تکلیف دادگاه در فرض اختلاف فاحش نظریات کارشناسی - مطالبه هزینه های صرف شده در زندگی مشترک توسط زوجه

رأی خلاصه جریان پرونده شماره پرونده : 9309985112302031 شماره دادنامه : 9409970908900574 تاریخ : 1394/12/08 خلاصه جریان پرونده آقای م. الف. فرزند علی با وکالت خانم …. ر.الف.ز. د. ب. ط. خانم … ط. فرزند ع.الف. و به خواسته «صدور حکم طلاق به درخواست زوج»; تقدیم دادگاههای عمومی حقوقی مشهد کرده و توضیح داده است موکل به موجب سند رسمی به شماره ترتیب 914 - مورخ 1352/4/1 دفتر ثبت ازدواج شماره 3 حوزه ثبت بابل خوانده را به عقد ازدواج دائمی خود در آورده است که حاصل این ازدواج سه فرزند مشترک بزرگسال م. ب. طبق اظهارات موکل علیرغم گذشت مدّت 41 سال از زندگی مشترک شدّت اختلافات زناشوئی به حدّی رسیده که خوانده حدود 5 سال است جدا از همسر و فرزندانشان در منزل دیگری سکونت گزیده اند و ادامه زندگی برای موکل دشوار م. ب. با توجّه به مدارک ارائه شده که دلالت بر پرداخت کل مهریه همسرشان به نرخ روز در سال 1382 دارد درخواست صدور حکم طلاق به استناد ماده 1133 قانون مدنی را دارم.شعبه 28 دادگاه عمومی حقوقی مشهد با تعیین وقت رسیدگی در وقت مقرر با حضور وکلای طرفین دعوی و خوانده تشکیل شده است وکیل خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. م. ب. خ. ا. د. او اگر حقوق مرا پرداخت کند طلاق می گیرم مهریه را گرفته ام. جهیزیه ندارم. فرزندان مشترک بزرگ هستند. باید اجرت المثل سنوات زندگی مشترک را پرداخت کند. من 67 سال سن دارم. ضمناً اظهارات ایشان در لایحه کذب است البته 5 سال است جدا هستیم در مورد نفقه اقدام نکردم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر کرده است. همچنین درخصوص اجرت المثل ایام زندگی مشترک قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر شده است. داور زوج به شرح ذیل صفحه 23 پرونده و داور زوجه به شرح ذیل صفحه 26 پرونده نظریه خود را در مورد عدم توفیق در صلح و سازش زوجین اعلام کرده اند. کارشناس منتخب نظریه خود را در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک به میزان پانصد میلیون تومان اعلام کرده است که وکیل ز. ن. ب. آن اعتراض نموده است و دادگاه موضوع را به هیئت سه نفره کارشناسان رسمی ارجاع کرده است و هیئت سه نفره اجرت المثل ایام زندگی مشترک از سال 1352 لغایت پایان سال 1387 را مبلغ 142/500/000 تومان تعیین کرده است که وکلای زوجین نسبت به نظریه مذکور اعتراض کرده اند. به موجب لایحه ثبت شده به شماره 1154 - 90/7/2 فرزندان مشترک زوجین اعلام کرده اند که مادرمان خانم ح. ط. از سال 1357 مشغول به کار میباشند وکلیه در آمد و حقوق خویش را صرف هزینه های زندگی نموده اند ودر سال 1381 امتیاز داروخانه خود را جهت زندگی واگذار نموده اند واین در حالی است که والدینمان از بدو زندگی مشترک هردو از نظر مالی در یک سطح بوده اندو به نوعی عامل موفقیت پدر از نقطه نظر مالی حمایت های مالی مستمر مادرمان در طول سالیان زندگی مشترک م. ب. .شعبه 28 دادگاه عمومی حقوقی مشهد بموجب رأی شماره 301121 - 1394/7/25 در خصوص دعوی خ. ب. خ. صدور گواهی عدم امکان سازش و بشرح فوق بلحاظ اینکه تلاش دادگاه و داوران در ایجاد صلح وسازش موثر واقع نشده است به استناد مواد 24 و 26 و 27 و 28 و 31 و 21 و 34 قانون حمایت خانواده و ماده 1133 قانون مدنی به زوج اجازه داده تا با حضور در یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق نسبت به اجرای صیغه طلاق اقدام نماید زوجه مهریه را اخذنموده و فاقد جهیزیه م. ب. اجرای صیغه طلاق مشروط به پرداخت اجرت المثل ایام زوجیت وفق نظریه هیئت کارشناسی است مدت اعتبار گواهی صادره سه ماه پس از ابلاغ رأی قطعی است نوع طلاق یائسه م. ب. .خانم ح. طبیبیان با وکالت آقایان ع. ع. و حمید رضا س.ق. نسبت به دادنامه یادشده تجدیدنظرخواهی بعمل آورده اندعمده اعتراض در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک ونفقه پنج سال اخیر و مطالبه هزینه هایی است که در زندگی مشترک زوجه نموده میباشدکه پس از پاسخ وکیل ت. ن. خ. شعبه 15 دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی بموجب رأی شماره 501379 - 94/9/22 با رد تجدید نظرخواهی واصلاح دادنامه بدوی در قسمت پرداخت اجرت المثل از مبلغ 1/425/000/000 ریال به مبلغ یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال ب. ت. ب. مدت زمان زندگی مشترک و شاغل بودن زوجه با تغییر بعمل آمده رأی بدوی را تأییدکرده ونسبت به اعتراض به عدم تعیین نفقه معوقه با عنایت به اینکه موردلحوق حکم بدوی قرار نگرفته دادگاه را فارغ از اظهار نظر دانسته است .آقای م. الف. با وکالت خانم …. ر.الف.ز. در قسمت افزایش میزان اجرت المثل ایام زندگی مشترک و خانم ح. طبیبیان با وکالت آقایان ع. ع. و حمید رضا س.ق. در مورد قلت میزان اجرت المثل و عدم تعیین تکلیف نفقه معوقه و هزینه هایی که موکله درخصوص مطالبه هزینه هایی که در زندگی مشترک نموده است نسبت به دادنامه فوق الذکر فرجامخواهی نموده اندکه پس از پاسخ وکلای طرفین دعوی پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لوایح اعتراضیه بهنگام شور قرائت میشود .هیئت شعبه درتاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … و ملاحظه اوراق پرونده درخصوص دادنامه شماره 501379 - 94/9/22 شعبه 15 دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی مشاوره نموده چنین رأی می دهد: رأی شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وارد و پرونده دارای نواقص تحقیقاتی است زیرا با توجّه به مواد 29 و 30 قانون حمایت خانواده و ضرورت تعیین اجرت المثل ایام زندگی مشترک و نفقه زوجه و اینکه در مواردی که زوجه در دادگاه ثابت کند به امر زوج یا اذن وی از حال خود برای مخارج متعارف زندگی مشترک که بر عهده زوج است هزینه کرده وزوج نتواند قصد تبرع زوجه را اثبات کند زوجه میتواند معادل آن را از وی دریافت نماید و ب. ت. ب. مندرجات پرونده و اظهارات فرزندان مشترک زوجین بشرح لایحه تقدیمی ضرورت داشته است دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی با تعیین وقت رسیدگی زوجین را برای اخذ توضیح در مورد نفقه معوقه زوجه ونیز سایر هزینه ها و اعتراض زوجین در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک دعوت کرده با استماع اظهارات نامبردگان و نیز استماع اظهارات فرزندان مشترک و ب. ت. ب. لایحه تقدیمی اولاً در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک با لحاظ اینکه موضوع امری تخصصی است موضوع را به هیئت پنج نفره کارشناسان رسمی ب. ت. ب. تفاوت بسیار زیاد نظریه کارشناس واحد و هیأت سه نفره ارجاع نموده تا در خصوص اجرت المثل ایام زندگی مشترک نظریه خود را اعلام دارند ثانیاً در مورد نفقه معوقه نیزدرصورتیکه زوج حکم الزام زوجه به تمکین را اخذ نکرده باشد نسبت به تعیین نفقه معوقه با نظر کارشناس در صورتی که زوجه رأساً ترک زندگی نکرده باشد واستحقاق نفقه را داشته باشد اقدام نماید ثالثاً در مورد سایر هزینه ها موضوع ماده 30 قانون حمایت خانواده پس از تحقیق از فر زندان مشترک و سایر تحقیقات لازم و ب. ت. ب. اینکه زوجین هردو دکتر … اظهار فرزندان مشترک از مرتبه مساوی برخوردار بوده و زوجه در آمد خود را در منزل مشترک صرف کرده است پس از بررسی و عنداللزوم اخذ نظریه کارشناس درموردمیزان مطالبات وی نسبت به تعیین حقوق و مطالبات وی رأی مقتضی صادر شود بنا بمراتب فوق و به استناد بند الف ماده 401 و 405 قانون آئین دادرسی دادگاههای عمومی و انقلاب درامورمدنی و بلحاظ نقص تحقیقات رأی فرجام خواسته را نقض و رسیدگی مجدد به پرونده به شعبه 15 دادگاه محترم تجدید نظر استان خراسان رضوی ارجاع میگردد لازم به تذکر است که اقدامات فوق را دادگاه محترم تجدید نظر رأساً انجام خواهد داد. شعبه 5 دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار مهدی اسلامی - محمدحسن جلیلی تقویان فهرست خلاصه جریان پرونده شعبه دیوان عالی کشور نقد رأی تکلیف دادگاه در فرض اختلاف فاحش نظریات کارشناسی - مطالبه هزینه های صرف شده در زندگی مشترک توسط زوجه موضوع این پرونده، درخواست طلاق و تعیین اجرت المثل ایام زندگی مشترک است. درخواست طلاق به دلیل شدت اختلافات زناشویی و سکونت جداگانه طرف مقابل ارائه شده و بر اساس ماده 1133 قانون مدنی مطرح گردیده است. در این راستا، خواهان خواستار صدور حکم طلاق و پرداخت اجرت المثل ایام زندگی مشترک شده است. طرف مقابل نیز با تاکید بر دریافت مهریه و عدم وجود جهیزیه، درخواست اجرت المثل و نفقه معوقه را مطرح کرده است.<br>دادگاه در مراحل مختلف به بررسی موضوع اجرت المثل پرداخته و در نهایت، مبلغ 142,500,000 تومان را به عنوان اجرت المثل تعیین کرده است. بر اساس مواد 24 و 26 قانون حمایت خانواده، دادگاه بدوی حکم به صدور گواهی عدم امکان سازش و اجازه طلاق صادر نموده است. در مرحله تجدیدنظر، رای دادگاه بدوی تایید و اجرت المثل به مبلغ یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال اصلاح گردید.<br>پس از ارسال فرجام‌خواهی از سوی طرفین به دیوان عالی کشور، به دلیل نقص تحقیقات و عدم تعیین نفقه معوقه، رای تجدیدنظر نقض و رسیدگی مجدد به شعبه تجدیدنظر ارجاع شد. دیوان عالی کشور با استناد به مواد 29 و 30 قانون حمایت خانواده، بر لزوم بررسی دقیق مطالبات و اجرت المثل تاکید کرده است. تاریخ دادنامه قطعی: 1394/12/08 شماره دادنامه قطعی: --- پیام: 1 -در صورتی که میان نظر کارشناس واحد و نظر هیات 3 نفره کارشناسی، اختلاف فاحشی وجود داشته باشد؛ دادگاه باید موضوع را به کارشناس 5 نفره ارجاع دهد. 2 -اگر زوجه در دادگاه ثابت کند به امر زوج یا اذن وی از مال خود، برای مخارج متعارف زندگی مشترک (که بر عهده زوج است) هزینه کرده و زوج نتواند قصد تبرع زوجه را اثبات کند، زوجه میتواند معادل آن را از وی دریافت نماید. رای خلاصه جریان پرونده شماره پرونده: --- شماره دادنامه: --- تاریخ: 1394/12/08 آقای م. الف. فرزند علی با وکالت خانم …. ر.الف.ز. د. ب. ط. خانم … ط. فرزند ع.الف. و به خواسته «صدور حکم طلاق به درخواست زوج»; تقدیم دادگاه‌های عمومی حقوقی مشهد کرده و توضیح داده است موکل به موجب سند رسمی به شماره ترتیب 914 - مورخ 1352/04/01 دفتر ثبت ازدواج شماره 3 حوزه ثبت بابل خوانده را به عقد ازدواج دائمی خود در آورده است که حاصل این ازدواج سه فرزند مشترک بزرگسال م. ب. طبق اظهارات موکل علیرغم گذشت مدّت 41 سال از زندگی مشترک شدّت اختلافات زناشوئی به حدّی رسیده که خوانده حدود 5 سال است جدا از همسر و فرزندانشان در منزل دیگری سکونت گزیده اند و ادامه زندگی برای موکل دشوار م. ب. با توجّه به مدارک ارائه شده که دلالت بر پرداخت کل مهریه همسرشان به نرخ روز در سال 1382 دارد درخواست صدور حکم طلاق به استناد ماده 1133 قانون مدنی را دارم.شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد با تعیین وقت رسیدگی در وقت مقرر با حضور وکلای طرفین دعوی و خوانده تشکیل شده است وکیل خ. ا. د. خواسته ب. ش. د. م. ب. خ. ا. د. او اگر حقوق مرا پرداخت کند طلاق می گیرم مهریه را گرفته ام. جهیزیه ندارم. فرزندان مشترک بزرگ هستند. باید اجرت المثل سنوات زندگی مشترک را پرداخت کند. من 67 سال سن دارم. ضمنا اظهارات ایشان در لایحه کذب است البته 5 سال است جدا هستیم در مورد نفقه اقدام نکردم. دادگاه قرار ارجاع امر به داوری را صادر کرده است. همچنین در خصوص اجرت المثل ایام زندگی مشترک قرار ارجاع امر به کارشناسی صادر شده است. داور زوج به شرح ذیل صفحه 23 پرونده و داور زوجه به شرح ذیل صفحه 26 پرونده نظریه خود را در مورد عدم توفیق در صلح و سازش زوجین اعلام کرده اند. کارشناس منتخب نظریه خود را در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک به میزان پانصد میلیون تومان اعلام کرده است که وکیل ز. ن. ب. آن اعتراض نموده است و دادگاه موضوع را به هیات سه نفره کارشناسان رسمی ارجاع کرده است و هیات سه نفره اجرت المثل ایام زندگی مشترک از سال 1352 لغایت پایان سال 1387 را مبلغ 142/500/000 تومان تعیین کرده است که وکلای زوجین نسبت به نظریه مذکور اعتراض کرده اند. به موجب لایحه ثبت شده به شماره 1154 - 90/7/2 فرزندان مشترک زوجین اعلام کرده اند که مادرمان خانم ح. ط. از سال 1357 مشغول به کار میباشند وکلیه در آمد و حقوق خویش را صرف هزینه های زندگی نموده‌اند ودر سال 1381 امتیاز داروخانه خود را جهت زندگی واگذار نموده‌اند واین در حالی است که والدینمان از بدو زندگی مشترک هردو از نظر مالی در یک سطح بوده اندو به نوعی عامل موفقیت پدر از نقطه نظر مالی حمایت های مالی مستمر مادرمان در طول سالیان زندگی مشترک م. ب..شعبه --- دادگاه عمومی حقوقی مشهد به موجب رای شماره --- - 1394/07/25 در خصوص دعوی خ. ب. خ. صدور گواهی عدم امکان سازش و به شرح فوق به لحاظ اینکه تلاش دادگاه و داوران در ایجاد صلح وسازش موثر واقع نشده است به استناد مواد 24 و 26 و 27 و 28 و 31 و 21 و 34 قانون حمایت خانواده و ماده 1133 قانون مدنی به زوج اجازه داده تا با حضور در یکی از دفاتر رسمی ثبت طلاق نسبت به اجرای صیغه طلاق اقدام نماید زوجه مهریه را اخذنموده و فاقد جهیزیه م. ب. اجرای صیغه طلاق مشروط به پرداخت اجرت المثل ایام زوجیت وفق نظریه هیات کارشناسی است مدت اعتبار گواهی صادره سه ماه پس از ابلاغ رای قطعی است نوع طلاق یائسه م. ب..خانم ح. طبیبیان با وکالت آقایان ع. ع. و حمید رضا س.ق. نسبت به دادنامه یادشده تجدیدنظرخواهی به عمل آورده اندعمده اعتراض در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک ونفقه پنج سال اخیر و مطالبه هزینه هایی است که در زندگی مشترک زوجه نموده میباشدکه پس از پاسخ وکیل ت. ن. خ. شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی به موجب رای شماره --- - 94/9/22 با رد تجدید نظرخواهی واصلاح دادنامه بدوی در قسمت پرداخت اجرت المثل از مبلغ 1/425/000/000 ریال به مبلغ یک میلیارد و هفتصد میلیون ریال ب. ت. ب. مدت زمان زندگی مشترک و شاغل بودن زوجه با تغییر به عمل آمده رای بدوی را تاییدکرده ونسبت به اعتراض به عدم تعیین نفقه معوقه با عنایت به اینکه موردلحوق حکم بدوی قرار نگرفته دادگاه را فارغ از اظهار نظر دانسته است.آقای م. الف. با وکالت خانم …. ر.الف.ز. در قسمت افزایش میزان اجرت المثل ایام زندگی مشترک و خانم ح. طبیبیان با وکالت آقایان ع. ع. و حمید رضا س.ق. در مورد قلت میزان اجرت المثل و عدم تعیین تکلیف نفقه معوقه و هزینه هایی که موکله در خصوص مطالبه هزینه هایی که در زندگی مشترک نموده است نسبت به دادنامه فوق الذکر فرجامخواهی نموده اندکه پس از پاسخ وکلای طرفین دعوی پرونده به دیوانعالی کشور ارسال و به این شعبه ارجاع شده است لوایح اعتراضیه به هنگام شور قرائت میشود.هیات شعبه در تاریخ بالا تشکیل گردید. پس از قرائت گزارش آقای … ممیز و ملاحظه اوراق پرونده در خصوص دادنامه شماره --- - 94/9/22 شعبه --- دادگاه تجدید نظر استان خراسان رضوی مشاوره نموده چنین رای می دهد: رای شعبه دیوان عالی کشور فرجام خواهی وارد و پرونده دارای نواقص تحقیقاتی است زیرا با توجّه به مواد 29 و 30 قانون حمایت خانواده و ضرورت تعیین اجرت المثل ایام زندگی مشترک و نفقه زوجه و اینکه در مواردی که زوجه در دادگاه ثابت کند به امر زوج یا اذن وی از حال خود برای مخارج متعارف زندگی مشترک که بر عهده زوج است هزینه کرده وزوج نتواند قصد تبرع زوجه را اثبات کند زوجه میتواند معادل آن را از وی دریافت نماید و ب. ت. ب. مندرجات پرونده و اظهارات فرزندان مشترک زوجین به شرح لایحه تقدیمی ضرورت داشته است دادگاه تجدیدنظر استان خراسان رضوی با تعیین وقت رسیدگی زوجین را برای اخذ توضیح در مورد نفقه معوقه زوجه ونیز سایر هزینه ها و اعتراض زوجین در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک دعوت کرده با استماع اظهارات نامبردگان و نیز استماع اظهارات فرزندان مشترک و ب. ت. ب. لایحه تقدیمی اولا در مورد اجرت المثل ایام زندگی مشترک با لحاظ اینکه موضوع امری تخصصی است موضوع را به هیات پنج نفره کارشناسان رسمی ب. ت. ب. تفاوت بسیار زیاد نظریه کارشناس واحد و هیات سه نفره ارجاع نموده تا در خصوص اجرت المثل ایام زندگی مشترک نظریه خود را اعلام دارند ثانیا در مورد نفقه معوقه نیزدر صورتی که زوج حکم الزام زوجه به تمکین را اخذ نکرده باشد نسبت به تعیین نفقه معوقه با نظر کارشناس در صورتی که زوجه راسا ترک زندگی نکرده باشد واستحقاق نفقه را داشته باشد اقدام نماید ثالثا در مورد سایر هزینه ها موضوع ماده 30 قانون حمایت خانواده پس از تحقیق از فر زندان مشترک و سایر تحقیقات لازم و ب. ت. ب. اینکه زوجین هردو دکتر … اظهار فرزندان مشترک از مرتبه مساوی برخوردار بوده و زوجه در آمد خود را در منزل مشترک صرف کرده است پس از بررسی و عنداللزوم اخذ نظریه کارشناس در موردمیزان مطالبات وی نسبت به تعیین حقوق و مطالبات وی رای مقتضی صادر شود بنا بمراتب فوق و به استناد بند الف ماده 401 و 405 قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب در امورمدنی و به لحاظ نقص تحقیقات رای فرجام خواسته را نقض و رسیدگی مجدد به پرونده به شعبه --- دادگاه محترم تجدید نظر استان خراسان رضوی ارجاع میگردد لازم به تذکر است که اقدامات فوق را دادگاه محترم تجدید نظر راسا انجام خواهد داد. شعبه --- دیوان عالی کشور- رئیس و مستشار