اثر عسر و حرج زوجه در نکاح منقطع

رأی خلاصه جریان پرونده شماره پرونده : 9409984411200096 شماره دادنامه : 9409970937100187 تاریخ : 1394/10/26 خلاصه جریان پرونده خانم پ.ن. ح.گ. فرزند علی بطرفیت آقای ر. خ. فرزند الف. به خواسته الزام خوانده به بذل مدت عقد موقت بدلیل عسرو حرج زوجه دادخواستی در تاریخ 94/1/274 تقدیم که به شعبه دوازده دادگاه حقوقی ارومیه ارجاع شده است و خ. د. ش. خواسته مرقوم نموده بموجب سند ازدواج انقطاعی شماره 217 در تاریخ 93/3/4 با خوانده بصورت موقت عقد نمودم فرزندی نداریم ایشان در همان اوائل بنده را ترک نموده و در منزل پدری می باشم طبق استشهادیه محلی پیوستی چندین مرتبه ریش سفیدان با آگاهی از مشکلات به خوانده مراجعه کرده ولی خ. ا. د. می خواهد مرا مورد آزار و اذیت قراردهد و قصد زندگی ندارد و قبلاً ازدواج دائم کرده بودیم که متارکه نمودم لذا ب. ت. ب. اینکه دختری 18 ساله و جوان هستم واز جنبه های مختلف در عسر و حرج قراردارم و مدت عقد 22 ساله است و با این شرایط روحیه خود را از دست داده ام تقاضای رسیدگی و الزام خوانده به بذل مدت را دارم . خوانده مورخ 94/2/3 طی اظهار نامه ای خطاب به خواهان مرقوم نموده شما طبق سند نکاحیه عادی شماره 217 به صورت موقت و بمدت 22 سال زن و شوهر شرعی و قانونی هم هستیم اما شما از بدو شروع بنای ناسازگاری گذاشته و اینجانب را ترک نموده اید همچنان که مستحضرید طبق اظهار نامه قبل شماره 4964 مورخ 93/9/20 به شما ابلاغ گردیده توجهی نکردید و تمکین ننمودید این بار نیز برای بار دوم مستنداً به ماده 156 قانون آئین دادرسی مدنی درخواست می نمایم درحد متعارف ومتناسب با انقضای عقد موقت تمکین نمائید مقتضی است هر پاسخی دارید مرقوم فرمایند . برگ ثانی اظهار نامه بصورت قانونی وطبق ماده 70 ابلاغ شده است . ص 16 باز نامبرده مورخ 93/9/18 اظهار نامه ای ارسال که مورخ 93/9/20 به مخاطب ابلاغ شده است ولی پاسخی نداده است ص 17 . همچنین خ. ط. ل. ای که به دادگاه ارسال داشته تحت هیچ شرائطی حاضر به بذل مدت نیستم و عسرو حرجی برای زوجه قائل نیستم وکسی هم واسطه نبوده برای حل مشکل ومطالبی که خواهان عنوان نموده کاملاً تلقینی است من همسرم را دوست دارم من هرگز او را اذیت و آزار نکردم و خواهان به فکر مادیات است . دادگاه باتشکیل جلسه درتاریخ 94/2/24 بشرح برگهای 21 و 22 شهادت دو نفر از شهود خواهان را استماع و لکن خواهان و خوانده حضور نداشته اند ولکن خوانده لایحه ای تقدیم دادگاه نموده است دادگاه بموجب تصمیم مورخ 94/2/27 انشاء رأی نموده است .درخصوص دادخواست خانم پ.ن. ح.گ. فرزند علی به طرفیت آقای ر. خ. فرزند الف. به خواسته صدورحکم بر الزام خوانده به بذل مدت عقد متعه 22 ساله به دلیل عارض شدن عسرو حرج برای زوجه ، دادگاه ب. ت. ب. اظهارات و مفاد عقد نامه پیوستی وجود علقه زوجیت موقت 22 ساله بین طرفین را محرز و مسلم می داند ، طرفین قبلاً زن و شوهر دائمی بوده اند ، در قالب طلاق توافقی زوجه با بذل کل حق و حقوق قانونی و شرعی خود طلاق گرفته ، بلافاصله ، سپس اجراء ثبت طلاق به صورت موقت 22 ساله به عقد دائم خوانده درآمده است حال مدعی است از همان اول زوج ایشان را بلا تکلیف رها کرده ، حاضر نیست با وی به زندگی ادامه دهد بذل مدت هم نمی کند ادعا دارد باید سی میلیون تومان زوجه به وی بدهد تا ایشان را آزاد کند ضمناً مهریه مربوط به عقد موقت 1393 شاخه گل م. ب. زوجه مدعی است زوج قبل از وی دو همسر هم طلاق داده است ، خوانده منکر موارد فوق گردیده از طرفی اعلام داشته ، خواهان چون فرزند وی را اذیت می کرد و سوء معاشرت داشت ایشان را طلاق داده است ولی ب. ت. ب. اصرار زوجه یک روز بعد از طلاق به صورت موقت با ایشان ازدواج کرده است حال هم می خواهد با ایشان زندگی کند حاضربه بذل مدت نیست از طرف دیگر اعلام کرده که خودش خواسته که برگردد و با زوجه به زندگی ادامه دهد در مقابل خواهان از ایشان 100 میلیون تومان پول خواسته و ایشان جهت راضی کردن خواهان 95 میلیون تومان به صورت دستی به وی پول داده است مدرکی هم درخصوص پرداخت مبالغ ندارد ، قبول کرده که دو همسر قبلی خود را قبل از خواهان به دلیل فساد اخلاقی ومریضی آنان طلاق داده است ، از طرف دادگاه به وی اعلام شده ، منزل تهیه کند که به زندگی با خواهان ادامه دهد اعلام کرده زوجه باید با پولهایی که دریافت کرد منزل فراهم کند تا زندگی مشترک داشته باشند ، خواهان دو نفر شاهد معرفی کرده که هردو متفقاً شهادت داده اند که زوج قصد زندگی با خواهان را ندارد قصد دارد وی را مورد آزار و اذیب قراردهد وبلاتکلیف نگه دارد قصد دارد از ایشان پول بگیرد ب. ت. ب. مراتب فوق و با لحاظ اوضاع و احوال قرائن موجود برای دادگاه محرز گردیده که خوانده قصد زندگی با خواهان را ندارد هدف ایشان بلاتکلیف گذاشتن زوجه و اذیت ایشان است زوجه قصد زندگی داشته اند که با مهریه ناچیز 1393 شاخه گل به عقد زوج درآمده است ، به نظر دادگاه پرداخت 95 میلیون تومان وجه نقد از طرف زوج حقیقت ندارد . عسرو حرجی بودن زندگی با خوانده برای خواهان محرز ومسلم است لذا دادگاه به استناد ماده 1130 از قانون مدنی و ب. ت. ب. قاعده فقهی لاضرر حکم برمحکومیت خوانده به بذل مابقی 22 سال مدت عقد موقت صادرو اعلام می نماید در صورت استنکاف زوج ، دادگاه از طرف ایشان نسبت به بذل مدت و رهائی زوجه اقدامات لازم را انجام خواهد داد رأی دادگاه حضوری و ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدید نظرخواهد بود . آقای ر. خ. با تقدیم دادخواست تجدید نظر خواهی و تقدیم لایحه ای از رأی صادره تجدید نظرخواهی کرده و در 11 بند بشرح برگهای 39 و 40 پرونده ایراداتی بر رأی وارد دانسته پرونده به شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی ارجاع شده است دادگاه مرجوع الیه بموجب دادنامه شماره 00638 - 94/4/22 عیناً دادنامه بدوی را ابرام نموده است آقای ر. خ. از دادنامه صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی مارالاشاره فرجام خواهی نموده پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشورارسال و به این شعبه ارجاع شده است .هیئت شعبه درتاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیزو اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره 00638 - 94/4/22 فرجام خواسته مشاوره نموده و با اکثریت چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور آقای ر. خ. به طرفیت خانم پ.ن. ح.گ. نسبت به دادنامه شماره 00638 - 94/4/22 شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان شرقی متضمن تأیید و استواری دادنامه شماره 00252 - 94/2/27 شعبه 12 دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ارومیه مشعر بر الزام ف. خ. ب. بذل مابقی عقد موقت به لحاظ احراز عسرو حرج فرجام خوانده موجه نبوده وانطباقی با جهات فرجام خواهی ندارد و دادنامه فرجام خواسته ب. ت. ب. مبانی استدلالی و استنادی صحیحاً صادرگردیده است . زیرا اولاً دادگاه ب. ت. ب. دلائل احصائی عسر و حرج فرجام خوانده را در ادامه زوجیت درعقد موقت احراز نموده است و دلیلی از سوی ف. خ. که نافی دلائل استنادی دادگاه در احراز عسرو حرج با شد یا احراز آنرا مخدوش نماید ارائه و اقامه نکرده است ثانیاً ب. ت. ب. اینکه در عقد موقت یا همان نکاح منقطع پایان دادن به رابطه زوجیت با بذل مدت یا انقضاء آن میسر است و عسر و حرج موضوع ماده 1130 قانون مدنی ناظر بر نکاح ، قطع نظر از نوع آن است و در نکاح منقطع گسیختن نکاح با احراز عسر و حرج با الزام زوج به بذل مدت به منصه ظهور می رسد . ثالثاً از نظر رعایت اصول دادرسی ایراد ملاحظه نمی شود . از این رو بنا به جهات مذکور و مستنداً به مواد 366 و 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب درامورمدنی ضمن رد دعوی فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته تأیید وابرام می گردد. شعبه 47 دیوان عالی کشور - مستشار و عضو معاون اکبر فیض - سید صالح سجادی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اثر عسر و حرج زوجه در نکاح منقطع در تاریخ 26 دی‌ماه 1394، دادنامه‌ای در خصوص دعوی زوجه علیه زوج به خواسته الزام به بذل مدت عقد موقت به دلیل عسرو حرج صادر گردید. خ. ب. ا. به سند ازدواج موقت، اعلام کرد که زوج از آغاز زندگی مشترک، او را ترک کرده و حاضر به ادامه زندگی نیست. در مقابل، خوانده با ارسال اظهارنامه، خواهان را به ناسازگاری و عدم تمکین متهم کرد و ادعا نمود که عسرو حرجی برای زوجه وجود ندارد. <br>دادگاه با بررسی شهادت شهود و مستندات موجود، وجود عسرو حرج را محرز دانسته و بر اساس ماده 1130 قانون مدنی، حکم به الزام خوانده به بذل مدت باقی‌مانده عقد موقت صادر کرد. این حکم در دادگاه تجدید نظر تایید و در نهایت در دیوان عالی کشور نیز مورد تایید قرار گرفت. دیوان عالی کشور با استناد به مواد 366 و 370 قانون آیین دادرسی، ضمن رد دعوی فرجام‌خواهی، دادنامه تجدید نظر را تایید نمود و اعلام کرد که دلایل ارائه شده از سوی فرجام‌خواه، نافی دلایل دادگاه در احراز عسرو حرج نبوده و اصول دادرسی نیز به درستی رعایت شده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/10/26 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: گسیختن رابطه زوجیت در نتیجه احراز عسر و حرج زوجه در زندگی مشترک، ناظر به عقد نکاح قطع نظر از نوع آن است. بنابراین در نکاح منقطع نیز با احراز عسر و حرج زوجه، حکم الزام زوج به بذل مدت باقیمانده از نکاح صادر می‌شود. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/10/26 خانم پ.ن. ح.گ. فرزند علی به طرفیت آقای ر. خ. فرزند الف. به خواسته الزام خوانده به بذل مدت عقد موقت بدلیل عسرو حرج زوجه دادخواستی در تاریخ 94/1/274 تقدیم که به شعبه دوازده دادگاه حقوقی ارومیه ارجاع شده است و خ. د. ش. خواسته مرقوم نموده به موجب سند ازدواج انقطاعی شماره 217 در تاریخ 93/3/4 با خوانده به صورت موقت عقد نمودم فرزندی نداریم ایشان در همان اوائل بنده را ترک نموده و در منزل پدری می باشم طبق استشهادیه محلی پیوستی چندین مرتبه ریش سفیدان با آگاهی از مشکلات به خوانده مراجعه کرده ولی خ. ا. د. می خواهد مرا مورد آزار و اذیت قراردهد و قصد زندگی ندارد و قبلا ازدواج دائم کرده بودیم که متارکه نمودم لذا ب. ت. ب. اینکه دختری 18 ساله و جوان هستم واز جنبه های مختلف در عسر و حرج قراردارم و مدت عقد 22 ساله است و با این شرایط روحیه خود را از دست داده ام تقاضای رسیدگی و الزام خوانده به بذل مدت را دارم. خوانده مورخ 94/2/3 طی اظهارنامه ای خطاب به خواهان مرقوم نموده شما طبق سند نکاحیه عادی شماره 217 به صورت موقت و به مدت 22 سال زن و شوهر شرعی و قانونی هم هستیم اما شما از بدو شروع بنای ناسازگاری گذاشته و اینجانب را ترک نموده اید همچنان که مستحضرید طبق اظهارنامه قبل شماره 4964 مورخ 93/9/20 به شما ابلاغ گردیده توجهی نکردید و تمکین ننمودید این بار نیز برای بار دوم مستندا به ماده 156 قانون آیین دادرسی مدنی درخواست می نمایم درحد متعارف ومتناسب با انقضای عقد موقت تمکین نمائید مقتضی است هر پاسخی دارید مرقوم فرمایند. برگ ثانی اظهارنامه به صورت قانونی وطبق ماده 70 ابلاغ شده است. ص 16 باز نامبرده مورخ 93/9/18 اظهارنامه ای ارسال که مورخ 93/9/20 به مخاطب ابلاغ شده است ولی پاسخی نداده است ص 17 . همچنین خ. ط. ل. ای که به دادگاه ارسال داشته تحت هیچ شرایطی حاضر به بذل مدت نیستم و عسرو حرجی برای زوجه قائل نیستم وکسی هم واسطه نبوده برای حل مشکل ومطالبی که خواهان عنوان نموده کاملا تلقینی است من همسرم را دوست دارم من هرگز او را اذیت و آزار نکردم و خواهان به فکر مادیات است. دادگاه باتشکیل جلسه در تاریخ 94/2/24 به شرح برگهای 21 و 22 شهادت دو نفر از شهود خواهان را استماع و لکن خواهان و خوانده حضور نداشته اند ولکن خوانده لایحه ای تقدیم دادگاه نموده است دادگاه به موجب تصمیم مورخ 94/2/27 انشاء رای نموده است.در خصوص دادخواست خانم پ.ن. ح.گ. فرزند علی به طرفیت آقای ر. خ. فرزند الف. به خواسته صدور حکم بر الزام خوانده به بذل مدت عقد متعه 22 ساله به دلیل عارض شدن عسرو حرج برای زوجه، دادگاه ب. ت. ب. اظهارات و مفاد عقد نامه پیوستی وجود علقه زوجیت موقت 22 ساله بین طرفین را محرز و مسلم می داند، طرفین قبلا زن و شوهر دائمی بوده اند، در قالب طلاق توافقی زوجه با بذل کل حق و حقوق قانونی و شرعی خود طلاق گرفته، بلافاصله، سپس اجراء ثبت طلاق به صورت موقت 22 ساله به عقد دائم خوانده درآمده است حال مدعی است از همان اول زوج ایشان را بلا تکلیف رها کرده، حاضر نیست با وی به زندگی ادامه دهد بذل مدت هم نمی کند ادعا دارد باید سی میلیون تومان زوجه به وی بدهد تا ایشان را آزاد کند ضمنا مهریه مربوط به عقد موقت 1393 شاخه گل م. ب. زوجه مدعی است زوج قبل از وی دو همسر هم طلاق داده است، خوانده منکر موارد فوق گردیده از طرفی اعلام داشته، خواهان چون فرزند وی را اذیت می کرد و سوء معاشرت داشت ایشان را طلاق داده است ولی ب. ت. ب. اصرار زوجه یک روز بعد از طلاق به صورت موقت با ایشان ازدواج کرده است حال هم می خواهد با ایشان زندگی کند حاضربه بذل مدت نیست از طرف دیگر اعلام کرده که خودش خواسته که برگردد و با زوجه به زندگی ادامه دهد در مقابل خواهان از ایشان 100 میلیون تومان پول خواسته و ایشان جهت راضی کردن خواهان 95 میلیون تومان به صورت دستی به وی پول داده است مدرکی هم در خصوص پرداخت مبالغ ندارد، قبول کرده که دو همسر قبلی خود را قبل از خواهان به دلیل فساد اخلاقی ومریضی آنان طلاق داده است، از طرف دادگاه به وی اعلام شده، منزل تهیه کند که به زندگی با خواهان ادامه دهد اعلام کرده زوجه باید با پولهایی که دریافت کرد منزل فراهم کند تا زندگی مشترک داشته باشند، خواهان دو نفر شاهد معرفی کرده که هردو متفقا شهادت داده اند که زوج قصد زندگی با خواهان را ندارد قصد دارد وی را مورد آزار و اذیب قراردهد وبلاتکلیف نگه دارد قصد دارد از ایشان پول بگیرد ب. ت. ب. مراتب فوق و با لحاظ اوضاع و احوال قرائن موجود برای دادگاه محرز گردیده که خوانده قصد زندگی با خواهان را ندارد هدف ایشان بلاتکلیف گذاشتن زوجه و اذیت ایشان است زوجه قصد زندگی داشته اند که با مهریه ناچیز 1393 شاخه گل به عقد زوج درآمده است، به نظر دادگاه پرداخت 95 میلیون تومان وجه نقد از طرف زوج حقیقت ندارد. عسرو حرجی بودن زندگی با خوانده برای خواهان محرز ومسلم است لذا دادگاه به استناد ماده 1130 از قانون مدنی و ب. ت. ب. قاعده فقهی لاضرر حکم برمحکومیت خوانده به بذل مابقی 22 سال مدت عقد موقت صادرو اعلام می‌نماید در صورت استنکاف زوج، دادگاه از طرف ایشان نسبت به بذل مدت و رهائی زوجه اقدامات لازم را انجام خواهد داد رای دادگاه حضوری و ظرف 20 روز پس از ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدید نظرخواهد بود. آقای ر. خ. با تقدیم دادخواست تجدید نظر خواهی و تقدیم لایحه ای از رای صادره تجدید نظرخواهی کرده و در 11 بند به شرح برگهای 39 و 40 پرونده ایراداتی بر رای وارد دانسته پرونده به شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی ارجاع شده است دادگاه مرجوع الیه به موجب دادنامه شماره --- - 94/4/22 عینا دادنامه بدوی را ابرام نموده است آقای ر. خ. از دادنامه صادره از شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان غربی مارالاشاره فرجام خواهی نموده پس از تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشورارسال و به این شعبه ارجاع شده است.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیزو اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 94/4/22 فرجام خواسته مشاوره نموده و با اکثریت چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور آقای ر. خ. به طرفیت خانم پ.ن. ح.گ. نسبت به دادنامه شماره --- - 94/4/22 شعبه پنجم دادگاه تجدید نظر استان آذربایجان شرقی متضمن تایید و استواری دادنامه شماره --- - 94/2/27 شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی شهرستان ارومیه مشعر بر الزام ف. خ. ب. بذل مابقی عقد موقت به لحاظ احراز عسرو حرج فرجام خوانده موجه نبوده وانطباقی با جهات فرجام خواهی ندارد و دادنامه فرجام خواسته ب. ت. ب. مبانی استدلالی و استنادی صحیحا صادرگردیده است. زیرا اولا دادگاه ب. ت. ب. دلائل احصائی عسر و حرج فرجام خوانده را در ادامه زوجیت درعقد موقت احراز نموده است و دلیلی از سوی ف. خ. که نافی دلائل استنادی دادگاه در احراز عسرو حرج با شد یا احراز آن را مخدوش نماید ارائه و اقامه نکرده است ثانیا ب. ت. ب. اینکه در عقد موقت یا همان نکاح منقطع پایان دادن به رابطه زوجیت با بذل مدت یا انقضاء آن میسر است و عسر و حرج موضوع ماده 1130 قانون مدنی ناظر بر نکاح، قطع نظر از نوع آن است و در نکاح منقطع گسیختن نکاح با احراز عسر و حرج با الزام زوج به بذل مدت به منصه ظهور می‌رسد. ثالثا از نظر رعایت اصول دادرسی ایراد ملاحظه نمی شود. از این رو بنا به جهات مذکور و مستندا به مواد 366 و 370 و 396 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امورمدنی ضمن رد دعوی فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته تایید وابرام می‌گردد. شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار و عضو معاون