تعیین سود ثابت در عقد مشارکت

رأی خلاصه جریان پرونده محتویات پرونده کلاسه 285-93 شعبه سوّم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بابلسر دلالت دارد که آقای ع.د. ع. به وکالت از بانک ... مازندران در تاریخ 1392/4/3 دادخواستی به خواسته مطالبه مبلغ پانصدوبیست و شش میلیون و سیصدو پانزده هزار و پانصد و بیست و یک ریال بابت اصل و سود سرمایه ناشی از قرارداد مشارکت مدنی به انضمام خسارات تأخیر تأدیه به مأخذ 27 درصد درسال از تاریخ 1391/12/27 الی یوم الوصول مطالبات بانک و هزینه های دادرسی ودفتری وابطال تمبر وحق الوکاله متعلقه به طرفیت خواندگان آقایان 1- م. م.ن. 2- ش. م.ن. 3- ح. ق. تقدیم مستندات وضمائم دادخواست عبارت از تصویر قرارداد شماره 91056678360-1391/6/28 تصویر مصدق دلیل مدیریت بانک و وکالتنامه م. ب.. در توضیح دعوی بیان شده است خ. ر. ا. در قالب مشارکت مدنی از تسهیلات این بانک به مبلغ مذکور در فوق استفاده نموده و قرارداد را به عنوان متعهد امضاء کرده است. سایر خواندگان به عنوان ضامن قرارداد را امضاء نموده اند. ن. ب. ا. بدهی مندرج در قرارداد می بایست در تاریخ 1391/12/17 ایفاء می گردید خواندگان از ایفاء آن خودداری نموده اند و با وصف تذکرات مکرر اقدامی معمول نداشته اند ب. ت. ب. قرارداد و قانون الحاق دو تبصره به ماده 15 قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب سال 1376 ومقررات مواد 198 و 515 و 519 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب درامورمدنی محکومیت تضامنی خواندگان به شرح خواسته را استدعا نموده است با تعیین وقت رسیدگی طرفین دعوت شده اند در جلسه دادرسی مورخ 1394/8/27 وکیل خ. ح. ی. خواندگان حاضر نشده اند وکیل خواهان ب. ش. د. تقدیمی رسیدگی و صدور حکم را درخواست نموده، در قبال پرسش های دادگاه توضیح داده است برابر قرارداد مبلغ 480 میلیون ریال اصل تسهیلات بوده که مبلغی از آن داده شده و در زمان اعطاء تسهیلات اصل تسهیلات 468/552/283 ریال بوده و سود متعلقه به آن 57/763/138 ریال م. ب. که اصل و سود آن به میزان خواسته است. نرخ سود اعلامی در قرارداد 27 درصدبرای تخلف مشتری است و نرخ آن در زمان اعطاء تسهیلات همان 27 درصد بوده است. و براساس آن سود محاسبه شده است سپس دادگاه با ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره 901-1393/8/27 این چنین رأی می دهد ... با دقت در قرارداد ابرازی ضمن اینکه حسب اعلام وکیل خواهان مبلغی از اصل تسهیلات پرداخت شده ومانده اصل تسهیلات سهمی بانکی به میزان 468/552/383 ریال م. ب. و از طرفی از آنجا که قرارداد فیمابین یک قرارداد مشارکت بوده که برابر قانون مدنی درمبحث شراکت فرض نرخ قطعی برای یک طرف قرارداد امری ناپذیرفتنی است چرا که تصریح مواد 584/577/575/571 قانون مدنی حکایت از آن دارد. که هریک از شرکاء در مورد زیان حاصله از سرمایه گذاری شریک می باشند و به میزان سرمایه آنها خواهد بود اینکه خواهان در قرارداد به طور قطعی برای خود سودی متصور باشد و همان را مطالبه نماید در قرارداد مشارکت غیرقابل پذیرش است و چنین قراردادی غیرقابل اثرحقوقی است واینکه وجه حاصله از شراکت منجر به سوددهی شده یا خیر نیازمند به ارائه دلایل داشته که خواهان دلیلی به این امر ارائه نداشته است و از طرفی محاسبه نرخ سود 27 درصد اعلامی در صورت تخلف هم تنها از زمان مطالبه برابر ماده 522 قانون آئین دادرسی مدنی قابل محاسبه خواهد بود در حالی که هیچ دلیلی به مطالبه آن قبل از تقدیم دادخواست ارائه نشده است. علی رغم اینکه این میزان نرخ هم در سال اعطاء تسهیلات برخلاف مصوبات شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی است که متولیان مؤسسات بانکی و پولی کشور می باشند اینکه از سوی هربانک برخلاف مصوبات بانک مرکزی سودی محاسبه گردد. مخالف نظم بانکی کشور برابر ماده 10 قانون مدنی م. ب.. بدین نحو ادعای خواهان در نظر دادگاه تنها به میزان باقیمانده اصل تسهیلات مشارکتی وارد بوده و حکم به محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت مبلغ چهارصد و شصت وهشت میلیون و پانصدوپنجاه و دو هزار و سیصد و هشتاد وسه ریال بابت اصل خواسته و پرداخت خسارات تأخیر تأدیه آن از تاریخ 1392/4/3 تا زمان اجرای حکم برابر نرخ توافقی 27 درصد وپرداخت ... هزینه دادرسی وحق الوکاله وکیل مرحله بدوی د. ح. خ. محکوم می نماید. نسبت به مازاد خواسته و نیز خسارات تأخیر تأدیه تا زمان تقدیم دادخواست به لحاظ عدم استحقاق حکم به بی حقی خواهان صادر می نماید وکیل خ. ن. ب. قسمت اخیر رأی اعتراض فرجام خواهی نموده پس از جری تشریفات و تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و حسب دستور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. مفاد لایحه اعتراض تکرار مطالب قبلی است. عندالزوم مشروح آن هنگام شور قرائت می گردد.هیئت شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … واوراق پرونده مشاوره نموده چنین رأی میدهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور اعتراض فرجام خواهی بانک ... مازندران با وکالت آقای ع. د. ع. نسبت به آن بخش از دادنامه شماره 901-1393/8/27 شعبه سوّم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بابلسر که متضمن رد دعوی مطالبه خسارات تأخیر تأدیه وفق قرارداد مشارکت مدنی م. ب.. وارد است زیرا اولاً: مفاد و مدلول قرارداد مشارکت فی مابین به شماره 91056678360-1391/6/28 به لحاظ مقررات ماده 10 قانون مدنی در رابطه حقوقی و قراردادی معتبر و محل استناد بوده است. ثانیاً: تعیین سود مشارکت ثابت به موجب قرارداد یاد شده برخلاف استدلال محکمه از موجبات بطلان عقد مشارکت نیست ثالثاً: مطابق مقررات قسمت اخیر ماده 522 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی وانقلاب در امور مدنی مصالحه و توافق طرفین قرارداد در تعیین میزان خسارات تأخیر تأدیه بلااشکال وفاقد ایراد شرعی و قانونی م. ب.. رابعاً- استدلال محکمه علی الظاهر براساس استنباط شخصی از موضوع م. ب.. و انطباقی با موازین قانونی مربوطه و مفاد قرارداد طرفین و مستندات ابرازی ندارد. لذا با پذیرش اعتراض فرجامی مستند به بند دوّم ماده 371 وماده 374 قانون آئین دادرسی مذکور رأی فرجام خواسته در خصوص مورد اعتراض نقض و به تجویز مقررات بند الف ماده 401 همان قانون رسیدگی مجدد را به شعبه هم عرض صادر کننده حکم منقوض ارجاع می نماید. شعبه اول دیوان عالی کشور - مستشار و عضومعاون حمیدرضا موحدی - عنایت حیاتی فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تعیین سود ثابت در عقد مشارکت در تاریخ 21 تیر 1394، شعبه سوم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بابلسر به یک پرونده رسیدگی کرد که خواهان در آن به نمایندگی از بانکی درخواست مطالبه مبلغ 526,315,521 ریال به عنوان اصل و سود سرمایه ناشی از قرارداد مشارکت مدنی و همچنین خسارات تاخیر تادیه به میزان 27 درصد سالانه را از خواندگان مطرح کرده بود. خ. ر. ا. به عنوان متعهد و سایر خواندگان به عنوان ضامن در قرارداد مشارکت امضا نموده بودند. در رای اولیه، دادگاه به دلیل عدم ارائه دلایل کافی از سوی خواهان و عدم پذیرش سود ثابت در قرارداد مشارکت، تنها خواندگان را به پرداخت اصل تسهیلات به مبلغ 468,552,383 ریال و خسارات تاخیر تادیه از تاریخ 3 تیر 1392 تا زمان اجرای حکم محکوم کرد. خواهان به این رای اعتراض فرجامی نمود و دیوان عالی کشور در تاریخ مذکور، با پذیرش اعتراض و استناد به مواد 10 قانون مدنی و 522 قانون آیین دادرسی مدنی، رای اولیه را نقض کرده و پرونده را برای رسیدگی مجدد به شعبه هم عرض ارجاع داد. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/04/21 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: در قرارداد مشارکت که بر اساس ماده 10 قانون مدنی تنظیم شده باشد، تعیین سود مشارکت ثابت موجب بطلان عقد نیست. رای خلاصه جریان پرونده محتویات پرونده کلاسه --- - 93 شعبه سوّم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بابلسر دلالت دارد که آقای ع.د. ع. به وکالت از بانک... مازندران در تاریخ 1392/04/03 دادخواستی به خواسته مطالبه مبلغ پانصدوبیست و شش میلیون و سیصدو پانزده هزار و پانصد و بیست و یک ریال بابت اصل و سود سرمایه ناشی از قرارداد مشارکت مدنی به انضمام خسارات تاخیر تادیه به ماخذ 27 درصد درسال از تاریخ 1391/12/27 الی یوم الوصول مطالبات بانک و هزینه های دادرسی ودفتری وابطال تمبر وحق الوکاله متعلقه به طرفیت خواندگان آقایان 1 - م. م.ن. 2 - ش. م.ن. 3 - ح. ق. تقدیم مستندات وضمائم دادخواست عبارت از تصویر قرارداد شماره 91056678360 - 1391/06/28 تصویر مصدق دلیل مدیریت بانک و وکالتنامه م. ب.. در توضیح دعوی بیان شده است خ. ر. ا. در قالب مشارکت مدنی از تسهیلات این بانک به مبلغ مذکور در فوق استفاده نموده و قرارداد را به عنوان متعهد امضا کرده است. سایر خواندگان به عنوان ضامن قرارداد را امضا نموده اند. ن. ب. ا. بدهی مندرج در قرارداد می‌بایست در تاریخ 1391/12/17 ایفاء می گردید خواندگان از ایفاء آن خودداری نموده‌اند و با وصف تذکرات مکرر اقدامی معمول نداشته اند ب. ت. ب. قرارداد و قانون الحاق دو تبصره به ماده 15 قانون عملیات بانکی بدون ربا مصوب سال 1376 ومقررات مواد 198 و 515 و 519 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امورمدنی محکومیت تضامنی خواندگان به شرح خواسته را استدعا نموده است با تعیین وقت رسیدگی طرفین دعوت شده اند در جلسه دادرسی مورخ 1394/08/27 وکیل خ. ح. ی. خواندگان حاضر نشده اند وکیل خواهان ب. ش. د. تقدیمی رسیدگی و صدور حکم را درخواست نموده، در قبال پرسش های دادگاه توضیح داده است برابر قرارداد مبلغ 480 میلیون ریال اصل تسهیلات بوده که مبلغی از آن داده شده و در زمان اعطاء تسهیلات اصل تسهیلات 468/552/283 ریال بوده و سود متعلقه به آن 57/763/138 ریال م. ب. که اصل و سود آن به میزان خواسته است. نرخ سود اعلامی در قرارداد 27 درصدبرای تخلف مشتری است و نرخ آن در زمان اعطاء تسهیلات همان 27 درصد بوده است. و براساس آن سود محاسبه شده است سپس دادگاه با ختم رسیدگی به شرح دادنامه شماره --- - 1393/08/27 این چنین رای می دهد... با دقت در قرارداد ابرازی ضمن اینکه حسب اعلام وکیل خواهان مبلغی از اصل تسهیلات پرداخت شده ومانده اصل تسهیلات سهمی بانکی به میزان 468/552/383 ریال م. ب. و از طرفی از آنجا که قرارداد فیمابین یک قرارداد مشارکت بوده که برابر قانون مدنی درمبحث شراکت فرض نرخ قطعی برای یک طرف قرارداد امری ناپذیرفتنی است چرا که تصریح مواد 584/577/575/571 قانون مدنی حکایت از آن دارد. که هریک از شرکاء در مورد زیان حاصله از سرمایه گذاری شریک می‌باشند و به میزان سرمایه آنها خواهد بود اینکه خواهان در قرارداد به طور قطعی برای خود سودی متصور باشد و همان را مطالبه نماید در قرارداد مشارکت غیرقابل پذیرش است و چنین قراردادی غیرقابل اثرحقوقی است واینکه وجه حاصله از شراکت منجر به سوددهی شده یا خیر نیازمند به ارائه دلایل داشته که خواهان دلیلی به این امر ارائه نداشته است و از طرفی محاسبه نرخ سود 27 درصد اعلامی در صورت تخلف هم تنها از زمان مطالبه برابر ماده 522 قانون آیین دادرسی مدنی قابل محاسبه خواهد بود در حالی که هیچ دلیلی به مطالبه آن قبل از تقدیم دادخواست ارائه نشده است. علی رغم اینکه این میزان نرخ هم در سال اعطاء تسهیلات برخلاف مصوبات شورای پول و اعتبار و بانک مرکزی است که متولیان موسسات بانکی و پولی کشور می‌باشند اینکه از سوی هربانک برخلاف مصوبات بانک مرکزی سودی محاسبه گردد. مخالف نظم بانکی کشور برابر ماده 10 قانون مدنی م. ب.. بدین نحو ادعای خواهان در نظر دادگاه تنها به میزان باقیمانده اصل تسهیلات مشارکتی وارد بوده و حکم به محکومیت تضامنی خواندگان به پرداخت مبلغ چهارصد و شصت وهشت میلیون و پانصدوپنجاه و دو هزار و سیصد و هشتاد وسه ریال بابت اصل خواسته و پرداخت خسارات تاخیر تادیه آن از تاریخ 1392/04/03 تا زمان اجرای حکم برابر نرخ توافقی 27 درصد وپرداخت... هزینه دادرسی وحق الوکاله وکیل مرحله بدوی د. ح. خ. محکوم می‌نماید. نسبت به مازاد خواسته و نیز خسارات تاخیر تادیه تا زمان تقدیم دادخواست به لحاظ عدم استحقاق حکم به بی حقی خواهان صادر می‌نماید وکیل خ. ن. ب. قسمت اخیر رای اعتراض فرجام خواهی نموده پس از جری تشریفات و تبادل لوایح به دیوان عالی کشور ارسال و حسب دستور جهت رسیدگی به این شعبه ارجاع شده است. مفاد لایحه اعتراض تکرار مطالب قبلی است. عندالزوم مشروح آن هنگام شور قرائت می‌گردد.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید پس از قرائت گزارش آقای … ممیز واوراق پرونده مشاوره نموده چنین رای میدهد: رای شعبه دیوان عالی کشور اعتراض فرجام خواهی بانک... مازندران با وکالت آقای ع. د. ع. نسبت به آن بخش از دادنامه شماره --- - 1393/08/27 شعبه سوّم دادگاه عمومی حقوقی شهرستان بابلسر که متضمن رد دعوی مطالبه خسارات تاخیر تادیه وفق قرارداد مشارکت مدنی م. ب.. وارد است زیرا اولا: مفاد و مدلول قرارداد مشارکت فی مابین به شماره 91056678360 - 1391/06/28 به لحاظ مقررات ماده 10 قانون مدنی در رابطه حقوقی و قراردادی معتبر و محل استناد بوده است. ثانیا: تعیین سود مشارکت ثابت به موجب قرارداد یاد شده برخلاف استدلال محکمه از موجبات بطلان عقد مشارکت نیست ثالثا: مطابق مقررات قسمت اخیر ماده 522 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امور مدنی مصالحه و توافق طرفین قرارداد در تعیین میزان خسارات تاخیر تادیه بلااشکال وفاقد ایراد شرعی و قانونی م. ب.. رابعا- استدلال محکمه علی الظاهر براساس استنباط شخصی از موضوع م. ب.. و انطباقی با موازین قانونی مربوطه و مفاد قرارداد طرفین و مستندات ابرازی ندارد. لذا با پذیرش اعتراض فرجامی مستند به بند دوّم ماده 371 وماده 374 قانون آیین دادرسی مذکور رای فرجام خواسته در خصوص مورد اعتراض نقض و به تجویز مقررات بند الف ماده 401 همان قانون رسیدگی مجدد را به شعبه هم عرض صادر کننده حکم منقوض ارجاع می‌نماید.