تاریخ دادنامه: 1404/2/9

شماره دادنامه: 140431390000308051 تاریخ دادنامه: 1404/2/9 شماره پرونده: 0207277 مرجع رسیدگی: هیات عمومی دیوان عدالت اداری شاکی: آقای … طبع طرف شکایت : سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد موضوع شکایت و خواسته: ابطال جدول شماره 3-5 آیین نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد گردش کار: شاکی به موجب دادخواستی ابطال جدول شماره 3-5 آیین نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد را خواستار شده و در جهت تبیین خواسته اعلام کرده است که: " احتراماً به استحضار می رساند سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد خارج از حدود اختیارات و بر خلاف آیین نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران زیرنظر شهرداری تهران مصوّب 1374/8/10 هیات وزیران و ب. ت. ب. تبصره 5 اصلاحی 1379/6/13 آیین نامه مذکور؛ اقدام به تهیه و تنظیم آیین نامه انضباطی و اجرای آن نموده است. با عنایت به این که قانونگذار در «ماده 80 قانون تشکیلات وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخابات شهرداران مصوّب سال 1375» با اصلاحات بعدی اختیاری در خصوص تهیه آیین نامه مربوطه به امور تاکسیرانی پیش بینی نکرده است؛ بنابراین آیین نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهر مشهد مشتمل بر جدول تخلّفات و برقراری مبالغ جریمه رانندگان شاغل در حمل و نقل مسافر درون شهری برخلاف قانون و خارج از حدود اختیارات شهرداری م. ب.. از آنجایی که برابر ماده 15 آیین نامه اجرایی مصوّب هیات وزیران رسیدگی به تخلّفات تاکسیران تنها از طریق هیات انضباطی امکان پذیر است، متأسفانه سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد بر خلاف آیین نامه اجرایی مصوّب هیات وزیران بر طبق جدول تخلّفات رانندگان و خسارات متناظر اعمال قانون می نماید. علی هذا مستند به آرای هیات عمومی دیوان عدالت اداری به شماره «140109970905810157- 1401/1/23 » و « 9709970905811414 - 1397/6/20 » تقاضای ابطال آیین نامه انضباطی (شامل جدول تخلّفات رانندگان شاغل در حمل و نقل مسافر درون شهری و مبالغ خسارات متناظر) صادره از سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد را دارم." متن مقرره مورد شکایت به شرح زیر است: " آیین نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد 1- مقدمه: در راستای اجرای «ماده 9 قانون توسعه حمل و نقل عمومی و مدیریت مصرف سوخت» و تفویض مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در محدوده شهر و حومه به شهرداری ها و «ماده 32 قانون رسیدگی به تخلّفات رانندگی» مصوّب 1389/12/8 مجلس شورای اسلامی و اجرای «آیین نامه مدیریت حمل و نقل بار و مسافر در شهر و حومه» مصوّب 1387/11/19 هیات وزیران و ساماندهی و نظارت بر نحوه عملکرد شرکت ها و شاغلین فعّال در حوزه حمل و نقل عمومی مسافر درون شهری (اعم از راننده و ناوگان)، و اجرای ماده 15 آیین نامه اجرایی قانون تاکسیرانی مصوّب 1374/8/10 هیات وزیران و تذکّر بخش پنجم دستورالعمل نحوه اجرای آیین نامه اجرایی قانون راجع به تمرکز تاکسیرانی مصوّب وزارت کشور مورخ 1375/12/22 ، این آیین نامه جایگزین بخش امور مربوط به تاکسیرانی آیین نامه انضباطی حمل و نقل همگانی به شماره /8786/96/4 ش مورخ 1396/5/29 م. ب.. .............................. 3- 5- جداول تخلّفات رانندگان شاغل در حمل و نقل مسافر درون شهری و خسارات متناظر گروه - کد تخلّف - عنوان تخلّف - نمره منفی - مبلغ خسارت (ارقام به ده هزار ریال) - توضیحات (نمره منفی = مرحله اول - مرحله دوم - مرحله سوم) اول : - 105 - سپردن پروانه متعلق به خود جهت استفاده ب. غ. - 5 - 10 - 15 - 200 - هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله به مرحله دوم ارجاع به هیات انضباطی - 106 - رانندگی با وسیله که مشخصات آن با مشخصات مندرج در پروانه مطابقت ندارد – 8 – 10 – 18 – 200 - هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله ، مرحله سوم ارجاع به هیات انضباطی - 107 - امتناع از جابه جایی مسافر بدون عذر موجّه - 2 - 5 - 10 - 100 - 108 - جابه جایی مسافر با شرایطی خارج از ضوابط و مقرّرات - 2 - 5 - 10 - 50 - 109 - عدم رعایت شیونات اخلاقی، اسلامی و اجتماعی - 2 - 5 - 10 - 100 - 112.1 واگذاری و فروش وسیله بدون سیر مراحل اداری - 2 - 5 - 10 - 200 - 112. 3 - فعالیت ناوگان جمعی سبک برونشهری در سطح شهر ( پلاک ع ) - 0 - 0 - 0 - 200 - اخذ مدارک و هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله - 112. 4 - تردد و فعالیت تاکسی های درون شهری سایر شهرها بدون اخذ مجوزهای لازم - 0 - 0 - 0 - 100 - اخذ مدرک و هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله - 112. 2 - استفاده از خودروی تاکسی برای کاربری غیر از حمل مسافر یا استفاده از تاکسی به عنوان خودروی شخصی - 5 - 10 - 15 - 200 - 112. 6 - عدم اخذ پروانه اولیه بهره برداری برای خودرو - 2 - 5 - 10 - 200 - هدایت به پارکینگ در هر مرحله پرداخت دو برابر مبلغ روزشمار هزینه خدمات پروانه بهره برداری ( یک ماه پس از صدور معرفی نامه تعویض پلاک ) - 112. 7 - همراه نداشتن پروانه تاکسیرانی و بهره برداری - 2 - 5 - 10 - 50 هدایت به پارکینگ در هر مرحله - 112. 8 - رانندگی با پروانه تاکسیرانی و بهره برداری فاقد اعتبار - 2 - 5 - 10 - 100 - 113 - عدم رعایت نرخ های مصوّب - 5 - 10 - 15 - 200 - 113. 1 - عدم تطابق تعرفه تاکسیمتر با ضوابط و مقرّرات - 2 - 5 - 10 - 100 - 113. 2 - مخدوش یا عدم نصب برچسب نرخ کرایه و یا تجهیزات اعلامی جهت مشاهده نرخ مصوّب در تاکسی - 2 - 5 - 10 - 200 - 114 - عدم نصب یا خرابی تجهیزات محاسبه و پرداخت کرایه ( تاکسیمتر ) - 5 - 10 - 15 - 200 - 114. 1 - عدم نصب یا عدم استفاده از تجهیزات پرداخت های هوشمند کرایه ( فاکتور سفر و سامانه های محاسبه هوشمند کرایه و ...) و سامانه های هوشمند پایش، کنترل و نظارت - 5 - 10 - 15 - 200 - 114. 2 - هرگونه تغییر، دستکاری یا خسارت به دستگاه های کنترل هوشمند ناوگان از قبیل GPS ، RFID و سایر تجهیزات و سامانه های مشابه - 5 - 10 - 15 - 200 - پرداخت هزینه خسارت به تجهیزات - 115 - عدم استفاده از تجهیزات محاسبه و پرداخت کرایه ( تاکسیمتر ) - 5 - 10 - 15 - 200 - 120 - بهره برداری از وسیله نقلیّه دارای پروانه مضبوط، تعلیق یا ابطال شده - 5 - 10 - 15 - 200 - هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله - 122- عدم توجه به اخطارها و تذکّرات بازرسان سازمان - 2 - 5 - 10 - 50 -123 - خروج بدون مجوز یا مجوز فاقد اعتبار از محدوده تعیین شده شهر ( مرخصی برون شهری یا مجوز تردد ) - 2 - 5 - 10 - 200 - 123. 1 - حمل مسافر به خارج از محدوده تاکسیرانی - 2 - 5 - 10 - 200 - 208 - نصب اشیاء غیرمجاز و تغییر وضعیّت ظاهری وسیله - 2 - 5 - 10 - 50 - 211 - سپردن وسیله نقلیه به افراد فاقد پروانه معتبر - 5 - 10 - 15 - 200 - هدایت خودرو به پارکینگ در هر مرحله - 214 - عدم نظارت بر رعایت نرخ های مصوّب - 5 - 10 - 15 - 200 - 216 - نداشتن معاینه فنّی معتبر و بیمه نامه اجباری وسیله - 1 - 5 - 10 - 100 - تعلیق پروانه بهره برداری - 217 - تغییر وضعیّت ظاهری وسیله و فقدان آرم و علایم و تجهیزات - 2 - 5 - 10 - 50 - 217. 1 - جعل اسناد و آرم و علایم سازمانی - 5 - 10 - 15 - 50 - 219 - عدم توجّه به اخطارها و تذکّرات بازرسین سازمان - 2 - 5 - 10 - 50 دوم - 101 - عدم انجام خدمت در نوبت ( شیفت ) معیّن شده در پروانه و شیفت های موظّفی تعریف شده خطوط - اخطار - 2 - 5 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهد ، مرحله سوم: اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان - 102 - عدم انجام سرویس در زمان یا مسیر مشخص شده در پروانه - اخطار - 2 - 5 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهّد مرحله سوم: اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان - 103 - عدم انجام خدمت در مسیر معیّن شده در پروانه - اخطار - 2 - 5 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهد مرحله سوم : اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان - 103. 1 - فعالیت در سایر سیستم های حمل و نقل مسافر درون شهری بدون اخذ مجوز فعالیت ( سرویس مدارس، شرکت های اینترنتی و مشابه ) - 2 - 4 - 6 - 100 - 104 - عدم انجام خدمت در مکان و زمان معیّن شده ( براساس برنامه حمل و نقل عمومی مسافر ) - اخطار - 2 - 5 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهد مرحله سوم : اخراج از خط و تعیین محل فعالیت جدید بنا به صلاحدید سازمان - 108. 1 - همراه داشتن سرنشین اضافی بیش از ظرفیّت وسیله یا ضوابط ابلاغی سازمان در خصوص سرنشین مجاز خودرو - 2 - 4 - 6 - 50 - 112 - عدم رعایت مقرّرات مربوط به حمل مسافر - 2 - 4 - 6 - 50 - 112. 5 - عدم استفاده از سیستم گرمایش و سرمایش خودرو حسب تقاضای مسافر - 2 - 4 - 6 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهد، مرحله سوم : اخراج از خط - 116 - عدم رعایت مقرّرات راهنمایی و رانندگی / عدم رعایت طرح های ابلاغ شده راهور - 2 - 4 - 6 - 50 - 116. 1 - تردد غیرمجاز در محدوده طرح ترافیک / توقّف غیرمجاز در محدوده های غیرمجاز نظیر لاین ویژه و ... - 2 - 4 - 6 - 50 - 117 - عدم نظافت بیرون و درون و وضعیّت ظاهری نامناسب وسیله - اخطار - 2 - 5 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهّد - 118 - عدم استفاده از لباس فرم مصوّب نظیف - اخطار - 2 - 5 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهّد - 119 - عدم نصب کارت شناسایی راننده در محل تعیین شده - اخطار - 2 - 5 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهد - 121 - عدم استفاده از تابلوی خارج از سرویس - اخطار - 2 - 4 - 50 - مرحله اول: اخذ تعهّد - 122. 1 - پارک نمودن خودروی تاکسی بدون حضور تاکسیران در ایستگاه های تاکسی - 2 - 4 - 6 - 50 - 208. 1 - نصب هرگونه برچسب، نوشته، آگهی، تبلیغات و تصاویر داخل و بدنه خارجی خودرو و یا چاپ کارت ویزیت و کارت تبلیغاتی یا استفاده از پوسترهای اماکن گردشگری بدون هماهنگی و داشتن مجوز از سازمان - اخطار - 4 - 6 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهّد - 215 - عدم نصب تجهیزات ابلاغی سازمان از قبیل آتش نشانی و تجهیزات ایمنی و ... - اخطار - 2 - 4 - 50 - مرحله اول : اخذ تعهّد 112. 9 - عدم تمدید پروانه های تاکسیرانی و بهره برداری در مؤعد مقرر - به ازای هر روز تأخیر در تمدید، معادل 3 برابر مبلغ روزشمار هزینه های تمدید محاسبه و به عنوان خسارت دریافت می گردد . ( تاریخ شروع محاسبه خسارت، یک ماه پس از انقضاء پروانه ها م. ب. ) 112. 1 - عدم پرداخت به موقع آبونمان تکلیفی تاکسیرانان ( ماهیانه ) - به ازای هر روز تأخیر در پرداخت یک بیست و پنجم مبلغ مصوّب آبونمان خسارت محاسبه می گردد . " در پاسخ به شکایت مذکور، سرپرست سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد به موجب لایحه شماره 59/1402/10920 مورخ 1402/11/8 توضیح داده است که: " به استناد بند 3 ماده 12 و ماده 7 آیین نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران مصوّب 1374 هیات وزیران و ب. ت. ب. اصلاحیه مورخ 1379/6/13 آیین نامه مذکور، «متقاضی صدور پروانه تاکسیرانی مکلّف به سپردن تعهّد مبنی بر عدم انجام تخلّفات موضوع این آیین نامه و قبول تصمیم های انضباطی و رعایت دستورالعمل های صادره م. ب.». لذا ب. ت. ب. قید «رعایت دستورالعمل های صادره، به استناد بند ج ماده 3 و بند 6 ماده 18 اساسنامه سازمان تاکسیرانی، تدوین و تصویب آیین نامه ها، دستورالعمل ها و بخشنامه های داخلی سازمان»، قانونگذار تدوین و تصویب آیین نامه انضباطی را برای شهرداری حق قانونی دانسته است. بنابراین تدوین آیین نامه مذکور با رعایت بند 9 از ماده 80 قانون شوراها، خلاف قوانین و مقرّرات بالادستی نمی باشد. از طرفی نظر به این که مطابق ماده 3 آیین نامه اجرایی قانون الحاق یک تبصره به ماده واحده قانون راجع به تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی شهر تهران مصوّب 1359/3/28 شورای انقلاب مصوّب 1379 هیات وزیران و تبصره ذیل آن، تمرکز امور مربوط به تاکسیرانی و همچنین کلیه امور مربوط به حمل و نقل عمومی مسافر در درون شهر حیطه نظارت و مسیولیت شهرداری است و در تبصره 5 ماده 5 آیین نامه مذکور نیز اجازه تعیین و اخذ هزینه خدمات به شورای شهر پس از تأیید وزارت کشور داده شده است، بنابراین مصوبه به شماره /6/1401/10638 ش مورخ 1401/6/5 تحت عنوان آیین نامه انضباطی سازمان تاکسیرانی شورای اسلامی شهر مشهد مغایر قانون و خارج از حدود اختیارات شورای اسلامی شهر نمی باشد. در خصوص تهیه و تنظیم جدول تخلّفات رانندگان شاغل در حمل و نقل مسافر درون شهری، به استناد بند 8 ماده 18 اساسنامه سازمان، «پیشنهاد نوع تخلّفات تاکسیداران و ارایه آن به شورای سازمان» جزء شرح وظایف هیات مدیره سازمان بوده و همچنین به استناد تذکّر بخش پنجم دستورالعمل نحوه اجرای آیین نامه اجرایی قانون تاکسیرانی، میزان خسارت مربوط به هریک از انواع تخلّف به پیشنهاد هر شهردار و تأیید استاندار (به قایم مقامی جانشین شورای اسلامی شهر)» می تواند برای هریک از تخلّفات مندرج در آیین نامه مزبور اجرایی گردد. ضمن این که به استناد بند ج ماده 8 اساسنامه سازمان «دریافت خسارت ناشی از تخلّفات اشخاص طرف قرارداد» از وظایف سازمان تلّقی شده و ب. ت. ب. مفاد بند 3 ماده 112 آیین نامه اجرایی قانون تاکسیرانی، «اشخاص حقیقی (تاکسیرانان) جهت انجام امور تاکسیرانی جهت دریافت پروانه بهره برداری استفاده از خودروی عمومی (تاکسی) ملزم به انعقاد قرارداد به منظور قبول تعهّدات و شرایط مندرج در آیین نامه اجرایی» می باشند. لذا اخذ خسارت از تاکسیرانان متخلّف به استناد مواد مذکور و قرارداد منعقده فی مابین، منع قانونی نخواهد داشت. در خصوص اعمال قانون و اخذ خسارت از تاکسیرانان متخلّف به استناد مفاد مندرج در «نمونه فرم تعهّدنامه متقاضیان اخذ پروانه تاکسیرانی» در دستورالعمل نحوه اجرایی آیین نامه اجرایی قانون تاکسیرانی، متقاضیان اخذ تاکسیرانی در قالب مفاد ماده 10 قانون مدنی «متعهّد و ملتزم به رعایت کلیه مفاد آیین نامه و مقرّرات و نیز دستورالعمل های صادره از سوی سازمان بوده و از انجام تخلّفات موضوع آیین نامه مندرج در مفاد این تعهّدنامه و جدول تخلّفات ضمیمه خودداری ورزیده و در صورت ارتکاب، اقدامات پیش بینی شده در مقابل هریک از تخلّفات منعکس در جدول تخلّفات را پذیرا بوده و خسارت های تعیین شده در جدول مندرج در این تعهدنامه را ظرف مدت یک ماه از تاریخ صدور به حساب معیّن شده پرداخت نمایند». لذا براساس موارد فوق الذکر سازمان می تواند نسبت به اخذ خسارت اقدام نماید. در پایان نظر قضات هیات عمومی دیوان عدالت اداری را به دادنامه شماره 9909970906010670 مورخ 1399/4/16 هیات تخصّصی شوراهای اسلامی مبنی بر رد دادخواست مطروحه در خصوص ابطال مصوبه آیین نامه انضباطی رانندگان تاکسی در شهر تهران موضوع مصوبه شماره 1948 جلب می نماییم." هیات عمومی دیوان عدالت اداری در تاریخ 1404/2/9 با حضور رییس و معاونین دیوان عدالت اداری و رؤسا و مستشاران شعب دیوان تشکیل شد و پس از بحث و بررسی با اکثریت آراء به شرح زیر به صدور رای مبادرت کرده است. رای هیات عمومی هیات عمومی دیوان عدالت اداری براساس آراء مختلف خود از جمله آراء شماره 9709970905811414 مورخ 1397/6/20 و شماره 157 مورخ 1401/1/23 این هیات با این استدلال که برمبنای تبصره الحاقی به لایحه قانونی راجع به تمرکز‌ امور مربوط به تاکسیرانی مصوّب 1372/5/20 اداره امور تاکسیرانی سایر شهرهای کشور به شهرداری های مربوط واگذار و تهیه آیین‌نامه اجرایی نیز برعهده هیات وزیران محوّل شده و هیات وزیران نیز در اجرای تکلیف قانونی مذکور آیین‌نامه اجرایی قانون را مشتمل بر ضوابط و شرایط مربوط تهیه کرده و در شرح وظایف شوراهای اسلامی شهر (موضوع ماده 80 قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور و انتخاب شهرداران مصوّب سال 1375 با اصلاحات بعدی آن) اختیاری درخصوص تهیه آیین‌نامه مربوط به امور تاکسیرانی پیش‌بینی نشده‌، حکم به ابطال مصوبات شوراهای اسلامی شهر درخصوص تعیین تخلّفات انضباطی رانندگان تاکسی صادر کرده است و لذا برمبنای مفاد آراء مذکور هیات عمومی دیوان عدالت اداری و استدلال مقرر در آراء فوق و همچنین لزوم وجود مبنای قانونی برای تعیین هرگونه مجازات و محرومیت و فقدان چنین مبنایی در مانحن فیه، جدول شماره 3-5 با عنوان تخلّفات رانندگان شاغل در حمل و نقل مسافر درون شهری و خسارات متناظر از آیین‌نامه انضباطی سازمان مدیریت و نظارت بر تاکسیرانی شهرداری مشهد خلاف قانون و خارج از حدود اختیار است و مستند به بند 1 ماده 12 و ماده 88 قانون دیوان عدالت اداری مصوّب سال 1392 ابطال می‌شود. این رای براساس ماده 93 قانون دیوان عدالت اداری (اصلاحی مصوّب 1402/2/10 ) در رسیدگی و تصمیم ‌ گیری مراجع قضایی و اداری معتبر و ملاک عمل است./ احمدرضا عابدی رییس هیات عمومی دیوان عدالت اداری