی نسبت به زوجه و بیرون کردن زوجه از منزل مشترک و تعویض قفل درب منزل و بداخلاقی و شکاکیت و بی توجهی کامل نسبت به زوجه مدعی عسر و حرج خود در تداوم زوجیت گردیده و شعبه 255 دادگاه عمومی تهران به موضوع رسیدگی و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اخذ نظریه داوران و استماع شهادت شهود ادعای خ. ر. و. دانسته و مبادرت به صدور حکم طلاق با شرایط مندرج در رأی نموده است ولی شعبه 40 دادگاه تجدید نظر استان تهران با این استدلال که زوجه هیچ گونه دلیلی برای اثبات ادعایش مبنی بر عسروحرج یا تحقق شروط ضمن عقد ارائه ننموده ضمن نقض رأی تجدیدنظر خواسته حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر می نماید که بر این تشخیص و استنباط دادگاه تجدیدنظر خدشه و خللی واردنگردیده است کما اینکه اولاً: زوجه دلیلی برای اثبات سوء رفتار زوج وعسروحرج خود ارائه ننموده و حکم مبنی بر محکومیت زوج به اتهام ایراد ضرب و جرخ عمدی زوجه یا توهین و تهدید و یا محکومیت وی به پرداخت نفقه معوقه زوجه صادر نشده است ثانیاً: زوجه طی دادنامه شماره 743 مورخ 1393/5/25 شعبه 257 دادگاه عمومی تهران محکوم به تمکین شده است ثالثاً: دعوی مطالبه نفقه زوجه طی دادنامه شماره 1300 مورخ 1392/8/26 شعبه مذکور محکوم به رد شده است . تنها دلیل زوجه برای اثبات ادعایش استناد به شهادت بوده که شهود زوج نیز در مقابل اظهارات زوجه را تایید نکرده اند. مددکار اجتماعی نیز در دوفقره گزارش خود اعلام نموده که همسایگان از اختلاف زوجین اظهار بی اطلاعی کرده اند و زوج منزل مناسب تهیه کرده ولی زوجه حاضر به همکاری نشده است . زوجه در مراحل دادرسی علیرغم اظهار کراهت نسبت به زوج صرفاً حاضر گردیده یک سکه از مهریه اش را بذل نماید که تناسبی با ادعای وی نداشته ولی در لایحه فرجامی اعلام نموده که حاضر است کل مهریه اش را بذل نماید که د. ا. م. موثر در مقام نیست . بنابراین دادنامه فرجامخواسته در حدود اعتراضات مطروحه از ناحیه ف. خ. فاقد ایراد و اشکال مستوجب نقض بوده و مستنداً به ماده 370 قانون آئین دادرسی مدنی . رأی فرجامخواسته ابرام می گردد. رئیس و مستشاران شعبه 8 دیوان عالی کشور حسن عباسیان - مسعود کریم پور نطنزی - سیروس کیقبادی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر بذل مهریه در تحقق عسر و حرج در تاریخ 15 دی 1400، ی. ا. ط. دعوی، به دلیل وجود مشکلات جدی در زندگی مشترک، درخواست طلاق را به مرجع قضایی ارائه داد و اعلام کرد که به مدت یک سال به طور جداگانه زندگی کرده و تمایلی به ادامه زندگی مشترک ندارد. وی همچنین از مهریه و نفقه خود صرف‌نظر کرده و خواستار صدور حکم طلاق شد. پرونده در مراحل اولیه به شورای حل اختلاف ارجاع شد، اما با عدم توافق طرفین، به مرجع قضایی ارسال گردید. در گزارش داوران، جدایی به نفع طرفین تشخیص داده نشد و طلاق به عنوان یک اقدام مصلحتی در نظر گرفته شد. طرف مقابل نیز دفاعیات خود را ارائه داده و خواستار حفظ خانواده شد. با این حال، دادگاه با استناد به مواد 1129، 1130 و 1146 قانون مدنی و مواد 29 و 33 قانون حمایت خانواده مصوب 1391، حکم به طلاق صادر کرد. این رای در مرحله تجدیدنظر نیز تایید شد و پس از آن، طرف مقابل اقدام به فرجام‌خواهی نمود. دیوان عالی کشور با استناد به دلایل موجود و عدم ارائه ادله کافی از سوی فرجام‌خواه، دادنامه‌های قبلی را صحیح دانسته و فرجام‌خواهی را رد کرد. در تاریخ 1400/10/15 خانم ف. م. پ. با وکالت خانم م. ر. دادخواست طلاق به طرفیت همسرش اقای ه. ا. و. تقدیم و اظهار داشت که در تاریخ 1381/11/06 با زوج (خوانده) ازدواج کرده و سه فرزند مشترک دارند و حدود یک سال است.که زوجه به دلایلی که شرح ان در این دادخواست مناسب نیست، زندگی مشترک را ترک کرده و با فرزند انش و در منزل استیجاری و با نفقه ناچیزی بابت زندگی فرزند انش دریافت می کند زندگی می کند و خوانده در منزل ملکی خود ساکن است.که موکل (زوجه) در خرید و تجهیز ان تلاش نموده ولی در مالکیت زوج است.و زوجه به ناچار در شرایط حاد مالی تنها و بدون حمایت همسرش زندگی می نماید. و حاضر به ادامه علقه زوجیت نمی‌باشد. در قبال طلاق از مهریه و نفقه اش گذشت می نماید. و لذا استدعا دارم. دستور فرمایید با بررسی لازم و ب. ت. ب. بذل مهریه حکم الزام به طلاق زوجه را صادر و اعلام فرمایید. پرونده بدوا در شورای حل اختلاف (شعبه *مطرح می‌شود. ولی به علت عدم حصول صلح و سازش به مرجع قضایی مربوطه اعاده و ارسال می‌شود. حسب الارجاع شعبه *وارد رسیدگی می‌شود. بدوا قرار ارجاع به داوری صادر می‌گردد. داور زوج ب. ت. ب. بررسی و شناخت خود از زوج و مخالفت او (زوج) با طلاق، جدایی و طلاق انها را به صلاح ندانسته و در عین حال صدور هر گونه دستور از دادگاه را استدعا نموده است. داور زوجه با اعلام اینکه زوجه از تمام مهریه اش گذشت می نماید. و با وجود سالها رنج و زحمت و درامد معلمی بدون هیچ اندوخته ای از زندگی بیرون امده است.و تحت هیچ شرایطی حاضر به ادامه زندگی با همسرش نیست و مشکلات بین طرفین به نحوی است.که قابل گزارش دادن نیست و نمی توان در این نظریه داوری در مورد ان صحبت کرد و لذا طلاق به مصلحت دانسته و اعلام کرده اند. وکیل زوج دفاعا اعلام می نماید. که موکل دارای مدارج دکتری م. ب.. و فردی خانواده دوست و دارای حسن شهرت عام و خاص م. ب.. که متاسفانه به دلایل واهی ناشی از رفتار زوجه که به صورت خودسرانه و بدون هیچ گونه اختلاف و درگیری اقدام به ترک منزل و سکونت نموده و در محل خارج از زندگی مشترک همراه با سه فرزند اناث اقامت نموده و هیچ گونه ارتباطی بین موکل و فرزند ان باقی نگذاشته و علیرغم سعه صدر و صبوری او فرصت لازم را جهت تثبیت مناسبتهای خانواده فراهم نموده است.و با وساطت و پادر میانی بستگان و شهود سعی در حفظ ارکان خانواده داشته و دارد. و در راستای ایجاد صلح و سازش که نوعی تکلیف شرعی است، تقاضای تجدید جلسه و مواجهه حضوری م. ا. و رضایتی برای طلاق نیست وکیل خ. د. ا. جلسه اظهار داشت که قبل از ارجاع پرونده به شعبه راسا توسط مقام ارجاع، خواسته وکیل خوانده انجام شده و شعبه *تشکیل جلسه داده و با حضور زوج و به دلیل اصرار موکله به طلاق و کراهت شدید وی از همسرش پرونده به دادگاه ارجاع شده است.و موکله به دلیل شرایطی که شرح ان را در جلسه دادگاه مناسب نمی دانیم به هیچ عنوان حاضر به ملاقات حضوری با زوج نیست. سرانجام شعبه *به موجب دادنامه شماره *مورخ 1401/02/07 ب. ت. ب. احراز رابطه زوجیت بین زوجین، بذل کل مهریه و نفقه توسط زوجه در برابر طلاق و مصوبه شورای عالی افتای استان *و نظر به جمیع اوضاع و احوال حاکم و کراهت زوجه از زوج و اصرار او به طلاق و عدم ارائه دلیل توسط زوج یا وکیل وی دعوی خواهان (زوجه) را ثابت و وارد تشخیص داده و به استناد مواد 1129 و 1130 و 1146 قانون مدنی و مواد 29 و 33 قانون حمایت خانواده مصوب سال 1391 خوانده (زوج) را ملزم به مطلقه نمودن زوجه می نماید. اقای س. ح. به وکالت از اقای ه. ا. و. نسبت به رای اصداری اعتراض و تجدیدنظر می نماید. و پرونده در شعبه *ثبت و مورد رسیدگی قرار گرفته و به موجب دادنامه شماره *مورخ 1401/03/11 دادنامه تجدیدنظرخواسته مورد تایید قرار گرفته است. از رای صادره توسط شعبه *توسط زوج خوانده با وکالت اقای س. ح. فرجام خواهی شده که پس از ثبت، تبادل لایحه و ارسال پرونده به دیوانعالی کشور، به منظور رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. دادخواست فرجامی و لایحه جوابیه در موقع شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای م. ح. م. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجام خواهی اقای ه. ا. و. با وکالت اقای س. ح. نسبت به دادنامه شماره *مورخ 1401/03/11 شعبه *متضمن تایید دادنامه شماره *مورخ 1401/02/07 اصداری از شعبه *مبنی بر الزام ز. ف. خ. به طلاق زوجه ف. خ. ب. لحاظ کراهت شدید ناشی از عسر و حرج در زندگی مشترک زوجه با زوج و اصرار او به طلاق و جدایی در ازای بذل کلیه مهریه و نفقه خود به زوج و به شرح مبانی و رای معترض عنه، به خصوص فتوای شورای عالی افتای استان *(مذهب شافعی) ب. ت. ب. جامع اوراق و مطاوی پرونده وارد و موجه نیست. زیرا، حسب دادخواست تقدیمی توسط زوجه و دفاعیات وکیل وی در مراحل رسیدگی و دفاعیات وکیل خوانده، عدم امکان برقراری سازش و مصالحه بین زوجین علی رغم مساعی دادگاه و تلاش داوران و اصرار زوجه به طلاق، با بذل کلیه مهریه و نفقه خود در ازای طلاق به زوج و توجها به اعلام نظر و فتوای شورای عالی افتای مذهب شافعی استان * به شرح برگ 28 پرونده که به موجب ان به دادگاه (قاضی) اجازه و اختیار داده که در قبال بذل جمیع مهریه و تحت شرایط نصایح لازم و اقداماتی به صورت یک طرفه مبادرت به طلاق زوجه نماید. بظاهر اختلاف شدید و عمیق زوجین در زندگی مشترک ومفارقت جسمی وعاطفی انان، به نحوی که زوجه به علت کراهت و تنفر شدید از زوج و به دلایلی که طرح و شرح انها را در دادگاه صلاح ندانستند و حدود یک سال است.که با سه فرزند مشترک دختر جدای از زوج در منزلی استیجاری و بدون دریافت نفقه خویش و با حقوق معلمی خود و بدون شوهر و رسیدگی های او زندگی و گذران عمر می نماید. و به سبب تنفر شدید از زوج و به منظور خلاصی از وضع دشوار و سخت فعلی حاضر شده که از تمام مهریه و نفقه خود گذشت و صرفنظر نماید. و این امر و اقدام زوجه خود موید صحت و درستی ادعای او در زندگی مشترک با زوج و صحت عسر و حرج او در زندگی با زوج م. ب.. بنابراین دادنامه های بدوی و فرجام خواسته که متکی بر ارزیابی دلایل ابرازی و مبتنی بر استنباط و تشخیص دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر و مطابق محتویات پرونده و موازین قانونی اصدار یافته و لذا صحیح و صایب بوده و قواعد و اصول دادرسی هم مورد توجه و لحاظ قرار گرفته است.و لذا ضمن رد فرجام خواهی فرجام خواه، به لحاظ عدم ارائه و ابراز ادله لازم و کافی که خلل و خدشه ای به رای فرجام خواسته وارد و یا موجبات نقض ان را فراهم نماید.، دادنامه فرجام خواسته به استناد مواد 370 و 396 قانون ایین دادرسی مدنی ابرام می‌گردد. مستشار: ح. م. ه. مستشار: م. ح. م. در این پرونده، ف. خ. ب. تصمیم صادره از شعبه تجدیدنظر که به الزام زوج به طلاق زوجه با پرداخت باقی‌مانده مهریه و سایر حقوق مالی ناشی از زوجیت پرداخته، اعتراض کرده است. در مراحل رسیدگی، زوجه ادعا نموده که به دلیل عدم تمایل به ادامه زندگی مشترک، آماده است از بخشی از مهریه خود صرف‌نظر کند. دادگاه تجدیدنظر با لحاظ جدایی زوجین به مدت تقریباً 5 سال و دلایل ارائه‌شده، به صحت ادعای زوجه اذعان و حکم به الزام زوج به طلاق صادر کرده است. در مرحله فرجام، وکیل زوج هیچ گونه ایرادی به رای تجدیدنظر مطرح نکرده و دیوان عالی کشور با استناد به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، رای تجدیدنظر را مطابق با قانون و مستندات موجود در پرونده تایید و ابرام نموده و پرونده را به مرجع ذی‌ربط اعاده کرده است. رای شعبه دیوان عالی کشور ف. خ.: اقای م. ر. با وکالت اقای ع. د. فرجام خوانده: خانم س. ی. ف. فرجام خواسته: دادنامه شماره *مورخ 1401/08/23 صادره از شعبه * تاریخ ابلاغ دادنامه به ف. خ.: 1401/08/24 تاریخ وصول دادخواست فرجامی: 1401/09/14 هییت شعبه اقایان: ع. ن. (مستشار) و ع. ش. (مستشار) خلاصه جریان پرونده: شعبه *در خصوص تجدیدنظرخواهی خانم س. ی. به طرفیت اقای م. ر. از دادنامه *مورخ 1401/04/25 شعبه *که حکم به بطلان دعوی طلاق زوجه صادر گردیده، دادگاه پس از تشکیل جلسه و استماع اظهارات و مدافعات زوجین که منظور نظر ت. ن. خ. (زوجه) کراهت و تنفر از ادامه زندگی با زوج در حدی است. که حاضر به گذشت از دریافت قسمت اعظمی از مهریه از جهت حصول طلاق است. و با عنایت به اینکه مشارالیه در توضیح این موضوع اذعان داشته است. تا کنون 30 عدد سکه از 313 عدد سکه موضوع مهریه اش را در قالب سهم مشاعی از یک قطعه زمین دریافت کرده است. و یک عدد سکه دیگر را نیز عینا دریافت داشته و حاضر است. تا 288 عدد باقی مانده از سکه های موضوع مهریه اش را از جهت کراهت و بیزاری از ادامه زندگی با زوج و در راستای حصول طلاق د. ح. زوج بذل نماید. و …. به موجب دادنامه *مورخ 1401/08/23 با این استدلال - با این اوصاف خواسته بدوی زوجه علی الظاهر چندان نیز به دور از مواضع ماده 1146 قانون مدنی به نظر نمی رسد و ب. ت. ب. اینکه جمع مراتب با این موضع که زوجین عملا قریب به 5 سال منفک از یکدیگر زندگی نموده‌اند حکایت از ان می نماید. که ادامه زندگی مشترک زوجین زوجه را با عسر و حرج مواجه می دارد. و از طرفی نیز مخالفت با خواسته زوجه به نوعی در تضاد با حدیث نبوی لا ضرر است. که در شکل یک قاعده در قواعد فقهی منعکس گردیده به ویژه اینکه سعی داوران در مرحله بدوی و این دادگاه نیز در برقراری صلح و سازش و رفع اختلاف موثر در مقام واقع نگردیده است. و اوصاف یاد شده می‌تواند از موجبات صحت ادعای زوجه در مطالبه طلاق و ورود اعتراض ت. ن. خ. (زوجه) باشد. و با وارد تشخیص دادن تجدیدنظرخواهی با نقض دادنامه بدوی حکم به الزام زوج به طلاق زوجه به طلاق باین با بذل الباقی مهریه و سایر حقوق مالی ناشی از زوجیت از بابت کراهت در ادامه زندگی اعلام به بذل به شرح رای مذکور نموده است. وکیل زوج دادخواست فرجامی تقدیم که پس از طی تشریفات قانونی پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است. دادخواست فرجامی و پاسخ زوجه به هنگام شور قرائت خواهد شد به تاریخ بالا هیات شعبه تشکیل پس از قرائت گزارش عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره انجام چنین رای می دهد: ایراد موجه و موثری به دادنامه فرجام خواسته به شماره *مورخ 1401/08/23 شعبه *که موجبات نقض ان را فراهم اورد به عمل نیامده است. ن. ب. ا. رای مطابق قانون و دلایل موجود در پرونده صادر گردیده است. مستندا به ماده 370 قانون ایین دادرسی مدنی با رد فرجام خواهی رای مذکور ابرام و پرونده اعاده می‌شود. مستشار: ع. ن. مستشار: ع. ش. در تاریخ 30 خرداد 1394، دیوان عالی کشور به بررسی فرجام‌خواهی ز. ن. ب. دادنامه‌ای از شعبه تجدیدنظر دادگاه استان تهران که به بطلان دعوی طلاق زوجه پرداخته بود، اقدام نمود. در این دادنامه، زوجه به سوء رفتار زوج، عدم احساس مسئولیت، عدم تهیه مسکن مستقل، عدم پرداخت نفقه و همچنین توهین و تهدید از سوی زوج اشاره کرده بود. دادگاه عمومی تهران پس از ارزیابی ادعاها و مستندات، شامل شهادت شهود و نظریه داوران، حکم به طلاق صادر کرده بود. اما دادگاه تجدیدنظر با استناد به عدم ارائه دلایل کافی از سوی زوجه، حکم را نقض و دعوی را باطل اعلام نمود. دیوان عالی کشور در بررسی خود به عدم ارائه مستندات کافی از سوی زوجه و محکومیت‌های قبلی وی به تمکین و رد دعوی نفقه اشاره کرد و تصریح نمود که شهادت شهود زوج نیز اظهارات زوجه را تایید نکرده است. بدین ترتیب، دیوان عالی کشور با استناد به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، دادنامه مورد فرجام‌خواهی را تایید و ابرام نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/03/30 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: بذل مهریه در مرحله فرجام خواهی، موثر در عسر و حرج زوجه نبوده و درخواست طلاق توسط وی به دلیل مذکور قابل پذیرش نیست. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/03/30 خلاصه جریان پرونده خانم ب. س. در تاریخ 1393/05/11 د. ب. ط. همسرش آقای غ. م. به خواسته طلاق تقدیم نموده که شعبه --- دادگاه عمومی تهران تحت پرونده شماره 93/750 عهده دار رسیدگی شده است. خ. د. د. تقدیمی توضیح داده که به موجب سند رسمی ازدواج شماره.... مورخ 1387/05/19 دفتر ازدواج شماره.... حوزه ثبتی تهران با صداقیه 500 سکه بهار آزادی به عقد دائمی و رسمی خوانده در آمده ام. در حال حاضر قادر به ادامه زندگی مشترک نبوده و به لحاظ عسر و حرج تقاضای رسیدگی و صدور حکم طلاق دارم. اولین جلسه رسیدگی دادگاه به تاریخ 1393/06/09 با حضور زوجین تشکیل می‌گردد. زوجه اظهار میدارد همسرم مرا تهدید می کند و مرا از خانه بیرون کرده و قفل درب را عوض می کند. قادر به ادامه زندگی مشترک نیستم. همسایگان در جریان امر هستند ز. د. م. دفاع اظهار می‌دارد همسرم را دوست دارم و با طلاق مخالفم. زوجه طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/05/25 شعبه --- دادگاه عمومی تهران محکوم به تمکین شده است و دعوی مطالبه نفقه معوقه زوجه نیز طی دادنامه شماره --- مورخ 1392/08/26 شعبه مذکور محکوم به رد شده است. زوجه می گوید حاضرم یک سکه از مهریه ام را در قبال طلاق بذل نمایم و الباقی را در آینده مطالبه خواهم کرد. در مورد جهیزیه و نفقه بعدا مطالبه می نمایم. زفاف انجام شده ولی فرزند مشترکی نداریم. د. ا. م. دادگاه مبادرت به صدور قرار ارجاع امر به داوری نموده که پس از تعیین داوران و طی تشریفات، نظر آنها که مفادا حکایت از عدم توفیق در برقراری صلح و سازش بین زوجین دارد، ارائه می‌شود. دادگاه طی شرحی از شعبه --- دادگاه عمومی تهران نتیجه رسیدگی به پرونده های تمکین و نفقه را استعلام می‌نماید. شعبه مذکور در پاسخ مورخ 1393/06/12 اعلام نموده که زوجه محکوم به تمکین شده و حکم صادره غیابی بوده و از سوی زوجه مورد واخواهی قرار گرفته است. دادگاه به مددکاری اجتماعی ماموریت می دهد تا با مراجعه به محل سکونت زوجین در خصوص بیرون نمودن زوجه از منزل مشترک توسط زوج تحقیق نماید. مددکار اجتماعی در گزارش مورخ 1393/06/18 اعلام نموده که به محل سکونت زوجین مراجعه کرده ولی همسایگان اظهار بی اطلاعی نموده‌اند و یکی از همسایگان اظهار داشته سر و صدایی از زوجین نشنیده است. ز. ط. ل. ای به دادگاه توضیح داده که در طول پنج سال زندگی مشترک با خوانده مورد آزار و اذیت روحی و به ندرت جسمی قرار گرفته و به علت حفظ آبرو و امید حل مشکلات اقدامی نکردم ولی اخیرا اقوام و دوستان در جریان امر قرار گرفته اند و حاضرند شهادت بدهند که در شرایط سختی از قبیل عدم پرداخت نفقه، بدبینی و شکاک بودن زوج، عدم ارتباط و صله رحم با اقوام، جلوگیری از فعالیت های اجتماعی بنده، بد اخلاقی و ایجاد تنش در خانه و تهدید های ایشان و نگهداری سلاح سرد به منظور تهدید و ایجاد رعب و وحشت و توهین و تحقیر و چندین بار اخراج بنده از منزل و تعویض قفل درب منزل قرار دارم. شش نفر ذیل این لایحه را امضا کرده اند. ز. د. ل. دوم خود توضیح داده که همسرم متناوبا بیکار بوده و هر شغلی را بعد از مدتی رها کرده یا با سوء رفتار خود و ایجاد درگیری در محل کار باعث اخراج خود شده است. زندگی ما دائما با نا امنی مواجه بوده است. زوج در مورد تهیه مسکن و تامین هزینه های زندگی غیر مسئولانه رفتار می کند. قبل از ازدواج شاغل بوده ام ولی زوج مانع از اشتغالم شده و خرجی نمی پردازد. همسرم با برادرش که در یک ساختمان زندگی می کنیم همواره درگیری دارد و حتی در این رابطه برادر همسرم چندماه زندانی شد. زوج سوء ظن و بد دلی دارد و به هر بهانه ای شروع به فحاشی و بدرفتاری و توهین می‌نماید. با این شرایط دچار افسردگی و اضطراب شده ام و به لحاظ عسر و حرج خواستار طلاق هستم در جلسه بعدی رسیدگی دادگاه به تاریخ 1393/09/19 شهادت شش نفر از شهود طرفین استماع می‌گردد. آقای ب.س. 30 ساله برادر زوجه اظهار می‌دارد اختلافات موجود به علت بداخلاقی زوج و خساست ایشان است. وی علاقه چندانی به حضور در خانه ندارد. اغلب اوقات خود را با دوستانش می گذارند. بارها قول داده در رفتارش تجدید نظر کند ولی به همسرش بی توجه است. خانم ن. ع. 37 ساله به عنوان شاهد زوجه اظهار می‌دارد زوج در خانه بداخلاقی می کند. همسرش را تامین مالی نمی کند و به او اجازه رفت و آمد نمی دهد. خانم ا. ش. 48 ساله اظهار می‌دارد زوجه تامین جانی و مالی ندارد. از طرف زوج مورد آزار و اذیت و توهین قرار می‌گیرد. بار ها زوجه را به منزل مادرش فرستاده و خیلی بد اخلاق و شکاک است. خانم س. ک. 39 ساله اظهار می‌دارد به کراهت شاهد ناراحتی و شکایات زوجه بوده ام. زوج در محله به بد اخلاقی و رفتارهای زشت معروف است نیازهای عاطفی و مادی زوجه را بر آورده نمی کند و شایستگی عنوان شوهر را ندارد. آقای ح. ق. 45 ساله شاهد ز. ا. د. داماد خانواده ز. می باشم. زندگی آنها از نظر اقتصادی کم و کسری ندارد حدود 10 ماه است که زوجه زندگی مشترک را ترک نموده است. زوج در آژانس مسافرتی کار می کند. آقای ر. ق. 34 ساله شاهد دوم زوج اظهار میدارد دوست قدیمی زوج می باشم. زوجه اصرار دارد شاغل باشد و زوج با این امر مخالف است و اختلاف آنها شروع شده است. زوج راننده آژانس بوده و یک منزل استیجاری با امکانات مناسب دارد. دادگاه ختم دادرسی را اعلام و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات طرفین و احراز رابطه زوجیت و اینکه مساعی دادگاه و داوران در جهت ایجاد صلح و سازش مفید و موثر واقع نگردیده و زوجه با اشاره به سوء رفتار زوج و عدم احساس مسئولیت در قبال همسر و عدم تهیه منزل مستقل و عدم پرداخت نفقه و توهین و تهدید و شکاک بودن و بیرون کردن زوجه از منزل توسط زوج مدعی عسر و حرج خود در تداوم زوجیت گردیده و ز. د. م. دفاع اعلام نموده که با طلاق مخالفم ادعای خ. ر. و. دانسته و طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/09/23 مستندا به مواد 1119 و 1129 و 1130 و 1133 و 1146 قانون مدنی و مواد 26 تا 33 قانون حمایت خانواده. حکم طلاق جهت اجرای صیغه طلاق در قبال بذل یک سکه از مهریه صادر می‌نماید. مدت اعتبار این گواهی شش ماه از تاریخ قطعیت اعلام می‌شود. پس از ابلاغ این رای به زوج، خانم آ. ش. به وکالت از وی مبادرت به تجدید نظر خواهی نموده و در لایحه خود توضیح داده که زیاده خواهی و توقعات بیش از حد زوجه باعث بروز اختلافات شده ولی زوج بخاطر علاقه قلبی به زوجه حاضر به طلاق نیست. زوجه هیچ دلیلی برای عسر و حرج خود ارائه ننموده است. از یک طرف محکوم به تمکین شده وازطرف دیگر دعوی نفقه وی محکوم به رد شده است. مددکار اجتماعی تهیه منزل توسط زوج را تایید نموده‌اند همسایگان بر خلاف ادعای زوجه در مورد اختلاف زوجین اظهار بی اطلاعی کرده اند. زوجه نیز طی لایحه ای بموارد مطروحه در لایحه ای بموارد مطروحه در لایحه ت. ن. خ. پاسخ می دهد. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران به موضوع رسیدگی و تجدیدنظر خواهی وکیل ز. ن. ب. دادنامه شماره --- مورخ 1393/09/23 شعبه --- دادگاه عمومی تهران را وارد دانسته و توضیح داده که زوجه هیچگونه دلیلی برای اثبات ادعایش مبنی بر عسر و حرج یا تحقق شروط ضمن عقد ارائه نداده فلذا طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/11/27 ضمن نقض رای تجدیدنظر خواسته حکم به بطلان دعوی زوجه صادر نموده است. این رای در تاریخ 1393/12/13 به ز. ا. گ. و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: فرجامخواهی خانم ب. س. نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 1393/11/27 شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران که در مقام نقض دادنامه شماره --- مورخ 1393/09/23 شعبه --- دادگاه عمومی تهران اصدار گردیده و متضمن حکم بر بطلان دعوی ز. ف. خ. به خواسته طلاق است، وارد و موجه به نظر نمی رسد زیرا زوجه در دادخواست تقدیمی و مراحل دادرسی و لوایح ارائه شده با اشاره به سوء رفتار زوج و عدم احساس مسئولیت در قبال زوجه و عدم تهیه مسکن مستقل و عدم پرداخت نفقه و توهین و تهدید و فحاشی نسبت به زوجه و بیرون کردن زوجه از منزل مشترک و تعویض قفل درب منزل و بداخلاقی و شکاکیت و بی توجهی کامل نسبت به زوجه مدعی عسر و حرج خود در تداوم زوجیت گردیده و شعبه --- دادگاه عمومی تهران به موضوع رسیدگی و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اخذ نظریه داوران و استماع شهادت شهود ادعای خ. ر. و. دانسته و مبادرت به صدور حکم طلاق با شرایط مندرج در رای نموده است ولی شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان تهران با این استدلال که زوجه هیچ گونه دلیلی برای اثبات ادعایش مبنی بر عسروحرج یا تحقق شروط ضمن عقد ارائه ننموده ضمن نقض رای تجدیدنظر خواسته حکم بر بطلان دعوی زوجه صادر می‌نماید که بر این تشخیص و استنباط دادگاه تجدیدنظر خدشه و خللی واردنگردیده است کما اینکه اولا: زوجه دلیلی برای اثبات سوء رفتار زوج وعسروحرج خود ارائه ننموده و حکم مبنی بر محکومیت زوج به اتهام ایراد ضرب و جرخ عمدی زوجه یا توهین و تهدید و یا محکومیت وی به پرداخت نفقه معوقه زوجه صادر نشده است ثانیا: زوجه طی دادنامه شماره --- مورخ 1393/05/25 شعبه --- دادگاه عمومی تهران محکوم به تمکین شده است ثالثا: دعوی مطالبه نفقه زوجه طی دادنامه شماره --- مورخ 1392/08/26 شعبه مذکور محکوم به رد شده است. تنها دلیل زوجه برای اثبات ادعایش استناد به شهادت بوده که شهود زوج نیز در مقابل اظهارات زوجه را تایید نکرده اند. مددکار اجتماعی نیز در دوفقره گزارش خود اعلام نموده که همسایگان از اختلاف زوجین اظهار بی اطلاعی کرده اند و زوج منزل مناسب تهیه کرده ولی زوجه حاضر به همکاری نشده است. زوجه در مراحل دادرسی علیرغم اظهار کراهت نسبت به زوج صرفا حاضر گردیده یک سکه از مهریه اش را بذل نماید که تناسبی با ادعای وی نداشته ولی در لایحه فرجامی اعلام نموده که حاضر است کل مهریه اش را بذل نماید که د. ا. م. موثر در مقام نیست. بنابراین دادنامه فرجامخواسته در حدود اعتراضات مطروحه از ناحیه ف. خ. فاقد ایراد و اشکال مستوجب نقض بوده و مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی. رای فرجامخواسته ابرام می‌گردد. رئیس و مستشاران شعبه --- دیوان عالی کشور