اعاده دادرسی نسبت به رأیِ فرجام‌خواسته

رأی خلاصه جریان پرونده گزارش پرونده قبلاً به عنوان مقدمه دادنامه شماره 1352 مورخ 27/9/92 این شعبه مشعر بر ابرام دادنامه شماره 1006 مورخ 20/4/92 شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی درج گردیده و نیازی به تکرار نیست. خلاصه اینکه خانم م.ح. در تاریخ 13/10/90 د. ب. ط. همسرش آقای ….ع. به خواسته طلاق تقدیم نموده و طی آن توضیح داده که در تاریخ 22/4/88 با صداقیه 114 سکه بهار آزادی به عقد دائمی و رسمی خوانده درآمده ام. فرزند مشترکی نداریم. زوج قبل از ازدواج دارای بیماری هپاتیت B بوده ولی این موضوع را مخفی نگه داشته و از بند 3 شروط ضمن عقد تخلف نموده است. سوابق امر در اداره انتقال خون تربت حیدریه موجود است وکیل ز. د. م. دفاع اظهار داشته زوج تا لحظه آزمایش خون که برای انجام عقد صورت گرفته از بیماری خود اطلاعی نداشته و ز. ن. د. همان روز در جریان امر قرار می گیرد. این بیماری خطرناک نبوده و قابل درمان و پیشگیری م. ب. و انتقال نمی یابد. دکتر خ. که درمان زوج را به عهده داشته حال وی را بسیار خوب توصیف نموده است. شعبه اول دادگاه عمومی تربت حیدریه به موضوع رسیدگی و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اخذ نظریه داوران و ملاحظه پاسخ پزشک معالج و پزشک قانونی ادعای خ. ر. و. دانسته و طی دادنامه شماره 88 مورخ 9/2/92 حکم طلاق با شرایط مندرج در رأی صادر نموده است. وکیل ز. ن. ب. این رأی تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی، شعبه 16 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 1006 مورخ 20/4/92 رأی تجدیدنظر خواسته را تأیید نموده است. وکیل ز. ن. ب. این رأی فرجام خواهی نموده که پس از وصول پرونده به دیوان عالی کشور و ارجاع آن به این شعبه، هیئت شعبه به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 1352 مورخ 27/9/92 رأی فرجام خواسته را ابرام نموده است. وکیل ز. د. ت. 24/10/92 دادخواستی به خواسته اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره 1006 مورخ 20/4/92 تقدیم نموده که شعبه 16 دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره 2825 مورخ 3/11/92 با این استدلال که پرونده در دیوان عالی کشور در حال رسیدگی فرجامی است و هنوز تأیید یا ردّ آن رأی صادره مشخص نشده لذا در شرایط فعلی دعوای اعاده دادرسی وارد نیست در اجرای تبصره ذیل ماده 435 قانون آیین دادرسی مدنی قرار ردّ دعوی صادر می نماید. این رأی در تاریخ 8/11/92 به وکیل زوج ابلاغ گردیده و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی، اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می شود. هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده، ن. ب. ا. به صراحت مواد 426 و 433 قانون آیین دادرسی مدنی احکام قطعیت یافته قابلیت اعاده دادرسی را داشته و مرجع رسیدگی به اعاده دادرسی نیز همان دادگاه صادرکننده حکم مورد درخواست اعاده دادرسی م. ب. و طبق ماده 365 قانون مزبور، کلیه آراء صادره در مرحله تجدیدنظرخواهی قطعی بوده و فرجام خواهی نسبت به آراء قابل فرجام صادره از مرجع تجدیدنظر وصف قطعیت آراء صادره در مرحله تجدیدنظر را زایل نمی سازد و دادگاه صادرکننده حکم قطعی مورد درخواست اعاده دادرسی حسب تبصره ماده 435 قانون آیین دادرسی مدنی در صورت قبول درخواست اعاده دادرسی مکلف به رسیدگی ماهوی نسبت به درخواست اعاده دادرسی مطروحه خواهد بود و به علاوه دادگاه طبق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی به مرجعی اطلاق می گردد که صلاحیت رسیدگی و صدور حکم در ماهیت دعوی را داشته و دیوان عالی کشور که طبق ماده 366 قانون مرقوم مرجع تشخیص انطباق یا عدم انطباق آراء مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقررات قانونی بوده و نسبت به آراء مورد درخواست فرجامی قانوناً رسیدگی شکلی می نماید نه ماهوی و به طورکلی مرجع نقض یا ابرام آراء فرجام خواسته م. ب. عنواناً مصداق دادگاه را ندارد. کما اینکه مفاد تبصره ماده 434 قانون مذکور که رسیدگی ماهوی به درخواست اعاده دادرسی و صدور حکم در خصوص مورد را نسبت به حکم قطعی که در مرحله فرجامی تحت رسیدگی بوده از طرف دادگاه صادرکننده حکم قطعی قبل از خاتمه رسیدگی فرجامی را مورد تجویز قرار داده است. بنابراین درخواست اعاده دادرسی مطروحه در پرونده امر اگرچه به طرح پرونده در مرحله فرجامی در دیوان عالی کشور اشاره گردیده قابلیت رسیدگی ماهوی در شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی را داشته است. ازاین رو دادنامه فرجام خواسته شماره 2825 مورخ 3/11/92 شعبه مذکور مبنی بر صدور قرار ردّ درخواست اعاده دادرسی با این توجیه که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شده و تأیید یا ردّ آن مشخص نگردیده فاقد وجاهت قانونی بوده و مستنداً به بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض می شود و پرونده جهت رسیدگی و اقدام قانونی به استناد بند الف ماده 401 همان قانون به دادگاه محترم صادرکننده قرار منقوض ارجاع می گردد. رئیس شعبه 8 دیوان عالی کشور ـ مستشار ـ عضو معاون عباسیان ـ ناصح ـ کریمپور نطنزی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی اعاده دادرسی نسبت به رأیِ فرجام خواسته در تاریخ 31 خرداد 1393، دیوان عالی کشور به پرونده‌ای رسیدگی کرد که در آن زنی درخواست طلاق از همسر خود را مطرح کرده بود. این زن ادعا کرد که همسرش پیش از ازدواج به بیماری هپاتیت B مبتلا بوده و این موضوع را از وی پنهان کرده است. بر اساس بند 3 شروط ضمن عقد، این تخلف می‌تواند موجب طلاق گردد. دادگاه عمومی در تربت حیدریه با پذیرش ادعای زن و پس از اخذ نظریه‌های پزشکی، حکم به طلاق صادر کرد. این حکم در مرحله تجدیدنظر نیز توسط دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی تایید شد. پس از آن، وکیل طرف مقابل درخواست فرجام‌خواهی و اعاده دادرسی ارائه نمود. دیوان عالی کشور در بررسی درخواست اعاده دادرسی، با استناد به مواد 426 و 433 قانون آیین دادرسی مدنی و تاکید بر قابلیت اعاده دادرسی احکام قطعی، حکم به رد درخواست اعاده دادرسی به دلیل ارسال پرونده به دیوان عالی کشور را فاقد وجاهت قانونی دانست. در نتیجه، این قرار نقض و پرونده به دادگاه صادرکننده قرار ارجاع شد تا به صورت ماهوی رسیدگی نماید. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/03/31 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه نسبت به رایی که در حال رسیدگی فرجامی است درخواست اعاده دادرسی شود دادگاه صادرکننده حکم قطعی باید بدون تجویز دیوان عالی به تقاضای اعاده رسیدگی کند. رای خلاصه جریان پرونده گزارش پرونده قبلا به عنوان مقدمه دادنامه شماره --- مورخ 27/9/92 این شعبه مشعر بر ابرام دادنامه شماره --- مورخ 20/4/92 شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی درج گردیده و نیازی به تکرار نیست. خلاصه اینکه خانم م.ح. در تاریخ 13/10/90 د. ب. ط. همسرش آقای ….ع. به خواسته طلاق تقدیم نموده و طی آن توضیح داده که در تاریخ 22/4/88 با صداقیه 114 سکه بهار آزادی به عقد دائمی و رسمی خوانده درآمده ام. فرزند مشترکی نداریم. زوج قبل از ازدواج دارای بیماری هپاتیت B بوده ولی این موضوع را مخفی نگه داشته و از بند 3 شروط ضمن عقد تخلف نموده است. سوابق امر در اداره انتقال خون تربت حیدریه موجود است وکیل ز. د. م. دفاع اظهار داشته زوج تا لحظه آزمایش خون که برای انجام عقد صورت گرفته از بیماری خود اطلاعی نداشته و ز. ن. د. همان روز در جریان امر قرار می‌گیرد. این بیماری خطرناک نبوده و قابل درمان و پیشگیری م. ب. و انتقال نمی یابد. دکتر خ. که درمان زوج را به عهده داشته حال وی را بسیار خوب توصیف نموده است. شعبه اول دادگاه عمومی تربت حیدریه به موضوع رسیدگی و ب. ت. ب. محتویات پرونده و اظهارات و مدافعات طرفین و اخذ نظریه داوران و ملاحظه پاسخ پزشک معالج و پزشک قانونی ادعای خ. ر. و. دانسته و طی دادنامه شماره --- مورخ 9/2/92 حکم طلاق با شرایط مندرج در رای صادر نموده است. وکیل ز. ن. ب. این رای تجدیدنظرخواهی نموده که پس از انجام تشریفات قانونی، شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- مورخ 20/4/92 رای تجدیدنظر خواسته را تایید نموده است. وکیل ز. ن. ب. این رای فرجام خواهی نموده که پس از وصول پرونده به دیوان عالی کشور و ارجاع آن به این شعبه، هیات شعبه به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- مورخ 27/9/92 رای فرجام خواسته را ابرام نموده است. وکیل ز. د. ت. 24/10/92 دادخواستی به خواسته اعاده دادرسی نسبت به دادنامه شماره --- مورخ 20/4/92 تقدیم نموده که شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی به موضوع رسیدگی و طی دادنامه شماره --- مورخ 3/11/92 با این استدلال که پرونده در دیوان عالی کشور در حال رسیدگی فرجامی است و هنوز تایید یا ردّ آن رای صادره مشخص نشده لذا در شرایط فعلی دعوای اعاده دادرسی وارد نیست در اجرای تبصره ذیل ماده 435 قانون آیین دادرسی مدنی قرار ردّ دعوی صادر می‌نماید. این رای در تاریخ 8/11/92 به وکیل زوج ابلاغ گردیده و نامبرده ظرف مهلت مقرر قانونی، اعتراض و دادخواست فرجامی خود را نسبت به دادنامه اخیر تقدیم نموده که پس از ثبت و تبادل لوایح جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. گزارش پرونده و لایحه فرجامی هنگام شور قرائت می‌شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیّز و ملاحظه اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور ب. ت. ب. محتویات پرونده، ن. ب. ا. به صراحت مواد 426 و 433 قانون آیین دادرسی مدنی احکام قطعیت یافته قابلیت اعاده دادرسی را داشته و مرجع رسیدگی به اعاده دادرسی نیز همان دادگاه صادرکننده حکم مورد درخواست اعاده دادرسی م. ب. و طبق ماده 365 قانون مزبور، کلیه آراء صادره در مرحله تجدیدنظرخواهی قطعی بوده و فرجام خواهی نسبت به آراء قابل فرجام صادره از مرجع تجدیدنظر وصف قطعیت آراء صادره در مرحله تجدیدنظر را زایل نمی‌سازد و دادگاه صادرکننده حکم قطعی مورد درخواست اعاده دادرسی حسب تبصره ماده 435 قانون آیین دادرسی مدنی در صورت قبول درخواست اعاده دادرسی مکلف به رسیدگی ماهوی نسبت به درخواست اعاده دادرسی مطروحه خواهد بود و به علاوه دادگاه طبق مقررات قانون آیین دادرسی مدنی به مرجعی اطلاق می‌گردد که صلاحیت رسیدگی و صدور حکم در ماهیت دعوی را داشته و دیوان عالی کشور که طبق ماده 366 قانون مرقوم مرجع تشخیص انطباق یا عدم انطباق آراء مورد درخواست فرجامی با موازین شرعی و مقررات قانونی بوده و نسبت به آراء مورد درخواست فرجامی قانونا رسیدگی شکلی می‌نماید نه ماهوی و به طورکلی مرجع نقض یا ابرام آراء فرجام خواسته م. ب. عنوانا مصداق دادگاه را ندارد. کما اینکه مفاد تبصره ماده 434 قانون مذکور که رسیدگی ماهوی به درخواست اعاده دادرسی و صدور حکم در خصوص مورد را نسبت به حکم قطعی که در مرحله فرجامی تحت رسیدگی بوده از طرف دادگاه صادرکننده حکم قطعی قبل از خاتمه رسیدگی فرجامی را مورد تجویز قرار داده است. بنابراین درخواست اعاده دادرسی مطروحه در پرونده امر اگرچه به طرح پرونده در مرحله فرجامی در دیوان عالی کشور اشاره گردیده قابلیت رسیدگی ماهوی در شعبه شانزدهم دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی را داشته است. ازاین رو دادنامه فرجام خواسته شماره 2825 مورخ 3/11/92 شعبه مذکور مبنی بر صدور قرار ردّ درخواست اعاده دادرسی با این توجیه که پرونده به دیوان عالی کشور ارسال شده و تایید یا ردّ آن مشخص نگردیده فاقد وجاهت قانونی بوده و مستندا به بند 2 ماده 371 قانون آیین دادرسی مدنی نقض می‌شود و پرونده جهت رسیدگی و اقدام قانونی به استناد بند الف ماده 401 همان قانون به دادگاه محترم صادرکننده قرار منقوض ارجاع می‌گردد. رئیس شعبه --- دیوان عالی کشور - مستشار - عضو معاون عباسیان - ناصح - کریمپور نطنزی