تفسیر فوریت در فسخ نکاح

رأی خلاصه جریان پرونده وکیل ف. خ. د. تاریخ ۱۳۹۷/۹/۷ د. ب. ط. ف. خ. ب. خواسته فسخ نکاح به دلیل تدلیس تقدیم کرده و توضیح داده است.موکل در تاریخ ۱۳۹۶/۳/۲۳ در دفترخانه رسمی ازدواج و عقد نموده است.که متاسفانه زوجه محترمه قبلا یکبار ازدواج نموده وبا علم و اگاهی نسبت به این مورد و عدم باکرگی به این عنوان که دوشیزه م. ب.. با موکل عقد می نماید. و بعداز یک ماه موکل از طریق اشنایان همسر قبلی زوجه متوجه امر می گردد. جلسه شعبه *در تاریخ ۹۷/۱۱/۱ تشکیل شد و دادگاه اظهارات طرفین را استماع کرده است.زوج و وکیلش بر مفاد دادخواست تاکید کرده اند و زوج نحوه مطلع شدنش از مدخوله بودن زوجه را توضیح داده است.و وکیل خوانده دعوای خواهان را رد کرده است.و اظهار داشته مستند به دلیلی مثبت و صرفنظر ازصحت و سقم این ادعا و اگر پس از مدت کوتاهی متوجه شده چرا ۷ یا ۶ ماه پس از ان اعلام فسخ کرده است؟ و سپس زوج توضیحاتی راجع به زمان اطلاع خود دارد. که وکیل ز. ا. د. است.حدود ۱/۵ ماه تا ۲ ماه از زمان اطلاع از باکره نبودن به زعم زوج تا زمان ارسال اظهارنامه بنا بر اعلام فسخ سپری شده و فوریت منقضی شده است. دادگاه دستور معرفی زوجه به پزشکی قانونی به منظور اظهارنظر راجع به مدخوله بودن زوجه و زمان ان و نیز استعلام از دفترخانه ازدواج ۳۳ کاشان راجع به علت مثبت نکاح در تاریخ ۹۶/۴/۱ و نیز تعیین وقت رسیدگی جهت استماع شهادت شهود طرفین و مطالبه پرونده استنادی *شعبه ۸ حقوقی سابق ( ۲ خانواده فعلی ) و اخطار به وکیل خواهان جهت ارائه یک نسخه از هر دو اظهارنامه صادر می کند که وکیل خ. ط. ل. مورخ ۹۷/۱۱/۸ تصویر اظهارنامه ها را ارائه و توضیحاتی می دهد و سردفتر ازدواج ۳۳ کاشان پاسخی به انضمام تصاویر اوراق مربوط به شرح اوراق ۳۲ تا ۳۸ پرونده ارسال میکند و دادگاه از دفترخانه طلاق شماره ۱۵ مطالبه یک نسخه رونوشت دقیق و کامل طلاق نامه شماره ۳۶۵۶ مورخ ۸۶/۱/۸ مربوط به س. م. د. و ف. س. م. را مطالبه می کند که تصویری از طلاق نامه به شرح برگ ۴۰ پرونده ضمیمه شده است. در تاریخ ۹۷/۱۰/۲۵ زوجه به طرفیت زوج دادخواست مطالبه مهریه می کند که پیوست پرونده است. جلسه دادگاه در تاریخ ۹۷/۱۲/۸ تشکیل شده است.و دادگاه قرار رسیدگی توامان در پرونده فسخ نکاح و مهریه را صادرمی کند و از طرفین و شهود تعرفه تحقیق به عمل اورده است. زوجه دادخواست مطالبه نفقه تقدیم کرده که پیوست شده است.و دادگاه در تاریخ ۹۸/۱/۲۰ پرونده استنادی واصله به شماره *شعبه ۲ خانواده ( ۸ حقوقی سابق ) را ملاحظه و خلاصه مندرجات ان را منعکس نموده است.نامه پزشکی قانونی مورخ ۱۳۹۸/۲/۵ در صفحه ۹۵ پرونده حاکی است.از صاحب عکس الصاقی خانم ف. س. م. خ. فرزند س. در تاریخ ۹۸/۲/۵ ساعت ۹/۳۰ صبح معاینه به عمل امد پرده بکارت از نوع حلقوی قابل اتساع و متسع و مدخوله است.ضمنا نامبرده در تاریخ ۹۵/۸/۸ نیز در این مرکز تحت معاینه قرار گرفته که تصویر ان به پیوست ارسال می کرد و در نامه اخیرالذکر نیز قید شده است.پرده بکارت از نوع حلقوی ارتجاعی و مدخوله است. دادگاه به منظور بررسی ادله جدید وقت رسیدگی تعیین می کند و درتاریخ ۹۸/۳/۷ پس از استماع اظهارات طرفین و اخذ نظر قاضی مشاور خانواده مبادرت به صدور دادنامه ۰۳۵۲ ۱۳۹۸/۳/۲۵ به شرح اتی می کند. ( در خصوص دعاوی ۱ ) م. ی. ا. فرزند ح. با وکالت م. ع. ن. ز. ص. فرزند ز. ، وکیل دادگستری به طرفیت ف. س. م. خ. فرزند س. ع. با وکالت س. م. م. ، وکیل دادگستری دایر بر فسخ نکاح به جهت تدلیس از طریق عدم اطلاع دادن مدخوله بودن / شدن ناشی از ازدواج سابق و ۲ ) ف. س. م. خ. فرزند س. ع. با وکالت م. م. به طرفیت م. ی. ا. فرزند ح. دایر بر مطالبه مهریه به میزان / تعداد ۲۶۴ قطعه سکه طلای تمام بهار ازادی و مطلق خسارات دادرسی و ۳ ) زوجه مذکور به طرفیت زوج مذکور دایر بر مطالبه نفقه ایام گذشته و معوقه از تاریخ وقوع عقد نکاح ( ۹۶/۴/۱ ) تا صدور و اجرای حکم با جلب نظر کارشناس رسمی دادگستری و مطلق خسارات دادرسی ، نظر به مفاد دادخواست تقدیمی از سوی زوج و فتوکپی مصدق اوراق و رونوشت سند رسمی نکاحیه و سجلی مشارالیه به شماره ترتیب ۳۴۶۲ مورخ ۹۶/۴/۱ دفترخانه *که طی ان رابطه ی زوجیت دائم ( وقوع عقد نکاح دائم ) طرفین صرف نظر از اینکه به نحو صحت بوده یا خیر و در ادامه به ان پرداخته خواهد شد ، محرز است.و اینکه عقد نکاح به فسخ یا به طلاق یا به بذل مدت ( مورد اخیر مربوط به عقد انقطاع است. ) منحل می شود. و در مانحن فیه زوج مدعی و *به انحلال و منحل شدن ان است.و مساعی دادگاه در جهت منصرف شدن زوج از خواسته اش بی نتیجه بوده و ب. ت. ب. اظهارات زوج و وکیل وی در جلسات دادرسی دادگاه وطی لوایح تقدیمی به شماره ۷۵۰۰۶۱۳ مورخ ۹۷/۱۱/۱ و ۱۶۷۹۰۳۷ ۹۷ مورخ ۹۷/۱۱/۸ و ۱۸۸۷۸۴۶ ۹۷ مورخ ۹۷/۱۲/۸ و خلاصه اینکه چون براساس عرف وصف بکارت زوجه و دوشیزگی وی ، عقد نکاح متبانیا ( مبنیا ) بر ان واقع شده است.و زوج مدعیست از وی مخفی شده است.و پس از وقوع عقد از ان مطلع شده و به محض اطلاع از این مهم که به همین جهت حق فسخ دارد. ، اعمال حق فسخ خویش را به زوجه اعلام نموده است ، خواستار احراز و تایید ان جهت انحلال نکاح خویش با زوجه و ثبت ان م. ب.. و ب. ت. ب. سابقه ی ازدواج قبلی زوجه و اگرچه به موجب سند رسمی اسما اقرار نامه غیر مالی تنظیمی در دفترخانه اسناد رسمی *تحت شماره ۳۴۶۸۰ مورخ ۹۶/۳/۲۲ که اثر انگشت متعلق به زوج ذیل ان نقش بسته است ، تصریح شده ، … زوج اعلام نمود در زمان خواستگاری از زوجه و قبل از وقوع عقد از موضوع طلاق همسرش مطلع شده و متن حکم دادگاه – طلاق توافقی از نوع قبل از نزدیکی و از قسم باین با قید غیر مدخوله بودن زوجه بر اساس اقرار و اظهار طرفین با بذل مطلق حقوق مالی از سوی زوجه – و طلاق نامه تنظیمی و موضوع غیر مدخوله بودن زوجه ( باکره بودن ) مطلع و در اینده ب. ت. ب. اشراف به موضوع ادعا و اعتراضی نخواهم داشت … " و لیکن این سند از حیث مفاد و مندرجات نه تنها اطلاع و مطلع بودن زوج از مدخوله بودن زوجه و رضایت به ازدواج با وی با وصف مدخوله بودن وی را به اثبات نمی رساند بلکه حساسیت زوج را به این مهم که زوجه می بایست باکره و دوشیزه و غیر مدخوله – هر چند که سابقه ازدواج داشته است.– باشد. ، به ذهن متبادر می نماید. و با عنایت به مندرجات سند رسمی طلاق زوجه با همسر اولش به شماره ترتیب ۳۶۵۶ مورخ ۱۳۹۶/۱/۸ *، اولا قید و صفت و یا پیشوند " دوشیزه " در ابتدای نام زوجه در صفحه بعد در بخش مشخصات شخص طلاق داده شده قید نشده است.و ثانیا در صفحات ۶ و ۷ ان ملاحظه می شود. و به نظر می رسد عبارت باکره نمی باشد. با دست کاری به " م. ب.. " تغییر یافته این در حالی است.که متعاقبا تصریح شده " مدخوله از نوع حلقوی و ارتجاعی " که خود نقیض عبارت " باکره م. ب.. " است. ( چهار سطر انتهای صفحه ۶ ) و بر خلاف مندرجات گواهی عدم امکان سازش صادره از سوی دادگاه ، صیغه طلاق خلعی مدخوله نوبت اول جاری شده است. ( سطر اول صفحه ۷ ) که این مهم بر خلاف اظهار زوجه مبنی بر اینکه باکره بوده و غیر مدخوله از شوهر اول خویش بوده ، م. ب.. و ب. ت. ب. اعلامیه ازدواج ارائه شده از سوی دفترخانه ازدواج ۳۳ کاشان به دنبال استعلام دادگاه که ملاحظه می شود. در ابتدای بند نام و مشخصات زوجه از کلمه " دوشیزه " استفاده نشده است. ( ازدواج زوجه با خواهان فسخ ) و نیز ب. ت. ب. مندرجات اعلامیه طلاق زوجه با همسر اولش که تصریح شده مطلق حقوق مالی از سوی زوجه بذل شده و … و زوجین حسب اقاریر خویش و گواهی پزشکی و تایید دادگاه و مرکز مشاوره ، زوجه باکره نمی باشد. و مدخوله از نوع حلقوی ارتجاعی و باردار نمی باشد. و … صیغه طلاق خلعی مدخوله نوبت اول جاری شد و … و با لحاظ مفاد و مودای گواهی گواهان و مطلعین معرفی شده از سوی زوج در دادگاه و با بررسی مطالب و مفاد محتویات پرونده طلاق توافقی زوجه با همسر سابقش به شماره کلاسه بایگانی *که طی ان علاوه بر موارد پیش گفت که دلالت بر و حکایت از مدخوله بودن و غیر باکره بودن زوجه مطلقه پیش از ازدواج با زوج حاضر دارد. ، مسوول اورژانس اجتماعی کاشان طی نامه شماره ۶۴۴ مورخ ۹۵/۸/۱۰ اعلام نموده ، " … زوجین یک سالی است.که عقد کرده اند. ازدواج انها به وصال رسیده است.ولی فرزند ی ندارند … " و اگر چه طرفین در سطر اخر شرح دادخواست مورخ ۹۵/۷/۱۳خویش اظهار داشته اند عروسی نکرده اند و زوجه دوشیزه است.و در جلسه ی رسیدگی ۹۵/۷/۱۳ تصریح شده و به امضای طرفین رسیده که … زوجه حسب اظهار طرفین دوشیزه است.و از ناحیه ی زوج غیر مدخوله است.… ، لیکن در همان پرونده ، پزشکی قانونی طی نظریه شماره ۷۲۲۴/م/۲/۳ مورخ ۹۵/۸/۸ در پرونده *اعلام نموده ، در تاریخ اخیر الذکر به ساعت ۸:۱۵ از ناحیه زوجه معاینه به عمل امده و پرده بکارت وی از نوع حلقوی ارتجاعی و مدخوله است.و اگر چه به تاریخ ۹۵/۹/۳دادنامه طلاق ( از نوع زن غیر مدخوله و از قسم باین ) صادر شده ولیکن پس از ان ز. ط. ل. ی تقدیمی خویش به دادگاه به تاریخ ۹۵/۹/۱۴ اقرار نموده ، … در اولین دادگاه مطرح کردم که رابطه زناشویی نداشتیم چون اطلاع کافی از این موضوع نداشتم چون حین رابطه هیچ خونریزی نداشتم و خبر نداشتم که عمل دخول انجام شده و بعد از رفتن به پزشکی قانونی و مطرح کردن اینکه خونریزی و دردی نداشتم ولی نزدیکی داشته ام پزشک دخول حساب اورد و از قاضی می خواهم که به پرونده ما رسیدگی کند و رای مجدد صادر شود. و از طرف ایشون مورد دخول قرار گرفتم و همسرم به این موضوع اقرار دارد. و در جلسه ی دادگاه هیچ اطلاعی در این مورد نداشتم که در جلسه مطرح کنم که رییس وقت شعبه ذیل این لایحه ی متضمن اقرار جدید زوجه مرقوم نموده ، … از موارد صدور رای تصحیحی نیست صرفا در صورت معرفی زوجه به دفتر طلاق به دفتر خانه اعلام شود. که زوجه حسب اظهارات اخیر خویش و گواهی پزشکی قانونی و نظریه مرکز مشاوره خانواده مدخوله م. ب.. و در صورت طلاق باید از تاریخ وقوع طلاق سه طهر عده نگه دارد. و مراتب نیز حضورا به زوجه اعلام و اخطار گردیده است.و از سویی دیگر اگر چه زوجه و وکیل وی شدیدا منکر دعوی و خواسته ی مطروحه از سوی زوج هستند مبنی بر اینکه ، زوجه به اشتباه نزد پزشکی قانونی و دادگاه به جهت عدم اطلاع از این مهم که منظور از رابطه داشتن تا چه حدی نزدیکی و دخول نامیده می شود. ، اقرار به مدخوله بودن کرده و پزشکی قانونی اگر چه قید نموده که از وی بدوا معاینه به عمل اورده و لیکن معاینه ای به عمل نیاورده و به اظهار وی اکتفا کرده اند ، ب. ت. ب. تفاصیل و ادله پیش گفت بلاوجه تشخیص داده می شود. و متکی به ادله محکمه پسند و اقناع اور و قانونی نیست ( مدخوله شدن زوجه از همسر اولش محرز است.صرف نظر از اینکه پس از ازدواج دوم از ناحیه ی زوجم. ی. ا. –نیز مورد نزدیکی و دخول قرار گرفته است.یا خیر ) و با عنایت به مفاد و مندرجات سند اظهار نامه ی رسمی به شماره ۳۶۳۱ مورخ ۹۶/۱۱/۱۷ تنظیمی از سوی زوج خطاب به زوجه مبنی بر اینکه بعد از مراسم عقد متوجه شده که زوجه باکره نبوده و این مهم برای وی و خانواده اش مشکل سازشده … ب. ت. ب. تدلیس در نکاح و پنهان کاری و مطلع شدن فعلی ( فعلا /درحال حاضر ) به زوجه اظهار نموده ( دو برگ اظهار نامه تحویل و ابلاغ به مادر زوجه شده است. ) ظرف یک هفته نسبت به فسخ نکاح اقدام توافقی نماید. والا با اقدام و ادعای …. جوابگو باشید که البته پاسخی و دفاعی از جانب زوجه در ستون اظهارشونده ( مخاطب ) درج نشده است.که ب. ت. ب. نحوه اظهارات زوج و وکیل وی و لحاظ زمان اطلاع یافتن زوج به علت فسخ و نیز علم یافتن وی به حق فسخ و فوریت ان مشخصا براساس عرف و عادت ، خیار فسخ اعمال شده از سوی زوج به تاریخ ۱۳۹۶/۱۲/۲۰ ( تاریخ ابلاغ قانونی اظهارنامه به زوجه ) قانونی و صحیح م. ب.. و به عبارتی دیگر ساقط نگردیده است.و نیز وصف بکارت زوجه پیش از وقوع عقدنکاح خصوصا دائم براساس عرف حاکم بر فرهنگ کشور *به نحو ضمنی و متبانیا پذیرفته شده و جاریست و لزومی به تصریح ان نبوده است.و از سویی دلیل و قرینه ای محکمه پسند که حاکی از این مهم باشد. که ، زوج با علم و اطلاع به اینکه زوجه مدخوله است.و پذیرفته و رضایت دارد. که در این شرایط با وی ازدواج نماید. ، ارائه نشده و تحصیل نگردیده است.و با کسب نظر از قاضی محترم مشاور و اینکه از ناحیه زوجه و وکیل وی دلیل و یا مدرکی که بتواند موجبات بی حقی زوج و یا بطلان دعوی را برای محکمه به نحو قانونی و محکمه پسند و اقناع و علم اور فراهم اورد ، ارائه نشده و به دست نیامده است.و ضمن احراز موجبات پذیرش خواسته و وارد و ثابت تشخیص دادن دعوی زوج و به استناد مواد ۱۲۵۷ و۱۱۲۰ و۱۱۲۸ و۱۱۳۱ از قانون مدنی و ۱۹۸ از قانون ایین دادرسی مدنی ، حکم بر تایید و اعلام فسخ نکاح دائم طرفین اعمال شده از سوی زوج به تاریخ ۹۶/۱۲/۲۰ و در نتیجه منحل شدن عقد نکاح دائم انها به جهت فسخ که صحیحا این خیار فسخ واقع شده است ، صادر و اعلام می نماید. در فسخ نکاح رعایت ترتیباتی که برای طلاق مقرراست شرط نیست و به محض قطعیت یافتن این حکم به درخواست خواهان ( محکوم له ) مراتب قابل ثبت است.و بلکه براساس ماده ۲۰ و۴۹ از قانون حمایت خانواده جدید محکوم له فسخ نکاح ملزم به ثبت ان است.و اما درخصوص دعوی مهریه زوجه که در واقع خواستار مهرالمسمی خویش شده است ، ب. ت. ب. فسخ نکاح وی با زوج و صرف نظر از اینکه از ناحیه زوج مدخوله است.یا خیر دیگر مستحق مهرالمسمی نیست و اگر بعدا و بر فرض قطعیت یافتن فسخ نکاح خواستار مهرالمثل گردید.بدوا بایست نزدیکی و دخول ز. ن. ب. وی احراز و پس از اثبات احقاق حق نماید. و درصورت صدور حکم قطعی مبنی بر بطلان فسخ نکاح و یا احراز بی حقی زوج در این خصوص و بالحاظ سایر شرایط قانونی مجددا حق طرح دادخواست مطالبه مهرالمسمی را دارد. و به هرحال در شرایط حاضر دعوی مطالبه مهریه قابلیت شنیدن ندارد. و با کسب نظر از قاضی محترم مشاور و به استناد ماده ۲ قانون ایین دادرسی مدنی ، قرار عدم استماع دعوی زوجه صادر و اعلام می نماید. و درخصوص دعوی نفقه زوجه ، ب. ت. ب. صدور حکم فسخ نکاح طرفین و به عبارت دیگر احراز این مهم که نکاح به طور صحت واقع نشده است.و در نتیجه زوج تکلیفی به پرداخت نفقه ندارد. ، فلذا تا زمانی که حکم قطعی پیرامون خواسته زوج صادر نشده است.این دعوی نیز قابلیت شنیدن ندارد. چرا که بر فرض قطعیت یافتن ، زوجه حقی به نفقه نخواهد داشت و بر فرض احراز بی حقی زوج ، زوجه پس از اثبات استحقاقش به نفقه مستحق ان خواهد بود و با کسب نظر از قاضی محترم مشاور و به استناد ماده ۲ از قانون ایین دادرسی مدنی ، قرار عدم استماع دعوی زوجه را صادر و اعلام می نماید. این ارای حضوری و درخصوص فسخ نکاح بدوا ظرف بیست روز از تاریخ ابلاغ قابل اعتراض در محاکم تجدیدنظر *و سپس ظرف ۲۰ روز قابل فرجام خواهی در دیوان عالی کشور است.و درخصوص عدم استماع ها صرفا به شرح پیش گفت قابل تجدیدنظر است. ) با تجدیدنظر خواهی از این رای شعبه *مبادرت به صدور دادنامه فرجام خواسته مبنی بر تایید دادنامه بدوی می کند و با فرجام خواهی از این رای و انجام تبادل لوایح پرونده به دیوان عالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است.متن لوایح مربوط هنگام شور قرائت می شود. هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل شد و پس از بررسی محتویات پرونده و قرائت گزارش عضو ممیز و انجام مشاوره به شرح اتی رای صادر می شود. رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی واجد ایراد موثری نیست که موجب نقض دادنامه فرجام خواسته شود. دادنامه مذکور که بر اساس ادله موجود به ویژه نظریه های پزشکی قانونی در سالهای ۱۳۹۵ و ۱۳۹۸ و نیز صورتجلسه طلاق و تحقیقات به عمل امده صادر شده است.از لحاظ رعایت اصول دادرسی و انطباق با موازین قانونی فاقد اشکال است.و تشخیص اینکه اقدام زوج به فسخ نکاح در زمان متعارف انجام شده است.بسته به مجموع شرایط و اوضاع و احوال برعهده دادگاه صادرکننده است.لذا به استناد ماده ۳۷۰ قانون ایین دادرسی در امور مدنی ضمن رد فرجام خواهی دادنامه فرجام خواسته ابرام و پرونده اعاده می شود. شعبه * مستشار: غ. ص. عضو معاون: م. ش. ح. پ. فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی