اعتبار شرط خسارت قراردادی جهت تأخیر در بازپرداخت ودیعه

اعتبار شرط خسارت قراردادی جهت تأخیر در بازپرداخت ودیعه خ. م.: در تاریخ 25 آبان 1393، دادگاه بدوی به دعوی مطروحه رسیدگی و حکم به محکومیت طرف مقابل به پرداخت مبلغ 700 میلیون ریال بابت ودیعه قرارداد اجاره مورخ 16 تیر 1390 صادر نمود. دادگاه بدوی تاکید کرد که طرف مقابل هیچ دلیلی برای پرداخت کل ودیعه ارائه نکرده و خواهان نیز نتوانسته است مستنداتی برای تخلیه و تسویه حساب ارائه دهد. لذا، دعوی خ. د. خ. خسارت تاخیر رد شد. این حکم بر اساس مواد 219 و 220 قانون مدنی و ماده 198 قانون آیین دادرسی مدنی صادر گردید. در مرحله تجدیدنظر، دادگاه با تایید برخی از بخش‌های حکم بدوی، اعلام کرد که شرط تعیین خسارت تاخیر به مبلغ روزانه سه میلیون ریال به دلیل غیرمشروع بودن باطل است. با این حال، در خصوص خسارت تاخیر تادیه ودیعه، دادگاه تجدیدنظر بخشی از دادنامه بدوی را نقض کرده و طرف مقابل را به پرداخت خسارت تاخیر تادیه بر اساس شاخص قیمت از تاریخ 1 مرداد 1391 تا زمان پرداخت محکوم نمود. این رای قطعی است و بر اساس مواد 232 و 522 قانون مدنی و ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی صادر گردیده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1393/08/25 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: چنانچه برای تضمین پرداخت به ‌موقع ودیعه اجاره از سوی موجر، وجهی به صورت روزانه به‌ عنوان خسارت قراردادی تعیین شده باشد این توافق به‌ لحاظ غیرمشروع و ربوی بودن، باطل است. رای دادگاه بدوی در خصوص دعوی خواهان آقای ر.ک. با وکالت آقای م.ع. به طرفیت خوانده آقای ر.ج. با وکالت آقای ص.ب. به خواسته مطالبه مبلغ هفتصد میلیون ریال بابت مابقی مبلغ ودیعه قرارداد مورخ اجاره 1390/04/16 ، دادگاه توجها به محتویات پرونده و ن. ب. ا. روابط حقوقی طرفین مستند به اجاره‌ نامه شماره 28929 مورخ 1390/04/16 م. ب. و چون در روابط استیجاری با انقضای قرارداد و تخلیه عین مستاجره، موجر مکلف به استرداد ودیعه به مستاجر م. ب. و در مانحن‌ فیه دلیلی که دلالت بر پرداخت کل مبلغ ودیعه باشد از سوی خوانده ارائه و ابراز نگردیده، دادگاه دعوی خواهان را ثابت تشخیص، مستندا به مواد 219 و 220 قانون مدنی حکم به محکومیت خوانده به پرداخت مبلغ 700/000/00 ریال بابت اصل خواسته و پرداخت 13/951/000 ریال بابت هزینه دادرسی و مبلغ 18/000/000 ریال حق ‌الوکاله وکیل د. ح. خ. صادر و اعلام می‌نماید. اما در خصوص مطالبه خسارت تاخیر به ازای روزانه سه میلیون ریال به استناد تبصره بند 6 ماده 5 قرارداد و کلیه خسارات دادرسی و حق ‌الوکاله وکیل و همچنین خسارت تاخیر تادیه تا یوم اجرای حکم از مورخ 1391/05/01 تا تاریخ 1391/06/21 . دادگاه با عنایت به اینکه چون خوانده مبلغ دو میلیارد ریال ودیعه را قبل از تخلیه به مستاجر تادیه نموده و مبلغ 700/000/000 ریال دیگر جهت تخلیه و تسویه حساب در نزد خویش نگه داشته و عرف معمول جامعه نیز همین است که مبلغی جهت تخلیه و تسویه حساب عین مستاجره در نزد موجر باقی بماند تا مستاجر (خواهان) نسبت به تخلیه و تسویه حساب دوران سکونت خویش عمل نماید و خواهان دلیلی که نشانگر تخلیه و تسویه حساب با موجر بوده باشد به این دادگاه اقامه و ابراز ننموده و مادامی که مستاجر نسبت به تخلیه و تسویه حساب عین مستاجره اقدام ننماید استحقاق مطالبه خسارت مقرر در تبصره ماده 5 قرارداد مدرکیه را ندارد و چون خواهان به این تکلیف عمل ننموده است و موجر (خوانده) با تودیع قسمت اعظم ودیعه قبل از تخلیه حسن‌ نیت خویش را به مستاجر اعلام داشته و عدم پرداخت مبلغ 70/000/000 تومان در واقع جهت تضمین تخلیه و تسویه حساب عین مستاجره بوده است و عرف رایج نیز حکایت از این قضیه دارد که مبلغی از ودیعه در نزد موجر نگهداری تا نسبت به تخلیه و تسویه حساب کامل از سوی مستاجر به‌ عمل آید و چون خوانده دلیلی که بیانگر تخلیه و تسویه حساب با موجر و امتناع ایشان از عدم تادیه مبلغ مزبور بوده باشد اقامه ننموده است. لذا دادگاه بنا به مدلولات مارالذکر دعوی خواهان را در این قسمت از خواسته وارد ندانسته و مستندا به ماده 198 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی حکم به رد دعوی خواهان صادر و اعلام می‌نماید. رای صادره ظرف 20 روز از تاریخ ابلاغ قابل تجدیدنظرخواهی در محاکم تجدیدنظر استان تهران م. ب.. رئیس شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران فرهادی رای دادگاه تجدیدنظر استان در خصوص تجدیدنظرخواهی آقای ف.ز.ک. با وکالت آقایان 1 - م.ع. 2 - ر.م. به ‌طرفیت آقای ر.ج. نسبت به دادنامه شماره --- - 1391/11/11 صادره از شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی تهران در قسمتی که مشتمل بر صدور حکم به رد دعوی مطالبه خسارت تاخیر موضوع تبصره بند 6 قرارداد عادی اجاره مورخ 1390/04/16 به ازای روزانه سه میلیون ریال و نیز خسارت تاخیر تادیه تا یوم اجرای حکم از 1391/05/01 لغایت 1391/06/27 صادر گردیده است علی‌هذا با التفات به مندرجات پرونده و رسیدگی‌ های به ‌عمل آمده اولا صرفنظر از استدلال دادگاه بدوی ن. ب. ا. تعیین خسارت تاخیر در پرداخت ودیعه به‌ شرحی که در تبصره استنادی آمده بدین معنا که طرفین برای تضمین ودیعه و پرداخت به‌ موقع آن از ناحیه موجر پرداخت سه میلیون ریال به‌ صورت روزانه به‌ عنوان خسارت قراردادی تعیین نمایند این توافق به‌ لحاظ غیرمشروع بودن و اینکه جنبه ربوی می‌گیرد واجد آثار حقوقی نمی‌باشد و این شرط و توافق باطل است بنا به ‌مراتب دادنامه تجدیدنظرخواسته در قسمت مربوط به حکم به رد دعوی مطالبه خسارت تاخیر مقرره مستنبط از بند 3 ماده 232 و مواد 221 و 228 قانون مدنی مواجه با اشکالی نیست. این دادگاه مستنداٌ به ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی ضمن رد تجدیدنظرخواهی نتیجتا آن را تایید می‌نماید لیکن دادنامه در خصوص رد دعوی مطالبه خسارت تاخیر تادیه بخشی از ودیعه (هفتصد میلیون ریال) که موضوع حکم واقع شده از تاریخ 1391/05/01 (تاریخ انقضای قرارداد اجاره) مآلا وارد و موجه است زیرا گرچه طرفین نمی‌توانند مبلغ معینی را به ‌عنوان خسارت تاخیر تادیه عدم پرداخت ودیعه، تعیین نمایند لیکن ب. ت. ب. صراحت ماده 522 قانون اخیرالذکر و با عنایت به اینکه تخلیه در قبال پرداخت ودیعه م. ب. و چنانچه موجر ادعای خسارت یا عدم تسویه حساب دارد می‌تواند به ‌استناد ماده 4 ماده روابط موجر و مستاجر سال 76 با تقدیم دادخواست علی‌حده و اثبات موضوع از ودیعه مربوط به میزان خسارت مورد ادعا توقیف نماید که در مانحن‌ فیه بدین‌گونه عمل نگردیده و صرف ادعا از ناحیه موجر مستمسک مناسبی برای نپرداختن تمام یا بخشی از ودیعه نمی‌باشد بنابه مراتب دادنامه تجدیدنظرخواسته در این قسمت مخدوش است این دادگاه مستنداٌ به ماده 358 قانون مرقوم ضمن نقض این قسمت از دادنامه خوانده بدوی (آقای ر.ج.) را به پرداخت خسارت تاخیر تادیه براساس شاخص قیمت سالانه از 1391/05/01 لغایت زمان پرداخت د. ح. خ. محکوم می‌نماید. این رای قطعی است. مستشاران شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران توکلی - زجاجی