ارتباط بچه دار نشدن زوج و عسر و حرج زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده خانم ن. ط. در تاریخ ۱۳۹۷/۸/۳۰ به طرفیت همسرش اقای س. ع. ع. ز. دادخواستی به خواسته طلاق به *تقدیم نموده است.که جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع گردیده است.خواهان در توضیخ خواسته خود اعلام کرده است.به موجب سند ازدواج پیوست دادخواست در تاریخ ۱۳۸۶/۲/۲۱ با خوانده ازدواج نموده است.و تاکنون بدلیل ناباروری ایشان بمدت ۱۱ سال دارای فرزند نشده و به دلیل عسر و حرج شدید قادر به ادامه زندگی مشترک نمی باشد. خانم ف. ب. وکالت از سوی خواهان را بعهده گرفته است. اقای ع. ج. ب. و س. س. نیز وکالت از سوی خوانده را بعهده گرفته اند در جلسه مورخ ۱۳۹۷/۱۰/۵ وکیل زوجه و شخص وی خواسته را ب. ش. د. تکرار نموده اند زوج حضور نداشته است.وکیل او گفته است.موکل و همسرش افغانی هستند مطابق ماده ۱۷۶ قانون مدنی *زوجه وقتی می تواند درخواست طلاق نماید. که اعاده صحت وی غیر ممکن یا مدت طولانی برای معالجه او ( زوج ) لازم باشد. زوجه در ادامه گفته است.مهریه ۱۰۰ سکه م. ب.. که اگر زوج راضی به طلاق باشد. ۵۰ سکه را باو می بخشد. وکیل ز. گ. ا..زوجه در تمکین خاص نمی باشد. ز. گ. ا..زوج بیماری و افسردگی دارد. شب اداری دارد. و یکسال است.که رابطه نداشتیم زوج ناباروری دارد. وکیل زوج گفته زوجه در زمانی که قیمت سکه یک میلیون تومان بوده یکصد میلیون تومان مهریه خود را دریافت نموده است. زوجه گفته ۱۰۰ میلیون تومان گرفته ام بابت طلب این جانب بوده است. دادگاه زوجین را جهت تشخیص ناباروری به پزشکی قانونی معرفی نموده است. پزشکی قانونی *رضوی در خصوص زوج اعلام کرده است.ب. ت. ب. سابقه اخیر واریکوسل لازم است.که چهارماه دیگر جهت بررسی مجدد معرفی شود. و در خصوص ز. ا. ک. است.… عاملی دال بر ناباروری در وی احراز نگردید.پزشکی قانونی در بررسی روان پزشکی از زوج اعلام کرده است.در وی اختلال عمده روانپزشکی احراز نشد. وکیل زوجه ضمن اعتراض به نظریه اخیر اعلام کرده است.خواسته موکل ناهنجاریهای جنسی اقای زوج م. ب.. وی رابطه جنسی با موکل را قطع کرده است.و خود ارضایی می نماید. و رفتارها خلاف عرف جنسی دارد. از این رو موکل دچار عسر و حرج است.و تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی کرده است.لکن در پزشکی قانونی زوج را از نظر روانی تحت بررسی قرار داده است.… تقاضای ارجاع به کمیسیون تخصصی پزشکی قانونی دارد. تا مشکل ناباروری زوج بررسی شود. پزشکی قانونی پس از بررسی اعلام کرده است: براساس گزارش اسپرموگرام بعمل امده نامبره دچار کاهش قدرت باروری است.که جهت بررسی علت ان به ا. ست ارجاع شده است.که هنوز پاسخ انرا باین مرکز ارائه ننموده است. در پاسخ مکاتبات دادگاه اعلام شده است: نامبرده در تاریخ ۹۸/۵/۱۲ جهت معاینه تخصصی به ارولوژیست ارجاع شده و از ان تاریخ به این مرکز مراجعه ای نداشته است. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و بشرح دادنامه شماره ۱۵۶۱ مورخ ۱۳۹۸/۱۲/۴ با استناد به نظریه مشورتی در رسیدگی بدون حضور مشاور و نظریه پزشکی قانونی که اعلام داشته در زوج اختلاف عمده روان پزشکی احراز نشد و اینکه خواهان و وکیل وی دلیل محکمه پسندی ارائه نکرده اند که ادامه زندگی موجب عسر و حرج برای زوجه باشد. مستندا به ماده ۱۲۵۷ قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر نموده است.شعبه *در مقام رسیدگی به تجدیدنظر خواهی پس از رفع ایراد عدم صدور قرار ارجاع امر بداوری و علیرغم اعلام هر دو داور مبنی بر عدم امکان سازش با اعلام ختم رسیدگی بموجب دادنامه فرجامخواسته با این استدلال که ت. ن. خ. جهت طلاق را عسر و حرج در زندگی مشترک اعلام نموده است. لکن دلیلی بر عسر و حرج اراده ننموده و فرزند دار نشدن نیز نمی تواند از موجبات عسر و حرج بنحویکه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید. ضمن رد اعتراض دادنامه بدوی راتایید نموده است.سپس براساس فرجامخواهی وکیل زوجه پرونده بدیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردیده است. مفاد لوایح فرجامی تکرار مطالب قبلی است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ج. ق. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره۰۸۰۴ ۱۳۹۹/۶/۵ فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دادنامه صادره از خخ. به شماره فوق الذکر که حسب مفاد ان با تایید دادنامه بدوی صادره از خخ. در خصوص دعوی ف. خ. بخواسته طلاق حکم بر بطلان دعوی صادر گردیده است. بدلیل نقص و ایراد بشرح ذیل قابل تایید و ابرام نمی باشد. اولا نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه ناسخ و یا ناقض قانون نمی تواند باشد. ثانیا ماده ۲ قانون حمایت خانواده در ضرورت حضور قاضی مشاور زن صراحت دارد. و تبصره این جواز رسیدگی با حضور قاضی مشاور مرد را اعلام نموده است.نه رسیدگی بدون حضور مشاور دادنامه از این حیث واجد نقص است.ثالثا پزشکی قانونی صراحتا کاهش قدرت باروری زوج را اعلام نموده است. و نیز سلامت باروری زوجه را اعلام کرده است. برخلاف تصور دادگاه محترم تجدیدنظر بچه دار نشدن از مصادیق بارز عسر و حرج م. ب.. بنابراین باستناد بند ۵ ماده ۳۷۱ و شق الف ماده ۴۰۱ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن نقض دادنامه فرجامخواسته رسیدگی مجدد به پرونده را بدادگاه محترم صادر کننده دادنامه منقوض ارجاع می نماید. پس از اعاده پرونده شعبه *بدوا پرونده را جهت رفع نقص و تحصیل نظریه قاضی مشاور دادگاه خانواده بدادگاه بدوی ارسال نموده است.و پس از اعلام نظر قاضی محترم مشاور مبنی بر پیشنهاد صدور حکم طلاق بدلیل عسر وحرج دادگاه محترم تجدیدنظر پس از وصول پرونده ختم رسیدگی را اعلام و بشرح دادنامه شماره ۲۵۱۶ مورخ ۱۳۹۹/۱۲/۲۷ پس از درج خلاصه ان و بشرح استدلال منعکس در ان عسر وحرج زوجه ( خواهان بدوی ) را احراز و با وارد تشخیص دادن تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را نقض و حکم به الزام زوج به طلاق زوجه با شرایط مندرج در دادنامه صادر نموده است.سپس براساس فرجامخواهی وکیل زوج پرونده بدیوانعالی کشور ارسال و جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردیده است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ج. ق. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره *فرجامخواسته مشاوره نموده و چنین رای می دهد. رأی متن رأی فرجامخواهی اقای س. ع. ع. ز. با وکالت اقای س. س. نسبت به دادنامه صادره از شعبه *به شماره صدرالاشاره که حسب مفاد ان با وارد تشخیص دادن تجدیدنظر خواهی زوجه دادنامه بدوی صادره از شعبه *را نقض و با احراز عسر وحرج زوجه حکم به الزام زوج را به طلاق خواهان بدوی صادر نموده است.وارد نمی باشد. دادنامه فرجامخواسته ب. ت. ب. نظریه پزشکی قانونی و اثبات ناباروری زوج و گذشت بیش از ۱۰ سال از ازدواج زوجین ونظریه قاضی محترم مشاور صحیحا و برابر مقررات قانونی صادر گردیده است.وکیل خواهان مطلب مستند و مدللی که موجب نقض ان گردد. ابراز ننموده است.و از جهت رعایت اصول و قواعد دادرسی نیز ایرادی در ان ملاحظه نمی گردد. بنابراین باستناد مواد ۳۷۰ و ۳۹۶ قانون ایین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب ضمن رد فرجامخواهی ف. خ. دادنامه فرجامخواسته را تایید و ابرام مینماید./ا۴۰۰/۶/۱۴ شعبه * رییس شعبه : ج. ق. مستشار: س. ت. فهرست خلاصه جریان پرونده متن رأی نقد رأی ارتباط بچه دار نشدن زوج و عسر و حرج زوجه در پرونده‌ای که در تاریخ 30 آبان 1397 به خواسته طلاق ارائه شده است، خواهان به دلیل ناباروری و عدم امکان ادامه زندگی مشترک به مدت 11 سال تقاضای طلاق کرده است. خ. ا. ن. که زوجه به علت عسر و حرج قادر به ادامه زندگی نیست و مهریه 100 سکه را مطرح کرده که در صورت رضایت زوج، نیمی از آن را خواهد بخشید. از سوی دیگر، نماینده خوانده اظهار کرده که زوجه در تمکین خاص نیست و خواهان به دلیل مشکلات روانی، رابطه زناشویی را قطع کرده است. دادگاه پس از ارجاع به پزشکی قانونی، نظریه‌ای مبنی بر عدم وجود اختلال روانی در زوج و عدم احراز ناباروری در زوجه دریافت کرده است. <br>دادگاه بدوی به استناد ماده 1257 قانون مدنی، حکم به بطلان دعوی صادر کرده است. تجدیدنظرخواهی زوجه به دلیل عدم اثبات عسر و حرج و عدم امکان بچه‌دار شدن، مورد تایید قرار نگرفته و دادگاه تجدیدنظر نیز حکم به نقض دادنامه بدوی و الزام زوج به طلاق زوجه صادر کرده است. پس از فرجام‌خواهی خوانده، دیوان عالی کشور با استناد به نظریه پزشکی قانونی و ب. ت. ب. گذشت بیش از 10 سال از ازدواج، حکم تجدیدنظر را صحیح و مطابق با قانون تشخیص داده و به موجب مواد 370 و 396 قانون آیین دادرسی، فرجام‌خواهی را رد و دادنامه فرجام‌خواسته را تایید و ابرام کرده است. خانم ن. ط. در تاریخ 1397/08/30 به طرفیت همسرش اقای س. ع. ع. ز. دادخواستی به خواسته طلاق به *تقدیم نموده است.که جهت رسیدگی به شعبه *ارجاع گردیده است.خواهان در توضیخ خواسته خود اعلام کرده است.به موجب سند ازدواج پیوست دادخواست در تاریخ 1386/02/21 با خوانده ازدواج نموده است.و تاکنون بدلیل ناباروری ایشان به مدت 11 سال دارای فرزند نشده و به دلیل عسر و حرج شدید قادر به ادامه زندگی مشترک نمی‌باشد. خانم ف. ب. وکالت از سوی خواهان را به عهده گرفته است. اقای ع. ج. ب. و س. س. نیز وکالت از سوی خوانده را به عهده گرفته اند در جلسه مورخ 1397/10/05 وکیل زوجه و شخص وی خواسته را ب. ش. د. تکرار نموده‌اند زوج حضور نداشته است.وکیل او گفته است.موکل و همسرش افغانی هستند مطابق ماده 176 قانون مدنی *زوجه وقتی می‌تواند درخواست طلاق نماید. که اعاده صحت وی غیر ممکن یا مدت طولانی برای معالجه او (زوج) لازم باشد. زوجه در ادامه گفته است.مهریه 100 سکه م. ب.. که اگر زوج راضی به طلاق باشد. 50 سکه را باو می بخشد. وکیل ز. گ. ا..زوجه در تمکین خاص نمی‌باشد. ز. گ. ا..زوج بیماری و افسردگی دارد. شب اداری دارد. و یک سال است.که رابطه نداشتیم زوج ناباروری دارد. وکیل زوج گفته زوجه در زمانی که قیمت سکه یک میلیون تومان بوده یکصد میلیون تومان مهریه خود را دریافت نموده است. زوجه گفته 100 میلیون تومان گرفته ام بابت طلب این جانب بوده است. دادگاه زوجین را جهت تشخیص ناباروری به پزشکی قانونی معرفی نموده است. پزشکی قانونی *رضوی در خصوص زوج اعلام کرده است.ب. ت. ب. سابقه اخیر واریکوسل لازم است.که چهارماه دیگر جهت بررسی مجدد معرفی شود. و در خصوص ز. ا. ک. است.… عاملی دال بر ناباروری در وی احراز نگردید.پزشکی قانونی در بررسی روان پزشکی از زوج اعلام کرده است.در وی اختلال عمده روانپزشکی احراز نشد. وکیل زوجه ضمن اعتراض به نظریه اخیر اعلام کرده است.خواسته موکل ناهنجاریهای جنسی اقای زوج م. ب.. وی رابطه جنسی با موکل را قطع کرده است.و خود ارضایی می نماید. و رفتارها خلاف عرف جنسی دارد. از این رو موکل دچار عسر و حرج است.و تقاضای ارجاع به پزشکی قانونی کرده است.لکن در پزشکی قانونی زوج را از نظر روانی تحت بررسی قرار داده است.… تقاضای ارجاع به کمیسیون تخصصی پزشکی قانونی دارد. تا مشکل ناباروری زوج بررسی شود. پزشکی قانونی پس از بررسی اعلام کرده است: براساس گزارش اسپرموگرام به عمل امده نامبره دچار کاهش قدرت باروری است.که جهت بررسی علت ان به ا. ست ارجاع شده است.که هنوز پاسخ انرا باین مرکز ارائه ننموده است. در پاسخ مکاتبات دادگاه اعلام شده است: نامبرده در تاریخ 98/5/12 جهت معاینه تخصصی به ارولوژیست ارجاع شده و از ان تاریخ به این مرکز مراجعه ای نداشته است. دادگاه ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره 1561 مورخ 1398/12/04 با استناد به نظریه مشورتی در رسیدگی بدون حضور مشاور و نظریه پزشکی قانونی که اعلام داشته در زوج اختلاف عمده روان پزشکی احراز نشد و اینکه خواهان و وکیل وی دلیل محکمه پسندی ارائه نکرده اند که ادامه زندگی موجب عسر و حرج برای زوجه باشد. مستندا به ماده 1257 قانون مدنی حکم به بطلان دعوی صادر نموده است.شعبه *در مقام رسیدگی به تجدیدنظر خواهی پس از رفع ایراد عدم صدور قرار ارجاع امر بداوری و علیرغم اعلام هر دو داور مبنی بر عدم امکان سازش با اعلام ختم رسیدگی به موجب دادنامه فرجامخواسته با این استدلال که ت. ن. خ. جهت طلاق را عسر و حرج در زندگی مشترک اعلام نموده است. لکن دلیلی بر عسر و حرج اراده ننموده و فرزند دار نشدن نیز نمی‌تواند از موجبات عسر و حرج به نحویکه زندگی را برای زوجه غیر قابل تحمل نماید. ضمن رد اعتراض دادنامه بدوی راتایید نموده است.سپس براساس فرجامخواهی وکیل زوجه پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردیده است. مفاد لوایح فرجامی تکرار مطالب قبلی است. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش اقای ج. ق. عضو ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره 0804 1399/06/05 فرجامخواسته مشاوره نموده چنین رای می دهد: دادنامه صادره از خخ. به شماره فوق الذکر که حسب مفاد ان با تایید دادنامه بدوی صادره از خخ. در خصوص دعوی ف. خ. ب. خواسته طلاق حکم بر بطلان دعوی صادر گردیده است. بدلیل نقص و ایراد به شرح ذیل قابل تایید و ابرام نمی‌باشد. اولا نظریه مشورتی اداره حقوقی قوه قضاییه ناسخ و یا ناقض قانون نمی‌تواند باشد. ثانیا ماده 2 قانون حمایت خانواده در ضرورت حضور قاضی مشاور زن صراحت دارد. و تبصره این جواز رسیدگی با حضور قاضی مشاور مرد را اعلام نموده است.نه رسیدگی بدون حضور مشاور دادنامه از این حیث واجد نقص است.ثالثا پزشکی قانونی صراحتا کاهش قدرت باروری زوج را اعلام نموده است. و نیز سلامت باروری زوجه را اعلام کرده است. برخلاف تصور دادگاه محترم تجدیدنظر بچه دار نشدن از مصادیق بارز عسر و حرج م. ب.. بنابراین به استناد بند 5 ماده 371 و شق الف ماده 401 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ضمن نقض دادنامه فرجامخواسته رسیدگی مجدد به پرونده را به دادگاه محترم صادر کننده دادنامه منقوض ارجاع می نماید. پس از اعاده پرونده شعبه *بدوا پرونده را جهت رفع نقص و تحصیل نظریه قاضی مشاور دادگاه خانواده به دادگاه بدوی ارسال نموده است.و پس از اعلام نظر قاضی محترم مشاور مبنی بر پیشنهاد صدور حکم طلاق بدلیل عسر وحرج دادگاه محترم تجدیدنظر پس از وصول پرونده ختم رسیدگی را اعلام و به شرح دادنامه شماره 2516 مورخ 1399/12/27 پس از درج خلاصه ان و به شرح استدلال منعکس در ان عسر وحرج زوجه (خواهان بدوی) را احراز و با وارد تشخیص دادن تجدیدنظرخواهی دادنامه تجدیدنظرخواسته را نقض و حکم به الزام زوج به طلاق زوجه با شرایط مندرج در دادنامه صادر نموده است.سپس براساس فرجامخواهی وکیل زوج پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و جهت رسیدگی باین شعبه ارجاع گردیده است. بنابراین به استناد مواد 370 و 396 قانون ایین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب ضمن رد فرجامخواهی ف. خ. دادنامه فرجامخواسته را تایید و ابرام مینماید./ا400/6/14 رئیس شعبه: ج. ق. مستشار: س. ت.