بطلان معاوضه

بطلان معاوضه خ. م.: موضوع این پرونده به دعوای ابطال مبایعه‌نامه‌های مربوط به فروش یک دستگاه آپارتمان و یک قطعه زمین اختصاص دارد. خ. ه. درخواست ابطال این معاملات و همچنین ابطال وکالت‌نامه و اسناد انتقال مرتبط را مطرح کردند. آنها ادعا کردند که معامله آپارتمان به دلیل مستحق‌للغیر بودن، باطل است و این بطلان به معامله زمین نیز تسری می‌یابد. وکیل طرف مقابل با استناد به رای قبلی دادگاه تجدیدنظر، ادعای خ. ه. را رد و بر صحت معاملات تاکید نمود. دادگاه بدوی با استناد به مواد 365 و 1257 قانون مدنی و 515 قانون آیین دادرسی مدنی، به نفع خ. ه. رای به ابطال هر دو معامله و وکالت‌نامه صادر کرد. در مرحله تجدیدنظر، دادگاه پس از بررسی مستندات و دفاعیات طرفین، به این نتیجه رسید که معامله زمین صحیح بوده و هیچ دلیلی برای ابطال آن وجود ندارد. بنابراین، دادگاه تجدیدنظر با استناد به مواد 190، 191، 196، 219، 238 و 362 قانون مدنی، دادنامه بدوی را نقض و دعوای خ. ه. را باطل اعلام کرد. این رای قطعی است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/07/25 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: بافرض اعتبار یا بی اعتباری معامله آپارتمان موضوع قرارداد عادی 1381/04/29 فی مابین متداعیین این امر موجب خلل در معامله نخستین نخواهد شد چرا که با لحاظ اقدامات متعاملین جهت ایفاء تعهدات متقابل انتقال ملک و تادیه ثمن و فقدان موجبات فسخ و بطلان معامله دلیل مقنعی جهت اثبات رابطه استلزامی مابین این معاملات ابراز نگردیده است رای دادگاه بدوی پیرامون دادخواست م. و الف. با وکالت س. برابر م. با وکالت ح. به خواسته ی اعلام بطلان مبایعه نامه ی 1381/04/23 و 1381/04/29 (بهای خواسته 51/000/000 ریال) 2 - اعلام بطلان وکالتنامه و اسناد انتقالی رسمی راجعبه پلاک ثبتی......... (بهای خواسته 51/000/000 ریال) به انضمام خسارت دادرسی؛ چکیده ی سخن خ. ا. ا. که: فروشنامه ی 1381/04/29 که فروش یک دستگاه آپارتمان در تهران را در بر دارد (برگ 9 ) در پی فروشنامه ی 1381/04/23 که فروش قطعه زمین به مساحت 500/2 متر (پلاک --- /17 ) را در بر دارد بوده و در حکم یک معامله و معاوضه به حساب می آید چرا که در فراز پایانی فروشنامه 1381/04/29 نوشته شده در مبلغ پانصد میلیون ریال بابت قولنامه فوق از بابت قطعه.....ه. م. ب. که خریدار با وکالتنامه بلاعزل به آقای … م. م. واگذار گردید.».ازآنجا که برابر پرونده 86/436 شعبه محترم --- دادگاه محترم تهران، آپارتمان یاد شده مستحق للغیر غیردرآمده و معامله فضولی و باطل است این بطلان به هر دو قرار داد سرایت نموده که به شیوه ی آمده دادخواهی گردید. پاسخ وکیل خوانده این است که: این خواسته به شیوه ای دیگر رسیدگی و برابر دادنامه ی 1397/88 شعبه --- دادگاه محترم تجدید نظر حکم به بی حقی خ. ه. صادروقاعده اعتبار امر مختوم در اینجا کاربر دارد وانگهی معامله 1381/04/23 به درستی انجام و فروشنده به ثمن و خریدار به مثمن رسیده و معامله دوم جدای اینکه صوری می‌باشد، نمی تواندخللی به معامله نخست برساند. چرا که وقتی همه ی بهای زمین معامله اول پرداخت شده باشد، پرداخت دوباره آن مفهومی ندارد که در فراز پایان معامله دوم ( 1381/04/29 ) آمده است، در تایید این سخن تنظیم وکالت بلاعزل نسبت به زمین هزار دشت و تنظیم سند رسمی در راستای این وکالتنامه م. ب.. دادگاه با نگریستن به آنچه آمد سخن خ. ه. را در خور پذیرش می داند چراکه: 1 - موضوع دادنامه --- برائت م. م. از اتهام انتقالمال غیر (فروش آپارتمان به پلاک..... شمیران) م. ب. که در پی محکومیت در دادگاه نخستین صادر شده و مبنای آن نبود سوء نیت است نه درستی معامله فروش آپارتمان، از اینرو در دادنامه ی یاد شده به صحت و عدم صحت هیچ یک از دو موضوع (فروش زمین هزار دشت و فروش آپارتمان در تهران) تصریح شده تا سخن از حاکمیت امر مختومه به میان آید. 2 - هرچند فروشنامه 1381/04/29 (که فروش یک دستگاه آپارتمان را در بر دارد) حدودیک هفته پس از فروشنامه 1381/04/23 (که فروش زمین ه. را در بر دارد)تحقق یافته و هر کدام معامله جداگانه بوده و نمی تواند معاوضه (که تقارن دو اراده را ضرورت دارد) باشد اما عبارت آمده در فروشنامه 1381/04/29 «مبلغ پانصد میلیون ریال...»یک قرار داد الحاقی به قرارداد 1381/04/23 بوده و این دو قرار داد را در حکم واحد نموده که برآیند آن تحقق معاوضه م. ب. از اینرو احکام معاوضه بر هر دو جاری می‌شود. از آنجا که قرارداد دوم (فروش آپارتمان) مستحق للغیر درآمده و فاسد می‌باشد، این فساد به قرار داد 1381/04/23 نیز تسری پیدا کرده و هر دو باطل می‌باشند بنابراین دادگاه به استناد ماده 365 و 1257 قانون مدنی و 515 قانون آیین دادرسی مدنی حکم به اعلام بطلان معاملات 1381/04/23 و 1381/04/29 (و اقداماتی که به تبع آن انجام پذیرفت)، اعلام بطلان وکالتنامه و اسناد انتقال راجع به پلاک....... و محکومیت خوانده به پرداخت هزینه دادرسی به سود خواهان صادر واعلام می‌نماید. این رای در بازه ی بیست روزه از ابلاغ تجدید نظر پذیر در دادگاه‌های گرامی تجدید نظر استان تهران است. دادرس شعبه اول دادگاه عمومی رودهن سیدعبدالله نبوی رای دادگاه تجدیدنظر استان دعوای تجدیدنظر خواهی آقای م. با وکالت آقای ح. به طرفیت تجدیدنظر خواندگان 1 - م. 2 - الف با وکالت آقایان …. نسبت به دادنامه --- مورخ 1393/04/31 شعبه اول دادگاه عمومی بخش رودهن که متضمن حکم به اعلام بطلان معاملات مورخ 1381/04/23 و 1381/04/29 و اعلام بطلان وکالتنامه و اسناد انتقال پلاک.... ه. بوده مالا وارد و درخور پذیرش است چرا که از تدقیق در اوراق پرونده و تعمق در آراء سابق الصدور و استماع اظهارات و دفاعیات اصحاب دعوا ووکلاء آنها چنین مستفاد می‌گردد که اولا متعاقب معامله فروش قطعه زمین به مساحت 2500 مترمربع موضوع مبایعه نامه عادی مورخ 1381/04/23 که با دلالت آقای خ. ا. صورت گرفته، چک هایی (به شرح ذیل دادنامه شماره --- - 1388/08/24 شعبه --- دادگاه محترم تجدیدنظر استان تهران) در مقام تادیه ثمن صادر و پرداخت گردیده ایراد فروشنده مبنی بر اینکه آقای ا. وجه این چک ها را به او مسترد ننموده در برابر خریدار موثر نیست زیرا طرفین. بویژه فروشنده به نقش آقای ا. در انجام معاملات و تنظیم قولنامه ها با خط وی و مداخلات بعدی جهت حل و فصل دعاوی اذعان داشته به نحوی که در بدو امر و انجام معامله اصحاب دعوا به طور مستقیم با هم مواجه نشده و اختیار موضوع عملا به شخص دلال سپرده شده بوده لذا با فرض اینکه آقای ا. تخطی نموده و چک ها را به حساب مالک کارسازی ننموده قاعدتا موجب حق رجوع به مشارالیه است ثانیا حضور فروشنده در دفتر خانه اسناد رسمی......تهران و تنظیم وکالتنامه شماره......مورخ 1381/05/15 و تفویض اختیار انجام جامع معاملات و اعمال حقوقی علی الخصوص معاملات ناقله با اسقاط حق عزل وکیل به خریدار نیز موید جری مقدمات و تحقق شرایط صحت معامله بوده و به این اعتبار وفق پاسخ 1402 مورخ 1393/03/03 اداره ثبت اسناد و املاک رودهن قطعه زمین اشعاری به پلاک...... مفروز و مجزی شده از..... فرعی از اصلی مزبور در مالکیت قطعی ت. ن. خ. واقع گردیده است. ثالثا با فرض اعتبار یا بی اعتباری معامله آپارتمان موضوع قرارداد عادی 1381/04/29 فی مابین متداعیین این امر موجب خلل در معامله نخستین نخواهد شد چرا که با لحاظ مراتب فوق و اقدامات متعاملین جهت ایفاء تعهدات متقابل انتقال ملک و تادیه ثمن و فقدان موجبات فسخ و بطلان معامله دلیل مقنعی جهت اثبات رابطه استلزامی مابین این معاملات ابراز نگردیده لهذا ادعاء بطلان معامله مبتنی بر اسباب و جهات توجیهی نبوده و در راستای اصول صحت و لزوم معاملات دادگاه با اجابت تقاضای تجدیدنظر خواهی واصله مستندا به ماده 358 از قانون آیین دادرسی مدنی دادنامه تجدیدنظر خواسته را نقض و در اصل استظهارا به مواد 190 - 191 - 196 - 219 - 238 - 362 از قانون مدنی حکم به بطلان دعوای نخستین صادر و اعلام می‌نماید.رای صادره قطعی است. شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان تهران - رئیس و مستشار فرهادمرادی -‌محمدجوادخیری