رأی خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 19/10/88 آقای … با وکالت آقای ش. به طرفیت خانم … دادگستری خوی نموده که به شورای اختلاف ارجاع شد. وکیل خ. ت. د. است زوجین در تاریخ 28/7/87 ازدواج کردند در اثر عدم رفت وآمد زوج در اوایل متوجه عقب ماندگی ذهنی زوجه نشده است پس از اطلاع جریان را با خانواده اش در میان گذاشت و درخواست حل وفصل موضوع نمود در این خلال پدر زوجه فوت نمود زوج در وضعیت پیش آمده موضوع را پیگیری نکرد و بلاتکلیف ماند حال با عنایت به ماده 1121و 1128 ق.م تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح را دارد.
شورا طرفین را دعوت نمود در روز موعود وکیل خواهان حاضر شد ولی شورا پرونده را به دادگستری ارسال داشت. پرونده به شعبه ششم دادگاه عمومی خوی ارجاع شد و آن شعبه طرفین را دعوت نمود. در تاریخ 28/2/89 وکلای طرفین حاضر شدند وکیل زوج گفت خوانده مبتلا به عقب ماندگی ذهنی است و نظر پزشکی قانونی باید جلب شود و زوج هم که در جلسه حاضر بود گفت همسرم عقب ماندگی ذهنی دارد بعد از عقد متوجه شدم و قبل از عقد از آن بی اطلاع بودم وکیل خ. ا. د.: موکله مبتلا به جنون نمی باشد و عقب ماندگی ذهنی ندارد و صرف عقب ماندگی ذهنی موجب فسخ نمی شود در مادتین 1121 و 1123 ق.م موارد فسخ تبیین شد و خواهان اقرار دارد که زوجه جنون ندارد.
تقاضای رد ادعای خواهان را دارم. دادگاه قرار ارجاع زوجه به پزشکی قانونی صادر کرد. پاسخ پزشکی قانونی شهرستان خوی این است: خانم … الحاقی به همراه همسرش یا هر فرد ادعاء کننده به پزشکی قانونی مراجعه نمایند (ص 39). دادگاه طرفین را دعوت نمود وکلای آن ها در تاریخ 9/5/89 حاضر شدند. وکیل زوج گفت موکل آماده برای مراجعه به پزشکی قانونی است. وکیل زوجه گفت: زوج اول باید هجر موکله را ثابت کند بعد ادعای فسخ نماید معرفی موکله به پزشکی قانونی جواز قانونی ندارد و این اقدام جز تحصیل دلیل برای زوج نخواهد بود در صورتی که دادگاه اصرار داشته باشد موکله حاضر است به مشاوره برود.
دادگاه دستور معرفی زوجه به پزشکی قانونی را صادر نمود و وکیل زوجه را مکلف به معرفی وی نموده است. دادگاه زوج را هم به پزشکی قانونی معرفی کرد که نتیجه آن این است که: آقای ق.ش. بیماری روانی ندارد. (ص 47) زوجه حاضر شد و نامه معرفی به پزشکی قانونی به وی داده شد. (49 ـ 23/5/89) وکیل ز. ط. ل. ای به دادگاه اعلام کرد که پزشکی قانونی از معاینه موکله امتناع نمود. دادگاه مجدداً زوج و زوجه را جهت معاینه و مشاوره به پزشکی قانونی معرفی نمود.
(51 ـ 26/5/89) ولی پاسخ واصل نشده است. دادگاه در وقت احتیاطی مورخ 15/6/89 دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین جهت اخذ توضیح از طرفین درباره علت عدم ارائه نظریه پزشکی قانونی را صادر کرد. اخطاریه به وکلای طرفین ابلاغ شد. در تاریخ 27/7/89 زوج و وکیل وی حاضر شد ولی زوجه حاضر نشد. وکیل او حاضر شد. وکیل زوج گفت: موکل در جلسه حاضر است و گواهی پزشکی قانونی را ارائه داده ولی زوجه عملاً از حضور در پزشکی قانونی استنکاف و خودداری می کند ابلاغ اخطاریه های سابق به ایشان دلیل بر این مدعی است نظر به عدم حضور و عدم معرفی به پزشکی قانونی ظهور در اثبات ادعای موکّل را می رساند.
ضمناً زوجین رابطه زناشویی نداشته اند تقاضای صدور حکم را دارم. وکیل زوجه گفت: با تماس تلفنی موکل جهت عزیمت به دادگاه از منزل خارج شدند و هم اکنون در جلسه حاضر شدند و علت عدم حضور به پزشکی قانونی عدم هماهنگی است و بعد همان مطالب گذشته را تکرار و اضافه کرد، خواهان طی احکامی از بدوی و تجدیدنظر محکومٌ به پرداخت نفقه شد و در دادگاه ها به ادعای بی اساس زوج در پاره عقب ماندگی ذهنی توجه نشده است. زوجه حاضر شد و گفت نزدیکی انجام نشده و باکره هستم و حاضرم با زوج به پزشکی قانونی مراجعه کنم.
دادگاه طی نامه ای زوجین را به پزشکی قانونی معرفی نمود ولی نامه پزشکی قانونی حاکی است زوجه به پزشکی قانونی مراجعه نکرده است (ص 68) وکیل ز. ط. ل. به لحاظ اینکه زوجه عملاً با عدم مراجعه به پزشکی قانونی باعث اطاله دادرسی می شود تقاضای تصمیم شایسته را نموده است. دادگاه در تاریخ 15/8/89 طی تصمیمی مبنی بر قرار اناطه به این نحو: «خوانده علی رغم چندین مرتبه معرفی به پزشکی قانونی نسبت به آن اقدامی نکرده است که خود قرینه بر صحت ادعای خواهان است چون ادامه رسیدگی مستلزم اثبات محجوریت خوانده و نصب قیم است لذا مقرر است وقت نظارت تعیین و تا وکیل زوج با طرح دعوی در خصوص محجوریت و اخذ حکم و تعیین قیم اقدام و نتیجه را به دادگاه اعلام دارد.
(ص 72)»; رسیدگی را متوقف نموده است. النهایه در همان تاریخ 15/8/89 طی تصمیمی به این شرح که زوجه علی رغم معرفی های متعدد به پزشکی قانونی مراجعه ننموده و موجب اطاله دادرسی شده است که قرینه بر عقب ماندگی ذهنی اوست. ن. ب. ا. ضرورت دارد از طرفین تحقیقات لازم به عمل آید درباره: شرط ضمن عقد، تدلیس، شرط صفت کمال، توصیف آن قبل از عقد، وقوع عقد مبنیاً علیه، تحقق تدلیس، عملیات مدلّس، مقرر داشته وقت رسیدگی تعیین و طرفین دعوت شوند.
(ص 73) در جلسه مورخ 15/9/89 طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند و اعلام داشته اند قصد سازش دارند. جلسه دادگاه تجدید شد و وقت جلسه بعدی حضوراً به همه ابلاغ گردیده است. در تاریخ 25/10/89 طرفین و وکلای آن ها اعلام نمودند که سازش انجام و طرفین حاضرند به پزشکی قانونی معرفی شوند. دادگاه اقدام نمود. پزشکی قانونی اعلام نمود تا تاریخ 8/12/89 طرفین اقدام به حضور در پزشکی قانونی ننموده اند. دادگاه مجدداً طرفین را جهت تحقیق دعوت نموده است.
در جلسه مورخ 28/2/90 طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند وکیل زوج ضمن تکرار مطالب گذشته اضافه نمود که دادگاه تابه حال 6 بار زوجه را به پزشکی قانونی معرفی نمود ولی وی مراجعه به آن مرجع ننموده است. وکیل زوجه هم ضمن تکرار مطالب گذشته ادعا کرد که این موکّله به پزشکی قانونی مراجعه ننموده صحیح نیست بلکه خود شخصاً نامه را تسلیم کرده است. تدلیسی از ناحیه موکله صورت نگرفت شرط صفت خاص یا شرط کمال در عقد نبود اثبات عقب ماندگی ذهنی زوجه با زوج است.
وکیل زوج تقاضای معرفی زوجه به پزشکی قانونی را مجدداً تکرار نموده است. دادگاه قرار تحقیق محلی را صادر کرد و طرفین را هم دعوت نمود برای اجرای قرار. در تاریخ 18/4/90 خواهان و وکیل وی و وکیل خوانده حاضر شدند. وکیل زوج گفت تحقیق و معاینه محل ب. ت. ب. اینکه خانواده زوجه مستأجرند و هرچند وقت در یک محل زندگی می کنند شهرستان کوچک است و خوانده زن م. ب. مناسب و مؤثر نیست تقاضای معرفی به پزشکی قانونی را دارم. وکیل زوجه اعلام آمادگی برای اجرای قرار تحقیق محلی نموده است و اضافه کرد به دلیل عدم وجود ادله اثباتی بر جنون زوجه تقاضای رد ادعای زوجه را دارم.
دادگاه مصاحبه حضوری زوجه را ضروری دانسته دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین را صادر کرد. و دستور داد در اخطاریه وکیل زوجه قید شود تا موکله را حاضر نماید. جلسه دادگاه در تاریخ 23/5/90 تشکیل شد طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند دادگاه در جهت اختبار از زوجه سؤالاتی نموده که وی پاسخ داده است: ف.ز. هستم، تا پنجم ابتدایی درس خواندم. در مدرسه ابتدایی شهید ج.، کوچه ق.، از مدرسین فقط آقای ج. یادم هست، شماره حسابی در بانک باز نکردم، برای خرید با والدینم می روم، از اول با مادرم رفتم تنهایی عادت ندارم، روسری را مادرم خرید، قیمت آن هزار تومان م.
ب. (قیمت واقعی) قندان روی میز را دید و گفت قیمت این 15 هزار تومان است (کاملاً غیرواقعی) پدرم فوت کرده تاریخ دقیق فوت را نمی دانم. حدود دو الی سه سال است فوت کرده است. تاریخ تولد من ماه پنجم سال 1369 م. ب.. اصل ما مرندی م. ب. حدوداً پنج ماه در مرند بودیم، اینکه چقدر در شهرستان خوی ساکن هستیم به یاد ندارم، پنج الی شش ماه است با خواهان ازدواج کردم. آدرس دقیق من خیابان شهید الف.کوچه م. پلاک ... م. ب.. پدرم که فوت کرد در شهرستان خوی دفن شد، شماره شناسنامه را نمی دانم، مهریه ام پانصد عدد سکّه بهار آزادی است در شناسنامه تاریخ تولد 1369 م.
ب.. دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره 845 ـ 28/5/90 با این استدلال که خواسته خواهان تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح به علّت عقب ماندگی ذهنی خوانده و دادگاه بر اساس اصل فقهی «استعینوا فی لصناعات باهلها»; رجوع خبره را ضروری دانسته و زوجه را به پزشکی قانونی معرفی نموده است ولی علی رغم دعوت های مکرر زوجه حاضر به معرفی به پزشکی قانونی نشده است و وکیل زوجه هم همکاری ننموده است و در شرایط فعلی یک فرد 22 ساله سالم امورات خود را خود مستقلاً انجام می دهد ولی خوانده چنین عمل نمی کند به نظر دادگاه عقب ماندگی ذهنی زوجه که از مقدمات جنون به حساب می آید محرز است لذا حکم به فسخ نکاح به استناد ماده 1122 ق.م صادر می نماید.
از این رأی توسط وکیل زوجه تجدیدنظرخواهی شد و پرونده به شعبه 5 دادگاه تجدیدنظر آذربایجان غربی ارجاع شد. ایراد وکیل ت. ن. خ. به اختصار این است: عدم توجه دادگاه به اقرار ت. ن. خ. مبنی بر عدم محجوریت موکّل در اولین جلسه رسیدگی، مخالف بودن دادنامه با مقررات و قوانین مدون شرع انور اسلام، عدم عنایت دادگاه بدوی به عدول وکیل ت. ن. خ. از تحقیق محلّی، عدم اعتبار ادعای عدم حضور موکله در پزشکی قانونی جهت کشف حقیقت، عدم تحقق موضوع محجوریت موکله در پرونده و عدم اعتبار ادعای ق.
نبودن موکّله در اداره امورات شخصی خویش دادگاه تجدیدنظر تحقیق در موضوع و معرفی زوجه به پزشکی قانونی را ضروری دانست و وقت رسیدگی تعیین کرد و طرفین را دعوت نمود و در اخطاریه وکیل زوجه قید نمود حضور موکله اش جهت معرفی به پزشکی قانونی ضروری است. در جلسه مورخ 21/9/1390 طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند وکیل ت. ن. خ. ضمن تکرار مطالب گذشته و لایحه تجدیدنظرخواهی اضافه نمودند ت. ن. خ. دو سال بعد از عقد این ادعا را نمود و رعایت فوریت را نکرد و مورد ادعایش یعنی عقب ماندگی ذهنی این موضوع جزء عیوب احصاء شده نیست و پزشکی قانونی کاشف از موضوع نمی باشد.
وکیل ت. ن. خ. پاسخ داد: خواستار معرفی زوجه به همراه موکل به پزشکی قانونی هستم عقب ماندگی ذهنی و محجوریت زوجه با پزشکی قانونی محرز می شود. رعایت فوریت شده است با خانواده زوجه در میان نهاد ... دادگاه زوجه را به پزشکی قانونی معرفی کرده تا در خصوص عقب ماندگی ذهنی اش بررسی شود در نهایت پاسخ داده شد: عملکرد هوشی (زوجه) مرزی (مرز بین عقب ماندگی و حد پایین طبیعی) به ضریب هوشی حدوداً هفتاد و دو (سن عقلانی یازده سال) م. ب. و لکن در حال حاضر علائم حاد برجسته روانی مشهود نیست.
(ص 163) دادگاه از پزشکی قانونی استعلام نمود وضعیت مورد اشاره در پاسخ مذکور از چه تاریخ در زوجه پیدا شد؟ پاسخ داده شد متصل به سن صغر است. (ص 168) دادگاه به طرفین ابلاغ نمود تا نسبت به نظر پزشکی قانونی اظهارنظر نمایند. وکیل زوجه به نظریه پزشکی قانونی استان اعتراض نمود و تقاضای ارجاع به کمیسیون عالی مرکز را دارد. دادگاه تجدیدنظر با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره 425 ـ 29/6/91 با این استدلال: کمیسیون پزشکی قانونی استان زوجه را دارای عملکرد هوشی مرزی (مرز بین عقب ماندگی و حد پایین طبیعی) به ضریب هوشی 72 سن عقلانی 11 سال معرفی نموده و عملکرد هوشی مذکور متصل به صغر است، به موجب ماده 225 ق مدنی که مقرر داشته متعارف بودن امری در عرف و عادت به طوری که عقد بدون تصریح هم منصرف به آن باشد به منزله ترک در عقد است و در چنین مواقعی عیب و نقص عرفاً قابل مسامحه نمی باشد.
در صورت علم و اطلاع از آن، طرف را از عقد منصرف خواهد کرد و در مانحن فیه عیب و وضعیت اعلامی پزشکی قانونی در حال عقد وجود داشته است با اصلاح دادنامه بدوی درباره ماده قانون استنادی رأی بدوی را تأیید نموده است. از این رأی توسط وکیل ز. ف. خ. شد و پرونده به این شعبه ارجاع شده است. خلاصه مفاد ایراد وکیل ف. خ. ضمن تکرار مطالب گذشته این است که: مورد فسخ نکاح جنون است و طبق نظر پزشکی قانونی زوجه جنون ندارد. رعایت ماده 1131 ق.م درباره فوریت هم نشده است و فرجام خوانده خود در اولین جلسه اقرار نموده که خانم … و ماده 225 مربوط به عقود تعاملی است نه عقد نکاح که یک عقد خاص است.
وکیل فرجام خ. پ. د. است که اعتراض وکیل ف. خ. د. حدّی نیست که موجب نقض رأی فرجام خواسته شود. هیأت این شعبه با ملاحظه رأی فرجام خواسته و پرونده امر و قرائت گزارش تهیه شده توسط عضو ممیز و مشاوره چنین رأی می دهد:
رأی شعبه دیوان عالی کشور
رأی اکثریت = دادنامه فرجام خواسته مخدوش است زیرا زوج مدعی جنون زوجه نمی باشد بلکه مدعی عقب ماندگی ذهنی اوست که برابر فتوای حضرت امام (ره) در کتاب ره توشه قضایی (ص 499) عیب مذکور از موارد فسخ نکاح نمی باشد. در صورتی که زوج مدعی شرط سلامت جسمی یا روحی زوجه باشد ولو مبنیاً علیها و دلیلی بر آن اقامه ننموده است در صورت فقد بینه بر اشتراط با قاعده مدعی و منکر باید حل وفصل شود لذا با نقض رأی فرجام خواسته پرونده جهت رسیدگی و رفع نقایص مذکوره به همان شعبه محول می شود.
مستشار شعبه 22 دیوان عالی کشور ـ عضو معاون
الهی ـ جعفری
فهرست
خلاصه جریان پرونده
شعبه دیوان عالی کشور
نقد رأی
تقاضای فسخ نکاح به علت عقب ماندگی ذهنی زوجه
در تاریخ 19/10/88، دادخواستی به منظور فسخ نکاح به دلیل عقبماندگی ذهنی ی. ا. ط. به دادگاه ارائه شد. خ. ب. ا. به مواد 1121 و 1128 قانون مدنی، اظهار داشت که پس از ازدواج از وضعیت طرف مقابل مطلع شده است. طرف مقابل در دفاعیات خود اعلام کرد که موکلش مبتلا به جنون نیست و عقبماندگی ذهنی نمیتواند موجب فسخ نکاح گردد. دادگاه با ارجاع طرفین به پزشکی قانونی و ب. ت. ب. عدم همکاری ی. ا.
ط. در مراجعه به این مرکز، در نهایت حکم به فسخ نکاح صادر کرد. این حکم منجر به تجدیدنظرخواهی و سپس فرجامخواهی گردید. در مراحل تجدیدنظر، دادگاه با استناد به نظریه پزشکی قانونی که وضعیت هوشی طرف مقابل را مرزی توصیف کرده بود، رای بدوی را تایید کرد. در نهایت، دیوان عالی کشور با نقض رای فرجامخواسته، اعلام نمود که ادعای عقبماندگی ذهنی از موارد فسخ نکاح محسوب نمیشود و پرونده را جهت رسیدگی مجدد به شعبه بدوی ارجاع داد.
تاریخ دادنامه قطعی: 1392/03/19
شماره دادنامه قطعی: ---
پیام: عقب ماندگی ذهنی از موارد فسخ نکاح نیست، مگر آنکه عقد متبانیا بر صحت منعقد شده و این امر نیز به اثبات برسد.
رای خلاصه جریان پرونده
در تاریخ 19/10/88 آقای … با وکالت آقای ش. به طرفیت خانم … دادگستری خوی نموده که به شورای اختلاف ارجاع شد. وکیل خ. ت. د. است زوجین در تاریخ 28/7/87 ازدواج کردند در اثر عدم رفت وآمد زوج در اوایل متوجه عقب ماندگی ذهنی زوجه نشده است پس از اطلاع جریان را با خانواده اش در میان گذاشت و درخواست حل وفصل موضوع نمود در این خلال پدر زوجه فوت نمود زوج در وضعیت پیش آمده موضوع را پیگیری نکرد و بلاتکلیف ماند حال با عنایت به ماده 1121 و 1128 ق.م تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح را دارد.
شورا طرفین را دعوت نمود در روز موعود وکیل خواهان حاضر شد ولی شورا پرونده را به دادگستری ارسال داشت. پرونده به شعبه ششم دادگاه عمومی خوی ارجاع شد و آن شعبه طرفین را دعوت نمود. در تاریخ 28/2/89 وکلای طرفین حاضر شدند وکیل زوج گفت خوانده مبتلا به عقب ماندگی ذهنی است و نظر پزشکی قانونی باید جلب شود و زوج هم که در جلسه حاضر بود گفت همسرم عقب ماندگی ذهنی دارد بعد از عقد متوجه شدم و قبل از عقد از آن بی اطلاع بودم وکیل خ. ا. د.: موکله مبتلا به جنون نمیباشد و عقب ماندگی ذهنی ندارد و صرف عقب ماندگی ذهنی موجب فسخ نمی شود در مادتین 1121 و 1123 ق.م موارد فسخ تبیین شد و خواهان اقرار دارد که زوجه جنون ندارد.
تقاضای رد ادعای خواهان را دارم. دادگاه قرار ارجاع زوجه به پزشکی قانونی صادر کرد. پاسخ پزشکی قانونی شهرستان خوی این است: خانم … الحاقی به همراه همسرش یا هر فرد ادعاء کننده به پزشکی قانونی مراجعه نمایند (ص 39 ). دادگاه طرفین را دعوت نمود وکلای آن ها در تاریخ 9/5/89 حاضر شدند. وکیل زوج گفت موکل آماده برای مراجعه به پزشکی قانونی است. وکیل زوجه گفت: زوج اول باید هجر موکله را ثابت کند بعد ادعای فسخ نماید معرفی موکله به پزشکی قانونی جواز قانونی ندارد و این اقدام جز تحصیل دلیل برای زوج نخواهد بود در صورتی که دادگاه اصرار داشته باشد موکله حاضر است به مشاوره برود.
دادگاه دستور معرفی زوجه به پزشکی قانونی را صادر نمود و وکیل زوجه را مکلف به معرفی وی نموده است. دادگاه زوج را هم به پزشکی قانونی معرفی کرد که نتیجه آن این است که: آقای ق.ش. بیماری روانی ندارد. (ص 47 ) زوجه حاضر شد و نامه معرفی به پزشکی قانونی به وی داده شد. ( 49 - 23/5/89 ) وکیل ز. ط. ل. ای به دادگاه اعلام کرد که پزشکی قانونی از معاینه موکله امتناع نمود. دادگاه مجددا زوج و زوجه را جهت معاینه و مشاوره به پزشکی قانونی معرفی نمود.
( 51 - 26/5/89 ) ولی پاسخ واصل نشده است. دادگاه در وقت احتیاطی مورخ 15/6/89 دستور تعیین وقت رسیدگی و دعوت از طرفین جهت اخذ توضیح از طرفین درباره علت عدم ارائه نظریه پزشکی قانونی را صادر کرد. اخطاریه به وکلای طرفین ابلاغ شد. در تاریخ 27/7/89 زوج و وکیل وی حاضر شد ولی زوجه حاضر نشد. وکیل او حاضر شد. وکیل زوج گفت: موکل در جلسه حاضر است و گواهی پزشکی قانونی را ارائه داده ولی زوجه عملا از حضور در پزشکی قانونی استنکاف و خودداری می کند ابلاغ اخطاریه های سابق به ایشان دلیل بر این مدعی است نظر به عدم حضور و عدم معرفی به پزشکی قانونی ظهور در اثبات ادعای موکّل را می رساند.
ضمنا زوجین رابطه زناشویی نداشته اند تقاضای صدور حکم را دارم. وکیل زوجه گفت: با تماس تلفنی موکل جهت عزیمت به دادگاه از منزل خارج شدند و هم اکنون در جلسه حاضر شدند و علت عدم حضور به پزشکی قانونی عدم هماهنگی است و بعد همان مطالب گذشته را تکرار و اضافه کرد، خواهان طی احکامی از بدوی و تجدیدنظر محکومٌ به پرداخت نفقه شد و در دادگاه ها به ادعای بی اساس زوج در پاره عقب ماندگی ذهنی توجه نشده است. زوجه حاضر شد و گفت نزدیکی انجام نشده و باکره هستم و حاضرم با زوج به پزشکی قانونی مراجعه کنم.
دادگاه طی نامه ای زوجین را به پزشکی قانونی معرفی نمود ولی نامه پزشکی قانونی حاکی است زوجه به پزشکی قانونی مراجعه نکرده است (ص 68 ) وکیل ز. ط. ل. به لحاظ اینکه زوجه عملا با عدم مراجعه به پزشکی قانونی باعث اطاله دادرسی میشود تقاضای تصمیم شایسته را نموده است. دادگاه در تاریخ 15/8/89 طی تصمیمی مبنی بر قرار اناطه به این نحو: «خوانده علی رغم چندین مرتبه معرفی به پزشکی قانونی نسبت به آن اقدامی نکرده است که خود قرینه بر صحت ادعای خواهان است چون ادامه رسیدگی مستلزم اثبات محجوریت خوانده و نصب قیم است لذا مقرر است وقت نظارت تعیین و تا وکیل زوج با طرح دعوی در خصوص محجوریت و اخذ حکم و تعیین قیم اقدام و نتیجه را به دادگاه اعلام دارد.
(ص 72 )»; رسیدگی را متوقف نموده است. النهایه در همان تاریخ 15/8/89 طی تصمیمی به این شرح که زوجه علی رغم معرفی های متعدد به پزشکی قانونی مراجعه ننموده و موجب اطاله دادرسی شده است که قرینه بر عقب ماندگی ذهنی اوست. ن. ب. ا. ضرورت دارد از طرفین تحقیقات لازم به عمل آید درباره: شرط ضمن عقد، تدلیس، شرط صفت کمال، توصیف آن قبل از عقد، وقوع عقد مبنیا علیه، تحقق تدلیس، عملیات مدلّس، مقرر داشته وقت رسیدگی تعیین و طرفین دعوت شوند.
(ص 73 ) در جلسه مورخ 15/9/89 طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند و اعلام داشته اند قصد سازش دارند. جلسه دادگاه تجدید شد و وقت جلسه بعدی حضورا به همه ابلاغ گردیده است. در تاریخ 25/10/89 طرفین و وکلای آن ها اعلام نمودند که سازش انجام و طرفین حاضرند به پزشکی قانونی معرفی شوند. دادگاه اقدام نمود. پزشکی قانونی اعلام نمود تا تاریخ 8/12/89 طرفین اقدام به حضور در پزشکی قانونی ننموده اند. دادگاه مجددا طرفین را جهت تحقیق دعوت نموده است.
در جلسه مورخ 28/2/90 طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند وکیل زوج ضمن تکرار مطالب گذشته اضافه نمود که دادگاه تابه حال 6 بار زوجه را به پزشکی قانونی معرفی نمود ولی وی مراجعه به آن مرجع ننموده است. وکیل زوجه هم ضمن تکرار مطالب گذشته ادعا کرد که این موکّله به پزشکی قانونی مراجعه ننموده صحیح نیست بلکه خود شخصا نامه را تسلیم کرده است. تدلیسی از ناحیه موکله صورت نگرفت شرط صفت خاص یا شرط کمال در عقد نبود اثبات عقب ماندگی ذهنی زوجه با زوج است.
وکیل زوج تقاضای معرفی زوجه به پزشکی قانونی را مجددا تکرار نموده است. دادگاه قرار تحقیق محلی را صادر کرد و طرفین را هم دعوت نمود برای اجرای قرار. در تاریخ 18/4/90 خواهان و وکیل وی و وکیل خوانده حاضر شدند. وکیل زوج گفت تحقیق و معاینه محل ب. ت. ب. اینکه خانواده زوجه مستاجرند و هرچند وقت در یک محل زندگی می کنند شهرستان کوچک است و خوانده زن م. ب. مناسب و موثر نیست تقاضای معرفی به پزشکی قانونی را دارم. وکیل زوجه اعلام آمادگی برای اجرای قرار تحقیق محلی نموده است و اضافه کرد به دلیل عدم وجود ادله اثباتی بر جنون زوجه تقاضای رد ادعای زوجه را دارم.
دادگاه مصاحبه حضوری زوجه را ضروری دانسته دستور تعیین وقت و دعوت از طرفین را صادر کرد. و دستور داد در اخطاریه وکیل زوجه قید شود تا موکله را حاضر نماید. جلسه دادگاه در تاریخ 23/5/90 تشکیل شد طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند دادگاه در جهت اختبار از زوجه سوالاتی نموده که وی پاسخ داده است: ف.ز. هستم، تا پنجم ابتدایی درس خواندم. در مدرسه ابتدایی شهید ج.، کوچه ق.، از مدرسین فقط آقای ج. یادم هست، شماره حسابی در بانک باز نکردم، برای خرید با والدینم می روم، از اول با مادرم رفتم تنهایی عادت ندارم، روسری را مادرم خرید، قیمت آن هزار تومان م.
ب. (قیمت واقعی) قندان روی میز را دید و گفت قیمت این 15 هزار تومان است (کاملا غیرواقعی) پدرم فوت کرده تاریخ دقیق فوت را نمی دانم. حدود دو الی سه سال است فوت کرده است. تاریخ تولد من ماه پنجم سال 1369 م. ب.. اصل ما مرندی م. ب. حدودا پنج ماه در مرند بودیم، اینکه چقدر در شهرستان خوی ساکن هستیم به یاد ندارم، پنج الی شش ماه است با خواهان ازدواج کردم. آدرس دقیق من خیابان شهید الف.کوچه م. پلاک... م. ب.. پدرم که فوت کرد در شهرستان خوی دفن شد، شماره شناسنامه را نمی دانم، مهریه ام پانصد عدد سکّه بهار آزادی است در شناسنامه تاریخ تولد 1369 م.
ب.. دادگاه با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- - 28/5/90 با این استدلال که خواسته خواهان تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح به علّت عقب ماندگی ذهنی خوانده و دادگاه بر اساس اصل فقهی «استعینوا فی لصناعات باهلها»; رجوع خبره را ضروری دانسته و زوجه را به پزشکی قانونی معرفی نموده است ولی علی رغم دعوت های مکرر زوجه حاضر به معرفی به پزشکی قانونی نشده است و وکیل زوجه هم همکاری ننموده است و در شرایط فعلی یک فرد 22 ساله سالم امورات خود را خود مستقلا انجام می دهد ولی خوانده چنین عمل نمی کند به نظر دادگاه عقب ماندگی ذهنی زوجه که از مقدمات جنون به حساب می آید محرز است لذا حکم به فسخ نکاح به استناد ماده 1122 ق.م صادر مینماید.
از این رای توسط وکیل زوجه تجدیدنظرخواهی شد و پرونده به شعبه --- دادگاه تجدیدنظر آذربایجان غربی ارجاع شد. ایراد وکیل ت. ن. خ. به اختصار این است: عدم توجه دادگاه به اقرار ت. ن. خ. مبنی بر عدم محجوریت موکّل در اولین جلسه رسیدگی، مخالف بودن دادنامه با مقررات و قوانین مدون شرع انور اسلام، عدم عنایت دادگاه بدوی به عدول وکیل ت. ن. خ. از تحقیق محلّی، عدم اعتبار ادعای عدم حضور موکله در پزشکی قانونی جهت کشف حقیقت، عدم تحقق موضوع محجوریت موکله در پرونده و عدم اعتبار ادعای ق.
نبودن موکّله در اداره امورات شخصی خویش دادگاه تجدیدنظر تحقیق در موضوع و معرفی زوجه به پزشکی قانونی را ضروری دانست و وقت رسیدگی تعیین کرد و طرفین را دعوت نمود و در اخطاریه وکیل زوجه قید نمود حضور موکله اش جهت معرفی به پزشکی قانونی ضروری است. در جلسه مورخ 1390/09/21 طرفین و وکلای آن ها حاضر شدند وکیل ت. ن. خ. ضمن تکرار مطالب گذشته و لایحه تجدیدنظرخواهی اضافه نمودند ت. ن. خ. دو سال بعد از عقد این ادعا را نمود و رعایت فوریت را نکرد و مورد ادعایش یعنی عقب ماندگی ذهنی این موضوع جزء عیوب احصاء شده نیست و پزشکی قانونی کاشف از موضوع نمیباشد.
وکیل ت. ن. خ. پاسخ داد: خواستار معرفی زوجه به همراه موکل به پزشکی قانونی هستم عقب ماندگی ذهنی و محجوریت زوجه با پزشکی قانونی محرز میشود. رعایت فوریت شده است با خانواده زوجه در میان نهاد... دادگاه زوجه را به پزشکی قانونی معرفی کرده تا در خصوص عقب ماندگی ذهنی اش بررسی شود در نهایت پاسخ داده شد: عملکرد هوشی (زوجه) مرزی (مرز بین عقب ماندگی و حد پآیین طبیعی) به ضریب هوشی حدودا هفتاد و دو (سن عقلانی یازده سال) م. ب. و لکن در حال حاضر علائم حاد برجسته روانی مشهود نیست.
(ص 163 ) دادگاه از پزشکی قانونی استعلام نمود وضعیت مورد اشاره در پاسخ مذکور از چه تاریخ در زوجه پیدا شد؟ پاسخ داده شد متصل به سن صغر است. (ص 168 ) دادگاه به طرفین ابلاغ نمود تا نسبت به نظر پزشکی قانونی اظهارنظر نمایند. وکیل زوجه به نظریه پزشکی قانونی استان اعتراض نمود و تقاضای ارجاع به کمیسیون عالی مرکز را دارد. دادگاه تجدیدنظر با اعلام ختم رسیدگی طی دادنامه شماره --- - 29/6/91 با این استدلال: کمیسیون پزشکی قانونی استان زوجه را دارای عملکرد هوشی مرزی (مرز بین عقب ماندگی و حد پآیین طبیعی) به ضریب هوشی 72 سن عقلانی 11 سال معرفی نموده و عملکرد هوشی مذکور متصل به صغر است، به موجب ماده 225 ق مدنی که مقرر داشته متعارف بودن امری در عرف و عادت به طوری که عقد بدون تصریح هم منصرف به آن باشد به منزله ترک در عقد است و در چنین مواقعی عیب و نقص عرفا قابل مسامحه نمیباشد.
در صورت علم و اطلاع از آن، طرف را از عقد منصرف خواهد کرد و در مانحن فیه عیب و وضعیت اعلامی پزشکی قانونی در حال عقد وجود داشته است با اصلاح دادنامه بدوی درباره ماده قانون استنادی رای بدوی را تایید نموده است. از این رای توسط وکیل ز. ف. خ. شد و پرونده به این شعبه ارجاع شده است. خلاصه مفاد ایراد وکیل ف. خ. ضمن تکرار مطالب گذشته این است که: مورد فسخ نکاح جنون است و طبق نظر پزشکی قانونی زوجه جنون ندارد. رعایت ماده 1131 ق.م درباره فوریت هم نشده است و فرجام خوانده خود در اولین جلسه اقرار نموده که خانم … و ماده 225 مربوط به عقود تعاملی است نه عقد نکاح که یک عقد خاص است.
وکیل فرجام خ. پ. د. است که اعتراض وکیل ف. خ. د. حدّی نیست که موجب نقض رای فرجام خواسته شود. هیات این شعبه با ملاحظه رای فرجام خواسته و پرونده امر و قرائت گزارش تهیه شده توسط عضو ممیز و مشاوره چنین رای می دهد:
رای شعبه دیوان عالی کشور
رای اکثریت = دادنامه فرجام خواسته مخدوش است زیرا زوج مدعی جنون زوجه نمیباشد بلکه مدعی عقب ماندگی ذهنی اوست که برابر فتوای حضرت امام (ره) در کتاب ره توشه قضایی (ص 499 ) عیب مذکور از موارد فسخ نکاح نمیباشد.
در صورتی که زوج مدعی شرط سلامت جسمی یا روحی زوجه باشد ولو مبنیا علیها و دلیلی بر آن اقامه ننموده است در صورت فقد بینه بر اشتراط با قاعده مدعی و منکر باید حل وفصل شود لذا با نقض رای فرجام خواسته پرونده جهت رسیدگی و رفع نقایص مذکوره به همان شعبه محول میشود.
مستشار شعبه --- دیوان عالی کشور - عضو معاون
موادِ قانونیِ مستند در این صفحه 2
موارد مرتبط 80
آرای مرتبط 40
-
رأی
هماستناد
انعقاد نکاح و تعیین مهریه توسط محجور
مواد 1121 و 1125 و 1126 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وضعیت انعقاد عقد نکاح توسط سفیه
مواد 1121، 1207 و 1257 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل صرع زوج
مواد 1121 و 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ و تدلیس در نکاح
مواد 1121 و 1123 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به دلیل بیماری روانی زوجه
مواد 1121 و 1123 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تفسیر فوریت در فسخ نکاح
ماده 1121 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل بیماری تشنج زوجه
مواد 1121 و 1132 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل کممویی زوجه
مواد 1121، 1123 و 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل ازدواج سابق زوجه
مواد 1121، 1122 و 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به دلیل کتمان ازدواج سابق زوجه
مواد 1121، 1122 و 1123 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وضعیت فرجام خواهی در فرض عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی
مواد 1121 و 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به دلیل ابتلا به بیماری اسکیزوفرنی و عدم اهلیت قانونی زوج برای اقامه دعوی
مواد 1121، 1125 و 1132 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تعیینِ تکلیفِ اطفال در رأی طلاق
ماده 1121 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط تحقق حق فسخ نکاح به جهت جنون
ماده 1121 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
وضعیت فرجام خواهی در فرض عدم ابلاغ نظریه پزشکی قانونی
مواد 1121، 1123 و 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
زمان اعمال خیار فسخ نکاح به دلیل جنون زوج
مواد 1121 و 1125 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تاثیر استفاده از سمعک و خالکوبی بدن بر فسخ نکاح
مواد 1121، 1123 و 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تقاضای فسخ نکاح به علت عقب ماندگی ذهنی زوجه
مواد 1121 و 1128 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به دلیل کم توانی ذهنی زوجه
مواد 1121 و 1123 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ و تدلیس در نکاح
قانون مدنی ( مواد 1121
-
رأی
هماستناد
تدلیس در نکاح در فرض سکوت
قانون مدنی ( مواد 1121
-
رأی
هماستناد
انعقاد نکاح و تعیین مهریه توسط محجور
مواد 1121 و 1125 و 1126 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست طلاق به دلیل عدم امکان باروری زوج
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به استناد عنن در دوران پیش از عروسی
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
استرداد مشروط دادخواست فرجامی
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ضمانت اجرای عدم حضور خوانده جهت معاینه پزشکی
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تعریف و ملاک عنن
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ارزش نظریه پزشکی قانونی در دعوای فسخ نکاح
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فوریت در خیار فسخ نکاح
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به استناد عنن در دوران پیش از عروسی
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ملاک زمانی احراز سلامت جسمانی در دعوای فسخ نکاح
ماده 1122 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
دعوای فسخ نکاح به دلیل کتمان عیب جسمی
ماده 1131 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
درخواست فسخ نکاح به دلیل سابقه ازدواج زوجه
مواد 1131 و 1257 و 1258 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تکلیف دیوان عالی در فرض انصراف خواهان بدوی از دعوا
ماده 1131 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
فسخ نکاح به دلیل تعدد ازدواج زوجه
ماده 1131 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
تفسیر خط زدن کلمه دوشیزه توسط سردفتر ازدواج
مواد 1131، 1128 و 1120 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
نحوه محاسبه فوریت خیار فسخ نکاح در فرض تردید
ماده 1131 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
شرط داشتن تابعیت ایرانی در عقد نکاح
ماده 1131 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
ارتباط میزان بذل مهریه و ادعای عسر و حرج
مواد 1131 و 1146 و 1151 قانون مدنی
-
رأی
هماستناد
1- علم ذوالخیار به وجود حق فسخ و فوریت آن2- معیار وصف سلامت زوجین3- فسخ نکاح به دلیل بیماری زوجه
ماده 1131 قانون مدنی
نظریات مشورتی 12
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/34 مورخ 1400/01/31
ماده 1121 قانون مدنی
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/1400/34 — 1400/01/31
ماده 1121 قانون مدنی منصرف از فرضی است که عقد نکاح توسط شخص مجنون و در حالت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/439 مورخ 1384/01/28 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص رسیدگی به دعوی فسخ نکاح و نصب قیم در دادگاه خانواده با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1121 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/439 مورخ 1384/01/28 اداره کل حقوقی قوه قضائیه با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1121 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/97/2459 مورخ 1397/12/19 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص مواد 1121 و 1125 قانون مدنی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1121 قانون مدنی منصرف از فرضی است که عقد نکاح توسط شخص مجنون و در حالت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/5631 مورخ 1385/07/24 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص استفاده از حق فسخ در صورت جنون زوج و امکان درخواست طلاق به عنوان عسروحرج با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 1121 و 1131 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی ۳۴/1400/۷ مورخ ۳۱/01/۱۴۰۰ اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص موردی که که حسب گواهی پزشکی قانونی و به حکم دادگاه مشخص شده است که زوجه در هنگام انشای عقد نکاح مجنون بوده اس
ماده 1121 قانون مدنی منصرف از فرضی است که عقد نکاح توسط شخص مجنون و در حالت
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه 7/99/1306 — 1399/09/24
مواد 1122 و 1130 قانون مدنی در قانون مذکور مواد منسوخ سابق است که با توجه به مواد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/1011 مورخ 1388/02/20 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اثر تغییرات قانونی بر مدت زمان فسخ نکاح به دلیل عنن و روند رسیدگی قضایی با اصلاحات و الحاقات بعدی
ماده 1122 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/6102 مورخ 1387/10/01 اداره کل حقوقی قوهقضائیه در خصوص اثر جراحی و برداشتن رحم بر عیوب نکاح و ضرورت رضایت زوج با اصلاحات و الحاقات بعدی
مواد 1122 و 1123 ق.م
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظر مشورتی 7/99/1306 مورخ 1399/09/24 اداره کل حقوقی قوه قضائیه در خصوص اینکه عبارت مندرج در ردیف 70 جدول پیوست قانون فهرست قوانین و احکام نامعتبر در حوزه سلامت، ناظر بر مواد 1122 و
مواد 1122 و 1130 قانون مدنی در قانون مذکور مواد منسوخ سابق است که با توجه به مواد
-
نظریهٔ مشورتی
هماستناد
نظریه مشورتی شماره 7/1400/286 مورخ 1401/05/01
ماده 1131 قانون مدنی
نشستهای قضایی 3
-
نشست قضایی
هماستناد
اثبات جنون زوج در هنگام وقوع عقد نکاح و استناد زوجه به شروط ضمن عقد نکاح جهت طلاق و یا مطالبه مهریه
مواد 1121، 1126 و 1131 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
آثار حقوقی رعایت تشریفات مذکور در قانون اصلاح پاره ای از مقررات طلاق در خصوص فسخ نکاح
مواد 1121 و 1122 قانون مدنی
-
نشست قضایی
هماستناد
ارتباط عیوب غیر منصوصه در مواد قانونی با فسخ نکاح
مواد 1122 و 1123 قانون مدنی
مواد مرتبط 3
-
اعمال
از این صفحه
ماده 1121 — قانون مدنی
ماده 1121و 1128 ق.م تقاضای صدور حکم به فسخ نکاح را دارد
-
اعمال
از این صفحه
ماده 1131 — قانون مدنی
ماده 1131 ق.م درباره فوریت هم نشده است و فرجام خوانده خود در اولین جلسه ا
-
مبتنی بر
از این صفحه
ماده 1122 — قانون مدنی
به استناد ماده 1122 ق.م صادر می نماید
دکترین 22
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح — حکم بطلان نکاح بنا به دعوای زوج
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح — فسخ نکاح تصمیم ماهوی دادگاه خانواده پس
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم بطلان و فسخ نکاح — فسخ نکاح تصمیم ماهوی دادگاه خانواده پس
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش — منطقی نبوده و بنابراین جریان ماده ۱۰۵
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش — ثانیاً
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش — ثانیاً
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اجرای حکم طلاق و گواهی عدم امکان سازش — عملیات اجرا را منتفی نخواهد ساخت
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر فوت و حجر در اجرای حکم تجویز ازدواج دوباره — برابر بند ب ردیف ۱۲ از شروط
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر فوت و حجر در اجرای حکم تجویز ازدواج دوباره — به مورد خاصی نیست و از جمله
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر فوت و حجر در اجرای حکم تجویز ازدواج دوباره — به مورد خاصی نیست و از جمله
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر فوت و حجر در اجرای حکم فسخ نکاح
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
اثر فوت و حجر در اجرای حکم فسخ نکاح — مرد یا زن به اعتبار عقد صحیح
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
حجر داد برده
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
حجر داد برده — رویداد دیگری که می تواند عملیات اجرا
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — فرق بین فسخ با منفسخ عبارت است
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
تفسیر تحلیلی مبانی فسخ قرارداد — رک مواد ۳۹۶ تا ۴۵۷ ق
مواد 1120 تا 1132 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نسبت به داد باخته محجور که علت حجر او جنون است عملیات
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
نسبت به داد باخته محجور که علت حجر او جنون است عملیات
ماده 1121 ق.م
-
مقاله
هماستناد
ماده ۲۰ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ — سؤال چه کسی باید علم به فسخ
ماده 1122 قانون مدنی باشد
-
مقاله
هماستناد
ماده ۲۰ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ — در صورت فسخ نکاح تکلیف مهریه زن
ماده 1122 قانون مدنی باشد
-
مقاله
هماستناد
ماده ۲۰ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱ — در صورت فسخ نکاح تکلیف مهریه زن
ماده 1122 قانون مدنی باشد
-
مقاله
هماستناد
خصاء: حکم خصاء در قانون مدنی ایران
ماده 1122 قانون مدنی ایران
فقط پیوندهایی که متنشان در بانک است، با شاهد از خودِ متن — نه شباهتِ آماری. عنوانِ بدونِ متن ساخته نمیشود.
