اثر عدم ارجاع به داوری در دعوی طلاق

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409982515801115 شماره دادنامه : 9509970907600418 شعبه : شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/04/29-10:32 قاضی : عبدالعلی ناصح فورگ قاضی : عباسعلی علیزاده بایگی قاضی : محمد دیوسالار قاضی : سعید عالم خلاصه جریان پرونده خانم ز. ع. به طرفیت آقای م. ب. در تاریخ 94/8/17 دادخواستی به خواسته طلاق به دلیل تحقیق بند 2 عقدنامه (سوء معاشرت و ضرب و شتم) در محاکم خانواده قم مطرح نموده است که به شعبه 23 دادگاه خانواده ارجاع شده است. دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین نموده است. در متن دادخواست در جلسه دادرسی مورخ 94/10/20 خانم ز. ع. با استناد به عقدنامه 86/1/6 و ب. ت. ب. اینکه دارای یک فرزند مشترک متولد 91 می باشند و یک سال است با همسرش زندگی نمی کند و در این شعبه پرونده نفقه فرزند مشترک و حضانت نیز دارند و برای مهریه هم در پرونده ای در شعبه 23 خانواده دارند و اینکه برابر دادنامه 887/94 صادره از شعبه 109 خوانده را مورد ضرب و شتم قرار داده بود که تبرئه شد و به آن اعتراض نموده ام و سوء رفتار با وی دارد مستنداً به بند 2 موارد 12 گانه مندرج در سند رسمی نکاحیه خواستار صدور حکم برابر خواسته م. ب. خ. د. پ. گفته است من قبول ندارم هفت سال با من ایشان زندگی در منزلم کرده است یک تلنگر از این نخورده است در روزهای اخیر هم از من اجازه مسافرت سه روزه به رفسنجان جهت شرکت در عروسی برادرش گرفت و رفت 8 روز بعد آمد گفتم چرا دیر آمدی گفت ماشین برادرش خراب شد به برادرش زنگ زدم گفت ماشین خراب نبوده و سر این مسئله با هم دعوایمان شد من سه عدد دانه تسبیح به ایشان زدم این بوده اختلاف ما در کل زندگی اگر غیر از این است دست بگذارد روی قرآن و بگوید قبول می کنم. من در شعبه 23 دادخواست تمکین داده ام و حکم قطعی صادر شده اجرائیه صادر شده ایشان ناشزه شناخته شده است من اذن ازدواج مجدد داده ام و حکم صادر شده ایشان ناشزه شناخته شده است من اذن ازدواج مجدد داده ام و حکم صادر شده من با طلاق مخالفم بچه ما هم پدر می خواهد هم مادر زن بابا که نمی تواند بچه را بزرگ کند من خیلی اصرار کردم که مشاوره برویم ایشان حاضر نشده حالا هم آمادگی دارم دادگاه خطاب به خواهان چه می گوئید گفته است در مورد تمکین قبول دارم که حکم قطعی شده و اعتراض من رد شده انسان برای ازدواج مجدداً دادخواست داده حکم هم صادر شده است دادگاه ختم رسیدگی را صادر و به شرح دادنامه 1408/94 ضمن شرحی که مقدمتاً در رأی از موضوع دادخواست و مفاد اظهارات طرفین در جلسه دادرسی آورده است و ب. ت. ب. اینکه طبق ماده 1133 قانون مدنی طلاق از حقوق زوج است که مخالف با طلاق است و با عنایت به نظر دادگاه حقوقی طی شماره 7186/33 - 1380/8/30 که ارجاع امر به داوری غیر ضروری است رأی به بیحقی خواهان صادر نموده است. از این رأی خانم ز. ع. تجدیدنظرخواهی نموده و تصویر گواهی پزشکی قانونی در رابطه با صدمات وارده به وی که عطف به نامه 93/7810/9051 کلانتری 11 قم پزشکی قانونی قم اعلام نموده است دو عدد کبودی خلف قفسه سینه و کبودی ران راست در معاینه از خانم ز. ع. که در اثر اصابت جسم سخت در توالی سه روز گذشته (تاریخ گواهی 93/10/25) دچار صدمات شده، مشاهده شده است ارائه و خواستار نقض رأی بدوی شده است پس از تبادل لوایح و ارجاع پرونده به شعبه پنجم تجدیدنظر استان قم هیأت شعبه مذکور وقت جهت رسیدگی تعیین و طرفین را دعوت نموده که در تاریخ 95/1/5 زوجین در دادگاه حضور داشته اند زوجه در این جلسه گفته است حاضر نیست با آقای م. ب. زندگی کند به خاطر سوء رفتارش دست بزن دارد. بی احترامی می کند و قول داده بود خانه جدا از پدر و مادرش بگیرد و تاکنون خانه مستقل جدا تهیه نکرده است از لحاظ محبت تأمین نیستم. آنقدر به خواب اهمیت می دهد به من اهمیت نمی دهد. غذا و خوراک تأمین بود امّا چون غذا مادرش درست می کرد و از غذا خوشم نمی آمد در سال گذشته من راجع به ایراد ضرب شکایت کرده بودم که به دیه محکوم گشته است ز. گ. ا. ایراد ضرب یکدفعه بود که بدون اجازه من به رفسنجان رفته بود وقت می آمد تهمت دزدی به من و مادرم زد که با تسبیح که در دست داشتم به دستش زدم و خودم اقرار کردم و به دیه محکوم شدم که پرداخت نمودم غیر از این موردی نبوده است. انتقاد به خانم از نظر پوشش و رفتارش داشتم ولی فحاشی یا توهین نکرده ام و راجع به منزل ابتدا با رضایت زوجه ام در منزل پدریم که یک طبق مستقل بود زندگی می کردیم و با رضایت خود خانم … با خانواده ام می خوردیم ولی صبحانه و شام را تنها دوتائی می خوردیم الآن با آنکه آن منزل اولیه مستقل بوده لکن منزل دیگری در پردیسان اجاره کرده ام لکن خانم … به تمکین نبوده و ناشزه بودنش اعلام گردیده آن را پس داده ام اگر خانم … به تمکین باشد منزل دیگری تهیه خواهم کرد و مهریه اش را که تقسیط شده خواهم پرداخت فرزند پسر که 3 سال و نیم سن اوست نزد مادرش است و طبق گزارش اصلاحی نفقه کودک را می دهم و حاضر به طلاق همسرم نیستم. چون او را دوست دام و از او صاحب فرزند هستم ضمن و برگ اعلام نشوز او که گفته است حاضر به تمکین نیست پیوست پرونده است با حکم طلاق موافق نیستم ز. گ. ا. اصلاً حاضر به زندگی با شوهرش نیست و حکم طلاق می خواهد. دادگاه با اعلام ختم دادرسی به شرح دادنامه 127/95 رأی بدوی را تأیید نموده است اکنون از این رأی ز. ف. خ. نموده است که هنگام شور لایحه فرجامی او با گزارش پرونده قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالاً مبنی بر ابرام درخصوص دادنامه شماره 127/95 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد. رأی شعبه در حدود اعتراضات به عمل آمده از سوی زوجه به رأی فرجام خواسته اشکال و ایرادی که موجب نقض رأی شود وارد نیست زیرا زوجه مدعی سوء رفتار زوج برای اثبات تحقق تخلف وی از شرط «ب»; ضمن العقد است در حالیکه دلیل متقن و قابل قبول و محکمه پسندی از جانب او ارائه نشده است و زوج نیز با طلاق موافقتی نداشته است. لیکن بر نحوه دادرسی در پرونده که طلاق به خواسته زوجه بوده است و قانونگذار در ماده 27 قانون حمایت خانواده دادگاه را مکلف نموده است که در جهت امکان صلح و سازش بین زوجین با ارجاع امر به داور سعی و تلاش بنماید و این امر توسط دادگاه بدوی با استناد به نظریه اداره محترم حقوقی که در سال 80 یعنی قبل از تصویب قانون حمایت خانواده سال 91 اعلام گردیده است که صرفنظر از اینکه نظریه اداره حقوقی هیچگونه آثار تکلیفی برای قاضی در تبعیت از آن در امر قضاوت در پرونده ایجاد نمی نماید این نظریه ناظر به قانون سابق یعنی ماده واحده قانون اصلاح مقررات طلاق مصوب سال 70 مجلس شورای اسلامی بوده که با تصویب قانون حمایت خانواده مصوب سال 91 نسخ گردیده است. بنابراین ارجاع امر به داوری به تبعیت از حکم قانون اخیر در مورد طلاق به اصطلاح یکطرفه که حسب مورد از سوی زوج با زوجه مطرح می شود الزامی است مع الوصف از آنجائیکه در لایحه فرجامی ف. خ. بر نقص عدم ارجاع امر به داوری که احتمال سازش برای تداوم زوجیت در پی دارد تأکیدی نداشته بلکه اصرار بر طلاق داشته است و توجیهی جهت ورود این شعبه به نقص موجود یاد شده در دادرسی به نظر نمی رسد چون در اساس اشکالی که نقض رأی لازم و ضروری باشد نیست مستنداً به ماده 370 قانون آئین دادرسی مدنی رأی فرجام خواسته ابرام می گردد. شعبه شانزدهم دیوان عالی کشوررئیس: عبدالعلی ناصح مستشار: عباسعلی علیزاده عضو معاون: سعید عالم فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر عدم ارجاع به داوری در دعوی طلاق در تاریخ 24 خرداد 1400، درخواستی به منظور طلاق به دادگاه خانواده تسلیم شد. خواهان با تغییر خواسته خود، درخواست صدور گواهی عدم امکان سازش برای طلاق توافقی و ابراء مهریه و حقوق ناشی از زوجیت را مطرح نمود. وکیل طرف مقابل نیز با تایید این خواسته، تقاضای صدور گواهی عدم امکان سازش را داشت. در جلسه دادگاه، خواهان به رفتارهای غیر اخلاقی طرف مقابل و محکومیت کیفری وی اشاره کرد، در حالی که وکیل طرف مقابل به تضییع حقوق فرزندان مشترک و مسائل مالی توجه نمود. دادگاه ب. ت. ب. مستندات موجود و ابراء مهریه، گواهی عدم امکان سازش را صادر کرد. رای دادگاه بدوی به دلیل اسقاط حق تجدیدنظرخواهی و فرجام‌خواهی به صورت قطعی اعلام شد، اما پس از تجدیدنظرخواهی، رای با اصلاحاتی تایید گردید. در مرحله فرجام‌خواهی، وکیل طرف مقابل ادعا کرد که بذل مهریه محقق نشده و خواسته خواهان تغییر یافته است. دیوان عالی کشور با استناد به ماده 27 قانون حمایت خانواده، به نقص در اجرای امر به داوری اشاره کرده و رای دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر را نقض و پرونده را برای ادامه رسیدگی به دادگاه صادرکننده رای ارجاع داد. رای نهایی به دلیل عدم رعایت اصول دادرسی، فاقد اعتبار قانونی اعلام گردید. در تاریخ 1400/03/24 خانم ا. ع. ع. فرزند ح. به استناد وکالت نامه شماره */11/20 تنظیم شده در دفتر اسناد رسمی شماره 39 *دادخواستی به خواسته طلاق به طرفیت همسرش اقای م. م. فرزند م. ح. به دادگاه خانواده *تقدیم کرده پرونده به شعبه *ارجاع شده است. همچنین مشارالیها به استناد وکالت نامه مذکور اقای س. ا. م. ی. را نیز به عنوان وکیل همسر خود تعیین کرده که وکیل مذکور به عنوان وکیل (مع واسطه) خوانده خ. ر. ب. دادگاه معرفی کرده است. پس از تعیین وقت و ابلاغ به طرفین در تاریخ 1400/04/19 جلسه دادگاه با حضور خواهان و وکیل م. ا. خوانده و نیز با حضور قاضی مشاور تشکیل شده است. ز. ا. د. است.در سال 1381 با مهریه 114 عدد سکه بهار ازادی با خوانده ازدواج نمودم و خواسته طلاق را به جهت وکالت اعطای در طلاق به صدور گواهی عدم امکان سازش جهت انجام طلاق توافقی تغییر می دهم و تقاضای رسیدگی دارم. ذمه زوج از تمام مهریه و سایر حقوق ناشی از زوجیت در قبال طلاق ابرای می نمایم. در خصوص جهیزیه ادعایی ندارم. سه فرزند مشترک داریم که با پدر زندگی میکنند و دو فرزند اول بزرگ می‌باشند و فرزند سوم به نام ف. متولد 92 م. ب.. که حضانت با پدر است.و سابقا در خصوص ملاقات وی حکم صادر شده است.که همان را پیگیری می کنم. وکیل م. ا. ز. ا. د. است.همه موارد مورد تایید م. ب.. گواهی عدم امکان سازش طلاق توافقی صادر شود. و ب. ت. ب. ابرای مهریه از ناحیه زوجه و اقرار به بذل از ناحیه موکل در وکالتنامه مقدمات ان فراهم م. ب.. طرفین حق تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی ر. ا. خ. سلب و ساقط نمودند (برگ 17 پرونده) اما قبل از جلسه مذکور در تاریخ 1400/02/18 اقای س. م. با تقدیم تصویر وکالتنامه خ. ر. ب. عنوان وکیل اقای م. م. (خوانده دعوی) خ. ر. ب. دادگاه معرفی کرده و در لایحه تقدیمی ابتدا اظهار داشته است.خواهان و خوانده سه فرزند مشترک دارند و طلاق شدیدا در تعارض با مصالح ان سه طفل معصوم است.خواهان که مرتکب رفتارهای سوی اخلاقی شده و بابت ان محکومیت قطعی کیفری (شلاق تعزیری) هم دارد. و از این طریق مصالح فرزند ان مشترک را تضییع نموده اینک می خواهد با ایجاد مشکل دیگر ننگ بچه طلاق را هم بر ایشان تحمیل کند. در ادامه لایحه به طور خلاصه گفته شده است.که بین زن و شوهر مسایل مالی وجود دارد. که زوجه باید نسبت به ادای ان اقدام کند و خودش بر ان مسایل اگاه است.و به همین جهت در وکالت اعطایی در خصوص بذل و قبول بذل هیچ اختیار وکالتی داده نشده است. بنابراین تقاضا دارد. درخواست طلاق در مسیر طلاق رجعی قرار گیرد یا اگر قصد طلاق خلع و مبارات دارد. لازم است.بدوا در خصوص بذل با یکدیگر توافق نمایند و در این خصوص خود اقای م. م. شخصا باید تصمیم گیری و توافق نماید. و نیز خواهان باید خواسته خویش را صدور گواهی عدم امکان سازش تعیین کند زیرا مقررات و اثار مربوط به طلاق با مقررات و اثار مربوط به گواهی عدم امکان سازش متفاوت است.مثلا مهلت اجرای حکم صادره در گواهی عدم امکان سازش محدود است.همچنین موجبات حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش تفاوت دارد. در خصوص طلاق از ان جایی که موجبات ان صرفا ایقاع طلاق توسط زوج یا حکم دادگاه در فرض عسر و حرج است.که درمانحن فیه هر دو مورد منتفی است.استدعای صدور حکم بر رد دعوی را دارم. (برگ 15 پرونده) در جلسه مورخ 1400/04/19 دادگاه هیچ اشاره ای به لایحه وکیل بیواسطه خوانده دعوی نشده است.و پس از اعلام ختم رسیدگی از ناحیه دادگاه قاضی مشاور اظهار داشته است.نظر به اسرار زوجه مبنی بر متارکه و عدم حصول صلح و سازش و وکالت اعطایی از ناحیه و اینکه ب. ت. ب. صدور وکالت نامه و وکالت در انجام هر نوع طلاق که لازمه طلاق خلعی قبول بذل نیز م. ب.. و اقرار به بذل از ناحیه زوجه در متن وکالت و نیز ابرای مهریه که نیاز به قبول نمی‌باشد. ایراد وکیل زوج قابل استماع نمی‌باشد. لذا عقیده به صدور گواهی عدم امکان سازش در حدود وکالت اعطایی دارم. انگاه دادگاه مبادرت به صدور رای شماره **00/4/29 نموده که به موجب ان مستندا به مواد 24٫25٫26٫29٫31 و 34 قانون حمایت خانواده گواهی عدم امکان سازش با اعتبار سه ماه از تاریخ ابلاغ جهت اجرای صیغه طلاق باین خلعی به تقاضای زوجه صادر شده است.در رای مذکور دفاع وکیل زوج فاقد وجاهت قانونی دانسته شده و اضافه شده که زوجه ذمه زوج از مهریه و حقوق ناشی از زوجیت در قبال طلاق ابرای نموده و در خصوص جهیزیه ادعایی ندارد. دو فرزند از سه فرزند مشترک زوجین بزرگ می‌باشند و حضانت فرزند سوم به نام ف. متولد سال 1392 با پدر است.و سابقا در خصوص ملاقات وی حکم صادر شده که زوجه همان را پیگیری خواهد نمود. رای مذکور به جهت اسقاط حق تجدیدنظرخواهی و فرجام خواهی از ناحیه زوجه و وکیل م. ا. ز. قطعی اعلام شده است. لکن پس از ابلاغ از ناحیه وکیل انتخابی زوج مورد تجدیدنظرخواهی واقع شده اما تجدیدنظرخواهی به موجب دادنامه صدرالذکر و با اصلاح مدت اعتبار به مدت 6 ماه سال قطعیت و قید ضرورت گواهی عدم بارداری از ناحیه زوجه هنگام اجرای صیغه طلاق رای تجدیدنظرخواسته تایید شده است. رای دادگاه تجدید نظر پس از ابلاغ در مهلت قانونی از ناحیه اقای م. م. وکیل زوج مورد فرجام خواهی قرار گرفته و وکیل مذکور در دادخواست فرجامی به طور خلاصه اظهار داشته است.هیچگونه بذلی در طلاق مورد اعتراض محقق نشده است.و اگر بذل هم می شد عامل ان فاقد وکالت بوده است.بلکه مهریه مدت ها قبل از طرح دعوی طلاق ابرای شده است.و علت ان نیز رضایتی بوده که شوهر در پرونده روابط نامشروع زوجه داده است.به این توضیح که زوجه به دلیل ارتکاب رابطه نامشروع به 99 ضربه شلاق محکوم شده و در مرحله تجدیدنظر به دلیل وساطت قضات دادگاه تجدیدنظر زوجه مهریه خود را ابرای نموده و متقابلا زوج نیز در پرونده رابطه نامشروع اعلام رضایت کرد که نتیجه ان تبدیل 99 ضربه شلاق به جزای نقدی بود. تصویر رای دادگاه رسیدگی کننده به پرونده روابط نامشروع به پیوست تقدیم می‌شود. (تصویر رای شماره *زمین گردیده است) دادگاه بدوی متوجه ابرای ذمه بابت مهریه بوده و در رای به ان تصریح کرده لکن با این همه طلاق را طلاق خلع توصیف نموده ما به ازای ان را بذل مهریه و حقوق مالی پنداشته است.که این اشتباهی فاحش است. و علاوه بر اینکه بذل بابت طلاق رخ نداده و از این جهت رای باطل است.در وکالت اعطایی برای طلاق اختیار قبول بذل نیز داده نشده است. دیگر اینکه خ. د. ج. دادگاه خواسته خود را تغییر داده و دادگاه بدون توجه به حق دفاع خوانده و بدون ابلاغ به خوانده و وکیل مستقیم وی که در جلسه حضور نداشته اند جلسه رسیدگی را ادامه داده و بدون تجدید وقت رسیدگی اقدام به صدور رای کرده است.و این اشتباهی است.که موجب تضییع شده است.در پایان ب. ت. ب. اهمیت موضوع از نظر شرعی تقاضای نقض رای دادگاه را کرده است.که لایحه وی هنگام شور قرائت خواهد شد. ف. خ. د. مرحله تبادل لوایح در لایحه تقدیمی به طور خلاصه اظهار داشته است.تمام اظهارات وکیل ف. خ. که برادر شوهر سابق من م. ب.. دروغ است. در پرونده مذکور ب. ت. ب. وکالت محضری ف. خ. حق اعتراض خود را سلب نموده و وکیل ایشان نیز در صورتجلسه دادگاه حق تجدیدنظر و فرجام خواهی را ساقط نموده ولی وکیل ف. خ. با نفوذی که ادعای ان را دارد. دادگاه تجدیدنظر را مجبور به رسیدگی مجدد به پرونده کرده که مجددا دعوی ایشان رد شده است. وکیل ف. خ. برادر شوهرم بنده را به اجبار به دفتر اسناد رسمی برده و تمام حق و حقوق مالی مرا اعم از نفقه، نحله و اجرت المثل ایام زوجیت را ساقط کرده و از بنده اقرارنامه مالی گرفتند و در عوض سندی به نام وکالت در طلاق به من دادند که حال ادعا دارند در وکالت در طلاق تمام اختیارات زوجه درج نشده است.که با تایید دادگاه بدوی و تجدیدنظر هیچ ایرادی در وکالت در طلاق وجود ندارد. ف. خ. و برادرش با اجبار و تهدید و ضرب و شتم مرا مجبور به ابرای مهریه نمودند مرا از دیدن فرزند انم منع کردند. و هنگامی که در اجرای حکم دادگاه برای ملاقات فرزند م رفته بودم بنده را مورد ضرب و جرح قرار دادند که بینی بنده شکست که رای محکومیتشان ضمیمه م. ب.. (تصویر رای شماره **ضمیمه گردیده است) ف. خ. د. پایان لایحه اظهار داشته است.حال که با اجبار ایشان حق و حقوق خود را بخشیدم صرفا قصد اذیت بنده و ارضای کینه های شخصی خود را دارند و صرفا به دلیل اینکه بنده طلاق گرفتم و ب. ت. ب. رای قطعی مرجع بدوی صیغه طلاق هم چند ماه است.جاری شده و عده ام تمام شده است.و احتمال می رود که مجددا زندگی جدیدی شروع کنم و ف. خ. متوجه این موضوع شده است.صرفا قصد اذیت کردن بنده و لجبازی و مختل کردن زندگی جدید مرا دارد. پرونده پس از ارسال به دیوان عالی کشور و ارجاع به شعبه چهلم مورد رسیدگی قرار گرفت. هییت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ع. خ. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی اقای ی. ی. دادیار دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر ن. ب. ا. پرونده در اجرای ماده 27 قانون حمایت خانواده از لحاظ اجرای امر به داوری دارای نقص م. ب.. لذا به استناد مواد 370 و بند 5 ماده 371 قانون ایین دادرسی مدنی عقیده به پذیرش اعتراض و نقض دادنامه فرجام خواسته و ارجاع پرونده به دادگاه صادرکننده رای جهت ادامه رسیدگی دارم. در خصوص دادنامه شماره **00/6/28 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای میدهد: خانم ا. ع. ع. که متقاضی طلاق م. ب.. طبق محتویات پرونده پس از تقدیم دادخواست طلاق به طرفیت همسرش اقای م. م. به استناد وکالتنامه اعطایی زوج شخصا مبادرت به تعیین وکیل برای مشارالیه نموده که وکیل منتخب مشارالیها نیز بدون هیچ گونه دفاعی در نخستین جلسه دادرسی موافقت خود را با طلاق اعلام کرده است.لکن قبل از اولین جلسه دادرسی وکیل بیواسطه ز. ب. ت. لایحه ای به دادگاه خ. ر. ب. عنوان وکیل خوانده معرفی و ضمن توضیحاتی تقاضای رد دعوی خواهان را نموده است.که در صورت جلسه دادگاه هیچگونه اشاره ای به این امر نشده و دادگاه با اعلام ختم رسیدگی مبادرت به صدور گواهی عدم امکان سازش بین زوجین کرده و رای را نیز قطعی اعلام کرده است.با تجدیدنظرخواهی وکیل بیواسطه زوج پرونده در دادگاه تجدیدنظر مطرح و منتهی به صدور رای مبنی بر تایید رای بدوی با اصلاحات مندرج در ان شده است.و رای دادگاه تجدیدنظر نیز از ناحیه وکیل بلاواسطه زوج مورد فرجام خواهی واقع شده است. ن. ب. ا. دادخواست طلاق از ناحیه زوجه تقدیم شده و توافقی نبوده است.لذا طبق ماده 27 قانون حمایت خانواده ارجاع امر به داوری به منظور ایجاد صلح و سازش ضرورت قانونی داشته که در پرونده مطروحه انجام نشده است.و به لحاظ نقص مذکور و عدم رعایت اصول دادرسی و قواعد امره رای صادر شده از دادگاه بدوی دارای اشکال قانونی بوده و بانتیجه رای فرجام خواسته نیز که در تایید ان صادر شده است.قابل ابرام نمی‌باشد. و با نقض ان مستندا به بند الف ماده 401 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی رسیدگی مجدد به دادگاه صادرکننده رای فرجام خواسته ارجاع می‌شود. تا پرونده پس از رفع نقص یاد شده اقدام مقتضی قانونی به عمل اورند. / ل-1401/01/24 رئیس: ع. خ. عضو معاون: س. ع. در تاریخ 29 تیر 1395، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای مربوط به درخواست طلاق رسیدگی کرد که به دلایل سوء معاشرت و ضرب و شتم مطرح شده بود. خ. ب. ا. به بند 2 عقدنامه و ارائه مستنداتی از جمله گواهی پزشکی قانونی، ادعای سوء رفتار و ضرب و شتم را مطرح و صدور حکم طلاق را درخواست نمود. خوانده این ادعاها را رد کرده و به تمکین خواهان اشاره نمود و خود را بی‌گناه دانسته و مخالفت خود را با طلاق اعلام کرد. دادگاه بدوی با استناد به ماده 1133 قانون مدنی و نظر حقوقی، رای به بی‌حقی خواهان صادر کرد. پس از تجدیدنظرخواهی خواهان و بررسی مجدد پرونده، شعبه تجدیدنظر نیز رای بدوی را تایید نمود. در نهایت، دیوان عالی کشور با بررسی اعتراضات خواهان، بر عدم وجود دلیل متقن و قابل قبول از سوی وی تاکید کرده و با استناد به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی، رای فرجام خواسته را ابرام نمود. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در صورتی که در دعوی طلاق، دادگاه بدون ارجاع به داوری، حکم به بی حقی خواهان صادر کند و در لایحه فرجام خواهی، ف. خ. اعتراضی نسبت به نقص عدم ارجاع امر به داوری نداشته باشد، موجبی برای نقض رای در دیوان عالی کشور وجود ندارد. (ملاحظه: خلاف رویه قاطع سایر شعب دیوان) رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه شانزدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/29 - 10 : 32 قاضی: عبدالعلی ناصح فورگ قاضی: عباسعلی علیزاده بایگی قاضی: محمد دیوسالار قاضی: سعید عالم خانم ز. ع. به طرفیت آقای م. ب. در تاریخ 94/8/17 دادخواستی به خواسته طلاق به دلیل تحقیق بند 2 عقدنامه (سوء معاشرت و ضرب و شتم) در محاکم خانواده قم مطرح نموده است که به شعبه --- دادگاه خانواده ارجاع شده است. دادگاه وقت جهت رسیدگی تعیین نموده است. در متن دادخواست در جلسه دادرسی مورخ 94/10/20 خانم ز. ع. با استناد به عقدنامه 86/1/6 و ب. ت. ب. اینکه دارای یک فرزند مشترک متولد 91 می‌باشند و یک سال است با همسرش زندگی نمی کند و در این شعبه پرونده نفقه فرزند مشترک و حضانت نیز دارند و برای مهریه هم در پرونده ای در شعبه --- خانواده دارند و اینکه برابر دادنامه --- صادره از شعبه --- خوانده را مورد ضرب و شتم قرار داده بود که تبرئه شد و به آن اعتراض نموده ام و سوء رفتار با وی دارد مستندا به بند 2 موارد 12 گانه مندرج در سند رسمی نکاحیه خواستار صدور حکم برابر خواسته م. ب. خ. د. پ. گفته است من قبول ندارم هفت سال با من ایشان زندگی در منزلم کرده است یک تلنگر از این نخورده است در روزهای اخیر هم از من اجازه مسافرت سه روزه به رفسنجان جهت شرکت در عروسی برادرش گرفت و رفت 8 روز بعد آمد گفتم چرا دیر آمدی گفت ماشین برادرش خراب شد به برادرش زنگ زدم گفت ماشین خراب نبوده و سر این مسئله با هم دعوایمان شد من سه عدد دانه تسبیح به ایشان زدم این بوده اختلاف ما در کل زندگی اگر غیر از این است دست بگذارد روی قرآن و بگوید قبول می کنم. من در شعبه --- دادخواست تمکین داده ام و حکم قطعی صادر شده اجراییه صادر شده ایشان ناشزه شناخته شده است من اذن ازدواج مجدد داده ام و حکم صادر شده ایشان ناشزه شناخته شده است من اذن ازدواج مجدد داده ام و حکم صادر شده من با طلاق مخالفم بچه ما هم پدر می خواهد هم مادر زن بابا که نمی تواند بچه را بزرگ کند من خیلی اصرار کردم که مشاوره برویم ایشان حاضر نشده حالا هم آمادگی دارم دادگاه خطاب به خواهان چه می گوئید گفته است در مورد تمکین قبول دارم که حکم قطعی شده و اعتراض من رد شده انسان برای ازدواج مجددا دادخواست داده حکم هم صادر شده است دادگاه ختم رسیدگی را صادر و به شرح دادنامه --- ضمن شرحی که مقدمتا در رای از موضوع دادخواست و مفاد اظهارات طرفین در جلسه دادرسی آورده است و ب. ت. ب. اینکه طبق ماده 1133 قانون مدنی طلاق از حقوق زوج است که مخالف با طلاق است و با عنایت به نظر دادگاه حقوقی طی شماره 7186/33 - 1380/08/30 که ارجاع امر به داوری غیر ضروری است رای به بیحقی خواهان صادر نموده است. از این رای خانم ز. ع. تجدیدنظرخواهی نموده و تصویر گواهی پزشکی قانونی در رابطه با صدمات وارده به وی که عطف به نامه 93/7810/9051 کلانتری 11 قم پزشکی قانونی قم اعلام نموده است دو عدد کبودی خلف قفسه سینه و کبودی ران راست در معاینه از خانم ز. ع. که در اثر اصابت جسم سخت در توالی سه روز گذشته (تاریخ گواهی 93/10/25 ) دچار صدمات شده، مشاهده شده است ارائه و خواستار نقض رای بدوی شده است پس از تبادل لوایح و ارجاع پرونده به شعبه پنجم تجدیدنظر استان قم هیات شعبه مذکور وقت جهت رسیدگی تعیین و طرفین را دعوت نموده که در تاریخ 95/1/5 زوجین در دادگاه حضور داشته اند زوجه در این جلسه گفته است حاضر نیست با آقای م. ب. زندگی کند به خاطر سوء رفتارش دست بزن دارد. بی احترامی می کند و قول داده بود خانه جدا از پدر و مادرش بگیرد و تاکنون خانه مستقل جدا تهیه نکرده است از لحاظ محبت تامین نیستم. آنقدر به خواب اهمیت می دهد به من اهمیت نمی دهد. غذا و خوراک تامین بود امّا چون غذا مادرش درست می کرد و از غذا خوشم نمی آمد در سال گذشته من راجع به ایراد ضرب شکایت کرده بودم که به دیه محکوم گشته است ز. گ. ا. ایراد ضرب یکدفعه بود که بدون اجازه من به رفسنجان رفته بود وقت می آمد تهمت دزدی به من و مادرم زد که با تسبیح که در دست داشتم به دستش زدم و خودم اقرار کردم و به دیه محکوم شدم که پرداخت نمودم غیر از این موردی نبوده است. انتقاد به خانم از نظر پوشش و رفتارش داشتم ولی فحاشی یا توهین نکرده ام و راجع به منزل ابتدا با رضایت زوجه ام در منزل پدریم که یک طبق مستقل بود زندگی می کردیم و با رضایت خود خانم … با خانواده ام می خوردیم ولی صبحانه و شام را تنها دوتائی می خوردیم الان با آنکه آن منزل اولیه مستقل بوده لکن منزل دیگری در پردیسان اجاره کرده ام لکن خانم … به تمکین نبوده و ناشزه بودنش اعلام گردیده آن را پس داده ام اگر خانم … به تمکین باشد منزل دیگری تهیه خواهم کرد و مهریه اش را که تقسیط شده خواهم پرداخت فرزند پسر که 3 سال و نیم سن اوست نزد مادرش است و طبق گزارش اصلاحی نفقه کودک را می دهم و حاضر به طلاق همسرم نیستم. چون او را دوست دام و از او صاحب فرزند هستم ضمن و برگ اعلام نشوز او که گفته است حاضر به تمکین نیست پیوست پرونده است با حکم طلاق موافق نیستم ز. گ. ا. اصلا حاضر به زندگی با شوهرش نیست و حکم طلاق می خواهد. دادگاه با اعلام ختم دادرسی به شرح دادنامه --- رای بدوی را تایید نموده است اکنون از این رای ز. ف. خ. نموده است که هنگام شور لایحه فرجامی او با گزارش پرونده قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده و نظریه کتبی آقای … دیوان عالی کشور اجمالا مبنی بر ابرام در خصوص دادنامه شماره --- فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد. در حدود اعتراضات به عمل آمده از سوی زوجه به رای فرجام خواسته اشکال و ایرادی که موجب نقض رای شود وارد نیست زیرا زوجه مدعی سوء رفتار زوج برای اثبات تحقق تخلف وی از شرط «ب»; ضمن العقد است در حالی که دلیل متقن و قابل قبول و محکمه پسندی از جانب او ارائه نشده است و زوج نیز با طلاق موافقتی نداشته است. لیکن بر نحوه دادرسی در پرونده که طلاق به خواسته زوجه بوده است و قانونگذار در ماده 27 قانون حمایت خانواده دادگاه را مکلف نموده است که در جهت امکان صلح و سازش بین زوجین با ارجاع امر به داور سعی و تلاش بنماید و این امر توسط دادگاه بدوی با استناد به نظریه اداره محترم حقوقی که در سال 80 یعنی قبل از تصویب قانون حمایت خانواده سال 91 اعلام گردیده است که صرفنظر از اینکه نظریه اداره حقوقی هیچگونه آثار تکلیفی برای قاضی در تبعیت از آن در امر قضاوت در پرونده ایجاد نمی‌نماید این نظریه ناظر به قانون سابق یعنی ماده واحده قانون اصلاح مقررات طلاق مصوب سال 70 مجلس شورای اسلامی بوده که با تصویب قانون حمایت خانواده مصوب سال 91 نسخ گردیده است. بنابراین ارجاع امر به داوری به تبعیت از حکم قانون اخیر در مورد طلاق به اصطلاح یکطرفه که حسب مورد از سوی زوج با زوجه مطرح می‌شود الزامی است مع الوصف از آنجایی که در لایحه فرجامی ف. خ. بر نقص عدم ارجاع امر به داوری که احتمال سازش برای تداوم زوجیت در پی دارد تاکیدی نداشته بلکه اصرار بر طلاق داشته است و توجیهی جهت ورود این شعبه به نقص موجود یاد شده در دادرسی به نظر نمی رسد چون در اساس اشکالی که نقض رای لازم و ضروری باشد نیست مستندا به ماده 370 قانون آیین دادرسی مدنی رای فرجام خواسته ابرام می‌گردد.