تبدیل مجازات در بزه تحصیل مال از طریق نامشروع

تبدیل مجازات در بزه تحصیل مال از طریق نامشروع خ. م.: در تاریخ 16 شهریور 1395، شعبه دوازدهم دیوان عالی کشور به یک پرونده مرتبط با درخواست طلاق رسیدگی کرد. خواهان به دلیل اعتیاد همسر و رفتارهای خشونت‌آمیز وی، اقدام به طرح دعوی کرده بود و ادعا می‌کرد که به علت این رفتارها از منزل خارج شده و همچنین عدم پرداخت نفقه را مطرح نمود. دادگاه عمومی همدان پس از بررسی ادعاها و مستندات، بر اساس ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی، حکم به بطلان دعوی صادر کرد که این حکم در دادگاه تجدیدنظر نیز تایید شد. دیوان عالی کشور در بررسی فرجام‌خواهی، به نقص تحقیقات در خصوص ادعای اعتیاد و سوابق اتهامی همسر اشاره کرد و مقرر داشت که دادگاه باید با استعلام از شهود و مراکز ترک اعتیاد، وضعیت زوج را مورد بررسی قرار دهد. در نهایت، دیوان عالی کشور حکم به ارجاع پرونده به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان برای رفع نواقص و صدور رای نهایی صادر کرد. تاریخ دادنامه قطعی: 1395/06/16 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در مواردی که رای فرجام خواسته به لحاظ نارسا بودن تحقیقات، نقض می‌شود، اگر دادگاه مرجوع الیه با رفع نقص و بدون اظهار نظر در ماهیت موضوع، پرونده را به دیوان عالی ارسال کند، دیوان مجددا پرونده را برای صدور رای به دادگاه مذکور باز می گرداند زیرا نمی تواند خود اقدام به رسیدگی و صدور رای ماهوی کند.(ملاحظه: به نظر می‌رسد که در رای دیوان یک اشتباه تایپی وجود دارد که محتوای رای را برعکس و بی معنا می کند. در خط سوم از رای به جای باید،"نباید" صحیح است؟: "دادگاه پس از رفع نقص مجدد باید(:نباید) بدون صدور رای پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال میداشت) رای شعبه دیوان عالی کشور شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- شعبه: شعبه دوازدهم دیوان عالی کشور تاریخ: 1396/05/21 - 08 : 56 قاضی: سیدقدرت اله طیبی قاضی: حیدرعلی حیدری خلاصه جریان پرونده پیرو گزارش مورخ 1395/06/16 در تاریخ 93/12/4 خانم …. ن. به استناد تصویر مصدق سند ازدواج شماره 3020 مورخ 84/9/28 دفتر ازدواج شماره 9 حوزه ثبتی همدان و استعلامیه محلی و معرفی زوج برای معاینه پزشکی قانونی دادخواستی به خواسته صدور حکم طلاق به طرفیت آقای ج. ت. تقدیم و توضیح می دهد، شوهرم معتاد به مواد مخدراست و مرا فحاشی کرده و ایراد ضرب و جرح و از خانه اخراج کرده است بچه ام فوت شده و علت آن این بوده است از یخچال مواد مخدر توسط خوانده گذاشته و بچه ام متوجه نبود آن را خورده است و دیناری نفقه مرا نمی دهد با تقدیم دادخواست تقاضای رسیدگی و صدور حکم را دارم آقای … از دفتر حمایت حقوقی و قضایی خود را وکیل آقای ج. ت. معرفی می کند شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی همدان به موضوع رسیدگی و در تاریخ 94/2/15 با حضور طرفین دعوا تشکیل جلسه داده و خواهان اظهار می‌دارد با شوهرم در سال 1384 ازدواج کرده ام و فرزندم فوت شده ولی الان فرزندی ندارم و مدت دو سال جدا از هم زندگی می کنیم مهریه را به اجرا گذاشتم و شوهرم بابت نفقه محکوم شده است و جهیزیه را برده ام زوج اظهار می‌دارد همسرم را دوست دارم و الان پاک هستم و یک بار زندان رفتم وکیل زوج اظهار می‌دارد موکل در تاریخ 84/9/28 با خوانده ازدواج کرده است و الان مدت دو سال است موکل اعتیاد ندارد و آراء صادره حکایت از آن دارد دادگاه سوابق اعتیاد زوج را استعلام می کند به موجب رای شماره --- - 92/10/24 شعبه --- دادگاه حقوقی همدان آقای ج. ت. به اتهام اعتیاد از طرف زوجه تحت تعقیب قرار گرفته و دادگاه او را از اتهام انتسابی تبرئه کرده و رای مذکور طی دادنامه --- - 92/12/24 در شعبه --- دادگاه تجدیدنظر استان همدان تایید شده است ضمنا حسب تصویر رای شماره --- - 1392/12/15 شعبه --- دادگاه عمومی همدان زوجه به تکمین از شوهرش محکوم شده است دادگاه در تاریخ 1394/02/15 قرار ارجاع امر به داوری را صادر می کند حسب گواهی مورخ 94/2/15 پزشکی قانونی، آقای ج. ت. مورد معاینه قرار گرفته و اعلام می‌شود از جهت مرفین و غیره منفی است رئیس پلیس آگاهی همدان در تاریخ 94/2/17 سوابق آقای ج. ت. فرزند ر. را به دادگاه اعلام می کند و توضیح می دهد «در شعبه --- همدان نامبرده به نگهداری 60 سانت گرم شیشه داشته و پرونده در شعبه دوم دادگاه انقلاب است همچنین نامبرده به نگهداری مواد مخدر تحت قرار (قاضی) کشیک بوده و دادیار اجرای احکام نامبرده به استعمال تریاک تحت تعقیب بوده و شماره پرونده --- /92 - 92/1/21 م. ب. داور زوج و داور ز. د. ت. 94/2/26 و صفحه 32 نظر خ. ر. ب. دادگاه اعلام می کنند و گفته اند طرفین حاضر به صلح و سازش نیستند دادگاه در تاریخ 94/5/4 با حضور زوجین تشکیل جلسه می دهد زوجه اظهار می‌دارد مهریه ام را به اجرا گذاشتم. نفقه و اجرت المثل را به زوج بذل می کنم و فرزند مشترک نداریم خوانده و وکیل او اظهار می دارند اگر مهریه اش را بذل کند (من طلاق او را می دهم) بابت مهریه خانه پدرم توقیف شده است و من الان پاک هستم حاضرم وکالت در طلاق بدهم و من خانه دارم و آماده است والا زنم را طلاق نمی دهم.دادگاه پایان رسیدگی را اعلام و طی رای شماره --- - 1394/05/05 با شرح دعوای خواهان و اینکه گواهی پزشکی حاکی از عدم اعتیاد زوج دارد و نظرات داوران و محکومیت زوج مربوط به سالهای قبل است و الان زوج معتاد نیست، لذا دعوای خواهان را ثابت ندانسته و به استناد ماده 197 قانون آیین دادرسی مدنی سال 1379 حکم به بطلان دعوی خواهان را صادر و اعلام می‌دارد پس از ابلاغ رای ز. ن. ب. آن تجدیدنظرخواهی می کند. شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان به موضوع رسیدگی و طی رای شماره --- - 1394/08/07 به استناد ماده 358 قانون آیین دادرسی مدنی مصوب سال 1379 رای تجدیدنظرخواسته را تایید می‌نماید رای در تاریخ 1394/08/20 به زوجه ابلاغ و نامبرده در تاریخ 1394/08/23 نسبت به آن فرجامخواهی می کند که پرونده پس از تبادل لوایح به دیوانعالی کشور ارسال و برای رسیدگی به این شعبه ارجاع می‌شود طرفین در زمان قرائت گزارش و شور مطالعه خواهد شد. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد: « رای شعبه »;: « بر دادنامه فرجامخواسته به جهات ذیل ایراد وارد است: یک - زوجه برای اثبات ادعای خود و اعتیاد زوج به مواد مخدربه شهادت شهود استناد نموده است در حالی که حسب مندرجات پرونده دادگاه‌های در مورد فوق رسیدگی ننموده‌اند و از گواهان تحقیق نکرده اند دو - سوابق اتهام آقای ج. ت. فرزند ر. طی نامه مورخ 1394/02/17 رئیس پلیس آگاهی همدان به دادگاه اعلام شده است لذا ب. ت. ب. تاریخهای آن و تاریخ ازدواج زوجین انقضاء داشت دادگاه وضعیت پرونده را با ملاحظه آن بررسی و آن را در پرونده درج نماید.»;سه - زوجه گفته شوهرش معتاد به مواد مخدراز انواع مختلف است و چند بار ترک نموده ولی دوباره آن را شروع کرده است اقتضاء داشت دادگاه با تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین، از زوجه محل ترک اعتیاد زوج از وی سوال و با تعیین محل ترک آن وضعیت زوج را استعلام نماید سپس ب. ت. ب. بررسی وی آنگاه مبادرت به صدور رای نماید فلذا به استناد بند الف ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی رای فرجامخواسته نقض و پرونده برای رسیدگی مجدد شعبه اول دادگاه محترم استان همدان ارجاع می‌گردد. پس از اعاده پرونده شعبه اول دادگاه تجدید نظر استان همدان در تاریخ 1394/12/13 وقت دادرسی تعیین و طرفین را دعوت به رسیدگی می‌نماید.دادگاه در تاریخ 1395/02/19 با حضور زوجین و وکیل زوج آقای … جلسه میدهد زوجه اظهار میدارد همسرم به مواد مخدر معتاد است و جهت ترک رفته ولی من جای آن را نمیدانم و شهادت شهود دلیل من است وشوهرم به پزشک قانونی معرفی شود و تقاضای طلاق دارم.وکیل ت. ن. خ. اظهار میدارد موکل از لحاظ ترک اعتیاد پاک است و علی رغم تمکین و صدور رای از شعبه --- دادگاه خانواده به شماره 601418 و رای شماره --- شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان مبنی بر نقض دادنامه و رای شعبه اول دادگاه تجدید نظر استان با شماره 6101734 و اینکه ب. ش. د. زوجه تقاضای شهادت شهود نکرده است تقاضای رد دعوی زوجه را دارم وموکل حاضر است به پزشکی قانونی معرفی شود زوج اظهار میدارد من قبلا به تریاک معتاد بودم جهت ترک آن به کمپ ملایر رقتم بعد به علت فوت دخترم به کمپ فامنین مراجعه کردم سالهای 91 و 92 بوده است و باز هم به کمپ فامنین رفتم و دو سال و نیم من ترک اعتیاد کردم و همسرم را فحاشی و کتک کاری نکردم.دادگاه قرار استماع شهادت شهود را صادر می کند و ضمنا زوج را برای معاینه پزشکی معرفی می کند.پزشک قانونی در تاریخ 1395/02/27 به دادگاه پاسخ میدهد از آقای ج. ت. به روش کروماتوگرافی لایه نازک (TLC) و تایید آن به روش CHPL به عمل آمدکه مرفین و سایر آلکالوتیدهای تریاک در حد قابل تشخیص یافت نگردیده آمفتامین و مت مفتامین به روش ایمونوکروماتوگرافی یافت نگردید و متادون به روش ایمونوکروماتوگرافی و تایید آن HPLC یافت نگردید.آقای …. ن.خ. ب. ت. و. خود را وکیل زوجه معرفی کنند دادگاه در تاریخ 1395/03/26 با حضور زوجین و وکلای آنها تشکیل جلسه میدهد و در اوراق جداگانه از گواهان ت. ن. خ. تحقیق می کند.آقای م. دادخواه اظهار میدارد من خانم …. ن. بخاطر همسایه بودن میشناسم یک وقتی گفتند بچه وی به علت مصرف متادون فوت کرده است و خود ندیدم که شوهرش معتاد باشد و خانم ن. در منزل پدرش زندگی میکند.آقای … کوچک وی ذبیح اله است اظهار میدارد من از اعتیاد ج. ت. اطلاعی ندارم ولی میدانم چهارسال خانم ن. در منزل پدرش هست آقای … اظهار می‌دارد من دائی خانم ن. هستم و او مدت 4 سال است در منزل پدرش زندگی می کند من شخصا ندیدم آقای ت. مواد مصرف می کند اما 4 سال قبل به من مصرف مواد مخدر تعارف کرد گفتم اهل هیچ چیزی نیستم آن زمان دیدم که شیشه و وسیله مصرف شیشه در دست وی است تا مرا دید آن را پنهان کرد.وکیل زوجه پس از تحقیق از گواهان توضیح میدهد در صفحات 29 و 37 پرونده زوج اقرار به اعتیاد به مواد مخدر کرده است و چند جای بستری شده است و در این مدت زوجه در منزل پدرش زندگی می کند وکیل ز. ا. م. دارد. طبق نظریه پزشکی قانونی زوج فاقد اعتیاد است و با شهادت شهود اعتیاد قابل اثبات نیست و مدت 3 سال است که در پاکی است.دادگاه پایان رسیدگی را اعلام و طی رای شماره --- - 1395/03/27 با شرح دعوای ت. ن. خ. از رای شماره --- مورخ 1394/05/05 شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی همدان، ب. ت. ب. مندرجات پرونده و پاسخ استعلام از پزشکی قانونی در مورد اعتیاد زوج و اینکه اظهارات شهود معرفی شده کافی بر نقض رای دادگاه نخستین نمیباشد لذا اعتراض ت. ن. خ. را وارد ندانسته و به استناد مواد 348 و 358 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی، رای تجدیدنظر خواسته را تایید و استوار می‌نماید.رای در تاریخ 1395/04/05 به وکیل زوجه ابلاغ و آقای …. ن.خ. ابلاغ و نامبرده به وکالت از ز. د. ت. 1395/04/24 نسبت به آن فرجامخواهی می کند که پرونده پس از تبادل لوایح به دیوانعالی کشور ارسال میشود و لایحه ف. خ. د. زمان قرائت گزارش و شور مطالعه خواهد گردید.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای می دهد:«رای شعبه »;موارد نقص پرونده و بررسی هایی که بر اساس قانون ب. ت. ب. رای این شعبه، شعبه محترم اول دادگاه تجدید نظر استان همدان علاوه بر استماع شهادت عبارت بود 1 - سوابق اتهامی آقای ج. ت. فرزند ر. بر مبنای گزارش شماره 1143 مورخ 1394/02/17 پلیس آگاهی همدان که میبایستی استعلام شود ولی با مراجعه به پرونده ظاهرا دادگاه محترم خود را موظف بررسی امر ندانسته و در مورد سوابق اتهامی فرجامخوانده اقدامی مبذول نداشته است. 2 - زوجه ادعا کرده که شوهرش به مواد مخدر از انواع مختلف معتاد بوده که برای ترک آن بمراکز مربوطه مراجعه کرده است: و زوج در صفحه 94 پرونده و وقت رسیدگی مورخ 1395/02/19 در دادگاه تجدید نظر اظهارداشته «.... من قبلا به تریاک اعتیاد داشتم و تریاک مصرف کرده ام ولی ترک کرده و یک سال پس از ازدواج جهت ترک به کمپ ترک اعتیاد رفته ام چهارسال بعد ترک کردم مجددا بخاطر فوت دخترم مجددا تریاک مصرف میکردم جهت تریاک به کمپ رفتم - بار اول به کمپ ملایر که حدود ده سال پیش بوده و بار دوم درکمپ فامنین مراجعه کردم که سال 92 بوده است و مرحله دوم (یعنی سوم) هم درسال 91 بود با زهم به کمپ فامنین مراجعه کرده ام.... »; اما دادگاه تجدید نظر استان همدان با توجه بادعای زوجه و اقرار زوج در جلسه دادرسی مذکور نسبت به استعلام ازکمپ های مختلف و وضعیت و نوع مصرف مواد مخدر زوج اقدامی نکرده است، ب. ت. ب. تاریخ طرح دعوا از سوی زوجه ( 1393/12/04 ) نقائص مذکور که بصراحت قید شده و اقرار زوج و گزارش پلیس آگاهی همدان رفع نشده است و ب. ت. ب. آثار آن در اتخاذتصمیم قضایی و اینکه به نظر میرسد حسب مندرجات پرونده مدتها است بین زوجین اختلاف واقع شده و زوجه در منزل پدرش زندگی می کند و جدائی آنها به مدت زمان نسبتا زیادی بوده لذا به استناد بند الف مواد 401 و 405 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی پرونده مجددا برای رفع نقائص و اقرار زوج در جلسه دادگاه که با ادعای خواهان تطبیق دارد به شعبه اول دادگاه تجدید نظر استان همدان ارجاع میشود.پس از ارسال پرونده به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان دادگاه در تاریخ 1395/09/03 باحضور اصحاب دعو ا و وکلای آنها تشکیل جلسه میدهد (وکیل معترض) عنوان کرد خواسته بر اساس دادخواست است و توضیح میدهد دلیل اعتیاد زوج بر اساس مندرجات پرونده اعلام شده است زوج قبلا اعتیاد داشته است و اقاریر زوج مبنی بر اعتیاد و سوابق او مشخص است و رفتار او و اینکه زوج در مرکز ترک اعتیاد.... بستری شده لذا تقاضای استعلام از مرکز مذکور میشود و در حدود سه بار در مرکز ترک اعتیاد بستری شده است و تقاضای بررسی امر را دارم. زوجه اظهار می‌دارد همسرم معتاد است و شیشه، تریاک مصرف می کند و حدود 4 سال از هم جدا زندگی می کنیم وکیل زوج اظهار میدارد. زوجه محل ترک اعتیاد را نمیداند و مضافا اعتیاد موکل مضر نمی‌باشد و الان دو سال است که ترک اعتیاد کرده است و ب. ت. ب. نظریه پزشکی قانونی و زوج حاضر نیست زنش را طلاق بدهد - زوج اظهار میدارد من پاک هستم و سه سال پیش در کمپ فامنین برای ترک تریاک بستری شدم خودم میروم نامه ترک اعتیاد را می آورم.دادگاه به وکیل ت. ن. خ. اخطار می کند مشخصات محل ترک اعتیاد زوج را به دادگاه اعلام نماید و سوابق کیفری زوج از مراجع مربوطه استعلام شود.بر اساس تصویر رای شماره --- مورخ 1393/08/05 شعبه دوم دادگاه انقلاب اسلامی همدان آقای ج. ت. به اتهام استعمال هرویین و نگهداری یک گرم هروئیین و نیم گرم حشیش با توجه گزارش مامورین انتظامی و اقرار متهم نامبرده به پرداخت پانصد هزارریال جزای نقدی و پنج ضربه شلاق و برای نگهداری هروئین (بار سوم) به پرداخت دوازده میلیون ریال جزای نقدی و تحمل 74 ضربه شلاق محکوم میشود و در مورد اتهام آقای م. یگانه به اتهام استعمال هرویین به پرداخت ده میلیون ریال جزای و 70 ضربه شلاق محکوم شده و آقای م. ر. زهرای از اتهام انتسابی تبرئه می‌شود. و نیز طی تصویر رای شماره --- مورخ 1392/09/13 شعبه دوم دادگاه انقلاب همدان آقای ج. ت. فرزند میرزا به اتهام نگهداری 60 گرم شیشه محکوم به پرداخت دو میلیون و پانصد ریال به عنوان جریمه و تحمل 32 ضربه شلاق محکوم میشود و احکام مذکور طی نامه مورخ 1395/09/09 دفتر شعبه دوم دادگاه انقلاب همدان ارسال که پیوست پرونده میشود.دادسرای عمومی و انقلاب شهرستان همدان در تاریخ 1395/09/14 در مورد محکومیت آقای ج. ت. فرزند ر. در پرونده کلاسه --- - 1 ج - ق به اتهام نگهداری سه ونیم گرم حشیش و استعمال مواد مخدر به پرداخت 12/500/000 ریال جزای نقدی و تحمل 9 ضربه شلاق و در پرونده کلاسه --- - 1 ج - ق به اتهام نگهداری 60 سانتی گرم شیشه به پرداخت مبلغ 2/500/000 ریال جزای نقدی و تحمل 32 ضربه شلاق و در پرونده کلاسه --- - 1 جق به اتهام نگهداری یک گرم وسی سانت شیره تریاک و نیم گرم شیشه به پرداخت مبلغ 3/100/000 ریال جزای نقدی و تحمل 36 ضربه شلاق و در پرونده کلاسه --- - 1 ج - ق به اتهام استعلام مواد مخدر به پرداخت 5/000/000 ریال جزای نقدی و 74 ضربه شلاق محکوم و حکم اجراء شده است. وکیل ز. د. ت. 1395/09/17 مشخصات ترک اعتیاد زوج در 4 مرکز به دادگاه اعلام می کند و دادگاه از مراکز مذکور سوابق ترک اعتیاد زوج را سوال می کند.مرکز غیر دولتی انتفاعی باران در تاریخ 1395/12/21 به دادگاه اعلام می کند آقای ر. ت. فرزند ر. در تاریخ 92/2/30 به مدت 21 روز در این مرکز جهت قطع مصرف مواد مخدر بستری شده است و ب. ت. ب. پیگیری شعبه از مراکز مذکور پاسخی نرسیده است.شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان در تاریخ 1396/04/22 تشکیل جلسه میدهد و اعلام میدارد نواقص شعبه --- دیوان عالی کشور مرتفع گردیده است و ضمنا دادنامه فرجامخواسته به شماره 644 - 95/3/27 نقض نگردیده است تا این مرجع در ماهیت موضوعه حکم مقتضی صادر نماید لذا پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال و برای رسیدگی به این شعبه ارجاع میشود.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل است پس از قرائت گزارش آقای … عضو ممیز و اوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد. رای شعبه برای توجه شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان، رای شماره --- - مورخ 1394/08/07 آن شعبه طی رای شماره --- مورخ 1394/11/10 از سوی این شعبه به لحاظ نارسا بودن تحقیقات نقض شده و (صفحات 86 - 87 - 88 پرونده) پرونده به طور مشروح طی رای شماره --- - مورخ 1395/06/16 برای رفع نواقص برای تکمیل و بررسی امر (مجددا) به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان ارجاع شده است و به استناد بند (ب) ماده 401 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی ب. ت. ب. ماده 405 همان قانون، دادگاه پس از رفع نقص مجدد باید بدون صدور رای پرونده را به دیوان عالی کشور ارسال میداشت: ب. ت. ب. مندرجات و رای اخیر به لحاظ وجود نقض پرونده آماده برای رسیدگی نبود، اینک با توجه محتویات پرونده و استعلامات انجام و پاسخ واصله و سابقه محکومیت زوج به طور مکرر و ن. ب. ا. بین زوجین جدائی طولانی افتاده ادامه زندگی آنها با وصف مذکور فشاری است به زوجه تحمیل میشود و سرانجام این زندگی ظاهرا دوامی نداشته و زوجه در عسرو حرج است و نظر به مفاد صورتجلسه مورخ 96/6/22 شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان برای اظهار نظر نهایی در ماهیت امر، ناگزیر به استناد مواد 401 و 405 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی رای شماره --- مورخ 1395/03/27 شعبه مذکور نقض و پرونده برای صدور رای به شعبه اول دادگاه تجدیدنظر استان همدان ارجاع میشود. شعبه دوازدهم دیوان عالی کشور رئیس: سید قدرت اله طیبی مستشار: حیدر علی حیدری