اختیار زوجه جهت انتخاب نوع طلاق در فرض احراز جهات متعدد طلاق

رأی شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده : 9409984125300086 شماره دادنامه : 9509970908600158 شعبه : شعبه سی ام دیوان عالی کشور تاریخ : 1395/04/29-12:52 قاضی : عبدالغفور دری قاضی : محمدعلی کریم پور خلاصه جریان پرونده خانم ن. ت. با وکالت آقای ز. ص. در تاریخ 94/2/8 دادخواستی بطرفیت آقای …. گ. بخواسته صدور حکم بر الزام خوانده بطلاق بجهت تخطی و تخلف از شروط ضمن عقد نکاح و عسر و حرج تقدیم دادگاههای عمومی حقوقی تبریز نموده و وکیل خواهان چنین توضیح داده است: موکله خانم ن. ت. مطابق سند نکاحیه پیوستی به شماره 18022 تنظیمی در دفترخانه شماره 8 حوزه ثبتی تبریز بتاریخ 92/9/11 با خوانده آقای …. گ. با عقد دائم ازدواج نموده و در تاریخ 93/3/21 نیز زندگی مشترک زیر یک سقف را شروع کرده اند که حسب اظهار موکل و مدارک تقدیمی خوانده بدلیل عدم ت ع. روحی و روانی مطلوب و مناسب با بهانه گیری های واهی و خیالی و رویه قرار دادن اعمال و کردار نابهنجار موکل را مورد آزار و اذیت جسمی و روحی قرار داده است و در این خصوص حکم بر محکومیت کیفری نامبرده به پرداخت دیه د. ح. موکل باتهام ایراد ضرب عمدی صادر گردیده و ایضاً مدارک پزشکی بالینی خوانده که اخیراً محرز و مشخص گردیده نشانگر این است که نامبرده مبتلا به اختلال شخصیتی عمدتاً مرزی «گروه B»; م. ب. علاوه بر آن بجهت خودداری از پرداخت نفقه مطابق دادنامه های قطعی به پرداخت نفقه د. ح. موکل محکومیت یافته است همچنین حکم قطعی بر بطلان دعوی تمکین مشارٌالیه صادر شده بنائاً علیهذا و با در نظر گرفتن اینکه موکل در وضعیت مشقت شدید و عسر و حرج قرار دارد و ب. ت. ب. تحقق و ثبوت شروط ضمن العقد نکاح و ایجاد حق طلاق برای موکل مستنداً به بندهای 1، 2 و 4 بند ب شروط مذکور و مواد 1129 و 1130 قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر الزام خوانده به طلاق را دارم. رسیدگی بموضوع به شعبه 26 دادگاه خانواده تبریز ارجاع گردیده و شعبه مرجوعٌ الیه با تعیین وقت رسیدگی و ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمائم برای خوانده طرفین را بدادرسی دعوت نموده اند جلسه مقرر در تاریخ 94/3/17 با حضور طرفین و وکیل خ. ت. گ.. خ. ا. م. دارد خوانده بدفعات مرا مورد ضرب و شتم قرار داده و بلحاظ رفتارهای نامتعارف وی و اخلاق تند وی امنیّت جانی در برابر و کنار وی ندارم و می خواهم طلاق بگیرم درخواست طلاق دارم و در عسر و حرج قرار گرفته ام وکیل خواهان نیز اظهارات خود را بشرح لایحه ای که تقدیم داشته عنوان نموده است که وسیله دادگاه قرائت و ضمیمه سابقه شده است خ. ا. د. دفاعیاتم بشرح لایحه ای است که تقدیم می کنم و من نمی خواهم همسرم را طلاق دهم دادگاه لایحۀ خوانده را نیز قرائت و ضمیمه پرونده نموده است در پایان جلسه دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و مراتب را جهت معرفی داوران بطرفین ابلاغ نموده است متعاقباً زوجین داوران خود را معرفی نموده اند و مراتب داوری به آنان تفهیم گردیده است النهایه مساعی داوران در جهت ایجاد صلح و سازش بین زوجین مؤثر واقع نشده و هر یک علیحده نظریه خود را تقدیم دادگاه نموده اند دادگاه بمنظور بررسی دلایل اثباتی و سایر مسائل مرتبط با تعیین وقت رسیدگی طرفین را بدادرسی دعوت نموده جلسه مقرر مذکور در تاریخ 94/8/20 با حضور خواهان و وکیل و. ت. گ. خوانده در این جلسه حضور نیافته وکیل خواهان دلایل اثباتی دعوی را تشریح نموده به دلایل و مدارک مندرج در دادخواست استناد و به محکومیت زوج بپرداخت نفقه و عدم ت ع. روحی و روانی زوج و مفارقت قریب 17 ماه زوجین از همدیگر اشاره نموده و عنوان کرده است زندگی نامبردگان فاقد پشتوانه عاطفی است و نیز با استناد به بندهای 1 و 2 شروط ضمن عقد نکاح و مواد 1129 و 1130 قانون مدنی و اعلام اینکه زوجه 200 قطعه سکه تمام بهار آزادی از مهریه استحقاقی خود را که کلاً 364 عدد است در قبال الزام زوج بطلاق به زوج بذل مینماید که مراتب مورد تأیید زوجه واقع و مشارٌالیها اضافه می نماید بنده مدخوله هستم و با شوهرم 14 روز زیر یک سقف زندگی کرده ام و فاقد فرزند می باشم، دادگاه پرونده مربوط به محکومیت زوج بپرداخت نفقه د. ح. زوجه را مطالبه و خلاصه مفید آنرا بشرح صورتجلسه مورخ 94/10/3 استخراج و طرفین را جهت اخذ توضیح در این زمینه که نفقه وصول شده یا خیر دعوت می نماید جلسه اخذ توضیح مذکور در تاریخ 94/10/23 با حضور خواهان تشکیل شده وکیل خواهان نیز لایحه ای تقدیم داشته خوانده حضور نیافته و لایحه ای نداده است خ. ا. م. دارد علیرغم اینکه در پرونده اجرائی برگ جلب نیز صادر شده ولی موفق به دستگیری خوانده و وصول نفقه ادعائی نشده ایم و تابحال نفقه پرداخت نشده است و باستناد شروط ضمن عقد استنادی و بروز عسر و حرج درخواست طلاق دارم و جهت رهائی از قید زوجیت شوهرم حاضرم تعداد 264 عدد تمام بهار آزادی از کل مهریه ام را د. ح. زوج بذل نمایم و حق مطالبه یکصد سکه باقیمانده از مهریه ام را بانضمام سایر حقوق مالی از جمله جهیزیه که فعلاً در تصرف زوج است برای خود محفوظ نگهمیدارم. پس از آن دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بشرح دادنامه شماره 9409974125301172-94/10/29 بصدور رأی مبادرت مینماید و ضمن انعکاس جریان پرونده و استدلالات بعمل آمده تحقق بندهای 2 و 4 شروط ضمن عقد نکاح را محقق ندانسته النهایه تحقق بند 1 از شروط ضمن عقد و بروز عسر و حرج برای زوجه را محقق دانسته و با اشاره باینکه زوجه قسمت عمده ای از مهریه اش را جهت رهائی از قید زوجیت شوهرش بذل نموده و سعی و تلاش دادگاه و اهتمام داوران منتخب در اصلاح ذات البین مؤثر واقع نگردیده خواسته را در نهایت وارد تشخیص و حکم به الزام خوانده به طلاق خواهان از طریق اعمال وکالت از سوی زوجه در مرحله اجرای صیغه طلاق صادر و اعلام نموده و در سایر جهات نیز تعیین تکلیف نموده است متعاقب صدور و ابلاغ رأی مزبور زوج آقای …. گ. تجدیدنظرخواهی بعمل آورده و پرونده در شعبه 13 دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی مطرح گردیده و دادگاه مرقوم نیز در تاریخ 95/1/15 در وقت فوق العاده بموضوع رسیدگی و با اعلام ختم دادرسی بشرح دادنامه شماره 9509974123300054-95/1/15 بصدور رأی مبادرت مینماید و با استدلال منعکس در رأی و با این اصلاحات که 1- ایام عده سه طهر م. ب. 2- سوء معاشرت زوج با در نظر گرفتن محکومیت زوج بپرداخت دیه از بابت ایراد ضرب عمدی و نظریه پزشکی قانونی محرز است و رأی بدوی را موافق با موازین شرعی و قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض ت. ن. خ. دادنامه تجدیدنظرخواسته را تأئید مینماید. پس از صدور و ابلاغ رأی مزبور آقای …. گ. (زوج) فرجامخواهی بعمل آورده و پرونده پس از تکمیل آن و تبادل لوایح جهت رسیدگی به فرجامخواهی مشارٌالیه به دیوانعالی کشور ارسال و حسب الارجاع در این شعبه مطرح گردیده و اینک رسیدگی به درخواست مطروحه در دستور کار قرار گرفته است مفاد لایحۀ ف. خ. و مفاد لایحۀ فرجامخوانده حین شور قرائت می گردد. هیأت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره 9509974123300054-95/1/15 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه درخصوص فرجامخواهی آقای …. گ. نسبت به دادنامه فوق صادره از شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی که متضمن تأیید دادنامه شماره 9409974125301172-94/10/29 صادره از شعبه 26 دادگاه خانواده تبریز با اصلاحات منعکس در رأی است که شرح هر دو دادنامه در خلاصه جریان پرونده آمده است نظر باینکه ایراد و اعتراض مؤثر و موجهی از ناحیه ف. خ. که بر اساس و مبانی استنباط و استدلال دادگاهها و در آراء صادره خدشه وارد و موجب نقض رأی فرجامخواسته گردد بعمل نیامده و رأی مزبور نیز با عنایت به محتویات پرونده و رسیدگی های انجام شده موافق با موازین شرعی و قانونی صادر گردیده و فاقد ایراد و اشکال مؤثر است النهایه با عنایت باینکه خواسته زوجه (فرجامخوانده) طلاق هم بلحاظ وجود عسر و حرج در ادامه زوجیت و هم بلحاظ تحقق شرایط ضمن عقد و ایجاد حق اعمال وکالت زوج برای زوجه صورت گرفته و دادگاههای بدوی و تجدیدنظر نیز هر دو جهت را احراز نموده اند لزوماً متذکر می گردد زوجه اختیار مطلقه نمودن خ. ر. ب. هر یک از دو طریق دارد و بنا بمصلحت خود یک طریق را برای اجرای صیغۀ طلاق انتخاب نماید و در نتیجه رأی فرجامخواسته با اصلاح بعمل آمده ضمن رد اعتراض ف. خ. مستنداً به ماده 403 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام و مقرر می دارد پرونده بدادگاه صادر کننده رأی اعاده گردد این رأی قطعی است. غ/ شعبه سی ام دیوان عالی کشوررئیس شعبه : محمدعلی کریم پور مستشار شعبه : عبدالغفور دُرّی فهرست شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اختیار زوجه جهت انتخاب نوع طلاق در فرض احراز جهات متعدد طلاق در تاریخ 29 تیرماه 1395، شعبه دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن، درخواست صدور حکم بر الزام به طلاق به دلیل تخلف از شروط ضمن عقد نکاح و عسر و حرج مطرح شده بود. خواهان ادعا کرد که به واسطه اختلالات روانی طرف مقابل، آزار جسمی و روحی متحمل شده و همچنین حکم به پرداخت نفقه برای طرف مقابل صادر شده است. در دادگاه خانواده، پس از بررسی مدارک و مستندات، از جمله محکومیت کیفری و عدم پرداخت نفقه، پرونده به داوری ارجاع شد، اما تلاش‌ها برای صلح به نتیجه نرسید. در نهایت، دادگاه بدوی با استناد به شروط ضمن عقد و عسر و حرج، حکم به طلاق صادر کرد. دادگاه تجدیدنظر نیز این حکم را تایید نمود و فرجام‌خواهی طرف مقابل رد شد. دیوان عالی کشور نیز با تاکید بر عدم وجود ایراد موثر در اعتراض فرجام‌خواه، حکم تجدیدنظر را تایید و پرونده را به دادگاه صادرکننده رای اعاده کرد. این رای قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/04/29 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه خواسته زوجه طلاق به استناد عسر و حرج و نیز تحقق شرایط ضمن العقد باشد و هر دو مورد توسط دادگاه رسیدگی کننده احراز گردد،در این صورت زوجه اختیار مطلقه نمودن خ. ر. ب. هر یک از دو طریق مذکور که مصلحت بداند،دارد. رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه سی ام دیوان عالی کشور تاریخ: 1395/04/29 - 12 : 52 قاضی: عبدالغفور دری قاضی: محمدعلی کریم پور خانم ن. ت. با وکالت آقای ز. ص. در تاریخ 94/2/8 د. ب. ط. آقای …. گ. به خواسته صدور حکم بر الزام خوانده بطلاق به جهت تخطی و تخلف از شروط ضمن عقد نکاح و عسر و حرج تقدیم دادگاه‌های عمومی حقوقی تبریز نموده و وکیل خواهان چنین توضیح داده است: موکله خانم ن. ت. مطابق سند نکاحیه پیوستی به شماره 18022 تنظیمی در دفترخانه شماره 8 حوزه ثبتی تبریز به تاریخ 92/9/11 با خوانده آقای …. گ. با عقد دائم ازدواج نموده و در تاریخ 93/3/21 نیز زندگی مشترک زیر یک سقف را شروع کرده اند که حسب اظهار موکل و مدارک تقدیمی خوانده بدلیل عدم ت ع. روحی و روانی مطلوب و مناسب با بهانه گیری های واهی و خیالی و رویه قرار دادن اعمال و کردار نابهنجار موکل را مورد آزار و اذیت جسمی و روحی قرار داده است و در این خصوص حکم بر محکومیت کیفری نامبرده به پرداخت دیه د. ح. موکل به اتهام ایراد ضرب عمدی صادر گردیده و ایضا مدارک پزشکی بالینی خوانده که اخیرا محرز و مشخص گردیده نشانگر این است که نامبرده مبتلا به اختلال شخصیتی عمدتا مرزی «گروه B»; م. ب. علاوه بر آن به جهت خودداری از پرداخت نفقه مطابق دادنامه های قطعی به پرداخت نفقه د. ح. موکل محکومیت یافته است همچنین حکم قطعی بر بطلان دعوی تمکین مشارٌالیه صادر شده بنائا علیهذا و با در نظر گرفتن اینکه موکل در وضعیت مشقت شدید و عسر و حرج قرار دارد و ب. ت. ب. تحقق و ثبوت شروط ضمن العقد نکاح و ایجاد حق طلاق برای موکل مستندا به بندهای 1 ، 2 و 4 بند ب شروط مذکور و مواد 1129 و 1130 قانون مدنی تقاضای رسیدگی و صدور حکم بر الزام خوانده به طلاق را دارم. رسیدگی به موضوع به شعبه --- دادگاه خانواده تبریز ارجاع گردیده و شعبه مرجوعٌ الیه با تعیین وقت رسیدگی و ارسال نسخه ثانی دادخواست و ضمائم برای خوانده طرفین را به دادرسی دعوت نموده‌اند جلسه مقرر در تاریخ 94/3/17 با حضور طرفین و وکیل خ. ت. گ.. خواهان اظهار می‌دارد خوانده بدفعات مرا مورد ضرب و شتم قرار داده و به لحاظ رفتارهای نامتعارف وی و اخلاق تند وی امنیّت جانی در برابر و کنار وی ندارم و می خواهم طلاق بگیرم درخواست طلاق دارم و در عسر و حرج قرار گرفته ام وکیل خواهان نیز اظهارات خ. ر. ب. شرح لایحه ای که تقدیم داشته عنوان نموده است که وسیله دادگاه قرائت و ضمیمه سابقه شده است خ. ا. د. دفاعیاتم به شرح لایحه ای است که تقدیم می کنم و من نمی خواهم همسرم را طلاق دهم دادگاه لایحه خوانده را نیز قرائت و ضمیمه پرونده نموده است در پایان جلسه دادگاه قرار ارجاع امر به داوری صادر نموده و مراتب را جهت معرفی داوران بطرفین ابلاغ نموده است متعاقبا زوجین داوران خود را معرفی نموده‌اند و مراتب داوری به آنان تفهیم گردیده است النهایه مساعی داوران در جهت ایجاد صلح و سازش بین زوجین موثر واقع نشده و هر یک علیحده نظریه خود را تقدیم دادگاه نموده‌اند دادگاه به منظور بررسی دلایل اثباتی و سایر مسائل مرتبط با تعیین وقت رسیدگی طرفین را به دادرسی دعوت نموده جلسه مقرر مذکور در تاریخ 94/8/20 با حضور خواهان و وکیل و. ت. گ. خوانده در این جلسه حضور نیافته وکیل خواهان دلایل اثباتی دعوی را تشریح نموده به دلایل و مدارک مندرج در دادخواست استناد و به محکومیت زوج بپرداخت نفقه و عدم ت ع. روحی و روانی زوج و مفارقت قریب 17 ماه زوجین از همدیگر اشاره نموده و عنوان کرده است زندگی نامبردگان فاقد پشتوانه عاطفی است و نیز با استناد به بندهای 1 و 2 شروط ضمن عقد نکاح و مواد 1129 و 1130 قانون مدنی و اعلام اینکه زوجه 200 قطعه سکه تمام بهار آزادی از مهریه استحقاقی خود را که کلا 364 عدد است در قبال الزام زوج بطلاق به زوج بذل مینماید که مراتب مورد تایید زوجه واقع و مشارٌالیها اضافه می‌نماید بنده مدخوله هستم و با شوهرم 14 روز زیر یک سقف زندگی کرده ام و فاقد فرزند می باشم، دادگاه پرونده مربوط به محکومیت زوج بپرداخت نفقه د. ح. زوجه را مطالبه و خلاصه مفید آن را به شرح صورتجلسه مورخ 94/10/3 استخراج و طرفین را جهت اخذ توضیح در این زمینه که نفقه وصول شده یا خیر دعوت می‌نماید جلسه اخذ توضیح مذکور در تاریخ 94/10/23 با حضور خواهان تشکیل شده وکیل خواهان نیز لایحه ای تقدیم داشته خوانده حضور نیافته و لایحه ای نداده است خواهان اظهار می‌دارد علیرغم اینکه در پرونده اجرایی برگ جلب نیز صادر شده ولی موفق به دستگیری خوانده و وصول نفقه ادعائی نشده ایم و تابحال نفقه پرداخت نشده است و به استناد شروط ضمن عقد استنادی و بروز عسر و حرج درخواست طلاق دارم و جهت رهائی از قید زوجیت شوهرم حاضرم تعداد 264 عدد تمام بهار آزادی از کل مهریه ام را د. ح. زوج بذل نمایم و حق مطالبه یکصد سکه باقیمانده از مهریه ام را بانضمام سایر حقوق مالی از جمله جهیزیه که فعلا در تصرف زوج است برای خود محفوظ نگهمیدارم. پس از آن دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره --- - 94/10/29 به صدور رای مبادرت مینماید و ضمن انعکاس جریان پرونده و استدلالات به عمل آمده تحقق بندهای 2 و 4 شروط ضمن عقد نکاح را محقق ندانسته النهایه تحقق بند 1 از شروط ضمن عقد و بروز عسر و حرج برای زوجه را محقق دانسته و با اشاره به اینکه زوجه قسمت عمده ای از مهریه اش را جهت رهائی از قید زوجیت شوهرش بذل نموده و سعی و تلاش دادگاه و اهتمام داوران منتخب در اصلاح ذات البین موثر واقع نگردیده خواسته را در نهایت وارد تشخیص و حکم به الزام خوانده به طلاق خواهان از طریق اعمال وکالت از سوی زوجه در مرحله اجرای صیغه طلاق صادر و اعلام نموده و در سایر جهات نیز تعیین تکلیف نموده است متعاقب صدور و ابلاغ رای مزبور زوج آقای …. گ. تجدیدنظرخواهی به عمل آورده و پرونده در شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی مطرح گردیده و دادگاه مرقوم نیز در تاریخ 95/1/15 در وقت فوق العاده به موضوع رسیدگی و با اعلام ختم دادرسی به شرح دادنامه شماره --- - 95/1/15 به صدور رای مبادرت مینماید و با استدلال منعکس در رای و با این اصلاحات که 1 - ایام عده سه طهر م. ب. 2 - سوء معاشرت زوج با در نظر گرفتن محکومیت زوج بپرداخت دیه از بابت ایراد ضرب عمدی و نظریه پزشکی قانونی محرز است و رای بدوی را موافق با موازین شرعی و قانونی تشخیص و ضمن رد اعتراض ت. ن. خ. دادنامه تجدیدنظرخواسته را تائید مینماید. پس از صدور و ابلاغ رای مزبور آقای …. گ. (زوج) فرجامخواهی به عمل آورده و پرونده پس از تکمیل آن و تبادل لوایح جهت رسیدگی به فرجامخواهی مشارٌالیه به دیوانعالی کشور ارسال و حسب الارجاع در این شعبه مطرح گردیده و اینک رسیدگی به درخواست مطروحه در دستور کار قرار گرفته است مفاد لایحه ف. خ. و مفاد لایحه فرجامخوانده حین شور قرائت می‌گردد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده نسبت به دادنامه شماره --- - 95/1/15 فرجام خواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: در خصوص فرجامخواهی آقای …. گ. نسبت به دادنامه فوق صادره از شعبه سیزدهم دادگاه تجدیدنظر استان آذربایجان شرقی که متضمن تایید دادنامه شماره --- - 94/10/29 صادره از شعبه --- دادگاه خانواده تبریز با اصلاحات منعکس در رای است که شرح هر دو دادنامه در خلاصه جریان پرونده آمده است ن. ب. ا. ایراد و اعتراض موثر و موجهی از ناحیه ف. خ. که بر اساس و مبانی استنباط و استدلال دادگاه‌ها و در آراء صادره خدشه وارد و موجب نقض رای فرجامخواسته گردد به عمل نیامده و رای مزبور نیز با عنایت به محتویات پرونده و رسیدگی های انجام شده موافق با موازین شرعی و قانونی صادر گردیده و فاقد ایراد و اشکال موثر است النهایه با عنایت به اینکه خواسته زوجه (فرجامخوانده) طلاق هم به لحاظ وجود عسر و حرج در ادامه زوجیت و هم به لحاظ تحقق شرایط ضمن عقد و ایجاد حق اعمال وکالت زوج برای زوجه صورت گرفته و دادگاه‌های بدوی و تجدیدنظر نیز هر دو جهت را احراز نموده‌اند لزوما متذکر می‌گردد زوجه اختیار مطلقه نمودن خ. ر. ب. هر یک از دو طریق دارد و بنا بمصلحت خود یک طریق را برای اجرای صیغه طلاق انتخاب نماید و در نتیجه رای فرجامخواسته با اصلاح به عمل آمده ضمن رد اعتراض ف. خ. مستندا به ماده 403 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ابرام و مقرر می‌دارد پرونده به دادگاه صادر کننده رای اعاده گردد این رای قطعی است. غ/